1. 2015.325784.The-Caraka_V6
Page 1
सर्वस्वामन्यासंकलिता
श्री गुलाबकुंडेरवं शास्त्र्यैचेदिकृत सोऽनुवादटी इत्याद्यभयया संस्थया प्रकाशिता
१९४९
४०००
Page 2
THE CARAKA SAMHITA
EXPOUNDED BY THE WORSHIPFUL ATREYA PUNARVASU, COMPILED BY THE GREAT SAGE AGNIVESA AND REDACTED BY CARAKA & DRDHABALA
VOLUME VI
SHREE GULABKUNVERBA AYURVEDIC SOCIETY
1949
RUPEES 75/-
Page 3
THE CARAKA SAMHITA
SHREE GULABKUNVERBA AYURVEDIC SOCIETY, JAMNAGAR
1949
Page 4
चरकसंहिताया विषयानुक्रमाङ्कितम्
विषय: पृष्ठांक: विषय: पृष्ठांक:
उद्भिज्जद्रव्याणां संस्कृतपर्याया: १-२८
पञ्चविंशतेश्राध्य भाषाणां संस्कृतसंघ्ना: २९
उद्भिज्जद्रव्याणां पञ्चविंशतेश्राध्य भाषाशु नामानि २०-१२२
उद्भिज्जद्रव्याणां स्थानाध्यायश्लोकोलेख: १२३-१७९
जङ्गमद्रव्याणां स्थानाध्यायश्लोकोलेख: १७९१-१८५
पार्थिवद्रव्याणां स्थानाध्यायश्लोकोलेख: १८६-१९०
वृद्धलघुत्रयोगतरोगाणां स्थानखण्डाध्याय-श्लोकोलेखयुतानि नामानि १९१-२७६
योगानां स्थानाध्यायश्लोकोलेखयुतानि नामानि २७७-२८४
पारिमाषिकशब्दानां स्थानाध्यायश्लोको-लेखयुता व्याख्या २८५-३३५
जलवर्ग: ३३६-३३७
गोरसवर्ग: ३३६-३३७
इक्षुवर्ग: ३३८-३३९
मधुवर्ग: ३३८-३४०
कृतान्नवर्ग: ३४०-३४९
प्राणिवर्ग:—— (१) प्रसहवर्ग: (२) भूमिशयवर्ग: (३) आनूपवर्ग: (४) वारिशयवर्ग: (५) जलचरवर्ग: (६) जाङ्गलवर्ग: (७) विधिश्रवर्ग: (८) प्रतुदवर्ग: मध्यवर्ग: ३४६-३६७
भकारादिक्रमसे णानुक्रमणिका ३६८-७८५
-
अभ्रिमन्थ Chlerodendron phlo-moids L. १
-
भृङ्गेर Alangium Lamarkii Thw
-
अजमोदा Apium graveoleus L. २
-
अतसी Linum usitatissimu m L.
-
अतिविषा Abutilon indicum G. Don.
-
अतिविषा Aconitum heterophyll-um Wall
-
अपराजिता-श्विरिकणिका Clitoria ternatea L. ३
-
अपामार्ग Achyranthes Asperia L.
-
अम्बष्ठकी Cissampelos Pareira L.
-
अमृलकांकन्द Dioscorea oppositi-folia L.
-
अमिमेद Acacia leucophloea Willd
-
अर्क Calotropis gigantea R.B.R.
-
अर्जक Ocimum gratissimum L.
-
अर्जुन Terminalia Arjuna W&A,
-
अवाकपुष्पी Trichodesma indicum R.B.R. 5
-
अश्वक Saraca indica L.
-
आसीमन्तक Bauhinia Racemosa Lam.
-
अश्वगन्धा Withania Somnifera Dunal.
-
अश्वत्थ Ficus Religiosa L. 6
Caraka Plants
-
अक्ष Terminalia belerica Roxb. I
-
अगुरु Aquilaria Agallocha Roxb.
चरकसंहिताया विषयानुक्रमाङ्कितम्
विषय: पृष्ठाङ्क: विषय: पृष्ठाङ्क:
उद्भिज्जद्रव्याणां संस्कृतपर्याया: १-२८ 3. अभ्रिमन्थ Chlerodendron phlomoide L.
1
पञ्चविंशतेश्राध्य भाषाणां संस्कृतसंज्ञा: २९
उद्भिज्जद्रव्याणां पञ्चविंशतेश्राध्य भाषाशु नामानि २०-१२२ 4. भृङ्गेर Alangium Lamarkii Thw
उद्भिज्जद्रव्याणां स्थानाध्यायश्लोकोऽत्र: १२३-१७१
जङ्गमद्रव्याणां स्थानाध्यायश्लोकोऽत्र: १७१-१८५ 5. अजमोदा Apium graveoleus L.
2
पार्थिवद्रव्याणां स्थानाध्यायश्लोकोऽत्र: १८६-१९० 6. अतसी Linum usitatissimu m L.
वृद्धलघुत्रयोगतरोगाणां स्थानखण्डाध्याय-श्लोकोऽत्रयुतानि नामानि १९१-२७६ 7. अतिबला Abutilon indicum G. Don.
योगानां स्थानाध्यायश्लोकोऽत्रयुतानि नामानि २७७-२८४ 8. अतिविषा Aconitum heterophyll- um Wall
पारिमारिशब्दानां स्थानाध्यायश्लोको-ऽत्रयुता व्याख्या २८५-३३५ 9. अपराजिता-मेरिकणिका Clitoria ternatea L.
3
जलवर्ग: ३३६-३३७
गोरसवर्ग: ३३६-३३७ 10. अपामार्ग Achyranthes Asperia L.
इक्षुवर्ग: ३३८-३३९
मधुवर्ग: ३३८-३४० 11. अम्बष्ठकी Cissampelos Pareira L.
कृतान्नवर्ग: ३४०-३४९ 12. अमृलकांकन्द Dioscorea opposi- tofolia L.
4
प्राणिवर्ग:——
(१) प्रसहवर्ग: ३४६-३ ४९ 13. शमिमेद Acacia leucophloea Willd
(२) भूमिशयवर्ग: ३४८-३५९
(३) आनूपवर्ग: ३५०-३५९ 14. अर्क Calotropis gigantea R.B.R.
(४) वारिशयवर्ग: ३५२-३५३
(५) जलचरवर्ग: ३५२-३५९ 15. अर्जक Ocimum gratissimum L.
(६) जाङ्गलवर्ग: ३५६-३५९ 16. अर्जुन Terminalia Arjuna W&A
(७) विधिश्रवर्ग: ३५६-३५९ 17. अवाकपुष्पी Trichodesma indicum R.B.R.
5
(८) प्रतुदवर्ग: ३६०-३६३
मध्यवर्ग: ३६२-३६७ 18. अश्वकर्ण Saraca indica L.
वकारादिकसे णानुक्रमणिका ३६८-८४५ 19. बौमत्तक Bauhinia Racemosa Lam.
Caraka Plants
-
अक्ष Terminalia belerica Roxb. I 20. अक्षगन्धा Withania Somnifera Dunal.
-
अगुरु Aquilaria Agallocha Roxb.
-
अश्वत्थ Ficus Religiosa L. 6
Page 5
THE CARAKA SAMHITA
CARAKA-INDEX
2
विषय:
पृष्ठांक
विषय:
पृष्ठांक:
- असन Bridelia montana Wall.
6
- कपूूर Dryobalanops aromatica Goertn
13
-
आखुपर्णी Ipomea rentiformis Chois.
-
कलाय Lathyrus Sativus L.
-
भाजकी Cajanus indicum Spreng.
-
करेोरुछ Seirpus kysoor R.
-
आतमगुप्ता Mucuna pruriens D.C.
7
- काकमाची Solanum nigrum L.
14
-
आमलक Phyllanthus emblica L.
-
कारवेल्लिका Momordica Charantia L.
-
आम्र Mangifera indica L.
-
कापास Gossypium herbaccum L.
-
इक्षु Saccharum officiorarum L.
-
कालाकुष्टि Ichnocarpus frutescens Br.
-
इक्षुरक Hygrophila Spinosa Andres.
8
- काश्मरी Ginelina arborea L.
15
-
इक्षुबाल Balanitis Roxburghii Planch.
-
कासमर्द Cassia occidentalis L.
-
इतकट Sesbania aculeata Pers.
-
किराततिक Swertia chirata Ham.
-
उदश्वतक Blepharis eculis Pers.
-
कुष्ट Holarrhena antidysenterica Wall.
-
उदुम्बर Ficus glomerata Roxb.
9
- कुतुम्बक Leucas linifolia Spreng.
16
-
उपोदिका Basella rubra L.
-
कुमारजीव Putranjiva Roxburghii Wall.
-
एरक Typha elephautina Roxb.
-
कुम्भी Careya arborea R.
-
एर्वारु Cucumis utilissimus L.
-
कुरण्टक Barleria Prionitis L.
-
एरण्ड Ricinus communis L.
10
- कुरुवक Carathmus tinctorius L.
17
-
कडुतुम्बी Langenaria Vulgaris Ser.
-
कोविदार Bauhinia variegata L.
-
कडुफला Hibiscus abelmoschus L.
-
दोशातकी Luffa acutangula varamara Clerke.
-
कण्टकारी Solanum Xanthocarpum Sche.
-
कोशाम्र Schleichera trijuga Willd.
-
कदम्ब Anthocephalus cadamba Miq.
11
- कंकुम Crocus sativa L.
18
-
कदर Acacia senegal Willd.
-
खदिर Acacia catechu Willd
-
कपित्थ Feronia elephautanum Correa.
-
गुग्गुल Balsamodendron mukul Hook.
-
करमर्द Carisa carandas L.
-
गुन्जा Abrus precatorius L.
-
करवीर Nerium odorum Soland.
12
- गुदूची Tinospora cordifolia Miers.
19
-
करीर Copparis aphylla Roth.
-
गोक्षुरक Tribulus terrestris L.
-
करञ्ज Pongamia glabra Vent.
-
गोपीहा Elephantopus Scaber L.
-
करङ्कश्रेष्ठी Rhus Succedanea L.
-
चक्रमर्द-एरण्ड Cassia tora L.
-
कर्कन्धु Zizyphus nummularia W. C.
13
- बहु Corchorus olitorius L.
20
THE CARAKA SAMHITA
CARAKA-INDEX
2
विषय:
पृष्ठांक
विषय:
पृष्ठांक:
- असन Bridelia montana Wall.
6
- कपूरे Dryobalanops aromatica Goertn
13
-
आखुपर्णी Ipomea rentiformis Chois.
-
कलाय Lathyrus Sativus L.
-
भाजकी Cajanus indicum Spreng.
-
करेेरुच Seirpus kysoor R.
-
आतमगुप्ता Mucuna pruriens D.C.
7
- काकमाची Solanum nigrum L.
14
-
आमलक Phyllanthus emblica L.
-
कारवेल्लिका Momordica Charantia L.
-
आम्र Mangifera indica L.
-
कापास Gossypium herbaceum L.
-
इक्षु Saccharum officiorarum L.
-
कालानुसारि Ichnocarpus frutescens Br.
-
इक्षुरक Hygrophila Spinosa Andres.
8
- काश्मरी Ginelina arborea L.
15
-
इक्षुबाल Balanitis Roxburghii Planch.
-
कासमर्द Cassia occidentalis L.
-
इतकट Sesbania aculeata Pers.
-
किराततिक Swertia chirata Ham.
-
उग्रकट Blepharis eculis Pers.
-
कुटज Holarrhena antidysenterica Wall.
-
उदुम्बर Ficus glomerata Roxb.
9
- कुतुम्बक Leucas linifolia Spreng.
16
-
उपोदिका Basella rubra L.
-
कुमारजीव Putranjiva Roxburghii Wall.
-
एरक Typha elephantina Roxb.
-
कुम्भी Careya arborea R.
-
एवांस Cucumis utilissimus L.
-
कुरण्टक Barleria Prionitis L.
-
एरण्ड Ricinus communis L.
10
- कुरुवक Carathmus tinctorius L.
17
-
कडुतुम्बी Langenaria Vulgaris Ser.
-
कोविदार Bauhinia variegata L.
-
कण्टफल Hibiscus abelmoschus L.
-
दोशातकी Luffa acutangula varamara Clerke.
-
कण्टकारी Solanum Xanthocarpum Sche.
-
कोशाम्र Schleichera trijuga Willd.
-
कदम्ब Anthocephalus cadamba Miq.
11
- कंकुम Crocus sativa L.
18
-
कदर Acacia senegal Willd.
-
खदिर Acacia catechu Willd
-
कपित्थ Feronia elephantanum Correa.
-
गुग्गुल Balsamodendron mukul Hook.
-
करमर्द Carisa carandas L.
-
गूञा Abrus precatorius L.
-
करवीर Nerium odorum Soland.
12
- गुदूची Tinospora cordifolia Miers.
19
-
करीर Copparis aphylla Roth.
-
गोक्षुरक Tribulus terrestris L.
-
करञ्ज Pongamia glabra Vent.
-
गोपीहा Elephantopus Scaber L.
-
केंवद्रुष्ट्री Rhus Succedanea L.
-
चक्रमर्द-एरडञ्ज Cassia tora L.
-
कर्कन्दु Zizyphus nummularia W. C.
13
- बहु Corchorus olitorius L.
20
Page 6
चंदन Santalum album L.
78
20
चमेरक Acacia concinna D. C.
79
चात्री Oxalis corniculata L.
80
चित्रक Plumbago zeylanica L.
81
21
चिरचिल्न Holoptelia integrifolia Planch.
82
चिरमेट Cucumis melo L.
83
चिल्ली Chenopodium album L.
84
चोरक Angelica glauca Edgew.
85
22
जम्भु Eugenia jambos Lamk.
86
जया Sesbania aegyptica Pers.
87
जलपिप्पली Lippia nodiflora Rich.
88
जाति Myristica fragrans Houtt.
89
23
जिड्ननी Odina wodier Roxb.
90
जीरक Cuminum cyminum L.
91
उदोतिष्मती Calastrus peniculata Willd.
92
तमाल Cinnamomum tamala Fr. Nees
93
24
तिन्तिडीक Tamarindus indica L.
94
तिंदुक Diospyros embryopteris Pero.
95
तिल Sesamum indicum L.
96
तिलपर्णी Gynandropis pentaphylla D. C.
97
25
द्रुमयुथ Zynthoxylum alatum Roxb.
98
तुद Morus Indica L.
99
निरत्त Ipomea turpethum Br.
100
दाडिम Punica granatum L.
101
26
दारुहरिद्रा Berberis aristata D. C.
102
दीप्यक Carum copticum Benth.
103
दुग्धिका Euphorbia pilulifera L.
104
दुरालभा Fagonia arabica L.
105
27
दूर्वा Cynodon dactylon Pers.
106
द्राक्षा Vitis Vinifera L.
107
धनवन Grewia tiliefolia Vahl.
108
धव Anogeissus latifolia Wall.
109
28
धान्यक Coriandrum Sativum L.
111
नमद्रितक Ficus retusa L.
112
नलिका Onosma echioides L.
113
29
नागरङ्ग Citrus aurantium L.
114
नाडी Ipomea aquatica Forsk.
115
निम्ब Melia azadirachta L.
116
निरगुण्डी Vitex negundo L.
117
30
नीलिका Indigofera tinctoria L.
118
नैयोग्रथ Ficus Bengalesis L.
119
पटोल Trichosanthes dioica Roxb.
120
पन्न Cinnamomum iners Reinw.
121
31
पद्मक Prunus Puddum Roxb.
122
परुषक Grewia asiatica L.
123
पर्पटक Rangia repens Nees.
124
पारावत Psidium Guyava L.
125
32
पाषाणभेद Saxifraga ligulata Wall.
126
पिप्पली Piper longum L.
127
पीलीक Salvadora persica L.
128
पुनर्नवा Berhvia repens L.
129
33
प्रसारणी Pederia fetida L.
130
प्राचीनामलक Flacourtia cataphracta Roxb.
131
प्रियाल Aglaia roxburghiana Miq.
132
प्लक्ष Ficus tsiela Roxb.
133
34
फेनिला Sapindus trifoliatus L.
134
वकुल Mimusops elengi L.
135
चंदन
Santalum album L.
20
चमेरकषा
Acacia concinna D. C.
चात्री
Oxalis corniculata L.
चित्रक
Plumbago zeylanica L.
21
चिरचिलता
Holopltelia integrifolia Planch.
चिरभेट
Cucumis melo L.
चिल्ली
Chenopodium album L.
चोरक
Angelica glauca Edgew.
22
जम्बु
Eugenia jambos Lamk.
जया
Sesbania egyptica Pers.
जलपिप्पली
Lippia nodiflora Rich.
जाति
Myristica fragrans Houtt.
23
जिड्जीनी
Odina wodier Roxb.
जीरक
Cuminum cyminum L.
उदोतिसमती
Calastrus peniculata Willd.
तमाल
Cinnamomum tamala Fr. Nees
24
तिन्तिडीक
Tamarindus indica L.
तिंदुक
Diospyros embryopteris Pero.
तिल
Sesamum indicum L.
तिलपर्णी
Gynandropis pentaphylla D. C.
25
द्रुम्यद्न
Zynthoxylum alatum Roxb.
दूध
Morus Indica L.
निरन्त
Ipomoea turpethum Br.
दारिम
Punica granatum L.
26
दारुहरिद्रा
Berberis aristata D.C.
दीप्यक
Carum copticum Benth.
दुग्धिका
Euphorbia pilulifera L.
दुरालभा
Fagonia arabica L.
27
दूर्वा
Cynodon dactylon Pers.
द्राक्षा
Vitis Vinifera L.
धनवन
Grewia tiliefolia Vahl.
धव
Anogeissus latifolia Wall.
28
धान्यक
Coriandrum Sativum L.
नमदीतक
Ficus retusa L.
नलिका
Onosma echioides L.
29
नागरङ्ग
Citrus aurantium L.
नाडी
Ipomea aquatica Forsk.
निम्ब
Melia azadirachta L.
निर्गुण्डी
Vitex negundo L.
30
नीलिका
Indigofera tinctoria L.
न्यग्रोध
Ficus Bengalensis L.
पटोल
Trichosanthes dioica Roxb.
पल
Cinnamomum iners Reinw.
31
पद्मक
Prunus Puddum Roxb.
परुषक
Grewia asiatica L.
पर्पट
Rangia repens Nees.
पारावत
Psidium Guyava L.
32
पाषाणभेद
Saxifraga ligulata Wall.
विप्पली
Piper longum L.
पीली
Salvadora persica L.
पुनर्नवा
Berhravia repens L.
33
प्रसारणी
Pederia fetida L.
प्राचीन्द्रनाथ
Flacourtia cataphracta Roxb.
प्रियाल
Aglaja roxburghiana Miq.
प्लक्ष
Ficus tsiela Roxb.
34
फेनीला
Sapindus trifoliatus L.
वकुल
Mimusops elengi L.
Page 7
CARAKA-INDEX
4
विषय:
पृष्ठाङ्क:
विषय:
पृष्ठाङ्क:
- बदर Zizyphus jujuba Lamk.
34
- वञ्जुल Salix tetrasperma Roxb.
42
- विल्व Ægle marmelos Corr.
35
-
वरण Cratoeva religiosa Forst.
-
वेजक Pterocarpus marsupium Roxb.
-
वाताम Prunus amygdalus Baill.
43
-
श्रीपर्ण Citrus medica L.
-
वार्ताक Solanum melongena L.
-
वृहत्फल Solanum indicum L.
-
वासा Adhatoda vasica Nees.
-
त्रास्मी Herpestis monniera Benth.
36
-
विकङ्कत Gymnosporia montana Benth.
-
भण्ड्य Dillenia indica L.
-
विडङ्ग Embelia ribes Burn.
44
-
भृङ्गराज Eclipta alba Hassk.
-
विदारी Ipomœa digitata L
-
मण्डूकपर्णी Hydrocotyle asiatica L.
-
शङ्खपुष्पी Evolvulus alsinoides L.
-
मदन Randia dumetorum Lam.
37
-
शण Crotalaria juncea L.
-
मयूख Bassia latifolia Roxb.
-
शणपुष्पी Crotalaria verrucosa L.
45
-
मरिच Piper nigrum L
-
शतपुष्पा Peucedanum graveolens Benth.
-
माषी Nardostachys Jatamansi D. C.
-
शतावरी Asparagus racemosus Willd.
-
मुद्ग Phaseolus mungo L.
38
-
शमी Prosopis Spicigera L.
-
मुस्ता Cyperus rotundus L.
-
शाल्क्री Boswellia serrata Roxb.
46
-
मृगां Clematis triloba Heyne
-
शान्तिपर्णी Desmodium gangeticum D. C.
-
मूलक Raphanus sativus L.
-
शाल्मली Bombax malabaricum D. C.
-
यव Hordeum vulgare L.
39
-
शिशप Dalbergia Sissoo Roxb.
-
यवासक Alhagi maurorum Desv.
-
शिम्बा Moringa Pterygosperma Gœrt.
47
-
रक्तोत्पल Nymphœa lotus L.
-
शिरीष Albizzia lebbeck Benth.
-
राजक्षवक Dœmia extensa Br.
-
शृङ्गवेर Zingiber officinale Rose.
-
राजमाष Vigna catiang Endl.
40
-
श्वेताटक Trapa bispinosa Roxb.
-
राजादन Mimusops hexandra Roxb.
-
सप्तपर्ण Alstonia scholaris R. Br.
48
-
रास्ना Pluchea lanceolata Oliv.
-
सर्ज Shorea robusta Gœrt.
-
रहद Loranthus falcatus L.
-
सर्षप Brassica Compestris L.
-
रोहिणी Soymida febrifuga Juss.
41
-
सारिवा Hemidesmus indicus Br.
-
लशुन Allium sativum L.
-
सुधा Euphorbia nerifolia L.
49
-
लिकुच Artocarpus Lokooca Roxb.
-
सुरसां Ocimum sanctum L.
-
लोमशा Portulaca oleracea L.
-
सोमराजी Proralea corylifolia L.
-
लोष्ट Symplocos racemosa Roxb.
42
- वचा Acorus calamus L.
CARAKA-INDEX
4
विषय:
पृष्ठाङ्क:
विषय:
पृष्ठाङ्क:
- बदर Zizyphus jujuba Lamk.
34
- वञ्जुल Salix tetrasperma Roxb.
42
- विल्व Ægle marmelos Corr.
35
-
वरण Cratoeva religiosa Forst.
-
वेजक Pterocarpus marsupium Roxb.
-
वाताम Prunus amygdalus Baill.
43
-
श्रीपर्ण Citrus medica L.
-
वार्ताक Solanum melongena L.
-
वृहत Solanum indicum L.
-
वासा Adhatoda vasica Nees.
-
त्रासभी Herpestis monniera Benth.
36
-
विकङ्कत Gymnosporia montana Benth.
-
भङ्ग Dillenia indica L.
-
विडङ्ग Embelia ribes Burn.
44
-
भृङ्गराज Eclipta alba Hassk.
-
विदारी Ipomœa digitata L
-
मण्डूकरर्णी Hydrocotyle asiatica L.
-
शङ्खपुष्पी Evolvulus alsinoides L.
-
मदन Randia dumetorum Lam.
37
-
शण Crotalaria juncea L.
-
मयूख Bassia latifolia Roxb.
-
शणपुष्पी Crotalaria verrucosa L.
45
-
मरिच Piper nigrum L
-
शतपुष्पा Peucedanum graveolens Benth.
-
माञ्जी Nardostachys Jatamansi D. C.
-
शतावरी Asparagus racemosus Willd.
-
मुन्त Phaseolus mungo L.
38
-
शमी Prosopis Spicigera L.
-
मुस्ता Cyperus rotundus L.
-
शाल्क्री Boswellia serrata Roxb.
46
-
मृगां Clematis triloba Heyne
-
शालिपर्णी Desmodium gangeticum D. C.
-
मूलक Raphanus sativus L.
-
शाल्मली Bombax malabaricum D. C.
-
यव Hordeum vulgare L.
39
-
शिशप Dalbergia Sissoo Roxb.
-
यवासक Alhagi maurorum Desv.
-
शिमु Moringa Pterygosperma Gœrtin.
47
-
रक्तोत्पल Nymphœa lotus L.
-
शिरीष Albizzia lebbeck Benth.
-
राजक्षवक Dœmia extensa Br.
-
शृङ्गवेर Zingiber officinale Rose.
-
राजमाष Vigna catiang Endl.
40
-
श्वेताटक Trapa bispinosa Roxb.
-
राजादन Mimusops hexandra Roxb.
-
सप्तपर्ण Alstonia scholaris R. Br.
48
-
रास्ना Pluchea lanceolata Oliv.
-
सर्ज Shorea robusta Gœrtu.
-
रेणु Loranthus falcatus L.
-
सर्षप Brassica Compestris L.
-
रोहिणी Soymida febrifuga Juss.
41
-
सारिवा Hemidesmus indicus Br.
-
लशुन Allium sativum L.
-
सुधा Euphorbia nerifolia L.
49
-
लिकुच Artocarpus Lokooccha Roxb.
-
सुरस Ocimum sanctum L.
-
लोनिका Portulaca oleracea L.
-
सोमराजी Proralea corylifolia L.
-
लोष्ट Symplocos racemosa Roxb.
42
- वचा Acorus calamus L.
Page 8
CARAKA-INDEX
विषय:
पृष्ठाङ्ग:
विषय:
पृष्ठाङ्ग:
-
हंसपादी Adiantum lunulatum Burm. 49
-
राम The hangal or kashmir deer 57
-
हपुषा Juniperus Communis L. 50
-
लटखक The minivet
-
हस్తिदंती Croton oblongifolius Roxb.
-
लट्वा The scarlet minivet 58
-
हारिद्रक Adina cordifolia Hook.
-
वर्तिका The female bustard or button quail
-
हेमदुग्धा Argemoe Mexicana L.
-
वर्तीरक The rain quail
Caraka Animals and Birds
-
वानर The monkey
-
अरयूरू The bulbul 51
-
वार्तीक The jungle bush quail 59
-
जलचकुकोरी The water hen
-
शतपत्र The wood pecker
-
इन्द्राभ The adjutant
-
शाम्बर The Indian sambhar
-
उत्तरकोक The trumpeter
-
शरभ The elk or wapiti
-
कण्ठ The heron 52
-
शारङ्ग The golden eagle 60
-
कपिञ्जल The grey partridge
-
शारपद The stork
-
कलविङ्क The house sparrow
-
इयामकाकुलोमख्न The dark-brown python
-
कुरर The fish eagle
-
श्येन The hawk
-
क्रौञ्च The sparrow hawk 53
-
सिंह The lion 61
-
कोकिल The koel
-
हंस The swan
-
कोयष्टि The coucal
-
अश्व The horse 62
-
गोकर्ण The mule deer
-
अश्वतर The mule
-
गोह Iguana 54
-
आराल The cobbler's owl bird (avocet)
-
चमरक The gazelle
-
उद्र The cat-fish
-
जीवञ्जीवक The common mynah
-
वरण The oorial (wild sheep) 63
-
हन्तुदुमि The hornbill
-
उलूक The owl
-
पारावत The pigeon 55
-
उष्ट्र The camel
-
पुंस्कराल्ह The lily trotter
-
ऋक्ष The bear
-
गुप्त The chital (spotted deer)
-
कस्तूरी The musk deer 64
-
प्रियारमन The babbler
-
पृषत The black buck (Indian antelope)
-
वृक The common crane 56
-
कदली The marmet
-
बलाकाक The snow wreath crane
-
सक्रेट The crab
-
मास The bearded vulture
-
कालकुटोदक The common river tern 65
-
मत्स्य The fish
-
कुकुट The cock
-
मृणालकुष्ठ The snake bird 57
-
कुर्मीर The gangetic garial
-
रक्तरम्यक The red jungle fowl
-
कुरङ्ग The roe deer
CARAKA-INDEX
विषय:
पृष्ठाङ्क:
विषय:
पृष्ठाङ्क:
-
हंसपादी Adiantum lunulatum Burm. 49
-
राम The hangal or kashmir deer 57
-
हपुषा Juniperus Communis L. 50
-
लटखक The minivet ,
-
हस్తिदंती Croton oblongifolius Roxb. ,
-
लट्वा The scarlet minivet 58
-
हारिद्रक Adina cordifolia Hook. ,
-
वर्तिका The female bustard or button quail ,
-
हेमदुग्धा Argemoe Mexicana L. ,
Caraka Animals and Birds
-
वर्तीरक The rain quail ,
-
अरयून The bulbul 51
-
वानर The monkey ,
-
लम्चुकुट्टी The water hen ,
-
वार्तीक The jungle bush quail 59
-
इन्द्राभ The adjutant ,
-
शतपत्र The wood pecker ,
-
उत्क्रोश The trumpeter ,
-
शाम्बर The Indian sambhar ,
-
कष The heron 52
-
शरभ The elk or wapiti ,
-
कपिञ्जल The grey partridge ,
-
शारङ्ग The golden eagle 60
-
कलविङ्क The house sparrow ,
-
शारपद The stork ,
-
कुरर The fish eagle ,
-
इयामकाकुलोष्ट्र The dark-brown python ,
-
क्रौञ्च The sparrow hawk 53
-
श्येन The hawk ,
-
कोकिल The koel ,
-
सिंह The lion 61
-
कोयष्टि The coucal ,
-
हंस The swan ,
-
गोकर्ण The mule deer ,
-
अश्व The horse 62
-
गोह Iguana 54
-
अश्वतर The mule ,
-
चाहक The gazelle ,
-
आराल The cobbler's owl bird (avocet) ,
-
जीवञ्जीवक The common mynah ,
-
उद्र The cat-fish ,
-
हन्तुदुमि The hornbill ,
-
वरण The oorial (wild sheep) 63
-
पारावत The pigeon 55
-
उलूक The owl ,
-
पुण्कराइ The lily trotter ,
-
उष्ट्र The camel ,
-
युपव The chital (spotted deer) ,
-
ऋक्ष The bear ,
-
प्रियारतञ्ज The babbler ,
-
कस्तूरी The musk deer 64
-
वृक The common crane 56
-
पृषत The black buck (Indian antelope) ,
-
बलाकाक The snow wreath crane ,
-
कदली The marmet ,
-
मास The bearded vulture ,
-
सक्रेटक The crab ,
-
मत्स्य The fish ,
-
कालहङ्ग The common river tern 65
-
मृणालकोष्ट The snake bird 57
-
कुक्कुट The cock ,
-
रक्तशर्मक The red jungle fowl ,
-
कुर्मीर The gangetic gavial ,
-
कुरङ्ग The roe deer ,
[SKIPPED page 8 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 9
- सलिङ्गक The baya or weaver bird
66
- कलह The pelican
72
-
कृञ्चक The hedgehog
-
वर्ही The peacock
73
-
कूर्म The tortoise
-
सुरराज The king bird of paradise,
-
कोष्टकारक The Indian muntjak (barking deer)
-
मेढक The frog
-
खड्ग The rhinoceros
67
-
मकर The magar (the great Indian crocodile)
-
खर The ass
-
महृद्र The honey buzzard
74
-
गज The elephant
-
महिष The buffalo
-
गजदक The gecko
-
मार्जार The cat
-
गवय The gayal cow
68
-
मूषिक The mouse
-
गृध्र The vulture
-
शशमातृका The hog deer
75
-
गो The cow
-
लाव The common quail
-
गोहित्क The hill partridge
-
लोपाक The fox
-
चकोर The chukor
69
-
कोहरष्ट The king fisher
-
चटक The tree sparrow
-
हरपोत The deerlet
76
-
चमर The yak
-
वान्ताद The dog
-
चित्रवृथकाकुलोष्ट्र The reticulated python
-
वायस The crow
-
चित्र The musk shrew
70
-
वारड The spoon-bill
-
डुलुकी The susu (gangetic dolphin)
-
वृक The wolf
77
-
जटी The hoopoe
-
व्याघ्र The tiger
-
जम्बुक The jackal
-
शङ्ख The conch snail
-
तरक्षु The hyena
71
-
शाररी The skimmer or scissor bill
-
तित्तिरि The partridge
-
शश The hare
78
- तिमिःड्गिल The whale
108 लिलुुमार The estuarine crocodile
-
द्वीपो The panther
-
शुक्ति The pearl oyster
-
धूमिका The owlet
72
-
श्वाविध The porcupine
-
नकुल The mongoose
-
वराह The wild boar
79
85 नन्दीमुखो The flamingo
-
हरिण The red deer
-
सलिङ्गक The baya or weaver bird
66
- कलहं The pelican
72
-
कूर्चिका The hedgehog
-
वहीँ The peacock
73
-
कूर्म The tortoise
-
सुरराज The king bird of paradise,
-
कोष्टकारक The Indian muntjak (barking deer)
-
मेढक The frog
-
खड्ग The rhinoceros
67
-
मकर The magar (the great Indian crocodile)
-
खर The ass
-
मधुहा The honey buzzard
74
-
गज The elephant
-
महिष The buffalo
-
गजडक The gecko
-
मार्जार The cat
-
गवय The gayal cow
68
-
मूषिक The mouse
-
गृध्र The vulture
-
शशमातृका The hog deer
75
-
गो The cow
-
लाव The common quail
-
गोर्त्रक The hill partridge
-
लोपाक The fox
-
चकोर The chukor
69
-
कोटर्ष्ट The king fisher
-
चटक The tree sparrow
-
वरपोत The deerlet
76
-
चमर The yak
-
वान्ताद The dog
-
चित्रवृृत्तकाकुलोष्ट्र The reticulated python
-
वायस The crow
-
चित्र The musk shrew
70
-
वारड The spoon-bill
-
डुलुकी The susu (gangetic dolphin)
-
वृक The wolf
77
-
जटी The hoopoe
-
व्याघ्र The tiger
-
जम्बुक The jackal
-
शङ्ख The conch snail
-
तरक्षु The hyena
71
-
शाररी The skimmer or scissor bill
-
तित्तिरि The partridge
-
शश The hare
78
- तिमिञ्जिल The whale
108 लिलुमार The estuarine crocodile
-
द्वीपो The panther
-
शुक्ति The pearl oyster
-
धूमिका The owlet
72
-
श्वाविध The porcupine
-
नकुल The mongoose
-
वराह The wild boar
79
85 नन्दीमुखो The flamingo
-
हरिण The red deer
-
सलिङ्गक The baya or weaver bird
66
- कलह The pelican
72
-
कूर्चिका The hedgehog
-
वहिं The peacock
73
-
कूर्म The tortoise
-
शतद्राज The king bird of paradise,
-
कोष्टकारक The Indian muntjak (barking deer)
-
मेढक The frog
-
खड्ग The rhinoceros
67
-
मकर The magar (the great Indian crocodile)
-
खर The ass
-
महृदT The honey buzzard
74
-
गज The elephant
-
महिष The buffalo
-
गजदक The gecko
-
मार्जार The cat
-
गवय The gayal cow
68
-
मूषिक The mouse
-
गृध्र The vulture
-
शशमातृका The hog deer
75
-
गो The cow
-
लाव The common quail
-
गोहित्क The hill partridge
-
लोपाक The fox
-
चकोर The chukor
69
-
कोहरष्ट The king fisher
-
चटक The tree sparrow
-
हरपोत The deerlet
76
-
चमर The yak
-
श्वान्त्राद The dog
-
चित्रवृत्तकाकुलोष्ट्र The reticulated python
-
वायस The crow
-
चित्र The musk shrew
70
-
वारड The spoon-bill
-
डुलुकी The susu (gangetic dolphin)
-
वृक The wolf
77
-
जटी The hoopoe
-
व्याघ्र The tiger
-
जम्बुक The jackal
-
शङ्ख The conch snail
-
तरक्ष The hyena
71
-
शाररी The skimmer or scissor bill
-
तित्तिरि The partridge
-
शश The hare
78
- तिमिादिल The whale
108 शिवुमार The estuarine crocodile
-
द्वीपो The panther
-
शुक्ति The pearl oyster
-
धूमिका The owlet
72
-
श्वाविध The porcupine
-
नकुल The mongoose
-
वराह The wild boar
79
85 नन्दीमुखी The flamingo
-
हरिण The red deer
-
सलिङ्गक The baya or weaver bird
66
- कलहं The pelican
72
-
कृञ्चकः The hedgehog
-
महीं The peacock
73
-
कूर्म The tortoise
-
महुरराज The king bird of paradise,
-
कोष्टकारक The Indian muntjak (barking deer)
-
मेढक The frog
-
खड्ग The rhinoceros
67
-
मकर The magar (the great Indian crocodile)
-
खर The ass
-
महृद्र The honey buzzard
74
-
गज The elephant
-
महिष The buffalo
-
गजदक The gecko
-
मार्जार The cat
-
गवय The gayal cow
68
-
मूषिक The mouse
-
गृध्र The vulture
-
शशमातृका The hog deer
75
-
गो The cow
-
लाव The common quail
-
गोहिते The hill partridge
-
लोपाकः The fox
-
चकोर The chukor
69
-
कोहरष्ट The king fisher
-
चटक The tree sparrow
-
हरपोत The deerlet
76
-
चमर The yak
-
वान्ताद The dog
-
चित्रवृथकाकुलोस्र्र The reticulated python
-
वायस The crow
-
चित्र The musk shrew
70
-
वारड The spoon-bill
-
डुलुकी The susu (gangetic dolphin)
-
वृक The wolf
77
-
जटी The hoopœ
-
व्याघ्र The tiger
-
जम्बुक The jackal
-
शङ्ख The conch snail
-
तरक्षु The hyena
71
-
शाररी The skimmer or scissor bill
-
तित्तिरि The partridge
-
शश The hare
78
- तिमिङ्गिल The whale
108 लिङ्गुमार The estuarine crocodile
-
द्वीपो The panther
-
शुक्ति The pearl oyster
-
धूमिका The owlet
72
-
श्वाविध The porcupine
-
नकुल The mongoose
-
चमर The wild boar
79
85 नन्दीमुखो The flamingo
- हरिण The red deer
Page 12
चरकसंहितातोदीभिजद्रव्याणां संस्कृतपयायाः
Sanskrit Synonyms of the Plant Substances mentioned in the Caraka Samhita
अक्षोटः-अखरोड, पार्वतीभ, फलनेढ, गुडाचाय, कीरेष्ट, दर्पनाल, स्त्रादुमज, पृथकच्छद, रेवा फल, वृत्तफल, मदनाभफल, अक्षोट, आख्खोड, अखरोड, दन्दराल, शाल्कोटक, अक्षोटक, आख्खोट, मषमज, वृक्षच्छद
अजकर्णः- सर्जेढ, वस्टर्ण, कषाय, चिरपत्नक, सथ्यसंवरक, शूर, शाल, सर्जे, सर्जररस, कालकूट, रजोद्रव, वलीकरक्ष, चीरपर्ण, शाल, कार्ष्ये, सर्ज्जक, मरिचपत्नक
अगुरु:-कृमिज, लोड, राजार्ड, वंशाक, लघुलोहिताय, जोर्हक, कृष्ण, वर्णप्रसादन, पिच्छिल, मृत्त्रज, पातक, अनार्यक, असार, अभ्रिप्रस्थ, कृमिघ्न, काष्ठक, प्रवर, योगज, अनार्यज, कृष्ण, कालागुरु, कृष्णागुरु. वसुध, मंगल्य, विश्वरूपक, काकतुण्ड. श्येनारारिप्ट, केदय, ऋक्षद्रष्ट, धूपाहं, वहर, मिश्रवर्ण, गन्ध, रीतकामलिन, जोगक, अलचक, काष्ठक
अजगन्धा:-क्षरपुष्पा, वस्तगन्धा, दिप्निधा, कारवी वर्षा, नन्य्या, तुलंगी, पूतिमयूखिका, सुरपुष्पी, उमगन्धा, ब्रह्मगन्धा. ब्राह्मी
अतिसिमंथ:- अदितिसंस्थनी, डररिण. गन्धपुष्पा, गन्धकारिका, जया, नादेयी, ऋषासुगा, शुद्रारिसिमंथ, लघुमन्थ, तपन, तपस्विचार, तेजोरक्ष, हविष्मन्थ, कण्टका, गिरिकर्णिका, जयन्ती, श्रीपर्ण, तेजोमन्थ, ज्योतिष्क, पावक, भार्गि, वह्निसम्थ, मथन, जय, पावकारिणी, अभ्रिमथन, अरुणीकिल्ह, श्रीपर्णी, चित्रया, गोमती, नदीज, तनूभुक, पित्तमती, वाडहिमूल, आन्ध्रपुष्प, विजया, वातघ्नी, तरंहि, वैजयन्निकला
अजमोद:-क्षराह्वा, मयूर, द्वीपक क्रककुल्ला, कारवी, लोचमर्कट, वस्तमोदा, उमगन्था, मर्कटी, मोदा, गन्धदला, हस्तिकारवी, गन्धपत्रिका, मायूरी, शिविमोदा. मोदाल्च्या, वहिदीपिका, क्रककोटी, विशाला, हयगन्या, उद्यगनिप्का, मोदिनी, फलमुद्गा, विशाल्या, दिव्या, हस्तिमूखीका, क्षराह्वा, यवान्नी, द्वीप्य, च्वाहा, भूरदस्म, क्रकदर्भ, सेवयशानिका, यवसाहा, दीपनी, दीपिनी. वातारि यवज- दीपनौ, शूलहन्ती, यमात्तिका, उपमा, तीतगन्या, अजमोदिका, तीत्क्षगन्धा, ह्वया, अभ्रविल्वनी, भूमिरदसक, यवायज, यवान्निका
अटकोट:-अंकोट:, संकोठ, अंकोल, बोथ, द्वींघील क, द्वीर्घश्रुता, गन्धपुष्प, गुप्सनेह, गूढवेलिका, गुणाढ्य क, कोर्शक, कंकरोल, कटंक, कठोर, लम्बकर्णी, मदन, निकोचक, निकेठक नेदिग्रे, पीत, पीतश्वार, रोचन, रेची, रामठ, ताम्रफल, यावक, विपन्न, विशालतैलगर्भे, भूतिहत, घलत, हडकण्टक, गूढपद, द्वीर्घकील
स्ततसी:-बिडङ्ला, देवी, सद्गपुष्पा, सद्योट्कटा, उमा क्षुमा, हैसवती क्षुोला, नोरसुपिप्का, चणका, क्षौमी, हदपद्मा, सुवर्चला, नीलपुष्पी, पार्वती, मस्तका, तैलेतमा
अतिबला:-वलिका, वल्या, भूरिबला, घन्टा, दंद्री, महाविप्रोक्ता, शीतला, शीतपुष्पा, विकंकता, वाडवपुरप :ा, वृष्यगान्धिका, वृष्यगन्धा, शंखकृत्ता, वीतपुष्पा
अतिविषा:-अरुणा, अतिसारत्री. मंथ्रा, मुंगी, शुग- वलभा, कामोरा, माद्री, प्रतिविषा, प्रतिप्रा, दिग्भेदपच
Page 13
THE CARAKA SAMHITA
Page 14
THE CARAKA SAMHITA
VOL. II
CHAUKHAMBHA SURBHARATI PRAKASHAN
VARANASI
Reprint:
2007
Price:
600.00
Page 15
THE CARAKA SAMHITA
Page 16
THE CARAKA SAMHITA
Page 17
THE CARAKA SAMHITA
VOL. 4
CHAUKHAMBHA SURBHARATI PRAKASHAN
VARANASI
Page 18
करवीर
रहकण्टक, डिडिम्ब, शुष्टी, अतिपुष्प, करमर्दक, करमल, करमर्दे, कृष्णपाकफल, हरामर्दे, कुष्मपाक, कुष्णफलपाक, रणचूक, करमर्दी, करमलक, कण्टकी, करमर्दिका, वनालय, क्षीरी, क्षीरफल मक्षिका(म्लुचक), पाकफल, पाककुष्ट, पाणिमर्दे, फलकृमि, सुपुष्ट, सुपेण, वनालक, वचा, वनेक्षु(द्रा), फल।
करवीर:-अध्यामारक, रक्तश्रृ, अध्यट्ठा, अश्वघोषक, अश्वान्तक. अश्वनाशक वृणात, हयमार, हयचदन हरिप्रिय, करसीर, कुष्म कुन्त, प्रतिहाह, प्रवणड, रक्जारि, रक्तपुष्प, तुरंगारि क्षेतपुष्य। शातकुम्भ, शातप्रस शोतकुम्भ शात-कुम्म, शातकुन्त, शोकहृद, वीर, वीर्य, तुसारो, (नववीर्योद्भवा), रक्तप्रसक, वण्टीकुहुम. रसप्रिय, भूतद्रवी, रसोल्लुकुमुद, दिव्यपुष्प, सिद्धपुष्प, हयमारक, गौरीपुष्प, मणेष्टकुहुम, लगुड. नसराह्व, कुरू।
करीर:-निष्पत्रक गन्धिल. कृतच, गूढपत्र. हरक. लोकणकण्टक, धारपुष्प, बद्धकल, प्रतिनिल, तोक्षणसार, कटुंकक, मेध्यहृद्र, कद्रु, निष्पत्रिका, धारक, करक मृदुफल, निष्पत्र, शोणपुष्प, विद्राधिक वातकुन्त, सुपल, उडुपुन्दर, विश्ववृपत्र. कुडाशाख, चक्रहा।
कर्कटक्यो:-कर्कटी पर्णीह, वृकतला, बहुकन्दा, कृतटाक्ष. क.ण्टक्यो, व.ण्टकीफल, क्रोधफला, क.ट्करीता, पीतपुष्पा, रथूल, कुषीतकु, कुषावाल, त्रपुषा, त्रपुपी, तोयफला, तुन्दिलकल्या, धान्तनु, काण्टकादुर्वाहि, ईर्वाहि, ईर्वाहि मूत्रला, मूत्रफला, ह्रस्विपर्णा, ह्रस्विदंघ्रिकला, पौन्थया, व्यालपचा. लोमश', चित्रकं. व कण्टकी, वृददार्पनिशा, लोमश्री, व्यालपदी, लेह्यकााण्डा, नृपुष, त्रपुष्करी, वचुहफला, वृददार्सिनिी, सुपांवास।
कर्कश्रृंगी:-पुत्री, कुलीर, कर्कटाह्वया, कुलीरश्रृंगी, चक्रा महाच्छेपा नवांगिनी, चन्द्राश्चदा, विशाणि, वनज-मूर्ज, कर्केटम्रृडिका, द्वासविनामिनी, कुलीर्की, घोव, शकांगो, कर्केटो, वनमूर्धजा, कर्केट ल्वया, कुलीरवियानिका, नतांगी नतातांगी, वका अतिस्री, कुलीरश्रृंगी।
कर्कन्धु:-रदर, कोल, सौवीर, फेनील, कुठ, कर्कन्धू. फोति, कुठक, पिच्छल, बदरीच्चुदा, सौवीर, चालेश, घोंट; गोपघोंटा, हस्तिकोलि, गोपघोंटी, श्रृगालकोलि, वादिर, कण्टकी, फलशेसिर, वृत्तफल, गूढफल, रदवोज, वककण्टक, तुरस, सुपल, स्वस्तिक, कोली, कोला, कुवली। स्वादुफला, रुग्धनदी, विकुल, विच्छलि, स्वादुफल, बुलक, कोलिद. अजामिया, अभयकण्टकुः।
कर्काल:-दशाफल, फलराज, भस्माह्ह, पडङ्गुनां, सघुफला, पेडेखा, वृत्तकर्कटी, विक्का, तिक्तफला, मधुपाका, घनेवहि घण्टुक।
कर्कोस्टकी:-पकोट, स्वादुफला, पक्वोस्टी, मने ज्जा, कुमारिका अवन्ध्या, विप्रप्रसवनी पोतपुष्पी, महाजाली, पीतपुष्पा, सदाजालिका, अवन्ध्या, गोवना, जाली, मने ज्जा. मनस्विनी।
कर्कचूर:-वेध्र. मुख्य द्वाविड, कलपक राठी, कर्दमं, हुंञ्जम्भ, गन्धसूलक, गन्धसार, जटा, रत्न्यसूल।
कुप्रर:-मोवशीह, सोसहड, सिताभ्रक, शिला, हिमांशु, शोेतांशु, चन्द्रभस्म, नीलापति, तरुसार. भस्माह्हय, रेगुतार, हयु, हिमाहय, वैद्रह रेगुसारक, शोेतमरौचि मलस्पवेधक. विधु, शोेतमयूख, घनवार, चन्द्रहास, जैैवातृक. रयी, कुपुपदवान्ध, विताभ, हिमवाल्का, इन्दु, द्विराज, नक्षत्रेश, सोम, निक्रोथिनीवाथ, यामिनीनपति, र्वादार, क्षपारर, चान्द्र, हिमवड्लक, हिमकर, शोेतप्रभ, शामभव, शृशांधु, स्कफ्टिकाभ्र, कार्मिहिक, ताराभ, चन्द्राद्रिक, चन्द, नाकतुरार, गौर, कुमुद, शोेतलसज, सिताह्ह, स्कफ्टिक, शशि, हिमोपल ।
कथुदार:-काचनार, भस्मांतक, भास्कोत, रदालच, काच्यन, कान्तार, वनकप्रभा, करक, काचनालुः कुशे, गण्डकि, कोविदार, काकनक, रचुप. गिरिज, हाटकपुष. चमरिक, चम्पविदल, महापुष्प, सुपत्र, सुपदह. शुरणकि, शोणपुष्प, श्वलपदेशर. पाकारि, क्रुदाल, कुडार. यमलपत्रक कुडाल, यमलच्छद, कावनाल, चमरी दुधः. रक्तकुःचन् ।
कलम्ब:-नतपर्णो, कलम्बु, वहतुतीयज, नान्द्य(.निः), नालिदार्श्व, कलम्बी, करम्भी, दरलिन्द्रा।
Page 19
कलाय
कलायः-मुणडचणक, हरेगु, सतीन, नासन, नलक, दरेगुक, वच्हुल, सतीलक, खीडक, त्रिपुट, अतिवच्हुल, धमन, तीलक, वण्टी, सतीक, सतीनक ।
कलेहकः-गुणडकन्द, कलेठ, श्वदसुत्ता, सुकरेष्ट, सुगन्धि, सुगन्ध गन्धकन्द, राजकसेठक ।
काकनालः-ध्वाक्षनालं, काकतुण्डफलं, सुरगी, तत्करनालंयु, काकाज्ञी, वायसी, ध्वाक्षतुणडा, सुनसिका, वायसाहा, ध्वाक्षनखी, काकाक्षी, ध्वाक्षनासिक, काकप्राणा, काक मधु, चोरस्तायु, शिरोबल ।
कालशाकः-कलशाक, नाडीक, श्राद्धशाक, कालक,
कालेयकः-कालीय, कालीयक, पोताभ, हरिचन्दन, हरिप्रिय, काल पार, धामनुसार्यक, नर रायणप्रिय, पीत, हरिचन्दन, पोतकष्ट, याकक, जावक, धनिन्तदायक, कालानुसार्य, कालय, वर्णक, पोतक माधवप्रिय, कपूर, कालीय, हरिप्रिय, कालवार ।
काकमाची:-चहुफला, बहुलेत्क, ध्वाक्षमाची, कुलच्छफला, जघनेफला, काका, काममाची, काकमात। काकिनी, कुलच्छनी, रसायनी, सर्वैतक्ता, सुन्दरी, स्वादुपाका, तिक्तका, वायसाहा, वायसी, काकाहा, कटुफल, कट्वी, रसायनवर ।
काकोदुम्बरिका:-फला, राजिफला, चिरप्ररिका फलयुग्नी, फलसंमारी, मलयू, चित्रमेजा, उदुम्बरफला, करसच्छदना, अभुवा, काकोदुम्बर, क्षीरी, खरपविका, रंजिका, भद्रोदुम्बरिका, कुलच्छनी, फलयुग्निका, अनाक्षी, फलयुग्नी, मलयू, चित्रमेजजा, ध्वाक्षनाम्नी, फल, जघने-फला, बहुफला खरदला, मलयू, मलयफला, कारोदुम्बर, अजाक्षी, भद्रोदुम्बरिका ।
कारवेल्लिका:-अर्क:रवल्ली, दौर्बल्यंक, पचार्ल, वाहुवल्ली, रतिनिका:, वृद्धवल्ली, शिरिपत्र, कारवेल्ली, काकरा, कारवल्ली, कठिल्लका, कण्टफला, कटिल्ल ह, कटिल्ल, कण्टूर, कण्टकटक, पद, पीतवहा, नम्रसंवेष्टन, अजाक्षी, सुकण्ठक, सुवेल्ल-, वल्ली, सुपवी, चुपवी, तोयवल्ली, अमृताण्ड । उध्र्ववल्लित वारिवल्ली, वीस लोटक, अमृतंड, सुसाण्ड, कट्टिल, अमृतवल्लरी ।
कारपोतः-नम्जित, तुण्ङे, तुङ्ङिकेरी, पडंपप्ती, नी:नातनता, सचक्रान्ता, चापींती । च्चहुमा, अनंगनीक, बदरा, च्चयां, च्चादन, गुड, दलदान्त, माधनी, सारिणी, मद्रदवा पडडा, पीडु, मसुदान्ता, सत्तपुष्पा, तुङा, तुङडेरिका, वादर, मदरी । कार्पोतिका पटल ।
काष्ठा:-काण्डेष्ट काष्ठेक्ठु, वायसेष्टक, इक्षार्किक, इक्षु काण्ड, इक्षुरक, क्षेतचामरपुष्प, इक्षुकुमुम, सु हाण्ड, क्षारशुक्ति, नादेय, नीरज, वायषेष्टक क्षिप्त, इक्षुगन्धा, पोटगल, कर्ममूल, इक्षु मिलधा, इपीडा, अश्वाला, चाम पुष्पा, काष्ठो, चामरपुषिपका, कांसां, अमरपुष्पक, काष्ठ क, वनडाशक, इक्षार्ति, इक्षुर, गारड (सितपुष्पक, दर्भेरचक, लेभनी, हाण्ड, काण्डक, कच्छरकारक, दर्भेप्ठ ।
काश्मरी:-काश्मया, हीरा, काश्मरी, मधुरर्णी, श्रोवर्णी, सर्वैंत भरा, गम्मारी, कुष्ण ग्रन्थका, महुपर्णिका, भद्रपर्णी, मेध्रा, गोमेधिका, श्वेतवथ्या, कमलिका, कुमुदा, सदापत्रा, कुष्णफला, कटुफला, कुष्ण सेदिका, चयेतोभद्रका, लिङ्गपर्णी, शुभद्रा, कम्बारी, गो मेधा, क्षोरिगी विदारी गे, महा मेधा, महुमेधा, स्वसमेध्रा, कुष्णा, अश्वता, रोहिणी, गृधिः, स्थलस्नुचा, महुपती, सुफला, मं दिवा, सहाकुमुदा । सुरढश्य चा, काश्मरी, पोतोरी णी, मधुरवणी, मेधकुमुदिका, पोत न गा, वातड ।
कासमर्दः-राजयक्ष्म, कासम्र पोतपुष्पक, कासारी, परिसर्दे, वडपेक, कासमर्दे, अरिमर्दे, सी नन, चाल, कलक, कासमर्द, करकस, कालकृत, विमर्दे, जरन ।
किराततिक्कः-किराततिक्क, कैंरात, कटु तिक्त, किरातक, काण्डतिक्त, अनृतिक्त, भूलिस्न, रामसेनक । किरातक, तिक्तक सुतिक्तक, हैम, नेपालसेम्य, नैपाल, तृणनिम्व, ज्वरान्तक, नाडीतिक्त, अर्यतिक्त, नित्रांरि, सर्पिपातहः ।
कुक्कुमः-कारसीरज, कुक्कुम, सन्निर, रक्त, असृक, अन्त, पोतक, काश्मीर, वलहोक, सक्कोच्च पिठुन, वर, शोणिताहय, कुक्कुमारक, पोतक, रक्त चन्दन, हरिचन्दन घनत, रक्त पेज्ज, सद्दोच पचुन, खल रज दीपक, ल लित । सौभर, चन्दन, काश्मीर जम्म, अभ्रिक्ज्ज, वीर । लोहित चन्दनः, चाच, वर वाहुक,
कलाय
कलायः-मुऽडचणक, हरे णु, सतीन, नासन, नलक, द्दरे णुक, वङ्गुल, सतीलक, खी णडक, त्रिपुट, अतिवत्थुल, द्रुमन, तीलक, वण्टी, सती णक, सतीनक ।
कलेहकः-गु णडक णद, कलेष्ट, शुङ्गसुस्सा, सुकरेष्ट, सुगन्धि, सुगन्ध गन्धक णद, राजकसेष्टक ।
काक णालः-ध्वाक्ष णाम, काकतुण्डफल, सुरगी, तत्करत्नायु, काकाग्री, वायसी, ध्वाक्षतुण्डा, सुनासिका, वायसाहा, ध्वाक्ष णखी, काकाक्षी, ध्वाक्ष णासिक, काकप्राणा, वायसाहा, ध्वाक्ष णखी, काकाक्षी, ध्वाक्ष णासिक, काकप्राणा, वायसाहा ।
कालशाकः-कालशाक, नाडीक, श्राद्धशाक, कालक,
कालेयकः-कालीय, कालेयक, पोताभ, हरिचन्दन, हरिप्रिय, कालभार, धाम णुसार्यक, न रागणप्रिय, पीत, हरिचन्दन, पोतकष्ट, यायक, जावक, वामनिदायक, कालानुसार्य, कालेय, वर्णेद, पोतक माधवप्रिय, कपूर, कालीय, हरिप्रिय, कालभार ।
कान्ता-डाङ्गेरु चाङ्गेरु, वायसेखरु, इक्ष्वार्क, इक्षुरक णड, क्षेतचारुपुष्प, इक्षुकुसुम, सु हाङ्गणड, नादेय, नीरज, वायसेखु क्षिति, इक्षुगन्धा, पोटगल, कर्ममूल, इक्षुमिल ण्डा, इपीङ्गा, अश्ववाला, चामरपुषा, काङ्गो, चामरुपुषिका, काँशा, अमरपुष्पक, काद ङ क, वन ण डाक, इक्षार्ति, इक्षुर, चारड (सितपुष्पक, दर्भेरचक, लेखनी, माङ्गड, काण ण डक, कच्छेरकारक, दर्भेष्ट ।
काश्मरी-चाङ्गमयां, हीरा, काश्मरी, मधुर ण्णी, श्रोवर्ण्णी, सर्वे ं भरा, गम्मारी, कुष्णग्रन्तका, महुप ण्णिका, भदर्पण्णी, भद्रा, गोमेदिका, वंशश्रेष्ठ, कमल णिका, कुमुदा, सदापत्रा, कुष्णफ णला, कटूफल, कुष्णवर्तिका, चयेतोमभद्रका, दिग्भर्पण्णी, शुभद्रा, कम्भारी, गो भद्रा, क्षोरिगी विदारी गे, महाभद्रा, महुभद्रा, श्वेतमद्रा, कुष्णा, अश्वता, रोहिणी, वृद्धि, स्थलस्नुचा, महुगती, शुक्र, म ण दिमी, सहाकुमुद । शुरढङ्गयचा, काश्मरी, पोतोरी ण्णी, मधुरव ण्णी, मेऽकुमुदिका, पोत ण गा, वात ण गा ।
कासमर्द-राजगृक्ष, कास ण्न पोतपुष्पक, काशारी, परिसर्दे, वपेक, कासमर्दे, अरिमर्दे, सीन, चाल, कनक, कासमर्द, कर्क ण टस, कालकृत, विमर्दे, जरण ।
क्रियातत्कि-क्रियातत्कि, केरात, कटुत्रिफ, क्रियातक, क ण ठतत्कि, अनर्थ तक, भूलिङ्ग, रामसेनक । क्रियातक, तित्थेक सुतित्थक, हैम, नेपालसेम व, नैपाल, तृ ण निम्ब, ज ण रान्तक, नाडीतिक्त, अर्यतिक्त, नित्रान्ति, सरिपातह ।
कुक्कुमः-कारसीरज, कुक्कुम, स त्विर, रक्त, असुक, अन्त, पोतक, काश्मीर, वलहीक, सद्द्रोच पिचुन, वर, शो णि णि ताहय, कुक्कुमारक, पोतक, रक्तचन्दन, हरिचन्दन घस ण त, रक्तस्र ण ण, सद्द्रोचपचुन, खल रज दोपक, ल ं ति त । सौभर, चन्दन, काश्मीरज ण ण म, अभ्रिक ण ण, वीर । लोहितचन्द ण न, चार, वरवाहक,
Page 20
कुटज
अपरोऽपरः, इन्द्रजित, गिरीन्द्र गोणित, गुरुसग, वरेप्य, अरण, कालेयक जाङ्गल, कान्त वह्निशिखा केशर, केशार, धीर, अश्व, कुञ्जर ।
कुटजः-कोटज, कोट, वत्सक, गिरिमल्लिका, कलिङ्ग, मल्लिकापुष्प, इन्द्रुपुष्प, वत्सक, शाकपर्याय, धावक, वरणितक, पाण्डुर, कटङ्क, कुटक, शकाजान, तिक्तक, रकुननामक, चक्रक, याकृतहृद, काहि, कुटज, प्राणघ्न, शक्राद्रप, स्थवकल, संग्राही, पाण्डुरुष्म, प्राणपेष्य, महागान्ध, इन्द्रद्रुम, दाड्यवाही, इन्द्रयवकल ।
गडाशय, गदाह, गदाहृत, हरिभद्रक ज ण, यदाशय, कौचेर कुठ्ठिक, जालकल, कुडिसत, नीहज, पारिभाव्य, पालल, पत्तन, पथ्यक, पारिमित्रक, रसाज, रोग, रोगाहय, वाणीराज ।
कुञ्माण्ड:-पुष्पलता, फलश्रेष्ठी, वृंहणः, गुडयोग-फलः। पीतपुष्पः, पुरुफल, पोतपुष्प, वृहत्फल, वृहत्फला, घण्टावास, तिमिष, ग्राम्यपर्कटी, कर्कोट, कुञ्माण्ड, शिखि-शेषक, कुम्माण्ड, कुम्माण्डी, कुम्भोन्डिका कुम्भाण्डी सफलः, कुष्मफलः, नाडुपुषफलः ।
कुसुम्भः-पावक, पीतमलक, चन्दनाज्ञ, कोकनद, लटका, पद्मोत्तर, अमिशिल, प्राम्यकुसुम, कुसलोच्तम, कुकुरुशिख, कमलोत्तर, लोहित, महारज्जन, पीत, पाचक, रक्त, वह्निशिख ।
कुसुम्भकः-छत्र, अतिच्छत्र, इन्द्रे पा, इन्द्रपुष्पी, वैकुण्ठ, दोः नदः, श्वेतवेकुण्ठक, फलेपुष्प, क्षणपच्त्री कुसम्भ-योनी, कुहः स्वका, चित्र धुर, कुरुम्बा, सुपुष्पी, श्वेतनक, चित्रपतिका, पालिन्दी, कुम्भयोनिक, छत्र, गीः, छत्रका, कोटिदेश्य, वृक्षसारक ।
कुमुदः-चेतजलत्र, अवज, भ्रमोज, भ्रमुज, पद्मज, अभिनन्द, कल्हः, कुसेदाय, धवलोत्पल, कुमुद, कैरव, शशिकान्त, इन्दुकमल, शोभक, चन्द्रमौलि, चन्द्रिकारूज ।
कुम्भी:-कुम्भिका, वारिपर्णी, वारिमूलः, खमूलीकः, पानोय, आकाशमूली, कुटुम्ब, कुमुदः, जलवल्कल, श्वेतपर्णा, पृथुज, अश्वकुम्भी, खल्वा, पर्णी, पूरती, वारिकर्णिका, दलाढक, वारिकर्णी ।
कुरण्टकः-किरीटिराज, कुरण्ट, कणक, पोतपुष्पक, पीताम्बुजानन, सहचचर, पीतसेरेक, सहचरी, सहाचर, वीर, पोतपुष्प, दासी, पुर, सन्तेय ।
कुलत्थः-अरणःकुलथिका, चक्रध्या, चिपिटा, कुषाणि, कुषाली, दह्रुपसादा, कुम्भकारिणी कुम्भकारिका, कुलत्थः, कुटिलकक, महानोरथ, लोचनाहिता, कुलश्रेष्ठा कुलिश, ताम्रवीज, श्वेतमी ऋण, सितेतर, कालकुन्त ताम्रेश्व, ताम्रयकृत ।
कुष्टः-रोग, गद, व्याधि, तस्पल, पाकल, वानीरज, वत्स्य, किड्डालक, भाप्य, आमय, अगद, माङ्गुर, हुड, वःप्य ।
कृतवेधनः-कोशातकी, कृतचिन्द्रा, जालिनी, कृत-वेधनी, श्वेता, शतिफला, घृतेङ्गफलिका मृतङ्गफलीनि, स्वादु कलः, सुपुष्पा, कर्कोटकी, पीतपुष्पा, घनारफला, दीर्घे कलः, सुकोशा। धामार्गव, राजकोशातकी राजीमद कलः ।
केशरः-चास्मेय, केसर, नागकेशर। नागपुष्प नाग कतकाहय, महौषध, राजपदः। फलक, स्वराघातन, केतार, काचनाहय, सुवर्णाश्रय, भुजङ्गाश्रय, पर्पटस्रिय, इभाद्रय, पुष्परेचन, नागाशय, केशरी, किडालक, नागकिडालक, नागीय, कावन, सुवर्ण, हेमद्विडालक, रुचिम, हेन, विदार, फलिङ्केशर, पत्तनकेशर, पुष्पकेशर ।
कैडर्यः-कालनाशक, महानिश्य, रसण, रसण, निर-मिष, महारिष्ट, कुड्य, शुक्तिवार, अलदाह"- , चरदिन, म्रियसाल, वरणिक, ककाहय, शुक्तिशाल, सुरभि, कुष्ठ-निमिषक, श्रोपशिका, कुमुदिका, कर्दम, सुरभिच्छदः ।
कुसुम्भः
कुसुम्भकः
कुमुदः
कुम्भी
कुरण्टकः
कुलत्थः
कुष्टः
कृतवेधनः
केशरः
कैडर्यः
कुटज
गिरिमल्लिका, इन्द्रयवक, नक्तक, शकपुष्पी, धातक, वरणतिक, पाण्डुर, कटक, कुटक, शकाह्वान, तिक्तक, रकुनाह्वक, चक्रक, यकृतहर, काहि, कुटज, प्रावृष्य, शक्राद्रप, स्थवकल, संग्राहि, पाण्डुरुष, प्रावृषेण्य, महागान्ध, इन्द्रद्रुम, दाडर्याव्ही, इन्द्रयवफल ।
गदाह्वय, गदाह, मताहाह, हरिभद्रक ज ण, यदाह्वय, कौटेर कुठ्ठिक, जारलक, कुडिसत, नीहज, पारिभद्र, पालक, पत्तन, पत्त्रक, पारिभद्रक, रमा, रोग, रोगाह्वय, वाणीराम ।
कुङ्माण्ड
पुष्पलता, फलश्रेष्ठी, चण्डा, कुङ्मयोगफल। पीतपुष्प, सुपुष्फल, पीतपुष्प, वृहत्फल, वृहत्फला, घण्टावास, तिमिप, ग्राम्यकर्कटी, कर्कोट, कुङ्माण्ड, शिवश्वरषेक, कमण्डलु कमण्डलुकी कमण्डिका कमण्डाली कुङ्मफला, नाडुपुष्फला ।
कुसुम्भ
पावक, पीतमलर्क, वबररक्त, कोकलता, लटका, पद्मोत्तर, अमिशिल, प्राम्यकुसुम, कुसलोच्तम, कुकुरसिख, कमलोत्तर, लोहित, महारक्त, पीत, पाचक, रक्त, वडहिस्रिव ।
कुसुम्भक
छत्र, अतिच्छत्र, इन्द्रेपा, इन्द्रपुष्पी, वैकुण्ठ, द्रोणपुष्पी, श्वेतवेकुण्ठक, फलेपुष्प, क्षणपत्री कुसम्भ-योनी, कुशेसका, चित्रधूप, कुरुम्बा, सुपुष्पी, श्वेतनक, चित्रपत्रिका, पालिन्दी, कुङ्मयोनिका, छत्र, पी, छत्रका, कोटिदेश्य, वृकसारक ।
कुसुम्भ
केतजलत, अवज, भ्रमोज, भ्रमुज, पद्मज, अभिजित, कल्ह, कुशोदाय, धवलोत्पल, कुमुद, केरव, शतिलान्त, इन्दुकमल, शीतक, चन्द्रार्करुज ।
कुम्भी
कुम्भिका, वारिपर्णी, वारीमूली, खमूलिका, पानौत्य, आकाशमूली, कुटुम्ब, कुसुदा, जलवल्कल, श्वेतपर्णा, पृथुज, अश्वकुम्भी, खरटी, पर्णी, पृथिनी, वारिकर्णिका, दलाढक, वारिकर्णी ।
कुरण्टक
किंशुकेरात, कुरण्ट, कणक, पोतपुष्पक, पीताम्रलत, सहचर, पीतसेरेक, सहचरी, सहाचर, वीर, पीतपुष्प, दासी, पुर, संरेप ।
कुलरथ
अरण्यकुलाथिका, चक्रपुष्पा, विपिटा, कुषाणी, कुषाली, दह्रप्रसादा, कुम्भकारिणी कुस्भकारिका, कुलमाप, कुटिलवक, महानोरथा, लोमनहिता, कुलिष्ठा, ताम्रवीज, श्वेतपीत, सितेतर, कालकान्त, ताम्रवक्त, ताम्रग्रन्थ, ताम्रपत्र ।
कुष्ठ
रोग, रद, व्याधि, उस्पल, पाकल, वाणीरज, वत्स्य, किड्डारक, भाप्य, आमय, अगद, माङ्गुर, हुड,
कुष्टुम्बुरु
अभवा, हयगन्धा वेधण, धान्यरक, धान्यप, धाना, धानी, धनेयक, अलर्का, छद्रग्रन्थ, निदिग्ध म. धन्या, धन्य, धन्यौसक, कुष्टुम्बुरा, छत्रा, धन्या, द्रुम्यक, वितुत, धान्यार्क, धानक, धानेय, सुगन्धि शाकयोः सुष्टुमव, जनप्रिय, धान्यग्रीन, वोथान्य, देवहनि:सार ।
कृतवेधन
कोशातकी, कृतचिन्ह्रा, जालिनी, कृत-वेधनी, श्वेता, सुतिफला, घण्टाली, मुद्गद्गफलिका मुद्गद्गफलिनी, स्वादुफला, सुपुष्पा, कर्कोटकी, पीतपुष्पा, घनारफला, दीर्घेफला, सुकोषा। धमार्गव, राजकोशातकी राजीमद कल ।
केशर
चास्मेय, केसर, नागकेसार। नागपुष्प नाग कतकाहय, महौषध, राजपुष। फल्क, स्वराघातन, केतार, काचनाहय, सुवर्णार्श्रय, भुजगाहय, पटुपत्रिय, इभाद्रय, पुष्परेचन, नागाह्वय, केशरी, किडालक, नागकिडालक, नागीय, काचन, सुवर्ज, हेमद्विदालक, रुक्म, हेन, विडाल, फणिकेतार, पत्तनकेसार, पुत्रामकेसार ।
कैडर्य
कालशाक, महानिश्र्य, रामण, रमण, निर्-निम्स, महारिष्ट, कुड्ये, शुक्तवार, अलदाह, वर्धिते, म्रियसाल, वरणिक, ककाहय, शुक्षवाल, सुरभि, कुष्ठ-निम्सक, धौपश्रिका, कुष्ठिद्रा, कटु तिक्ता, सुरभिच्छदा ।
Page 21
THE CARAKA SAMHITA
THE CARAKA SAMHITA
Page 22
THE CARAKA SAMHITA
VOL. I
Jamnagar:
Oriental Institute
1949
Price Rs. 21/-
THE CARAKA SAMHITA
VOL. VIII
Jamnagar: Oriental Institute
Chaukhamba Surbharati Prakashan
Reprint: 2005
Rs. 500/- (Set of 4 Vols.)
Page 23
चोरक:
-शार्क्कित, चण्ड, दुष्टप्रम, क्षेमक, रिपु, गणहन्, कोपनक, कितव, फलचोरक, चपल, धूर्त, पद्ह, नीच, निशाचर, दुष्टकुल, प्रनिथ, सुगन्धिक, पर्णचोरक, तत्क्षर, पण्डा, क्रोधमूर्छित, दुष्टकुलीन, विरोक, कोरुष, घनदारी, क्षेम, राक्षसी, खर, सुगन्धि ।
जम्बु:
-जम्बू, सुरमिपत्रा, नीलकला, दयामला, मद्दारुणक, राजाह्वा, राजफला, क्षुद्रप्रिया, मेघोदिनो:, वृहत्फला, राजजम्बू, कोकिलेष्टा, महाजम्बू, सह्हानोला, महाफला महापत्रा, नन्द, फलेन्द्र, स्वर्णमाता सुरमिपत्रा, जम्बूल ।
जाति:
-जातिफल, जातीकोष, जातिलतास, जातिशोभ, जातिसार, जातिपत्री, जातिफल, दोष, कोषक, मदशोण्ड, मजसार, मालतीफल, फल, पुत्र, राजभेदय, शालूक, सुमन:फल, जाती, कोष, जातिद्रोह, कोष, जातिपुष्य, जातीसार, जातिपत्र, सोमन:फल ।
जलपिप ल्लि:
-अभिज्ज्वाला, बहुशिखा, निच्चपुत्री, लाज्जरी, मद्दाराष्ट्री, सत्यगम्या, प्राणदा, द्वारसी, शाकलादनी, तोयवल्लभी, तृणशीता, वाशेरी ।
जाति:-(प्रवाल)
जाति, मनोज्ञा, सुवना, राजपुत्री, प्रियंवदा, मालती, हयगन्धा, चेतिका, तैलमालिनी, केतकी, चेतकी, शुक्रुमारी सुरभिया, संघ्यापुष्पा, मनोहरा, जनेह्रा, राजपुत्रिका, जातिक्क, मालिनी, वासन्ती, प्रदसन्ती, शुक्र सन्ता, चवनतजा, वार्तिका ।
जिझ्झिगी:
-स्विक्रिणी, मोदभी, गुडमजारी, पार्वतीया, सुनिशोंवा, मदनमदारी ।
जीमूत:
-देवदाली, वेणो, कर्कटी, मगामी, देवताण्डी, श्वेतकेद्र, खदिरस्पर्शा, दिव्स्री, जीमूतक, कण्टफला, सह्हा, केशफला, कट्टकला, घोरा कदम्बा, विपदा, कर्कटी, चारुमधिका, ग्रन्थकोशा, दाळे, सोमपातिका, तुरंगिका, तर्कुंभी, गरनाशिनी, घेष, आखुन्धपदा, चतुरंगक, इन्द्रलतिका, पीता ।
जीरक:
-जण, जीर, जीरं, दीप्य, दीपक, अजाजनिक, वहिसखा, वहिशंख, मागध, अन्नाजी, कणा, जीरण, दीर्घक, सनोज्झ, वरुण, रुच्य, पीताम, पूज्यमानक ।
जीवंती:-
अर्कपुष्पी, जीवंती, सर्वणत्रीवन्तिका, स्वर्णलता, स्वंगोजीवा, सुनीवृन्ती, शुरणिका, नृ:पत्निय, धाकणेष्ठा; तिक्कजीवंती, हेमा, हेमपुष्पा, हेमवह्धी हेमाह्वा, दिमात्रप्या, स्वंगोपनो:, हेमपुष्पो:, हेमवती, सोम:, जीवनी, जीवा, जीवद्रा, कुलकर्णी, रक्ताजी, प्रणणरा, भदा मेघलत्या, मेवराटिका जीवनीया, सवा, महुसवा, यशास्त्रा, शरांटी, जीवपुष्पी, जीवयुथा, कर्कंधू, शशधास्विका, सुयि:कला, सुराराटिका, पुत्रप्रभ, महुश्रासा, जो:वृष्णा, जी:पत्नी, जी:र्ष्विनी, यशस्करी, वृहज्जीवंती, पुथप्रभ, प्रियंकु:, मधुरा, जी:र्वपुष्पा, वृहज्जीवा तिक्कजीवंतसा, नित्यकन्त्रा तिक्कप्रियंकरी, विपमुधि, केतसुधि, सुमुष्टि, रगुमुष्ट, डोडीक्खुप, हेमजीवंती, स्वर्ण जीवंती, हेमश्री, सुमह्कला, हेमलता, जीवदात्री ।
जूर्णाह्वा:-
यं नल, देवधान्य, जूर्णाह्व जूर्णाह्व, जूर्णेलमल, यावनाल, यवनाल, शिवरी, वृत्तणडुल, दीर्घनाल, युगन्धर क्षेतरेकु, क्षपण क, इक्षुपच क, दीर्घेशर ।
ज्योतिष्मती:
-कट्समी, सुरुणीतलि:, ज्यो तिषा, अभिमात्या, लवंगा, हुरीषा, पृथेतल्या, रग म:, र्कुट म्न ती, प.राजतपदी, पिण्य, पीततैला कनु गी:, पर:नतत:लपि निष्फला, इकुकुबी, स्वर्णलता, अनलपसा, ज्योतिलेलता, हुडिंगला, दीशा मेध्या, मंजिदा, गवितरा, सरस्वती, धमुत्ता, कज्जुनी, अभिमाया दुर्विदा, दिंशुमता, आव्वेगा, काकाण्डी, त्रिपर्णी, पीडया ।
डुप्डुरु क:-
शोणाक, शोणन, नट, कट्टुक, मण्डूरुण, पत्त्रोभ, टेन्ड्रू, टिण्डुक, शु कुनास, कुडसट, दीर्घग्रन्थ अरळु, पृथु शोभ, कटुम्बर, स्मोणक, मयूूरक्ख अलक्ष, प्रियमीवी, कटाहश मक्ख, अरळ, वड, विपुनुत, अश्वत्थ शालप्र, पूति-वृक्ष, भण्टक, भण्ड ल, भूनपुष्प, शोग, शरळ, द्वीवेष्ट" तक द्वान्तशाखव, स्रंगेवकुल्ल, ढाक्क, प्रियजीव, शोणन, कु:ष्ट, भल्लूक कर्दळे पादपस, भूनपटक, पारिपादक ।
तगर:-
कालानुसार्य, कुडिल, कल:ङ्गरिया, जिह्वा-दीपन, चक्रलुप सहोरग पिण्ड्डुगर, पादिक, दग्धहस्त.
चोरक:
-शार्क्षित, चण्ड, दुष्टप्रम, क्षेमक, रिपु, गणहाघ, कोपनक, कितव, फलचोरक, चपल, धूर्त, पद्ह, नीच, निशाचर, दुष्टकुल, ग्रन्थि, सुगन्धि, वर्णचोरक, तत्क्षर, पण्डा, क्रोधमूर्छित, दुष्टकुलीन, विरोक, कोरुक, धनदारी, क्षेम, राक्षसी, खल, सुरगन्ध ।
जम्बु:
-जम्बू, सुरमिपत्रा, नीलकला, दयामला, मद्धारुणक, राजाह्वा, राजफला, धुक्रिप्रिया, मेचोदिन्द्रा, वृहत्फला, राजजम्बू, कोकिलेष्टा, महाजम्बू, महानीला, महाफला महापत्रा, नन्द, फलेष्ट्र, स्वर्णमाता सुरमिपत्रा, जम्बूल ।
जाति:
-जातिफल, जातीकोष, जातिलोम, जातिसार, जातिपत्री, जातिफल, दोष, कोपक, मदशोण्ड, मज्जासार, मालतीफल, फल, पुष्ट, राजभेष्य, शालूक, शुन्मनःफल, जाती, कोष, जातिद्रेष, कोष, जातिपुष्य, जातिसार, जातिपत्र । सोमवल्फल ।
जलपिप्ली:
-अभिज्वाला, बुधशिखा, निचचपत्नी, लाजरी, मद्दाराष्ट्री, सत्यगम्या, प्राणदा, धारसी, शाकलादनी, तोयवल्लभी, तृणशीता, वाशेरी ।
जाति:-
(प्रवाल) जाती, मनोझा, श्रियम्वदा, मालती, हयगन्धा, चेतिका, तैलमालिनी, केतकी, चेतकी, शुक्रुमारी सुरभिया, संघ्यापुष्पा, मनोहरा, जनेहा, राजपुष्पिका, जातिका, मालिनी, वासन्ती, प्रदसन्ती, शुच्र सन्ता, चवन्तजा, वार्तिका ।
जिञ्जिणी:
-क्षिक्रिणी, मोदभी, गुडमजारी, पार्वतीया, सुनिशोंवा, मदनमदारी ।
जीमूत:
-देवदाली, वेणो, कर्कटी, मगामी, देवनाण्डी, श्वेतकेद्र, खरस्पर्शा, शिवश्री, जीवमूतक, कण्टफला, सदा, केशफला, कटंकला, घोरा कदम्बा, विपचा, कर्कटी, चारुमधिका, शत्तकोशा, दाळे, सोमपातिका, तुरंगिका, तर्कारी, गरनाशिनी, घेष, आखुन्धपचा, चतुरंगक, इन्द्रलतिका, पीता ।
जीरक:
-जीरण, जीर, जीर्ग, दीप्य, दीपक, अजाजीक, वहिसखा, वहिशंख, मागध, अन्नाजी, कणा, जीरण, दीर्घक, सनोझ, वरुण, रुच्य, पीताम, पूज्यमानक ।
जीवन्ली:
-अर्कपुष्पी, जीवन्ती, सर्वणत्रीवन्तिका, स्वर्णलता, स्वगज्जीवा, सुनीवृन्ती, शुरणपिका, नृःपत्निय, धाकणेष्ठा, तिक्खजोवन्ली, हेमा, हेमपूरा, हेमवल्ली हेमाद्र्या, दिमाद्रया, स्वगोपनो, हेमपुष्पी, हेमवनी, सोम-ल, जोवन्ती, जोवा, जीवदा, शुल्कग्राही, रक्तजिह्वा, प्रणणरा, भदा मेङ्गलत्या, मेवराटिका जीवनीया, श्चा, महुश्च्रा, यशस्व्या, शूर्पाटी, जीवपुष्पी, जीवपुष्टा करण्टक, श्वा दाम्बिका, सुयिर्जला, सुगराटिका, पुत्रप्रद, मधुश्रासा, जो ऋपुषा, जो ऋपन्नी, यशस्कारी, वृद्धजीवन्ती, पुष्टप्रद, प्रियंकु, सहुमा, जो ऋवुपपा, वृद्धजोवा तिक्तजोवन्लिका, नितकमेधा नितकप्रियां, विपमुर्धि, केतसुधि, सुमुधित, रगमुष्ट । डोंडीकुप, हेमजीवनी, स्वर्ण जीवन्ली, हेमश्री, सुमहला, हेमलता, जोवदात्री ।
जूर्णाढा:-
यं नल, देहधाय, जूर्गाह जूगणक, जूर्णेलमल, याचनाल, यवनाल, शिवश्री, वृत्तणडुल, दीर्घनाल, युगन्धर क्षेतरेक्षु, क्षपण न, इक्षुपच न, दीर्घेशर ।
ज्योतिष्मती:
-कटसी, सुरुणीतिलमा ज्यो दिष्ट्रा, अभिमाया, लवङ्ग, दुर्वीरा, पुष्टितमा, रग मञ्जरी, रकुटज न्नती, प.राजतपदी, पिण्य, पीततैला कनु गी, परान्ततादृप्रि निष्ठफला, इकुबी, स्वर्णलता, अनलपमा, ज्योतिलेलता, हुडिंगला, दीर्घा मेध्या, मधिदा, गहित्रा, सरस्वती, धमुत्ता, कज्जुनी, अभिमाया दुरीदा, दिक्षुरवा, आयवेग, काकोण्डी, त्रिपर्णी, पीडया ।
डुङ्डुरु:-
-शोभाक, शोभण, नत, कटु, मणडूरुण, पचत्रोषे, टेष्ट्र न, टिण्डुक, शुकेनास, कुडसट, दीर्घग्रन्थ अरडक, पृथुश्रोणि, कटुम्बर, स्मोनेक, मयूूरजट अलर्क, प्रियमीवी, कटाहश नक्ष, अरल, वड, विपुन्त, अश्वत्थाशाप्र, पूति-वृक्ष, भण्टक, भण्ट ल, भूनपुष्प, शोग, शरड, द्वीवेष्ट न्तक, द्वान्तशाखव, सृगेलवकला, शाल्क, प्रियजीव, शोभण, कुष्ट, भल्लूक कर्दंव, पादपकस, भूनपटक, पारिपादक ।
तगर:-
-कालानुसार्य, कुडिल, कलःन्गरिका, जिह्मा, दीनन, चक्रलुप सहोरग पिण्डुंगर, पानिक, दग्धहस्त ।
[SKIPPED page 23 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 24
तण्डुलः
दशक, अक्षत, परिप्लयः
तण्डुलीयकः
मेधगन्ध, काण्डेर, तण्डुल्येरक, भणडीर, तण्डुलीकर, तिप्पन, शस्यमारिव, तण्डुलीरक, तण्डुल, तण्डुली, तण्डुलीयक, ग्रन्थिल, वहुवीर्य, धनसम्पन्न, सुशाक, पथ्यशाक, रूक्षगन्ध, इवसिताहय, वीर, तण्डुलतामा, कृ.तण्डीकरिप, पण्यशाक, कण्टकसारिप
तमालपत्रः
अंकुर, छदन, दल, दलाहय, गन्धजात, गोमेद, गोमेदक गोपत्र, हृट्यगन्ध, पत्रक, पाटीरजन, पत्रराश्य, पलाश, राम, रोमश, शीत.त, सुरनिंतगन्ध, सुरस, सुकुमारक, तेजपत्र, तापस, तमालक, तमाल, तमालपत्र, वसनह त, वृक्ष, वसन, पत्र, वाससु, गोमेद, पत्रराश्य
तरुणीः
रामतरणी कनिक्रा. देवकेसरा, सदा, कुमारि, मन्धाडवया, मृदुङ्गटा, मृदुवदनभा, दरीकरणसम्प नता, अतिकुला, अतिकेवर, मद्दत गणी, वृहत्पुष्पा, वहुपत्रा. देवररुणी, कर्णिका, तरुणी, कुङ्तक, संकुल, कण्टकाढ्या, नीललताकुसुम कुसुम कुसुमालि, महासरा, वारि रङ्क, वृत्तपुष्प, शतपत्रा, रामतरुणी, सेवे त्ती, सुर त्लया, चालकेसरा, द्वारव ल्लभा, सुमनः, सुश्रोता, लक्ष्मपुष्पा, सुकृत्ता
तामलकीः
घोट, हिलो लिका, आसलकी, पुष्ट-मोहिका, अमली, विश्वपर्णी, हृडपादा, सृक्मदला, बहुपुषा. दलस्पदिनी, भूपर्णी, बहुचुला, बहुपत्रा, भू म्यामलविका, अरु द्धा, हिमाल्या, वृद्धा, विप्र्री बहुवथिका, बहुवीर्या, बहिनिपटा, तीर्या, तयालिका, उचटा, हृडपाणी-वितुषा, विदुन्तिता, भूधारी, चारटी, तामल कि, अजुटा, तालि, ताली, तमाली, तमालिनी, विदुघ्रभूता तमक, भूधारी, भू म्य मरी, शिरा, द्वेधामली, द्वारिका, बहुपुपी, जटा, अघण्टा, अनटा, सृक्मफला, क्षेयामलकी, भू म्य-मलकी, विदु लक, डंडा, अफला, अमला, झाटा, माला. झाटामलं, अमलजुटा
ताम्बूलपत्रः
भक्ष्यपत्रा, मुगद ल्लता, मुखभूषण, मुगदवल्ली, दिवासीडा, नागवल्ली, नागिनी, नागवल्लिका,
तालः
आःसवदु, भूमिपिशाच, लेख्यपत्त, तृणराज, महोत्कट, तल, तीर्यतत, दुवे शल, दुमेशवर, पनो, द्वीर्घेशर.स्थ, प्वाद्रुम, मधुरस, मद्राल्य, द्वीर्घपादप, विरामुच, तालराज, द्वीपेच, गुञ्चल्चपना, हरपचवान, दोःघंदु, तःतुनियॉस, तःतुगर्मे, सतपर्णा, प्रांगु, दुरालभ, नाजमक्ख, हरच्छद, चलच्छद, गुड, स्वादुकल, लेख्यच्छद, जलज
तालमूली
अश्मोंघ्री, भूताली, द्वीर्घहनिका, मोधारदी, हेमपुष्पी, काञ्चनपदिका, शरनी, खर्जू री, महाग्रन्था, मुरल्ली, तालमूली, तःली, तालमूलिका, तालपत्रिका, तालिका, गृप्यक न्दा, सुवृक्श
तालीशः
अर्कवाढ, करिपन, करो पच, अकंयेश, करिच्छद, नील, तीराश्वर, पनाल्य, तालीशपत्र, धात्रो पच, श्वेतादर, प्रतिविषपत्र, पनाल्य, तर लसीच्छःः पनाल्य, श्वेतादर, अकंवन्ध, ताल, तला हय, तमाहय, तालो पन्र. तालो मक, तालीशपत्रक, तामल्कीदल, मुखरोगहर, हय, सुपच, भासल्कीपत्त्र, तामल्कीपत्त्र, घनच्छद
तिन्दि शा
अश्मगर्भेक, अक्षक. अतिमुक्तक, चक्री चिकृत, रथद्रुः रथ, रधिक, तिनाशक र्पंदन, स्पन्दन, सर्वसार, स्पन्दनाद्रुम, शतांग, शाकट, भस त्तगर्भे, मेपी, जलधर, वड्जुल, नेमी, चित्रकर्मा, स्पन्दनी
तिन्दुकः
नीलगार. क.लसक रन्ध, अतिमुक्तक्ल, क्रीङ्क, स्पूर्ज्जन, हुं द्रि, रोसग, अमिल सार, रेट्ट, स्पन्दन, रावण, रि, कषणत्वच, कृतमसार. सुवार, विरुपक, द्वितिसारक, केन्दु, तिन्दु तिन्दुल, तिन्दु कि, तिन्दु का, नीलसार, स्वर्न क, स्पन्दनाहय
तिलः
हेमान्य, जटिल, पावन्र, पवित्र, पितृत्त नां, पूरफल, पूत्थान्य, स्नेहफ, तैलकल; वनो द्रव
तुम्बी
अलाबू, तुम्ब, तुम्बश्र, दिघ्घकया, मद्राफला, शालालु, एलालु, लाङु, लाङुला. तुम्बिच्चा, अभिङ्गु
तण्डुलः
दशक, अक्षत, परिप्लुय्य ।
तण्डुलीयकः
मेधगन्ध, काण्डेर, तण्डुल्येरक, भणडीर, तण्डुलीकर, तिप्रन, शल्यमारिव, तण्डुलीरक, तण्डुल, तण्डुली, तण्डुलीयक, ग्रन्थिल, बहुलीय, घनरश्मि, शुशाक, पथ्यशाक, रूक्षान्त, इवसिताहय, वीर, तण्डुलाम्रा कृतण्डीकारिय पण्यशाक, कण्टकसारिय ।
तमालपत्रः
अंकुर, छदन, दल, दलाहय, गन्धजात, गोमेद, गोमेदक गोपत्र, हृटगन्ध, पत्रक, पारिजात, पत्रराश्य, पलाश, राम, रोमश, शीत.तस, सुरनिं गम्भ, सुरस, सुकुमारक, तेजपत्र, तामस, तमालक, तमाल, तमालपत्र, वसन हत, वस्र, वसन, पत्र, वासस, गोमेद, पत्रराश्य ।
तरुणीः
रामतरणी कनिक्रा. देवकेसरा, सधा, कुमारी, मन्धाढ्या, शुक्तेष्टा, शुक्तवहभा, दिरेकण्ठसम्भ्र न, अतिकुला, अतिकेवर, मद्दत गणी, वृहत् पुष्परा, बहुपत्रा. देवन्तरुणी, कर्णिकरा, तरुणी, कुठरक, संकुल, कण्टकाढ्या, नीलकिउंकुस न, महासरा, वारिर्क नक, वृत्तपुष्प, शतपत्रो, रामतरुणी, सेवंती, शुचला, चालकेसरा, द्वारव लभा, शुमनः, शुशोता, लक्ष्यपुष्पा, सुकृतता ।
तामलकीः
शोण्ट, हिल्लोलिका, आसलको, पुष्ट- ग्रोनिका, अमली, विश्वपण्णीं, हृडपादा, रूक्ष्मदला, बहुपुषा. दलस्पदिनी, भूपर्णी, बहुफला, बहुपत्रा, भूग्यावलोकिका, अरुन्धती, हिमाल्या. वृद्धया, विप्र्री बहुपत्रिका, बहुवीर्या, बहिनिपटा, तीय, तयावलिका, नच्करा, हृडपाणी विलुचा, विद्रु न्तिहा, भूधारी, चारटी, तामल कि, अजुटा. ताली, ताली, तमाली, तमालिनी, विद्रुमभूता तमक, भूधारी, भूग्य मरी, शिरा, द्वेघामली. द्वारिका, बहुपुपी, जटा, अजटा, अनुटा, सृक्मफला, क्षेयामलकी, भूग्यामलकी, विटपक, डंडा, अफला, अमला, झाटा, माला. झाटामलं, अमलजुटा ।
ताम्बूलपत्रः
भक्ष्यपत्रा, मुजद्रलता, मुखभूषण, मुग्द्रवल्ली, दिवासीय, नागवल्ली, नागिनी, नागवल्लिका,
तालः
आःसवदु, भूमिपिशाच, लेख्यपत्त, तृणराज, महोन्तर, तल, वृक्षतल, द्रुपर्णे, द्रुमेश्वर, पणो, द्वीपशरम्य, प्वाजडूम, मधुरस, मद्रार्च्य, द्वीपावप, विराजु, तडराज, द्वीपेच, गुल्म्च्चपना, हरपचवान, दोघंडु, तःतुनिओस, तःतुगर्मे, सतपर्णा, प्रांगु, दुरालभ, नाजमक्ष, हरचछद, चलचछद, शुड, स्वादुकल, लेख्यरुच्छद, जलज ।
तालमूलीः
अश्मोंघ्री, भूताली, द्वीपकनिकरा, मोषारदी, हेमपुष्पी, काचनपदिका, शरनी, खर्जू र, महाग्रन्था, मूसली, तालमूली, तःली, तालमूलिका, तालपत्रिका, तालिका, गृध्यक न्द, सुवृक्ष ।
तालीशः
अर्कवाढ, करिपन, करोच, अकंवेष्ट, करिच्छद, नील, ताम्र श्वर, पनाल्य, तालीसपत्र, धात्रौपच, श्वेतादर, प्रतिवेष्टपत्र, पनाल्य, तरुसीच्छ : पनाल्य, अकंवन्ध, ताल, तलाईय, तमाहय, तालोश्न तालीशक, तालम्ल्किदल, मुखरोगहर, हय, शुच, वासरकपपत्र, तामलकीपत्र, घनच्छद ।
तिन्दिशा
अश्मगर्भेक, अक्षक, अतिमुक्तक, चक्री चिकृत, रथदुः रथ, रधिक, तिनाशक र्पंदन, स्वन्दन, सर्व्सार, स्पन्दनाद्रस, शतांग, शाकट, भस्स्नगर्भ, मेऽपि, जलधर, वज्रजुल, नेमी, चित्रकर्मा, स्पन्दनी ।
तिन्दुकः
नीलगार. कःलसक न्ध, अतिमुक्तक्न, कूर्मक, स्पृशन्ति, हुंन्ट, रौसन, अम्लेसार, रेट्ट, स्वन्दने, रावण, रय, कषणत्वच, कृत्गसार. सुवार, विरुपक, द्वितिमारक, केदु, तिन्दु तिन्दुल, तिन्दु कि, तिन्दुका, नीलसार, स्वंनक, स्वन्दना हय ।
तिलः
हेमान्य, जटिल, पावन्र, पवित्र, विप्रु तां, पूरफल, पूत्थान्य, स्नेहफ, तैलकल; वनो द्रव ।
तुम्बीः
अलाबू, तुम्ब, तुम्बशु, दिओफला, मद्राफला, शालालु, एलालु, लाडु, लादुका. तुम्बिच्चा, अभंग्डु
THE CARAKA SAMHITA
VOL. II.
Jamnadas SATSSTRI
CHAUKHAMBHA
SANSKRIT SERIES OFFICE
VARANASI
Page 25
THE CARAKA SAMHITA
THE CARAKA SAMHITA
THE CARAKA SAMHITA
VOL. I
Jamnagar:
1949
Price: Rs. 21/-
Page 26
THE CARAKA SAMHITA
THE CARAKA SAMHITA
THE CARAKA SAMHITA
Page 27
नागरकृ
शणिष्ठ, देसदण्डा, महागन्धा, घण्टा, खरवल्लरिका, विश्रदेवी, शण्डा, खरां।
नागरकृ:- नागरृ, तर्क्षुगन्ध, गुग्गुल्थ्रिय, नार्थ्थकृ, नागर, ऐरावत, नागरकृ, चक्राधियासी, किमिर, किरिमीरकृ, सुरस, स्वापनघ, डरावत, वक्च्रवास, योग.दृ, गन्वाल्य, गन्धपत्र, वरिष्ठ, वक्च्राधिवासम, ऐरावतिक, योगी, शुरदृ, गनयपुष्प।
नाडी: पडशाकृ, नाडीक, नाडीराकृ, नाडीचृ, पेउचुकी, पेउचृ, विश्वदेवत।
नालिकेर:-नालिके र, हडफल, लाडङ्गे, कूर्च्चशीर्षेक, जुठृ, रक्नफल, तुगराज, सदाफल, नारीकेली, नारीकेरी, नारिकेरि, नारिके.लि, सदापुष्प
मिर:फ ल, यदुफल, पुटोदक, गारिकेर, रसफल, शुठुरृ, कूर्च्चशेखर, हडनी, नीलतह, मञ्जल्य, वचचदृ, सरेन्धतह
द्राक्षा गास्य, दुरारुह, त्रयस्वरुफल, विरोफक, करकाम्पया, पयोद्वर, सुरङ्गन, शैशिकफल, फलसुग्ध, जटा'फल, मुडफकल, विशोधिनीपत्त्रय, नाडीकल, नारिकेर, उन्मत्त, फलेत्पयाद, वरफल, मटाफल सदाफल, तेयर्गर्भ, वक्च्छकण, त.लरेक्ष, लाडली।
तिःपाच:-राजशिम्बी, वलद, क्षितिशिम्बक, श्रेतशिम्ब; पालकासय, सुकप्रिय, माध्यमका, मधुदार्करा, पलद्र्वया, स्थूलशिम्बी, वृता, महुषिता, सिता।
तालिङ्गा:-नीली, नोलिनी, नीला, मेघवर्णा, कुत्सला, द्रली, क्षितिधिका, काला, नोलिका, नीलपुष्पिका, ग्रामणीया, सदुगन्धिका, रज्जनी, श्रीकरा, तुत्या, तूणो, दोला, वृलिका, दोलिका, अतिरु, प्रमाथिनी, प्रमाथिनी, तूलो द्रुणी, सेला, तुष्टा, नीलवृक्षी, रज्जनी, नीलपुष्पी, काली, दयास्या, दोन्धनी, श्रीफला, ग्राम्या, भवा, मर रकाहा, मोच्रा, कल्पा, वडानकेती, मकाफला, सियरेरदा, रेङ्गुप्ति, श्रेमित्क्षा, थलमकेलिका, चारुटी, दिजया, रङ्गपुष्पी, स्यन्दर गा।
नीवार:- तापस, सुनिभृक, प्रमाथिक, अरुणपद्मःस्यनामा, रतिक, अरण्यधान्य, सुनिशान्त्य, तुणोददृत, तृणधान्य, दनत्रीधि, अरण्यजाली, प्रमाथिका।
पटोल:-कुल फ, तिक्त, पाण्हुक, करेएवच्छद, मणडली, मधु, राजोफल, पाण्हु फुल, राजनामां, अमृताफल, राजोमान, तिक्तकोत्तम, वीजगर्भ, कुष्ठ कुष्ठा'र, कासमर्दन, पच्वार्जिफल, उ्योस्तना, कचछुर, उ्वरनाशन, तिक्तक, पडु, पडुक, ककेशादल. कुलज, वाजिमान, लटाफल, राजफल, राजपटोल, वरतिक, तिक्तभद्रक, नद्धु'ल कदुक, कुठृ, अमृत'फल, पाण्डु, नागफल, पवार, ज्योस्तनो, कचछुको, प्रतीक, कुष्ठा, कासभञ्जन।
निकोशक:-कोलक, दीर्घदाल, पोतसार, गूढमधिदा, मदन, गुप्ततनेह, चारूफल, संरोड, प.ल मोदय, मनोच, जलगोऽरक पिस्त, सुकोलक, दर्वीफलव्याकृति, अङ्कोट, अन्कोलक, रेची, दीर्घ शीलक, पीतगय, ताम्र कल, गन्थपुष्प, र:दृकल, वं'तर, गूढपत्र, लम्चकगे, रोचन, दिव्यामतेलपक्ने, गुणाल्यक।
निचुल:-इञ्जल, हिज्जल, अम्बुज. जलचेतस, समुद्रफल, अधिवफल, उदधिफल, विष्णुफल, अम्बु'धफला।
निकम्ब.-अरिक्ख, अर्केपादप, छर्दन, चदिन्द्र दिनु, कटुग्रन्थ, कण्टफण, केरोड, कोटफ, मालक, नेतां, निम्बक, निर्यास नियवन पक्कृत, परिमदक. पिचुमन्द. पीतमार, प्रभद्र, पृकमःलक, पुयारि, पूतसांनक. रजभद्र, रसेप्त्रिय, स्यंस्तोमभद्र, शुमना. शुलिकफ. सतिप्ठक, स.र्भदरक, शुभद्र, शुकु-प्रिय, श्रीष्पर्म, शोभ, वरतवच, विश्रीगुपर्ण, यत्रनेष्ट, यवनेष्ट, पारिभद्र, धमन, द्रेप्ठामालक, दिकुनियांस, अभिषभन।
त्रिगुण्डी:-सुगन्ध, पौतसहा, नीरसिन्दुक, सिन्दुफल-चन्दन, वृूतकेको, इन्दाणी, नीतरा, नोलिका नीलसिगुण्डी, कतरोंपन्त्रा, वनजा, महत्पत्री, वनेन्द्राणी, श्वेतकुरसा पीतघटा।
पत्र:-तगालपत्र, पत्र, पलाश, छदन, दल।
पदाक:-चार हिम, केदारज, केदार, मलय, माल्य, पोत, पौंतक, पद्मकेस, पद्मगन्धी पद्माहय, पद्मक ठ पाटना-पुरप. वङ्गद, रफ, युप्र, शुठम, शुगम, पीतसक, शीतल, शोत्तवीर्य. पाटलापुष्पस्रिभ।
पनस:-महासंज, फलिन, फलयश्रुक, समूल, कण्ठ.फ-फल, मूूलफलद, अपुष्प'फुल, पूतफल, आशाय, अपुषर,
नागरकृत्
शणिष्ठ, देशदणडा, महागन्धा, घण्टा, खरवल्लरिका, विश्वदेवी, शण्डा, श्ववां ।
नागरकृत्:- नागर, तर्क्षुगन्ध, गुग्गुल्थ्रिय, नार्थद्रु, नागरुक, चक्राधियासी, किमिर, किरिमीरकक्, सुरम, स्वापनघ, डरावत, वक्चवास, योग.द्रु, गनकष्ठ, गन्धपत्र, वरिष्ठ, वक्च्राधिवासम्, ऐरावतिक, योगी. शुरद्, गनयपम् ।
नाडी: पडशाक, नाडीक, नाडीराक, नाडीच, पेञ्चुकी, पेञ्चु, विश्वरोचन ।
नालिकेर:-नालिकेर, हडफल, लाडनेली, कूर्च शीशेक, जुठ, रसनफल, तुगराज, सदाफल, नारिकेल, नारिकेरी, नारिकेरि, नारिके.लि, सदापुष्प
मिर.फ ल, यदुफल, पुटोदक, गारिकेर, रसफल, शुठुरू, कूर्चरोखर, हडनेरी, नीलतह, मध्नल्या. उचचदह, सरेन्धतह
द्राक्षा गास्य, दुरारुह, द्रयस्मकफ ल, विरोफकल, करकाम्पा, पयोत्रर, सुरंगक, शौषिकफल, फलमुग्ध, जटा.फ ल, शुठफकल, विशापिनीतप्त्र, नाडीकल, नारिकेर, उन्मत्त, फेनिलेश, वरफकल, मट्टाफल सदाफल, तेयर्गर्भ, त्यक्क्षक.न्, त.लरेक्ष, लाडली ।
नि.पाच:-राजशिम्बी, वलक, क्षितिशिम्बक, श्रेतशिम्ब; पालकादय, सुकप्रिय. माधिका, मधुदार्करा, पलद्र्वया, स्थूलशिम्बी, वृता, महुषिता, सित ।
नालिंका:-नीली, नोलिनी, नीला, मेघवणा, कुत्सला, द्रली, क्षितिधिका, काला, नोलिका, नीलपुद्रिका, ग्रामिणा, मयुरपिदा. रजनी, श्रीकरा, तुत्या, तूणो, दोला, वुलिका, दोलिका, अतिरु, प्रमोदिनी, प्रमोदका तूलो द्रुणी. सेला, तुष्टा, नीलपयो, राज्ञी, नीलपुष्पी, काली, डयास्मा, दोंधनी, श्रीफला, ग्राम्या, भया, भ रकाही, मोच्रा, कष्णा, वगडानकेती, मकाफला, सियारद्रा, रे णुंफ ले, श्रमितक्षा, थलंमेदिका, चारटी, दिजया, र त्नपुष्पी, सिथदर गा ।
नीवार:- तापस, सुनिभृक, प्रमाथिक, अरुणपय:स्यनामा, रक्त, अरण्यधान्य, सुनिशान्ग्य, तुणोद्रद्र, तृणधान्य, दनत्रीधि; अरण्यजाली, प्रमाथिका ।
पटोल:-कुल फ, तिक्त, पाण्हुक, करे हावच्छद, मणडली, मधु, राजीफल, पाण्हु फाल, राजनाम, अमृताफल, राजोमार्, तिक्तकोत्तम, वीजगर्भ, कुष्ठ कुष्ठा'र, कासमर्दन, पचराजिफल, व्योशर्ता, करच्हुर, उद्गरानाथ, तिक्तक, पडू, पडुक, ककेशादल. कुलज, वसियान, लटाफल, राजफल, राजपटोल, वरतिक, तिक्तमद्रक, न तृ द्रु ल कदुक, कुठ, अमृत फुल, पाण्डु, नागफल, पथार, ज्योर्त्सनी, करच्हुद्रो, प्रतीक, कुष्ठा, कासभञ्जन ।
निकोशक:-कोलक, दीर्घदाल, पोतसार, गूढमधिद्रा, मदन, गुप्तरनेह, चारूफल, संरोह, प.ल मोदष, मनोच, जलमोचक पिस्त, सुकोलक. दर्वीफलवशां कृति, अक्षोट, अन्नोलक, रेची, दीर्घ शीलक, पीतशर, ताम्र कल, गन्थपुष्प, श्चो ल, वं.तर, गूढपत्र, लप्षकंे, रोचन, विर्ज मतैलपकें, गुणाव्यक ।
निचुल:-इंजल, हिज्जल, अम्बुज. जलचेतस, समुद्रफल, अभियफल, उदधिफल, विष्णुफल, अम्बु'धफ ल ।
निंब.-अरिष्ट, अर्क्षवादप, छर्दन, वृद्धिन्द्र दिंशु, कटुग्रा, कण्डकतर, वेरेट्, कोटफ, मालक, नेतां, निम्बक, निर्यास नियतन पक्कृत, परिमदक. पिचुंमद्र्र, पीतशर, प्रभद्र, पूक्मंलक, पूयारि, पूंतसारिक. राजमद्रक, रसेप्त्रिय, सर्षतोभद्र, शुमना. शुलिक्क, सतिप्क, सर्षमद्रक, शुभद्र, शुचु- प्रिय, श्रीष्पर्ण, शोभ, वरतवच, विश्रीगपर्ण, यवने श्ट, यवनेष्टा, पारिभद्र, धमन, द्रेश्यामालक, दिकुनियांस, अभिप्रमथन ।
निगुंण्डी:-नुगन्ध, पौतसहा, नीलसिंदुक, सिंदु श्टल- विदां, भूतकेशो, इन्दाणी, नोलपा, नोलिका नीलनिगुंण्डी, सिंदुक, पोतसह, कपिक, शौफालिका धीमतमीह, नील मज्जरी, कतरोपन्त्रा, वनजा, महतपत्री, वनेन्द्राणी, श्वेतकुरसा पीतघटा ।
पत्र:-तगालपत्र, पत्र, पलाश, छदन, दल ।
पदाक:-चार हिम, केदारज, केदार, मलय, माल्य, पोत, पौंतक, पद्मक ष्ल, पद्मगंभी पद्माहय, पद्मक ठ पाटना- पुरप. वंगद, रफ, युप्र, शुचम, शुगं, पीतसक, शीतल, शोत्तवीरं. पाटलापुष्पस्रिभ ।
पनस:-महासंज, फलिन, फलयश्रुक, समूल, कण्ठ. फल, मू लफलद्र, अपुष्प'फ लद्र, पूतफल, आशाय, अपुर,
[SKIPPED page 27 - repeated NVIDIA JSON error]
शणिष्ठ, देशदण्ठा, महागन्धा, घण्टा, खरवल्लरिका, विश्रदेवी, शण्ठा, खरां।
नागरक्ठ:- नागरु, तर्क्षुगन्ध, गुगंध्रिय, नार्यंध्रु, नागर, ऐरावत, नागरुक, चक्रधियासी, किमिर, किरिमीर-रकु, सुरस, रक्तगन्ध, डुरावत, वक्चवास, योग.द्रु, गन्वाल्य, गन्धपत्र, वरिष्ठ, वक्च्राधिवासम्। ऐरावतिक, योगी। शुरद्रु, गनयपुष्प।
नाडी: पद्मशाक, नाडीक, नाडीराक, नाडीच, पेञ्चुकी, पेञ्चु, विश्रोचत।
नालिकेर:-नालिकेरु, हड़फल, लाद्रगे, कुरुङ्गभीरेक, शुङ्ग, रक्तफल, तुंगराज, सदाफल, नारीकेल, नारीकेरी, नारीकरि, नारीद्रेलि, सदापुष्प मिर:फण, यदुफल, पुठोदक, गारिकेर, रसफल, शुङ्गुङ्ग, कूर्च्चशिखर, हड़नी, नीलतह, मधुल्या। वच्चदल, सरेन्धतह द्राक्षागाश्य, दुरारुह, रक्तशफल, विरोफक, करकाम्पा, पयोदधर, सुरङ्गण, शैशिकफ, फलमुग्ध, जटाफल, शुठफक, विशोधनपुष्प। नाडीकल, नारिकेर, उन्मत्त, फलगुह्याश, वसफल, मट्टाफल सदाफल, तेयर्गर्भ, वक्छकण्ठ, त.लरेक्ष, लादली।
तिंपाच:-राजशिंमी, वल्कल, क्षितिशिंवक, श्रेतशिंष्य्, पालर्क्षय, सुकप्रिय। माधिका, मधुदार्क्षरा, पलद्र्वया, स्थूलशिंमी, वृता, महुषिता, सिताल
नालिंका:-नीली, नोलिनी, नीला, मेघवर्णा, कुलसला, द्रली, क्षितिधिका, काला, नोलिका, नीलपुष्पिका, ग्रामिणा, मधुपिङ्गा। रजनी, श्रीकरा, तुत्या, तूणो, दोला, वुलिका, दोधिका, अतिरा, प्रमाथिनी, प्रमाथी, तूलनी, सोला, तुष्टा, नीलवधू, रज्जू, नीलपुष्पी, काली, दयास्या, दोन्धनी, श्रीफला, ग्राम्या, भवा, मर रकाही, मोचाल कल्पा, वगडानकेती, मक्काफला, सिवारदा, रे:डुफलि:, श्वेतिमुखा, थलंमकेलिका, चारुट्टी, दिजया, र:डुपुष्पी, स्फुटदर गा।
नीवार:- ताम्र, सुनिभृक, प्रमाणिक, अरुणपय:स्यनामा, रक्त, अरण्यधान्य, सुनिशान्त्र, तुणोद्रवत, तृणधान्य, दनत्रीध; अरण्यजाली, प्रस:धिका।
पटोल:-कुल फ, तिक्त, पाण्हुक, करे हावछद्र्, मणडली, मधु, राजीफल, पाण्हु फल, राजनामां, अमृताफल, राजोमात, तिक्कोत्तम, वीजगर्भ, कुष्ठ कुष्ठा'र, कासमर्दन, पचराजिफल, व्योसराज, कनक्चुर, उद्गरानामन्, तिक्कक, पट्ट, पट्टुक, ककेसदल। कुलज, वडि मान, लटाफल, राजफल, राजपटोल, वरतिक, तिक्तभद्रक, नडु'राल कदुक, कुष्ट, अमृत'फुल, पाण्डु, नागफल, पवार, ज्योसरनी, कचुक्षो, प्रतीक, कुष्ठा, कासभञ्जन।
निकोशक:-कोलक, दीर्घदाल, पोतसार, गूढमधिद्रा, मदन, गुप्ततनेह, चारूफल, संरोह, प.ल मोदष, मनोच, जलगो'रक पित्त, सुकोलक। दर्वीफलवशाकृति, अञ्जोट, अञ्जोलक, रेची, दीर्घ शीलक, पीत शर्, ताम्र फल, गन्थपुष्प, श्चो ल, शं.टरा, गूढपत्र, लम्बकर्णे, रोचन, विर्ज्जातैलपर्णे, गुणावहक।
निचुल:-इंजल, हिज्जल, अम्बुज। जलचेतस, समुद्रफल, अभियफ, उदधिफल, विश्नुकफ, अम्बु'धफ।
निंब.-अरिष्ट, अर्क्षवादप, छर्दन, वृद्धिन्द्र दिशुं, कंटश्रृङ्ग, कर्कोटक, कोटफ, मालक, नेतां, निम्बक, निर्यास नियतन पक्कृत, परिमदक। पिचु मदन, पीतसर, प्रभद्र, पूक्मंलक, पूरियापि, पूंतसारिक। राजभद्र, रसेप्त्रिय, सर्षतोभद्र, शुमना। शुलिक्क, सतिपक, सर्षभरुक, शुभद्र, शुचु-प्रिय, शीर्षपर्ण, शोभन, वरतनच, विश्रींगपर्ण, यंत्रने श्ट, यवने श्ट, पारिभद्र, धमन, द्रेश्यामालक, दिकुनियांस, अभिषचयन।
निं गुं डी:-शुभ्र, श्वेतसहा, नीलसिंदुक, सिंदु शुछल-विदां, भूतके शो, इन्द्राणी, नोलरा, नोलिका नीलसिं गुं डी, सिंदुक, पोतसह, कलिका, शोकाशिका धीमतमीह, नील मज्जरी, कतरोंपन्ना, वनजा, महतपत्री, वनेन्द्राणी, श्वेतकुसुम पीतघट।
पत्र:-तगालपत्र, पत्र, पलाश, छदन, दल।
पदाक:-चार हिम, केदारज, केदार, मलय, माल्य, पोत, पौंतक, पद्मकेलि, पद्मगंधी पद्माहय, पद्मक ठ पाटना-पुष्प, वंगळ, रफ, सुप्र, शुचं, शुगंभ, पीतसक्त, शीतल, शोत्तवींभ। पाटलापुष्पस्रिभ।
पनस:-महासंज, फलिन, फलश्रृक, सप्तुल, कण्ठ-फल, मूङ्गफल, अपुष्पिफल, पूतफल, आशय, अपुर,
Page 28
THE CARAKA SAMHITA
THE CARAKA SAMHITA
THE CARAKA SAMHITA
Page 29
पुष्कर
पुष्कर:- पौष्कर, पुष्करमूल, पद्मपत्रमूल, पद्मकर्ण, पङ्कपङ्क, पुष्करिणी, वीरपुष्कर हया, काश्मीर, ब्रह्मतीर्थ, श्वेताति, मूलपुष्कर, पुष्करजटा, पुष्करशिफा, वीर, पद्मपत्रक, पद्मपुण्य, सागर शूर, वृत्रहन्, शुमूलक, शूलपर्ण कुष्ठमेद
पुष्कर:- पौष्कर, पुष्करमूल, पद्मपत्रमूल, पद्मकर्ण, पङ्कपङ्क, पुष्करिणी, वीरपुष्कर हया, काश्मीर, ब्रह्मतीर्थ, श्वेताति, मूलपुष्कर, पुष्करजटा, पुष्करशिफा, वीर, पद्मपत्रक, पद्मपुण्य, सागर शूर, वृत्रहन्, शुमूलक, शूलपर्ण कुष्ठमेद
पुष्ठ:-उद्ग, रसधि, घोट्टाकल, चिकरण, चिकरणा, चिका गुरुआक, खपुर, दीर्घपादप, वल्कतरु, हृदवल्लभ, सुनिघ्न, गुर्वाक, कमलु, घोट्टा, गूवाक, कपोतन, कमु, कमुखी, पुष्ठकच, अकोट, तन्व्वारि, सुरेजन, गोपरल, राजतल छटाकल, करमटृ, पूगफल
पृथवीका:-एला, स्थलैला, बहुला, मालेया, ताडकीफल, स्थूलला, वृहदेला, त्रिपुटा, त्रिदिवेद्रवा, सुरभितनु, महिला, कम्या, कुमारो, कुमारिका, पृथ्वी, गोपुटा, कायस्था, कान्ता, इन्द्री, धृतःधृतिः, भद्रैला, गर्म्यसम्भवा, इन्द्राणी, ऐन्द्री, दिव्यगन्धा, निष्कुटी, चर्म्मश्रभवा, बाला, वल्कती, पेलांको, महैला, मागधागामिनी, मध्वालोपभे कन्यक, पुता, स्वकुसुगन्धा
पृथ्विपर्णी:-पृथ्वपर्णी, तन्वी, मोद्टुकपुच्छिका, त्रिपर्णी, पूर्णपर्णी, कलसी सिहलंगुठी, शिवपर्णी, अम्रिवल्द्धिका कोष्ट्रविद्या, सिहपुच्छी, कलसी, धावनी, गुहा, पिष्टपर्णी, लाज्ञली, कोष्ट्रुमेलला, द्विघ्रा, श्यामालकुन्त, मोष्ट्रपुच्छिका, विधपुच्छीहा, द्वीर्घपन्ना, अतिमुक्ता, घृतिला, चिचपर्णिका, कलसी, कोष्ट्रपुच्छी, कर्द्दला, कङ्कशतु, चक्रकुल्या, चक्रपर्णी, श्वोणिमाला, महायुधा, धमनी, श्यामलवचा, मेखला, लोमशुलिका, ब्रह्मपर्णी, द्वीर्घपर्णी, सिहपुष्पी, पृष्टिपर्णी, अम्रिपर्णी, धावनी, विडङ्गना, गुहा, लोमशुलिका, शृगालुलिका, श्वितिपर्णी, उपचित्रा, श्वपुच्छा
प्रसारिणी:-प्रसारणी, राजवल्ल, गन्धाली, कटुस्तरा, गन्धाल्या, सारणी, शरणी, गन्धभद्रा, भद्रपर्णी, सारणा, गन्धोली, भद्रवला, प्रतानिनी, उपसररा, प्रसार, सरा, चाहपर्णी, प्रबला, प्रभद्रा, प्रतानिशा, राजपर्णी, चन्द्रपर्णी चंदवधू, वल्या
प्राचीनामलक:-पानीयामलक, वारिवदर, प्राची नारद, रफर
प्रियद्रः:-फणीः, कान्ता, लता, इयामा, गन्धफला, गोवनदनी, विषकसेना, कुङ्गपुष्पी, ऋक्षाली, मधिललाह्या, सुन्द्रा, कारम्मा, क्रियक, कदु, गोवर्ण, मेधिनी, मिथवाच्यी, फलप्रिया, गौरी, वरा, कर्कु, कर्कुती, भतुरा, गौरवच्यी, शुभदा, वर्णसेदिनी, शुभा, पीता, मड्ल्या, प्रेयसी, अज्ञात- प्रिया, वनिता, नारिवहभा, प्रियवह्नी, वर्णसेदिनी, सुभगा, श्रेयसी
प्रियालः- खरश्रृङ्ग, द्वार, बहुलवल्कल, राजादन, ताम्रपेष्ट, सर्जकद, धनुष्पट, अखद, लटण, ल्वारक, बहुवहलकल, सतद्रु, तापसप्रिय, स्नेहबीज, उपकट, मोक्ष- वीर्य, दुस्सहक, राजतान, वियल, धनु, पट, हसपक, धनुःपट, प्रियालक, खद्र, नवद्र, मधुरव्ज
पक्ष:-जटीं, पर्करी, पंकटी, कर्परी, चाहर्द्धिनी, शूर्पी, वरोहशाखी, अश्वत्थी, विपरी, वटी, कमण्डलुतरु, कम्पितन, क्षीरी, सुपार्श्व, कमणड्कल, गर्द्दभाण्ड, पोतन, हदप्ररोह, श्वक, छदह, मडालश, इन्दानाल पुर्कटी, जटी, ह्लादक्षा, वटशख, कपितक
फणी:-फज्या, फजिका, पद्मा, अजान्त्री, अपराजिता..
फल्गु:-अजीर, मञ्जुल, शाकोदुम्बराद्धिफल
फेनिलः:-अरीट, माङ्ल्य, कुङ्गवर्ण, अर्थसाधन, रक्तबीज, प्रीतफेन, फेनिल, गर्मपातन, रीठा, गुच्छफल, अरिष्ट, मड्ल्य, कुश्भावीजक, प्रकृत्य, सोमवल्कल
बकुलः-वकुल, केवार, दण्ठ, तैलानि, मधुपुष्पार, सिहकेवार, मुकुल, वरलवण, सीहुपगन्ध, स्त्रीगुल्ममधु, दोहल, मधुपुष्प, सुरभि, श्रमरानन्द, स्थिरकुसुम, द्वारदिक, करक, सिन्यु पन्थ, विशारद, गृढपुष्पक, घम्ती, मदन, पचामोद, चिरपुष्प, मधुगन्ध, मधुपगन्ध, शोकनिवारक लिदासंघ, विशारद, मधामोद
बदरः-करन्धु, कर्कन्धुक, कर्कन्धू कोल, फेनिल, कुव्लल, घोट्टा, सौवीर, बदर, पिच्छला, अजप्रिय, कुञ्ज, कोली, विपम, उभयकण्टका, दुरस, बदरीचलद्रा, सौवीरक
[SKIPPED page 29 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 30
बल्लातक
९९
बालेष्ट, फलशेष्टसार, गुष्टफल, गोप्येष्टा, हस्तिशैलि, गोपन्येष्टी, द्रुगालकोलि, वादिर, गूढफल, दढबीज, कण्टकी, वककण्टक, सुवीज, सुपल स्वछ, केला, स्त्रादुफल, गृहनखी, पिच्छल, स्वादुफला, सेलिल्क, अजामिया, उभयपण्टक. गुढ कल, फेनिल
वल्ला:-अमौदनी, वाटी, समङ्गा, खरयष्टिका महासमङ्गा क्षोदतिका, क्षेतपाकी, क्षोदनाह्वया, दाव्यपुष्पी, समांवा. विल्ल! वलिनी, वला, वाव्यालक, क्षोदनी, भद्रा, भद्रौदनी, खररुक्क्षिरा, कलयापिनी, भद्रवला, मोटावाटी, वलव्या, क्षीतपाकी, वाव्यवाटी, निलया, वाट्याली, वाटिरा, वास्यालिका, ओदन ह्वा, वातघ्नी, वनका रक्ततनुका, कुरा, प्रद्रासा, वारिका. फणिजिह्विका, जयन्ती, कठोरयष्टि हा
वीजकः-पीतसार, पीतसालङ्ग, वनधूपुष्प. प्रियक, सृजेक, असन, पीतचाल, पीतचानलक, पीतपाळ, परमायुष, मदासर्ज, सौरि, वीजयक्ष, नीलक, प्रियसालक, दयाम, सुनील, अशान, प्रियशालक
वीजपूरकः-वीजपूर, मातुङ्ग, रुक्मक, फलपूरक, वीजक, अम्लकेशर, वीजपूर, पूगीबीज, सुकेसार, मातुलिङ्ग, सुपूर, वीजफालक, जम्बूभ, देवन्तुच्छद, पूरिक, रोहिणीकल, लक्ख, अम्लकेसर, सुपनःफल, केशरी, केशरामल, वरामल, मध्यकेसर, क्रिमिञ्ज, गन्धकुसुम, सिन्धुपादप, दस्मुरत्वच
विभीतकः-कलिद्रुम, करुप्रक्ष, संवर्त, अक्ष, विभीतकी, विभीत, तुप, करपैफल, भूतवास, कलि, कलिक वटबीजं, वैलातन, भूतावासं, शेतनत, वासित, कलिप्रक्ष, वहेडुक, दार्व, विपत्र, कलिन्द, शान्तिलप्रक, कासन, कलियुगाल्य. तोल्फल, तिलपुष्प, फल्क, वहेडक, घमेष्ट्र, कलिक
विरचीः-रक्तफल तुण्डी, तुण्डिकेरी त्रिम्बिका, श्वेतप्रपमफला, पीतवर्णी, ओष्ठी, कर्मेकरी, तुण्डिकेरिका, गुण्डिकेरो, तिम्बा, तिम्बक, करञ्जा, दत्तच्छदोपम, गोही, रुचिरफला, छर्दिनी, तिक्ततुण्डी, तिक्तकख्या, कटुका, कटुतुण्डिका
विच्चः-मधाकपित्थ्याद्य, श्रीफल, गोहरौतिको, पूतिवात, मझल्य, सालूर, त्रिसिख, शाण्डिल्य, शेलप, साहुर, कपीतन, महाकपित्थ, अतिसम्न्ल्य, महाफल, शौल्य, हय-गन्ध, शालाढ, कर्केष्टाह. शैलपत्र, शिवेष्ट, पत्त्रश्रेष्ट, त्रिपत्र, गन्धपत्र, लश्शोभन, गन्धफल, दुरारुह, विशाखपत्र, शिवम, सदादुफल, सस्यफल, सुनितिक, समीरसार, सत्य-धर्म, अवरारुह, ऋणटाह्य, सितार्तन. नीलमधिलि ह, पोदफल, सोमहरौतिकी, वातसार, असिमेद, सत्यकरमा, वरारुह, स्वभूतिक, सरफलङ्ग, दंण्टक, असितानन
गृहीतकीः-महती, सिंही, दिङ्गुली, प्रसहा, कुशी, काण्ता, क्षुद्रशाल्मकी, ऋतुपाकी, रुता, वृद्धतिका, अकान्ता, वार्तकी, सिंधुः, राघ्रीका, स्थूलकण्टा, रुद्रभण्टा, भण्टाकी, महौदिका, बहुपत्रो, कण्टलतुथ, कण्टाल, कटुफला, डोबडी, वनग्रन्थिकी, पारावेदो, विषदा, कान्ता, स्थूलकण्टाकी, महती, डोरही
ग्राहीः-नयस्था, मत्याक्षी, सुरसा, ब्रह्मचारिणी, वरश, सोमवल्लरी, सरस्वती, सौम्या, सुरथेष्टा, सुरवेचला, कपोत-वेगा. वैद्याग्रो, दिव्यतेमा, मदौषधि, स्वादुङ्गुवी, सौम्प्यलता, सुरेष्टा, ब्राह्मण्यका, मातृकमाता, मणड्की, मेध्या, वीर, दिव्या, भारतौ. परमेष्टिनो, शारदा, कपोतवण्टा, सोववल्ली, सोमा, ब्राह्मयुतचला, त्वाष्ट्र्री, सुरेज्या, ब्राह्मण्यका, मध्य, शारदी
भद्रमुसता:-गाङ्गेय, कुसुम्बल्व, भद्रमुसल, कुष्टघ्न, सुस्नक, गुडहा, रुधिरोथ्था, वङ्गारो, प्रतिय भद्रकाष्ठी. कचोफ क्रोडेष्टा, कुरविन्दकाष्ठ्या, सुगन्धि, ग्रन्थिला, हिमा, चलथा, दलच्छोला, अणोंद, वारिद, भद्र
भल्लातकः-अरुक्कर, भल्लात, घोषहृत, वहिनामा, वीरतरु, र्णाहृत, भूतनाशन, भल्लातकी, अभिमुसली, वीरचक्ष, अन्तःस्रव, मल्मलिका, अशोंहिता, भल्लो, निर्दहन, तपन, अनल, क्रिमिघ, शौलत्रीज, वातारि, स्कन्धवीजक, पृष्ठबीज, घनुरेक्ष, वीजपादप, वन्हि, महातेजण, अमिक, स्कन्धददेउ, शोकफुत, सनेहबीज, स्कन्दर, वीरचक्ष
Page 31
THE CARAKA SAMHITA
VOL. I
Jamnagar: Printed at the Gulabkunverba Ayurvedic Society
1949
Price Rs. 21/-
Page 32
THE CARAKA SAMHITA
Page 33
THE CARAKA SAMHITA
यवानी
२२
लवलोफल
यवान्ती:-दीप्यक, दीप्य, भूतिक, यवानित्रा, यवाप्रज, उपगन्धा, यवाछाया, भूकदमक, प्रधमर्द्धी, क्षेत्रयवानिका, यवसाह, दीपनो, दींपनी, वातारी, यवदीपनोय, शूलहन्त्री, यमानिका, उमा, हय्या, तीतगन्धा, भाजमोदिका, तीतणगन्धा, अभित्रर्धिनी, भूमिकदम्वक, अजमोदा।
यव:-सितहृदू, मेध्य, दिव्य, अक्षत, कचुकी, धान्यराज, तीतहृदू, तरगप्रिय, मृदु, ह्येष्ठ, पवित्रधान्य, शीतहृदृक, शितयुक, हयप्रिय, यवक, श्येतहृदृ, प्रवेट, दुरंगप्रिय।
रास्ना:-नाकुली, तुरसा, रास्ना, सर्पगन्धा, पचलद्धा, द्रोणाग्निधका, सुपान्धा, गन्धनाकुली, नकुलेष्टा, शुजद्राक्षी, छचाकी, सुवहा, रस्था, श्रेयसी, रसना, एलापर्णी, रसा, सुगन्धमूला, रसाद्वा, अतिरसा, मुक्तरसा, युक्तरसा, पुष्टिरसा।
रहू:-गन्धमादनी, रोहिणी, वृंदा, रक्तामदनी, सेव्या, परपुटा, पराध्या, विरोहा, नीवतिकरा, काकुर्द्धक, वनद्राका, शेखरा, वनद्का, वल्दक, नीलवल्का, वनदाकी, परवासिका, वशिनी, पुष्टिनी, वन्या, पादपवहा, शिखरी, तद्रोहिणी, कामद्रक्ष, दोखरी, केदारुपा, तरुहरा, तरुष्या, गन्धमादनी, कामिनी, तरसुक्र, स्थामा, हुपबी, पदी, वृक्षमक्षा, नीलवर्गा।
रोहिणी:-मांसरोहिणी, अतिहृदा, रेत्ता, चर्मंकगा, वसा, प्रहारवल्ली, विकुचा, वीरवल्ली, अभिरहा, मांजररोही, कशामांसी, महामांसी, मांजरोहा, रसायनी, शुलोमा, लोमारणी, चन्दवल्लभा, मुनी।
रोहितक:-रोहितक, रोहित, कुराल्मली, दाडिमपुष्प-संझक, सदाप्रसून, कुटजाल्मली, विरोचन, शाल्मलीक, रक्तपुष्प, सदापुष्प, रकत्न, रुच्य, श्रीहनाशन, श्रीह्वाति, रक्तप्रसादन, रोही, एक्रोहिण्यु, दाडिमपुष्पक, श्रीहृद्न, मांसदलन, यकृत्दरी, चलच्छद, हृद्वारि, रोहितेय, रोहिण, रोचन।
लक्ष्मणा:-पुंजननी, रक्तविन्दुच्छदा, नाधिनी, युष्मिनी, नागवननी, भमेकमा, क्षेत्रदृती, सितार्वध्नी, कुरंतिका, सुच्हेतता, कण्टकारी, दुरेभा, महौषधी, सितार्वध्नी, सितकण्टारिका, श्वेता, सितसिंधी, सितहृद्रा, हृदवार्ताकिनी, हिणा, कद्वार्ताकी, लेन्जा, कष्ठेश्वरी।
लवकृ:-देवकुसुम, भृङ्गार, शिखर, दिव्य, चन्दनपुष्प, श्रीपुष्प, वारिसम्भव, श्रीदेक्ष, कल्किटोस्म, सुपिर, तीकष्ण, वारिज, शेखर, लवक, प्रसून, लवद्रक, लवद्रकलिका, रुचिर, प्रदणीहदर, तयोभिधिय, वारिपुष्प, तीकष्णपुष्प, मृद्वींगकुसुम, दिव्यगन्च, श्रीप्रसूनक, मृतद्रनी।
लवलोफल:-सुगन्धमूला, लवश्री, पाण्डु, कोमल-वल्कला, सितरभा, सद्नयफला।
Page 34
लघुन्
रसोऽन, उद्रग्रन्थ, महौषध, अरिष्ट, म्लेच्छच्छद्, न्द्र, शुक्रकन्द, महाकन्द, वातारी, दीर्चापचक, रसुन, गृजन, रसोतक, कटुककन्द, राहूच्छिद्रष्ट, राहुःखष्ट, भूतग्र, यवनेष्ट, शीतमर्दक्
लाङ्गलकी
कलिकारी, लाङ्गलिकी, दीसा, गर्भघातिनी, अभिजिह्वा, बहिह्रिध्वा, बहिवक्त्रा, लाङ्कुली, हलिनी, गर्भपातिनी, विशल्या, अभिमुक्ती, हल्ली, नक्ता, सीरी, इन्द्रपुष्पिका, शाकपुष्पी, शतपत्रा, कलिकारिका, लाङ्गलिका, गर्मेऽचुत, इन्द्रपुष्पिका, विधुष्टद्वाला, वृणहन्, पुंपुसौर्भा, स्वर्णपुष्पा, लाङ्गल्या
लामज्जक
शुनाल, अमृणाल, लय, लङ्घु, इष्टकापथिक, सेध्य, तनुद, अवदातक, सुनील, सौग्र, दीर्घमूल, अवदाहक, लव, इष्टकापथक, जलाश्रय
लिकुच
लकुच, शुद्रपनस, डहु, लकुच, ऐरावत, अम्लक, निकुच, कषायी, डहवालकल, कार्दय, शालसूर, स्थूलसकन्ध, प्रतिमत्फल, शाल, डहड़, श्वेतर
लोपिका
लोना, लोणी, वृहत्स्रेणी, धोलिका
लोध्र
लोध्र, सिरोटक, शावल, गालच, लोध्र, लोध्रक, लोध्रक्च, मार्जन, तिन्दुक, लककर्मी, चुक, शावरलोध्र, मद्दालोप्र, वलिप्रिय, वातराश्वान, वलभद्र, भिद्रतनु, तिल्वक, काण्टकोलक, शाम्बर, हस्लिलोप्रक, तिलक, काण्डनील, हेमपुष्पक, मिल्ली, शावरक, तिरोट, तरु, शाम्बरपादप, काण्डतीन, वृक्ष, तिल्वक
वंश
वेण, यवकल, कार्मुक, त्वक्सार, कर्मार, स्वदिव्यार, तृणश्रुज, शतपर्वा, मस्तकर, तेजन, क्लिलाटी, शुषघातर, वृहत्सुण, क्रिष्कुपर्वा, वन्य, तृणवेतसक, कण्टाल, कण्टकी, मद्दावल, ह्रद्मन्थि, ह्रदपत्र, धनुग्रुम, धातुष्य, शल्ककाण्ड, श्चिक, कुक्षिरन्ध्र, पिटपदालक, कमठ, मृत्युञ्जय, वादनीय, फलान्तक, तृणकेतु, पद्मयोनि, सुपर्ण, तृणराजक, वहुपर्णन्, दुरालभ, सुपिरार्ध्य
वचा
उग्रग्रन्था, गोलेमी, पद्मग्रन्या, शतपर्विका, मङ्गल्या, जटिला, तीक्ष्णा, गालिनी, लेभरा, विजया, उम
रक्षोघ्नी
वच्या, काण्डा, भद्रा, छुद्रपत्री, इक्षुपर्णी, स्मरणी, बोधनीया, भूतनाशिनी, श्लेष्मघ्नी, तीक्ष्णपत्रा, जलजा, इक्षुपत्रिका
चट्
रक्तफल, शुक्ती, नयप्रोध, रकःखज, धुन, क्षीरी, वैश्रवणावास, बहुपाद, वन्सपति, तन्वी, शुक्त, वृहत्पाद, वैश्रवणालय, वश्रवणोदय, वक्षनाभ, यक्षप्रिय, कर्मेज, भाण्डीर, जटाल, रोहिणी, विप्रुषा, सक्तुकच्छ, गुङ्गलुटी, महाच्छाय, युक्ती, यक्षवास, यक्षतर, पादरोहण, नील, शिफारह, बहुपात्र, जटिल, जटी, अवरोहि, चिटपी
चतस्नाभ
काकोल, गरल, क्ष्वेड, विष, दारद, सौराष्ट्रिक, शौकिकेय, नत्सपुच, प्रवीपन, आहेय, अमृत, गरद, गर, कालकूट, कशाकूल, द्वारिद, रककरञ्जिक, नील, घोर, हालाहलद, हालहल, श्यग्री, भुगर, जाङ्गल, तीक्ष्ण, रस, रसस्राविन्, जङ्गुल, जाङ्गुल, जीवनाघात, किपुल, किचुल, प्राणहर
चबरक
स्थूलकक, रक्तपित्तप्रदर, रक्त
चरण
चरणपुष्प, तिक्तशाक, कुमारक, उरुमाण, सेतु-वृक्ष, खेतक, मारुतापह, चरण, कुमार, अशङ्करील, सेतुध, वरण, द्रविणमण्डल, खेतकृक्ष, खेतद्रुम, साधुघृक्ष, तमाल, गन्धमृक्ष, श्वेतपुष्प
चाताम
चाताद, वातवेरी, नेत्रोपमफल, शुफल, बादाम
चार्ताक
कण्टकताकी, कण्टाल, कण्टपत्रिका, निद्राल, वार्ताकी, मांसवल्लरी, कण्टकिनी, मद्दती, कर्कला, मिश्रवर्णफला, सिन्धी, नोलफला, रक्तफला, वार्त्रेष्टा, वृत्तफला, च्रुप्रियफला, हिङ्गुली, भण्टाकी, हिङ्गुप्रभविणी, वार्ता, वार्ताकु, वार्तिकुण, वार्तौक, शाकविल्व, राजकुष्माण्ड, महाहृदती, शाक, विल्वक, वार्तिक, वाजिकम, वेर, द्रुत्तक, वृत्तण, अकुण्ठ, नीलस्रुपा, भण्टिद्दा, नीलकण्टका
चालक
वारितोय, हीदेर, वारिद, चाल, केशनामक, कचामोद, वरपिद्द, कुन्तल, वारिनामक, वर्हिष्ट, सद्दीच्य,
Page 35
THE CARAKA SAMHITA
वासा
२८
केश, केशानामा, श्मश्रुनामक, केशय, वज्ञ, ललनाभ्रिय, कुन्तलोशीर, हीवरक, वारि, तोय, जल, अम्भ, आचमन, पिध, कच ।
वासा:-वासक, सिहपर्णी, वृप, वृन्दमुखी, भाटलृप;; सिंधिका, मिश्रमाला, भाटलृक, वासिका, वास, रामलृपक, मात्रृसिद्धा, वैधमाता, कशनोत्पाटन, भटरुप, सिंधीवृप, सिंदास्य, वाजिदन्तक, आमलक, शाखा, वाशिका, वाजी, वैसिंहि, वसादनी, रक्षदानी, कण्ठीकारी, सितपर्णी, सितकर्णी, वाजिदन्ता, वाजिदम्ती, नासा, पद्ममुखी, सिंधपत्री, मृगेंद्रनाभि, भाटलृक, शटदल, सिंधानन, सिंधुमुखी ।
नेत्ररोगहा, दक्षिणावर्तिकी, कलिङ्ग, आगमावर्ता, देवलाहुलिळा, करभा, भुरिद्रधा, कर्कशा, अमरा, स्वर्णपुष्पा, युगमफला, क्षीरविपानिका, माकुपुष्पा ।
वास्तुक:-वास्तुक, क्षारपर्ण, शाकराट, यवमध्य, गौडवास्तुक, यवशाक, पांचुपर्ण, शाकरिष्ट, शाकवीर, कंकेलि, घनाघन, वास्तु, बहुक, हिल्लमोचिका, शाकराज, राजशाक, चक्रवर्ती, वास्तुक ।
चिकित्सित:-श्वावृक, ग्रन्थिल, श्वादुष्टक, यज्ञिकृक, कण्टकी, व्याधिप्रद, वृककृत, वृकतकर, घण्टा हारी, किकिदी, सर्पदारु, कण्टपद, सुपदारु, मधुपर्णी, कण्टपाद, बहुकृत, गोमघोटा, गोमघोट्या, श्वद्रुम, शतफुल, दन्तद्रुम, यज्ञिय, राजवृक्ष, पिण्डार, हिमक, पूतिकृत्किणी, पृथुवीन ज, श्वद्रुक, पादरोहिण, रावण, शाकपाद, किकिदी', पूत, पिण्डरोहिणक ।
विटङ्क:-किमिघ, भस्मक, मोघा, कृषि कण्टक, दंशाल, वेध, केवल, तण्डुल, चित्रतण्डुला, विडङ्गा, अमोघा, तण्डुला, जन्तुनाशक, क्रिमिकण्टक, रसायन, पावक, क्रिमिरिपु, जन्तुघ्न, चित्रतण्डुल, क्रिमिघ्न, गर्दभ, कृमिहा, चित्रा, तण्डुला, तण्डुलीयका, वातारि, जन्तुघ्न, मृगगामिनी, कैराली, शहारा, मधुरा, कापाली, वरा, शुचिचीनिजा, वृपणशाल, जंघुहन्त्री, कृमिसंघुला, श्वदं -दुला, चित्र भीजा, घोपा ।
वृक्षाम्ल:-तितिडीक, चुक, अम्लवृक्ष, अम्लम्ल, अम्लबीज, अम्लशाक, चुकाम्ल, तिक्तीडी कुल, शाकाम्ल, चुकफल, अम्लफल, अम्लवृक्ष, अम्लफल, रसाल, श्रेष्ठाम्ल, तिपिदीफल ।
वृक्षवली:-विप्पी, द्विपाणी, उद्द्रीका, अलिपर्णी,
श्वेतस:-नम्रक, वानीर, वञ्जुल, वञ्जुलप्रिय, अभ्रपुष्प, विदुल, रथश्रेष्ठ, निचुल, निकुच द, परिध्याध, नादेय, जलचेतस, शाम्बाक्ष, पुष्प, तोयद्रुम, अभ्रपुष्पक, नीप्रिय, नदीकुलप्रिय, कुशोचेल, व्याधिष्यात, कल्कन, मधुरोनम, सुपेण, गन्धपुष्पक, नादेयी, जलक्राम, मेघपुष्प, निकुड़क, जलौक, संवृत, दीर्घेपत्रक ।
रत्नपुष्पी:-मेध्या, चणक, शुभुष्पी, कम्बुमालिनी, शङ्खाह्वा, पीतपुष्पी, कुमुदपुष्पा, मलबिन्दिनी, कम्बुमालिनी, विरोचनी, भूलमा, रक्तपुष्पा, रक्तपुष्पा, मङ्गलय, कुकुभा, कम्बुपुष्पी, वनमालिनी, इतरा, सूक्ष्मपत्त्रा, सरपाक्षी, रक्तपुष्पी, रक्तपुष्पिका, नीलपुष्पी, विष्णुकान्ता, सितपुष्पी, श्वेतडुपमा, वनविलासिनी, तिलचे, चिरिण्डी, शङ्खमा लिनी ।
रत्ना:-माल्यपुष्प, वासक, कटुसेवक, निषादन, दीर्घशाख, स्वकुसार, दीर्घ लत, वपन, निशाव्रत ।
शातकुसुमा:-शतपुष्पा, मिसि, घोपा, शताह्वा, शतक्षि, शिफा, अतिच्छत्रा, भवाटकुप्पी, छत्ता, संघातपत्रिका, वज्रपुप्पी, खुपुष्पका, शतप्रसूना, बहुला, पुष्पाहा, पोतिका, शतपत्रिका, शालय, शालय, पोति, अतिच्छत्रा, तालपर्णी, मिश्री, शालय, शालेय, शीतशिवा, शालीन, वजना, पोतिका, वनपुष्पा, भूतिपुष्पा, सुगन्धा, सूक्ष्मपत्तिका, गन्धारिका ।
जातावरी:-शालपदी, पीवरी, इन्दीवर, शतमूली, मदाशोता, भीमरत्री, बहुहुला, मेधा, वरी, अडगपुष्पका, नागयणी, अहेरु, अमेध, अश्मीरपची, मटापुरुषदन्ता, रंगिणी, द्वीपीवृक्ष, बहुवार, काचनरारिणी, मदृभक्षिणी, शातपदी, पीवरा, वृक्य, दिव्य, द्वीपिका, दरकण्टका, सूक्ष्मपत्त्रा, सूक्ष्मपत्रिका, सुपत्रा, बहुमूला, शताह्वा, द्वीपश्रु, स्वादुरसा, शताह्वा, रक्तपिण्डिका, आत्मगुप्ता, उडामूला, शातावरी, महौपधी, मधुरा, केविद्रा, शातपत्रिका, विद्रुमश्र, देष्टा, कदर्था, वातुदेष्प्रियंकरी, दुमेदा, तैलवती,
Page 36
THE CARAKA SAMHITA
VOL. II
Jamnagar: Chaukhamba Sanskrit Sansthan
Price: Rs. 700-00
Page 37
[SKIPPED page 37 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 38
THE CARAKA SAMHITA
Volume
Publisher
Year
Price
Page 39
हरीतकी
२८
हिड्ऱुपर्णी
वर्णवती, विषा, पौतवाळका, हेमरागी, रसंगवासा, चर्षणी, पोतिका, रजनी, निशा, बहुला, वर्णिनी, रात्रिनाशिका, हरित, शुचणं, शिवा, द्वौषीरागा, वयती, अनेषा, वरा, वर्णदात्री, पवित्रा, हरिता, विष्ण्री, पित्ता, मकृल्या, मझला, लक्ष्मी, भद्रा, शिफा, शोभा, शोभना, शुभगहाया, दयामा, जयन्ती, जयराम्निका, योषित्प्रिया, हदिलासिनी, क्रिमित्रि, निशाऽख्या, वर्णविलासिनी, हलद्री, रजनी, वारवर्णनी, हलदिका, भद्रलता, रजिनी, द्वीधरक्षा, रजिनी, जनिष्ठा, रजनीनात्री, विझला ।
हरितकी:-अभया, पथ्या, कायस्था, पुतना, अमृता, हैमवती, अभय्या, चेतकी, श्रेयसी, शिवा, वयस्था, विजया, जीवन्ती, रोहिणी, सुथा, वल्या, रसायनकला, पाचनो, प्रमथा, शाका, रुक्म्रिया, वनतिक्ता, युक्कषृटा, सुधोद्रुवा, जया, चेतनशी, प्रपथ्या, जीवप्रिया, जीवनिका, भिषक्प्रिया, जीवम्ती, प्राणदा, जेष्ट्या, देवो, दिव्या, हिमजा, गिरिजा, नन्दिनी, रोहिणी, विजया, चेतनिका, कायस्था ।
हरेणु:-रेनुका, कपिला, कोन्ती, भस्मग्निध्निका, कृतान्ता, राजपुत्री, ननिद्निनी, खरनादिनी, द्विजा, अभोष्ठ, व्रतकती, वरसुती, वरा, कान्ता, महिला, हिमा, रेणु, हरेणुका, शुपर्णिका, पाण्डुपुत्री, शिविरा, शान्ता, व्रत्ता, हेमगन्धिनी, घर्मिणी, कपिलोमा, हैमवती, पाण्डुपत्री, राजपुत्री, कपिलोला, हैमवती ।
हारिद्र:-नेत्राभ, प्रियङ, बहुफल, हरिद्रुम, शृङ्गवल्लभ, धारार्द्रकम्व, धूलिकर्दम, प्रावृष्य, महाकर्दमव, कैताराव्य, सुपुप्र, घट्टपदाप्रिय, पुलधी ।
हिड्डु:-शूलद्रुढ, वाहीक, रामठ, जटधु, जटुम, वह्नवेधि, जन्त्रुम, सुरपधूपन, हिड्डुक, रमठ, पिण्याक, वाही, गृहिणी, मधुरा, केशर, जातुक, रामउध्र्वनि, क्षीरहवन, वृपगन्ध, भूतारि, मदनुनाशन, रक्षोनि, उग्रवीर्य, अग्निप्रद्म, जारण, भेदन, द्रिस, शूलनाशक, अत्युप, भूतनाशन ।
हिड्डुपर्णी:-नावीहिङ, पलाशाव्य, जन्तुका, वंशशत्री, पिण्डाहा, सुवीर्या, हिङ्गनाडिका, वेष्टनत्री, पिण्डा, दिङ, शिवादिका, पलाशा, वेष्टनत्री, शिवादिका, पिण्डहिड्डु ।
Page 40
Abreviations of the names of twenty-five languages
A. ... ... Arabic
B. ... ... Bengali
Bi. ... ... Bihari
Bu. ... ... Burmese
C. ... ... Canarese
Cu. ... ... Cutchi
E. ... ... English
F. ... ... French
Guj. ... ... Gujarati
Ge. ... ... German
H. ... ... Hindi
I. ... ... Italian
L. ... ... Latin
M. ... ... Marathi
Ma. ... ... Malayalam
P. ... ... Persian
Pu. ... ... Punjabi
S. ... ... Sanskrit
Sinh. ... ... Sinhalese
Si. ... ... Sindi
T. ... ... Tamil
Te. ... ... Telugu
Tu. ... ... Turkey
U. ... ... Urdu
Ur. ... ... Uriya
Page 41
चरकसंहिता
The Nomenclature of the Plant Substances in twenty-five languages
S. अक्षोट
अगुरु
अग्निमन्थ
अड्ढोट
A. Gawz
Ud, Udehindi, Ud en nadd,
Alanginun
B. अखरोड, अकुठ
अगुरु, अगर
अड्ढोल, अदुरा
Bu. Siskhyasi
Akyau
तिलिन
अड्ढोल
C. अक्रोड़
भगर
Cu. अनगाठ
अयुथ
डंङ्ङोरे
जिङ्फो
E. Wall nut tree
Eagle wood
Wind Killer
Alangy
F. Noyer
Agalloche, Boisd'aloes, Boisde calambac
Alangier
Guj. अखरोड
अगर
अरणी
अंकोल
Ge. Eclite walnuss, Walnusse
Agallocabaun Alderholzbaun
Angolanibaum
H. आखरोड
अगर Calambucco, Falamba, Aloe delle Ladie
अरणी, टेकार
अंकोल, टेरा Alangio
I. Noce comune
L. Juglans regia L.
Aquilaria Agallocha, (Roxb)
Clerodendron Phlomoide L.
Alangium lamarkii (Thw Enum.)
M. अन्जोड
अगर
अरण
अंकोल
Ma.
तिरित्ताली
करडोलम्
P. Charmaghy
Agar, Agrehindi
Pn. आरेगोरे, अखरोड
विसमार
Sinh.
घरमत
डेपाडा
Si.
कीहे
T. अक्रोड़
अगर
तिङ्गुरुछे
अडिगोल्मु
Te. अनरोड
अग्र
टेक्कलि
नल्डोल्सु
Tu. Ceviz ag
Yalan ud ag Hind ud ag, Nasr ag
Alang
U.
A gar
जयसिमि, होन्नारि
Ankol अकुलो
Ur.
Page 42
S. अजगन्धे
अजगन्धा:
सजमोद:
अतसी
यतसी
A. Mukilijraka
Karafs, karafs
Nabati
Kattan, Malsag
B. चुनड्रस्
रौंषुनी, चचु
याडीना
Bi.
चिळमा, तहेसि
Bu.
C. चिलिधुप्, गुपड्, यूप, लोध्र
मलषि
Cu. अजगन्ध (वेध)
अजमो
मलषी
E. White Dammer
Celery
Linseed
F.
Ache des marais
Lin. Commune
celeri, ache
Guj. शफेदडामर
वाफळी
वोही अजमोद
मलषी मलषी
Ge.
Echter sellerie,
Echter lein
G Gemeiner Flachs
H. शुफेद् डामर
कट
सलमोद
तीसी, अलषी
I.
Appio, Acclo
Cammune
Sedano, Seleno
L. Vateria
indica L.
Peucedanum
grande (Bc)
Apium graveolens L.
M. सफेद डामर (भूप)
फुल्लुफकसू, पान्त्यप्
वाफळे
करपय (Bazaar)
अजमोदा
Ma. पेहंपायने; वेल्ल्क
P. Buejhadan
Duku
Karash
Bazarug
Pu.
मुतळटा
मलिषा
Sinh.
Si. हार
T. फुक्कील, तुस्स्र्
अट्टम्, कुण्डुकक्
मलषि
Te. तेल्मुगुल्मु, उपस्माद
Kereviz
मतसी
Tu.
Keten
U. Guggul
Ajnod
Alasi
Ur.
पेडु
Page 43
S.
अपामार्ग
अतिविषा
जन्तः कोटरक्ुष्पी
अपामार्गे
A.
Khitmi hindi Deishar
Npaym, Mahhut, Hhamshad.
B.
पोटारी
वीचातारक, अपीन
Bi.
Kivalamon
Bu.
Bonkhoè
C.
शोखुद्रे, फीङ्गमि, तुस्ति अतिविषे
समुदवह्लो, सशुत्रलेगे
उत्तरेऽप
बोचोङा
Cu.
सापटा
औं दोंदेल
समुदरसोध
E.
Common Indian Atees
Elephant creeper
Ròugh chaff tree
F.
Fausse'gui-ma-uve Satiree Althoea
Herbe d' Inde
Guj.
अतिविषनी हलदो' वरभारो
अघेडो
Ge.
खपरो, फीफरो
H.
केधी
अतीस
समुदरशोख
चिंचडा, चिंचिडा
I
Fiore di dudici ore
Sciamitro
L.
A'butilon indicin [G. Don] [wall]
Aconitùin hetero-phyllum
Argyreia speciosa [sw. cet]
Achyranthes aspera L.
M.
मेढ़ी ,पुदीना
अतीवष
समुदशोख (3) ( )
आचारी
Ma.
तुस्ति, रुम, पिटिकपद
समुद्योगमु, समुद्रपानो, समुदस्तो कष
डरावली
P.
Darakhutesha-nah.
Vajjeturki.
Kharevazhui
Pn.
चोपगा, पतिस
कुचो, कुचो
Sinh.
अनोदरहा
करलस्चो
Si.
खपोटो
कदरवाली
T.
नाछुटि, पेलेङ्टि, दुदी
अतिविषम
समुदिरपाके, पेभुम्ने
नायुरेटि
Te.
भडविंचेऽड, पेऽवेऽचेऽड
अतिवस
पारशमुद्र, कोकिट, सनद्रोऽड
अपामार्गमु
Tu
Oylen cic Yalan'Gulhàtem
अथः अः अथि
Saman ag
U
Kanghi-ud.A
अः.वि. अ.
Samandrasotha
Ur
नाको, चोनो
चिडो, मोडा, टोरके
Page 44
S. अम्लवेत्नी
Abūta.
Hhamidah hhullvah
Tamr hindi, Hhawmar
umblī
B. शतानन्डी, नीमुका
अमुलु, अमुलसाफ
तुलि, तिन्तिरि, अमिल
Bu
magi
C. पाडावली
पुलंपुरची, सपु
आम्ल, हुंमे, हुंलि
Cu. वंगनीवल
खाटसदुम्यो
आमवली
E. Small Asparagus
False pareira brava
Yellow wood sorrel
Tamarind Tree
F.
Fanx pareira brava
Trefle, Surelle Jaune, ixalode corniculee, petit
Tamarineer, Tamarin
Guj. दरियाई नमवेलि
वेणीवेल, करंडियु
खाटीचांगेरो
आंबोली
Ge. Fal sche parecīraw
Gehoruter Sauerḷee, Gelber sauerkḷee
Tamarinde. Tamarin denbaum
H.
पहडो, दुःखनिर्विपी
तिनपत्तोआ, अमूल
इमली
I.
Abuta
Ossalide Carniculata, Erba lujula, Trifoglio ace-toso
Tamarindo dolce Tamarindzio Tamarindo
L. Asparagus Dumosus (Bak)
Cissampelos pareira L.
Oxalis Corniculata L.
Tamarindus indica L.
M.
पहडवेलि
अंबुटी
विच
Ma. कटुवेल्ली, पटुवेल्ली
पालीआंलआ
अमलम्, चुकम्, पुलि
P.
Ambalah, Tamarihindi
Pu.
वेल, कटोशी
अम्लका, अम्ल
अम्लि, इत्लिम
Sinh वेणीवेल
हिनेसुलम्लिलिया
महाशयि अम्बालि
Si. कटोरी
T.
अप्पटु, चिनि, वडतसरप्पी
पुलियारइ
आमि:सपु, तिन्डेउमु, अमिलिई
Te. अंडिवंकतीरे, पाटा विसोधि
पुलिचिन्ता
आम्लका, चिचा क:सु, तित्तिरणी
Tu. Abuta
Eksi, yonca
Temir hindi ag Hind hur masi Temarhindi ag.
U.
Ur. ओखानो विलिंघ
कोण्यां, ओम्लका, तिन्तिड़ी
Page 45
S.
अम्लिकाकन्द
अरिमेद
अर्क
अजंक
A.
Ushar, Ashur
Furanj misk
B.
सफेदकचुल
आंकडा, आयान्द
रामतुल्सी
Bi.
मूत्रकन्द
Bu.
Tanaung
Maioh, mayo
C.
नींबण्डे, तालिनेरे, इनोसेरे
नाथिथेल, ब्रिलिजालि
एक्के अर्के
Cu.
अमरियो कन्द
हरसुन
अर्क
मारातुल्सी
E.
Betel yam
White babool
Mudar
Shrubby basil.
F.
Asclepiade
Bisil deceylone
Guj.
आंवलियो कन्द
हरमो बावल
आकडो
रामतुलसी
Ge
groose mudarplanze
H.
रीछा
मदार, आक
दवना
I.
Asclepiode, Beidelossa
L.
Dioscorea oppositifolia L.
Acasia leucophloea (wild)
Calotropis gigantea (R B R.)
Ocimum gratissi mum (L.)
M.
माण्डा
होवर
अर्के
रामतुलसी
Ma.
वेढवेलकम्, वेळवेलम्
दिनेशाम, एरिउ
रामतुलसी
P.
Khark
Palangmishk;
Pu.
रेू, सफेद अंफर
वानेजरी, वनजेरे
Sinh.
हिरीताल
बन्दार
मुदवार
गासताल, गसताल
Si
लेईकोस्पा
T.
वेरिलवेली
पेऱैयम्, वेळवेलम्
अरुजुनम्, एरकम् चडनिदम्, अरकम्
एलमिचण्डूलची, पेरंडूलचि
Te.
आरेतेगड, अडचिदुन् मटिगे
तेऴुकुम्
चिट्टेड, मन्दारसु
निम्मतुल्सी, रामतुलसी
Tù.
Kuzuotu
U.
Ak.
Ramtulasi
Ur.
गौरोबी, पित्ताल
गोडिर
आंकोडो, लोको, मेतकी
रामोतुलसी
Page 46
अर्जुन
३५
अश्मन्तक
S. अर्जुन
अवाक्रुष्पी
अशोक
अश्मन्तक
A.
B. अर्जुन
छोटोकुलप, छोटोकुलप
अशोक
वनराज वनराजि
Bi.
Bu. Tonkhyan
Thawgabo
Hpalan
C. अर्जुन,विलिमदि़, नीरमदि़
षशंकें, अशुने, कैकर्ले
विद्ररिश अरलुम्दा
Cu. अर्जुन (चैन)
कंषपुड़ी
अशोक (बैन)
आपटा
E. Arjun
Indian borage
Asoka
Common mountain ebony
F.
आमोतरों
Guj. अर्जुन
कंघाडी
अशोक
Ge.
H. कौहा
छोटा कुल्फा
अशोक
आपटा
I.
K.
L. Terminalia Arjuna (W & A) indicum (R. Br)
Trichodesma
Saraca indica L.
Bauhinia racemosa (Lam)
M. अर्जुनसादडा
झिंझीडी
अशोक
आपटा
Ma. मेकमारुड, मारडु
हेमपुष्पम्, वात्तुलम्, अशोकम्
कोतपुत्री, मन्दारम्
P.
Pu अर्जुन
अशोक
कोहवद्र
Sinh. कुसवक
दियेगेतेमबेला
मयिला
Si.
गौक्षबान्
T. कुलमारुड, नीरमारुड
कलहदाइतुम्बइ
कागोळी, मळेकळने अचोगम्, भनागच्
चण्ङणि आरे, आरेर
Te. तेल्मदि, ककुमरु
गुण्डाडी
वज्रुलसु, अशोकसु
मचिवेर, पचारै, भडविभविसे
Tu.
U. Arjan
Ur. अर्जुनो, पोरजोन्योसादानो
अशोको
घोम्सेरोंडावनरेजा
Page 47
S.
अश्वत्थः
A.
Tin assnam, Arak el hind
Ajanaulfar
Lubya sudani Bisillah hindiyah,
B.
अश्वत्थ, उर्जुन
उन्दरकनिप्पन
अरहर, कौल, घोरोर
Bi.
Bu.
Nyaungbaudi
Pai-si-gong, pesigon
C.
शालौ, अश्वत्थ, वृक्षाद्रुः
कटिङे, सिंङ्गुलिङ्गे
तोगार, दाङ्ले, कारिपुट्टु
Cu.
पिप्परो
असन
उन्दरकनी
तुवर
E.
Sacred fig
Spinous Kino tree
Pigeon pea.
F.
Figuier des pagodes
Ambrevade, Cajan
Guj.
पीपळो
असन
उन्दरफनी
तुवर
Ge.
Indischer gottesbaum, Pagodenbaum
Angolische erbsê, Catjang
H.
पीपल
खाज, खरक, गोंदनी
मुषारर्णी
अरहर
I.
Fico del diavolo
Pisello d’ Angola, citiso dell Indie
L.
Ficus Religiosa L.
Bridelia montana (wallr)
Ipomcea Reniformis (Chois)
Cajanus indicus (Spreng)
M.
पिंपळ
असाणा
उन्दीरकानी
तूर
Ma.
अरञु, अरयल, चलयलम्
तुवर, आढकी, काङ्कि
P.
Goromusha, Goshamosha
Shakhil, shakull
Pu.
मोर, विपल
गोंदती
अरहर, लोहर, डिझार
Sinh.
बो
रतालोरा
Si.
पीवर
T.
अञुवथम्, चुक्कलै, अरञु; वेङ्गमारम्
पेरिङ्किरिय
इय्यै, परप्पु, तुवराँ, आरङ्गि
Te.
अश्वत्थमु, चोललमुं, रादि
ओंतेगि, शरकొदारि तेक्कीमिश
तొइन्मुातలि
चित्रकण्डि, कण्डुलु
Tu.
Asnaïi incirag Bo inciiri
Hiud bizelyasi
U.
pipal
Chukakani, Sharadam
Arhar
Ur.
पिप्पोळो, ओलोययो, गुरटे
जुदानालि
होरोयो, काण्डुलो
Page 48
S.
आत्मगुप्ता
आदित्यवह्ली
आमलक
आम्र
A.
Miyukunat el baqar
Abbad esh shams
Amlag, As sananir,
Mango
B.
अकोलधि, विचौटी, कामाच
सुरयामुकी, सुर जमुकी
आम्ल, आमल की;, आमलां
आम्र, आम्र
Bi.
Bu.
Khuele,Khwele
Hziphyu shabju
Thayet.
C.
नसगुणी
सुरसदन्ती
नेहि, धात्री, आमलक
मातु, सीआचु; तोरेमातु
Cu.
कौंचा
सूरजमुकी
वड़ी आमरीज़ो झाड़
आंबेजो झाड़
E.
Cowage
Sun flower
Emblic myrobalan
Mango
F.
Pois a gratter, Mucune
Helianthe,Grand-soleil, Tournesol
Emblíque officinale, Cmyrobalan Emblic
Manguier, Arlre de mango
Guj
चौवच
सरजमुकी
आंवला
आंबो
Ge.
Jackf asel, Stechendeechte tfasel
Echloe stnuenblume
Graue myrobalaine
Mangobaum
H.
कबीच:
सूरजमुकी
आंवला
आंव
I.
Fagiolo di Rio Negro
Corona del sole, Coppa di sole
Mirobalano embolica
Mango,Mangifera-comune
L.
Mucuna pruriens (D.C.)
Anuuus (LINN)
Phyllanthus emblica: L.
Mangifera indica L.
M.
कुश्मिली
सूर्यफुल
आंवला
आंवा
Ma.
शोरीवली
आमलकम्, नेहिि
आम्र
P.
Anareghorash
Aftabi, Guliaftab
Amelah, Amuleh
Amba, Ambeh, Naghyak
Pu.
गुडचगाजी, कुश्त्र
आंव्वाल, आम्ल
आम, आंब्चू, मवाछि
Siंh.
आचार्यपल्ले
औसदनेहि, नैह्ही
आम्ब, माकण्ंड, वालाम्व
Si.
आम्ब
T.
अमुदारि:
आमलंगम्, तात्रिरि
आंम्विरमु
Te.
दुलगोणिड:
आदित्यशभकि, चेडु
पुष्टघ्निरिक, असिरिकय
आंघ्युम:
Tu.
Ay Cic, Gun cic
Amlac.
Mangu ag. Hind Kiraz ag
U.
Kavaucha
Surajamakkhi
Anwala
Amba
Ur.
कचु, आलोकुशी
सोन्ह'ना, ओनोला
आंब्यो
Page 49
S.
आग्रातक
आग्रातक
आरुबघ
आारुक
आर्द्रक
A.
Kharrub hindi, Qitha hindi Khiyar shanbar, Bakbar hindi
Khawkh, Persik
Zangabil
B.
भाम्र
आागुल्तास
आदा
Bi.
Grve
Gnookye
Khyenseing
C.
मरहुनिसे, अमटे, अवेटकाई
कक, खोण्डे, भारेवत
पिकेष्टु, पिचेष्टु
हसिघुण्ठी, अन्क
Cu.
आदु
E.
Indian Hog-Plum
Purging Cassia
Peach Tree
Green ginger
F.
Caneflcier,Casseen siliene, Cassier
Pẹcher
Amome des endes, Gingembre
Guj.
अम्वाडे
तरमाळो
आाळक
आडु
Ge.
Purgier Kasie Rohrenkasie
Echter pfirsich
Iogwer, gingiber
H.
अम्चाडा
अमलतास
आरु, आाडू
अदरक
I.
Cssia solutiva, Cassia in bastoni c. di Levante
Pesco, Persico
Pepe, Zenzero, Zenzero, Zenzeverö
L.
Spondias mangifera Willd
Cassia fistula. L.
Prunus persica B& H F
Zingiber officinale (Rösc.)
M.
अम्वाडा
वहावा
अदु
आाळे
Ma.
कटॉंपलम्, मांपुली, अम्बयम्
कोल, स्वर्णकमू, ऋतमालम्,
पिचेष्टु
चिंचटकम्, वट
P.
Darakhtemoryam
Khiyarchanbar
Aru, Shuftalu
Shangabir Zangabil.
Pu.
अंवर
अली, कियार
अद्रक, अद
Sinh.
अस्बरेष्ट
अहत्या
इङ्गु
Si.
चिमकानि इराकवित्तदम्
T
माझुलिफ, मिरांगे
अरहुवेष्टप, चरकौरे
आरतिरगम्, जोगरम्, वेरकोम्सु
Te
अडविमामडि, पोेष्टमामडि
कोलोेत्न, आरसव्रमु
पिचेष्टु
वटमु, शोंटे
Tu.
Hiarsember ag
Seftali Ag
Zencefil, Zencebil.
U.
Amaltas
Adud
Adraka
Ur.
आाम्बोटे, आंमाटेको
सुनारां चो.ड.वल्लो
पिचु, विचु
आर्द्रको, ग्रुठ
Page 50
S.
रक्षु
रक्षुरक
रक्षु दी
इत्कृत
इत्कट
A.
Qassab essukkar. Qassab
Heghelig.
Sasban Sayasban
B.
अरक, गन्ना, करमुर्ली, पुरी
क0टकलिका
हींगोन
धनीचा, झूनची, झू नग्रा
Bi.
कटारी, उख
तालमखाना
Bu.
Kyan, Keyan
Pouk, Najan ben.
C.
क0टु, क0ंडर
केळवलिखे चीज
इ0गु0क, इ0गु0र
मुळ, जीनमि
Cu.
उदरो
इ0गोरिया
गडोडीजो झाड
E.
Sugar Cane
Long Leaved barleria
Zachum oil plant
Prickly sesban
F.
Canne a sucre, Cannamelle
Dattier du Desert
Sesbanie, sesbane
Guj.
शेरडी
एकरो
इंगोरियुं
इकुड
Ge.
Zuckerrohr
Zachunbaum
Sesbanie, schnurfrechme
H.
ईख, गन्ना
तालमखाना
इ0गोट इ0गआ हिंगोट
जयंति
I.
Canna da zucchero, Cannamele
Dattero Deserto
Sesbania.
L.
Sacchàram Offcinarum L.
Hygrophila spinosa (Andres)
Balanities Rox- burghii Plarch.
Sesbania aculeata (Pers)
M.
उस
कोलमुन्दा
हिंगण
फिंविणी
Ma.
कांतारकम्, वेल्लरिकम्
चवाळचुष्टी
नाच्युष्ट
किटकुं
P.
Naishakar
Pu.
जंतर
Sinh.
उकु, उसगस
करेरेकि
Si.
कामणड
गदोरे जी
T
अड्डू मारिगे, कले, करगु
नीरमल्लो
तोह0डु, नाच्युणन
मुऱचवटे, नीरचेहुं
Te.
चेर कु, इं चु, कान्तारमु
नीरपुच्ची
गार, इंयुदि
एररमीड्न
Tu.
Seker kamisi
Haglig
Sesban
U.
Gana
Talimkhana
Hingot
Ur.
इक्ख, आकु, गुशोदार
इकुदीला
टेढ़ुट्टा
Page 51
S. इन्द्रवारुणी
उदरटक
उत्पल
उदकीयेका
B इन्द्रायण, मखल
पुषानी
नीलपोद्य
उमुलकुर्चि
Bu. Khiasi
Kyanyu
Sunletthe
C. तुन्दीवार्टे
Cu. कुजाडेग
कण्डेरगोखरु
कमल
E. Colocynth
Blepharie
Blue water-lily
Prickly Brazil wood climber
F. Coloquinte, echicotin
Guj इन्द्वारुणी
उद्गण
नीलकमल
वाकेरीपूल
Gz. Bitterzitrule, Bitterapfel
H. इन्द्रायण
उतंजन
कृण्णकमल, नीलोफर
वाकेतिमूल
I. Coloquinda, Coloquintida, Popone amaro
Blepharide
L. Citrullus colocynthis (Schard)
Blepharis edulis (pers)
Nymphaea stellata (willd)
Caesalpinia digyna (Rohl)
M. इन्द्रवरण
उतखजन
निलोकमल
वाकेरी
Ma पेयार्कोटेमुष्टि
सितमवेल
P. Hindavanah-talkh
Anjara
Pu. Sinh. याकोमड, पेतिपुत्स
मानेल
Si. कुजेपर
T. पेयर्कमुडे
नीलोत्पलम्
Te. वेरिपुच
नितिकुलव
नूनेमचा
Tu. Abu Cehl Karpeazu, Hincal acielma, Hanzal
Kajlit
U. I. drayan
Uttanjan
Ur.
सुन्देकै
गिलो
Page 52
S. उदुम्बर:
उपक्रमिका
उपोदिका
उशीर
A: Jamiza
Barakah, Kamun aswad, Hhabbah sawda Hhabbecel shūniz
Malabār
Usir
B. यज्ञदुम्बर
कालंजीरा
पुढसाक
खसखस
Bi. Thapan
Samonne करेजीरिगे
केंपावसळे पोई
लामंचा, लावंच वाळ
C. भति
Cu उमर
F. Gular fig tree
Black cumin Araignee,Quatre, epices
Indian spinach Baselle, Epinarddemalabar
Cuscus: grass Vetiver
Guj. उमरडो, उमरो
कलोंजी जीरहं
पोई, पोथी
वीरणणो वाळो
Ge.
Echter schwarz Kummel
Weisse Beerblum malabar splinat,
H. मुळर
मगजैल, काळा जीरा
पोय, पोई
खस
I.
Erbaspezie, Melanzie-lomestica
Spinacio della china, Badella
L. Ficus glomerata (Raxb)
Nigella sativa. L.
Basella Rubra. L.
Andropogon muricatus Vetiveria zizanoides
M. उम्बर
काळेजीरे (Khory)
मयाळ
वाल
Ma. भतियाल, जन्तुफलम्
करंजीरक्मु
वसेलकिरा
वेधिवेर
P. Tamarpi shah
Shuiniz
Khas
Pu. वातवाः
पन्नो
Sinh. अरणीका
काढदुंब
निवात्ति
सवर्न्दी
Si.
पोह
T. अञ्ञमाहडम्, अदवम्, भानै
करंजीरगम्
वसकिरे
वेधिवेर
Te. न्हह्मेन्ट्रि, पैंड, अधि
नेल्लाळदेरा
अळससल्ला
वडवेल
Tu.
C oregotu, karamuk, sehniz
Pazu, cin Ispannagi
U. Gular
Poh
Khas
Ur. डिमिरि, उडुम्बोरे
Page 53
S.
परका
परण्ड
पर्वालुक
पर्वालुक
A.
Khirwa
Kissakadam
Qurassya, karaz
B.
होमळा
मेंड़ता
काकुर
Bi
आउ
Bu.
Kesu
C.
नम्हुदुड़, आपु
भोंडल, चिगुड़हड़, हरळु
चळीगड़े
Cu.
घागजरीओ
एवइडयुं
कारडी
E.
Elephant grass
Castor oil plant
Melon cucumber
Cherry Tree
F.
Ricinu, palma, Christi
Cerisier Griottier, Cerise aigre
Guj.
घागजरीयुं
फरण्डो
फाकडी
पलत्रा
Ge.
Echter-wunderbaum Palme christie
Sauer kirschen, Sauerkirsch
H.
होगळा, पेटर
रेड़ी, परणड
ककडी
भालूवाद
I.
Fogiolo d' india mano aperta Risinu, Palma Christi
Cirilgio,Ciliegio, Agerotto, Cilego, Agerotto
L.
Typha Elephantina Roxb
Ricinus Communis L.
Cucumis Utilissimus L.
Brunus Cerasus L.
M.
पाणकनीस रामवाळ
एरण्डी
काकडी
आळुवाळु
Ma.
अमसणडु, आवणकु, तकमु
वेल्डरिक
P.
Bedangir
Khiya jard, Khiyatajara
Alubalu, Alubuali
Pu.
चोथ मोती, दावू
परंड
गिलास
Sinh.
तेलन्दा
Si.
कुती
हेरन
T.
आमोळी, आमसुल, चमचु
आमणकु, अडामामन्
ककड़ीफाई
Te.
एतुगजमु, जाम्मुगड़ी, क'ंड
आमुदसु, चिटामुदसु
दोदाकाई
Tu.
Beydencir, Harra, Hint; Geneotu, Gene greek
Ficle
Kiraz ag
U.
Eranda
Kakri
Alubala
Ur.
ड्रेgoल;
मेरोण्टा, चित्रोके, गोवो
कारनाई
Page 54
पला
४३
४३
S. पला
पलापर्णी
ककोल
फड
A. Qaqullah shiran Khawlangan
Hhaabb el arus
B. इलाची, ईलायची
वाराकलिजान्
सुगंध मरिच
Bu. Bala, Bhala, Padagoji pala
गन्धमेघु
C. एलखि, इलची, कौराढ़ी द्रुग्वारासे, दसप्रास्तु, सुगन्धवाची
E. Lesser Cardamon
Galangal
Cubeb pepper
Italian millet
F. Cardamoma petit
Galanga Majeur
Boirrier cubebe, Cubibe
Guj. एलची
कुलिङप्रत
चणकवाब
कांग
Ge. Kleine kardamomen
Galgant Grosse galgant
Cubebenstrauch
H. इलायची, एलची
बड़ा कुलिजान
कलावचिनी
कंगनी, कोरा
I. Cardamomo minore
Alpainia, Galanga maggiore
Cube be, pepe a coda
L. Elettaria Cardamomum (maton white en)
Alpinia galanga (Swartz)
Piper Cubeba (miquel )
Panicum italicum L.
M. वेलरोडा
शोकोळिजन
कंकोल
कांग
Ma. एल, एलकाय, कार्डम, वृटि,
अरत्त, पैररत
चीनिमुळकु
P. Hail, Hil
Khurduwara
Habelarus
Pu. इलायचि
Sinh. इनासाल, ईनसाल
Si.
कुंजर
T. एलम्, चिरेलम्
आणन्दम्, आरत्तै
वाल्मळु
Te. कोरङ्गि, एलकि
दुंपुराष्ट्रमु, कचोरसु
चक्क मिरियामु
Tn. Kucuk, kakule
Havlincan, Galanga
Kebebiye, Kebebe
U. Ilayachikhurd
Kulanjan
Ur. पला, भोलैयो
Page 55
कटमी
कटमी
A.
Hbabb el misk, Anbarbul
Kharba gehindí
Azuri
B. कोरी, कोरोय्
मुष्कदाना
कटकí, कुठे
कायफल कायाफुल
Bu. Seet, sit
Baluwa
C. अंधजि, यानो वेळति
कस्तूरीमेळे
Cu. शरषडे
E. White: siris
Musk mallow Ambrette, Graine de musc, Ketmic, Musquee
Kurroa
Boxmyrtté
Guj. सरसिगो
लताकस्तूरी भेंडो
कडु
कायफल
Ge.
Abél mosck, Bisam e ibisch
H. सफेद शिरीष
मुष्कदाना, दुष्टा
कुरकी
कायफुल
I.
Fior muschiato, Ibisco muschiato, Ambretia
L. Albizzia procera Benth.
Hibiscus abelmoschus L.
Picrorrhiza Kurrooa Benth.
Nyrica nagi Thunb.
M. किनई
कस्तुरिमणड
कुठक्री
कायफल
Ma. हसनतकर, कुठुम्बोक
कटककस्तूरी
कटकरोहणी
माहस
P.
Mushkdana
Kharbagehindi
Dareshishamkan-dul
Pü.
कालिकुटकí, कादु
महेला, मही, चाफल
Sinh
कुठकिसिसा
Si.
कायफल
T. स्वेतयुकितू, नळ्वागे, वडाकस्तूरी वेळवागे
कटकरोहणी
मरदम
Te. गनाठ, पेदपचड
कर्पूरमेळडा
कटकरोहणी
केडयसु
Tu.
Amber cic
U.
Mushkdanah
Kutakisafed, Kutakisiyah
Kaiphal
Ur. तिरिकिळ सुरोयेळे
Page 56
S.
कट्कू
वण्टकारी
कणटक्कीकरख्ख
कतक
A.
Badankare
Bundn, hindi, Qarahh
Naqud
B.
कण्टकारी
नाटा
निर्मेळी
Bi.
रूगणी
Bu.
Kalein
Kamonyeki
C.
देहलीवृक्ष, हैबेमोणि, हेम
चिरसोंडे,मलंगुष्टि
गोंडीगो
चिळ्ळि, अन्डुची, चलिनीचं
Cu.
वड़ोणिम
मो'इंमणि
ककचिआ
Cleariog nut
E.
Tree of heaven Yellow berried
nightshade
Bondue
F.
Bondue, Chicout du canada
Strychnos des buveur
Guj.
अरळ
चेटी मोरींगणी
कांकच
निर्मेळी
Ge.
Gemeiner Schusser baum Nlcke—baum
Bergk ra Henaugenbaum
H.
अरळ
कोटेई, भटकटैया
कंजा
निर्मेळो
I.
Bondue, Niceheri
L.
Ailanthus excelsa (Roxb)
Solanum xanthocarpum (sche)
Cœsalpinia bonducella (Flem)
Strychno pota to rum (L.)
M.
महाकट
भुईंरींगणी
गजगा
निर्मेळो
Ma.
पेड
कण्टकारिञ्चुऱ्, पुष्टचुऱ्ट
कलिमारक
तेरुपेरळु, कतकमु
P.
Badanagandoshti
Pu.
अहअआ
कोटेऱला, चान्कटिया
फिरदुक
निर्मेळी
Sinh.
कुम्बलु
इलावळु
कुम्बुसुवेलु
इङिनी
Si.
अनर्जदाने
करवत्तु
T.
अमाळ, नाट, पैरपऍ
उद्रुम, उदरचनिः
गज्जी
अक्कोलाम, इड्म, तेइ इण्डुपु, अण्डुपु, कतगसु
Te.
पेड्मण्डु, पेड्रघेव
चेहसुलग, जिड्डुस्टे, नेल्लकुकुड
गाच
Tu.
Bonduc
U.
Katilla, Bhakkatiya
Bundu k
Nirmali
Ur.
गोरिमाकाक्ष
आँकोरानिट, चौकोरायूहौटि
नोटा
कोटोरे, निर्मेळा
Page 57
कदम्ब
S. कदम्ब
कदर
कदली
कनकपुष्पी
A.
Shaib qatad
Moz, Jalhh
B. कदम्ब
दाला, केला, केलिं,
Bn. Mau
Hugapyan
C. चऽरे, कद्वऽले, कदम्ब
जेजुवाऽले, रसदाऽले, वृदिदोऽळ
Cu.
अच्छोऽवैर
E. Cadamba
Gum arabic Tree
Plantain:
Hirtiz.(Kashmir)
F.
Gommier blaue
Bananier,
Figuier d' l'adlam
Guj. कदस्च
मोरड, सफेदखैर
केल
हीरवो (कf.)
Ge.
Weissliche akazie
Echte banane,
Adams apel
H. कदम्ब
सफेदरखैर
केलिं
हीरवी (कf.)
I.
Acacia del
F. Banano meladi
senegal
Paradiso
L. Anthocephalus
Acacia senegal (Willd)
Musa Sapientum (Okunity)
Euphorbia thomsoniana, Boiss
M. करञ्च
मोरड, पाडरखैर
केळ
Ma. आश्वृक, कञ्चर, कञ्चचक
पत्तान
P.
Mouz, Tuhltula
Pu.
Sinh. करम्ब
खोरड
केऽहलू, वालूकेहेल
Si.
के.विरो
T. भरदचमू, इन्डुलमू, कडपै
चुगाणडमू, इरच-डाळू
Te कदम्बयु, कडिमि, पेऽडकञ्च
सुगन्धाडु, तेनेयारहि
Tu.
Beyaz zamk ag
Moz ag, inciri adem
U
Kela
Ur. कड़े.मो, नीपो
कोनोदोरम्भ
Page 58
S.
कपित्थ
कपीतन
कपिपल्लुक
कमल
A.
Tuffahh Kabit
Qanbil, Warsb
Al ful el masri
B.
बैङ्र, कट्टैल
गजगुण्डी, पलाशपिपल
कमलगुणडी, कामिल
पद्म, दोमोल
Bu.
Hman, Mahan
Tanthieden Tawthidin
Padungma
C.
दाहिफल, वेङ्लल
पारसीपीपर
सुरहोडी, चक्रहिंडु
तारिरेङड
Cu.
कोट
कमर
E.
Wood apple
Flowering peepul Portia Tree
Kamala
East Indian lotus
F.
Feronie de L' Inde
Thespesia afeuilles de peuplier
Rottliere des Teinturiers
Nelambo, Feve d' Egypte Lotus sacre Lotus du nil
Guj.
कोठी
पारसीपपरो
कपीला
कमल
Ge.
Elephant-enapfel
Kamalabaum
Nillilie Addorisind
H.
दैथ
पारसपीपल, मेडि
रोसी, रोहिना
कमल
I
Pomo d' elefaute
Kamala
Nimfea d' Egittc, Rosa des Nelo
L.
Feronia elephantum (Correa)
Thespesia populnea (soland)
Mallotus philippinensis (Muell)
Nelumhium speciosum (willd)
M
दंवड
मेऽड
वदिला
कमल
Ma.
दाडीफले, द.पिंडङम, वेङ्ललु
चन्दनारम
चेकोडी, करामदक
तामर
P.
Kabit
Kampileh
Beykhueelufer Nilufer
Pu.
दैथ
पहारिपिपल
कामल, कान्मल
पार्योप
Sinh.
डिस्युल
सुरिय, गमसरिय
हमपारंडल
नेलुम, नसम
Si.
दवठ
पद्मन
T.
चिलगेम, चिरितम
विरम
कुपहेडि, कपिटघोडि
अमल
Te.
चेलग, पुष्पकरमु
गंगारेनी
पडविमुलसतुरु, नेविऱमु
तामर
Tu.
Fil Elması
Fuli masri
U.
Kaitha
Kalieh
Nilufer
Ur.
कइठो वेलो, कोइठो
पोरसो पिप्पोलि
केसरोतुपुड, कुकुमेल
पद्म
Page 59
S.
करञ्ञ
करमर्द
करवीर
करीट
A.
Shanaf ed dik
Sodab
B.
दहुरदरञ्ञ, दालकरमूस
बाइनचि, करमुच
क'वी
Bi.
कारि
Bu.
Simizu, Thawen
C.
होेञ्ञ, हुत्तिगिलि, वट्टी
देरेहवळि, हेमगारीचिने
कञिगले, पद्विल
चिरपुति, करीड
Cu.
हेरेञ्रो झाइ
E.
Indian beech
Bengal Currant
Oleander
Caper
F.
Arbre de pongolate
Calac
Guj.
करञ्ञ
करमर्दां
करे ण
चेरडो
Ge.
Mond bohne
Wohlriechender
H.
करञ्ञा
करोंदा
बनेर
करेर
I.
L.
Pongamia Jlabra (vent)
Carissa Carandas L.
Nerium odorum (Soland)
Capparis aphyl la (Roth)
M.
करञ्ञ
करवंद
कण्हेर
नेपती
Ma.
मिनारि, पुन्तु, उण्णु
कळचु, कारक, कारञ्ञ
अरळि, कणवीरम्
P.
Khaiulmalisa
Kharzahrah
Bergesodab
Pu.
करञ्ञ
मनेरा, मन्हिरा
कारिया, देलहा
Sinh.
मणुर, करणड
महाकरम्व, महाकरंड
Si.
किरळ
T.
कागनमु, कीलैयमु
काळा, काळकीय
अग्मु, अश्रारिळ
चेणगमु, सिरकाले
Te.
कानग, कोत्ति, कायु
काळ्ळे, पेड्ड्राक, वास्लिपे
गन्नेरु, कस्तूरिपळे
चरीमु
Tu.
Dalberciá
U.
Karanjwáh
Karawanah
Kanir
Titali
Ur
कोरोड़ो को:जा
कोरोन्ड खिरोकोक्कि
कोनियरेओ, कोरोेे
Page 60
S
कर्कटकी
कर्कटकृती
कर्कंधु
कर्काल
A.
Khiyar Qathad
Summaq, Kadheb
Zariab
Quawun
B.
खीरा, काषा
कामकृधि
फूति, काकरी, काखुर, खरमूज
Bi.
Takhva
Bu.
Thagwa, Thakhwathee
C.
शोतकाई
कर्कटकूष्मी
पदेड़े, मक्कुकुदणु, चणिआंवेर
दोधकाईं
Cu.
E.
Common cucumber
Crabs Claw,
Wild jujube
Melon
F.
Cocombre
Sumac batard, Sumacsuccedane
Melon Commun
Guj.
काकडी
काकडाङ्गी
चणीवोर
सकरटेटी
Ge.
Echte, garke Kukumer
Tapanischer Sumach, Wachabaum
Melone
H.
खीरा.
काकडाङ्गी
झड़वेर
खरबूज
I.
Cocomero Cetriolo
Sommacco da sego
Popone, Meloue, M. moscato
L.
Cucumis sativus L.
Rhus Succedanea L.
Zizgphus nummularia W.C.
Cucumis melo. L.
M.
खिरा
काकटडिंगी
गंगाे, जंगलीवो
खदू
Ma.
वेष्ट्रिक
Shabaraka
Kharbuzch.
P.
Shiyare Khurd
Pu.
खीर, खियार
अरकस
वाळू, फळू, विर्हट
Sihn.
दिविनघ
Si.
वेर, गांगरा
मित्रो
T.
विपिनकाई
करटकग्विठी
कोरोंडि
दकरोक
Te.
दोसेगाई
चाडरसिठी
नेलरेगु
पेठाके
Tu.
Hiyar, Fidam
Joponya mom ag, Yalan summak
Kavan fidani
U.
Zariab
Khavibuzah
Ur.
काकनाई
Page 61
S. कर्कोटक
कचूरं Gadwar, Satwal, Zadwar
कर्पूर
कर्पूदर Argat elqurun,
B. कांकरोल
एऱ्हिज्जे, कचूरा
कर्पूर
Bu. Sabyet, sapyit
Thanuwen
C. गिरिगांडु
कर्पूर
बीरेकडुवीज, वनसंपिगे
Cu. कांटोल जींबल
E.
Zedoary
Camphor
White mountain ebony
F.
Gingembre, Batard zidoaire
Senne baterd, Ebenier de mon- tagne
Guj. कंकोडा
पड्कचूरेा
कपूर
काचनार
Ge.
Zittewer, Kurkame Zedoararirzel
Unachte senna Berge-benholg
H. ककौढा
कचूर
कपूर
कचनार
I.
Zedoaria, Zedoarialunga
Bauhinia, Ebano moutano
L. Momardica- dioica (Roxb)
Curcuma Zedoaria (Rose)
Dryobalanops aromatica (gobertn)
Bauhinia acuminata. L.
M. कटोंली
कचोच
चापूर
चंचन
Ma. परिमपांसल
वेढमनदारमु, वेढमनदारामु
P.
Kazhur, Urukelkafur
Pu. धारकरेला, किरारा
Sinh. तुस्समरविल्ला
हारकूड़:
Si.
T. पडप्पकाई
कर्पूरम
कोकुमनदारै, चेएमनदारै
Te. पेङुरनड्लु
करूषु
देवकाष्ठमु, पाचनमु
Tn.
Gulpa hamra, Ceydar
Bohinia, dag abanozi
U.
Kachura
Ur.
चोवा
Page 62
S.
कलम्ब
कलाय
करोदक
कारनासा
A.
Gufan, Khullar
B.
कालमिसकृ, नळिके
करतूर, खेसारि
Bi.
Bu.
C.
Cu.
नारी-कल्ले
बोध-जोङ्ल,
E.
Wild pot herb
Chickling Vetch
Small stinking wort
F.
Lentille d'Espagne, Gesne
Guj.
नाडानी भाजी
लोंग
कसेलो
कौवादोटी, शोंगरोटी
Ge.
Satplatterbse
H.
नागरमोफ, छलभी
खेसरी
कसेठ, चौचन्वो
शोङ्गरोटी, कौआठोठो
I.
Robigelio, Cicerchia, Moco, Pisello, Collivata
L.
Ipomoea aquatica Folsk.
Lathyrus Sativas L.
Seirpus kyaor. R.
Pentatropis microphylla (W.& A.)
M
नाडिट्शोफ, नाळ
लोंग
कबरा
शिङ्गरोटा
Ma.
पार-पारम्
P.
Masang
Pu.
गान्तियानू, नालि
जुरालु, कारसु
करोच, दिला
Sinh.
कानकुन्
Si.
नारो
मद्रे
उत्पिपदि
T.
चरकरेवलि
Te.
जुतीकङ्रा
गुणडातुन्डागढी
चेकुर्तिनिव, पूलंपाल
Tu.
Muirderncg, Yasimercimck
U.
Narikakal
Ur.
Page 63
S.
काकमाची
काकमाची
काकमाचो
A.
Enabethalab, Fasulya seyfiyah
Ribriq
काकाडोल!
Tin barri
काकोदुम्बरिक
Ulhimar
कारवेल्लिका
B.
मांसामसीम, मेढ़न
दुमुर, काकोदुम्बर
वारमासीया, करौला
Bi.
Paikalag
Kaung kadot
Kehingabin
Br.
सम्पे, कदवरे, तमटेवेल्लि
कड्डति, झोलपार
हागलकड़ई
C.
खोटी वालोर
Red wood-fig tree
Carilla fruit
Cu.
कैपेठ
E.
Black night shade
Sword bean
कारवेल्लिका
Pandipane
F.
Morella noire, Pois sabre, Amourette
Haricotsabre
गुज. पीडूड़ो
तथारडी
ढेडूंबरो
कारेलो
Ge.
Schwarzer nachtschatten
Rangoukauchük-fcigenbätim
H
मकोय
सेम
दौंटेमिला, कट्सुलर
करेला
I.
Solano hero, Canavalia solätro ortense, Morella
Ficus. hispida L.
Momordica charantia. L.
I⸱.
Solanum nigrum. L.
Canavalia ensiformis D.C.
म. कामोणी
कावईं
मुइहुंडपर
कारली
Ma.
कनवाळ, चाळशर
एडमचाकु, पारकम
केळकया
P.
Rubahtareek
Anjirdashēte
Karelah
Pu.
चावमाचु, माको
सेम
दाडरी, डेगार
कारेला, कारोला
Sinh.
काळकानवेलिया
वालवारा
कोयडिम्बुळा
किरीषा
Si.
सम्पेहम
कारेलो
T.
मंटकड़ी
केलियवरे, वाळवरे, टांमै
चोणटि, ओड्वालम, येमटि
पकल
Te.
काकमाची
दिम्ने, तम्म, कारनुपिटडे
वोटमारि, चोग्मसोंदे
काकर!
Tu.
Kopèk Uzümu
Killic fasulyasi
Yabani ineit
U.
Makoya
Sem
कंकसिमो, नो हुनियासुमो
मैरडिमिरि, कोरोटेशाणो
करेण
Page 64
कार्पास
S. कार्पास
कालशाक
कालानुसारिका
कालेयक
A. Qutn mulablab Qutn esh sharq
Jut
B: कार्पास, तुन्ना
चीनालोटापाट, वांची
दुर्थी
Bi.
Tansapai
Bu. Wa, Wa'n
C. अरके, अंबर, हृत्ति
करिहस्सु
Cu. मारियोदप
डोडरो
E. Levant cotton plant
Jute plant
Dark blue creeper
Yellow sandle-wood
F. Cotonnier d' Asie
Chanvr de- Calcutta, jute, Correte- Capsulaire
Guj. कपास
जुंघ
कालां फूलवाली उपरसरी
पीतुं चन्दन
Ge. Ktrze Ugeorgia
Julepkanze, Indischer flachs baumwolle
H. कपास
नरिचा
कालेसर
पीला चन्दन
I. Cotone delle anchine, Cotone annuo,
Corcoro siliquoso
L. Gossypium herbaceum L.
Corchorus Capsularis. L.
Ichnocarpus fructeseens (Bit)
Santalum flavum L.
M. वपूस
जोचे
इयामलता
Ma. कार्पास, पशत्ति, बदर
पाल्वकि
P. Pambah
Pu. कऱ्हे
Sinh.
किरीवेल
Si.
T. वसुद्रिण्डग, कार्वाचमु, टेप्पत्तिं, तुलनतम्
उदर, गोडी
Te. बदरिक, पिचुलमु, दर्पासमु
इडिकेट्ट, सुंटगहनमु
Tu. Pambuk fidani Hind kenevïri
U. Rui
Ur. कार्पासो, कोपा
भूतस्सोऴि, मादेवि
Page 65
S.
कारा
काश्मरी
कासमर्दे
किराततिक
A.
Qasabuzzarirah
B.
काष, काशीया
गभारो, गुमार
कालकसुएड
चिरेटा
Bi.
Bu.
Thekkaygyee
Kyunboc, Yanamai
Kalan, Mesali
Sekhagi
C.
डेमे होडिकेट
मोधणियो गछि, कुल
दोउतनाले
नेभ्याडेउ
Cu.
कोसियो था
सवनत्रो झाड
सुन्त्रो
E.
Thatch grass
White teak
Round podded Cassia
Chiretta
F.
Bsols puant
Guj.
कारा, कासडो
कौचन
काहंदर
करियातु
Ge.
H.
काष
गभार, संभार
कसौदी, कारिदा
चिरायता
I.
L.
Saccharum spontaneum L.
Gmelina arborea L.
Cassia occidentalis L.
Swertia chirata (Ham.)
M.
काष
शिंचन
कारविन्दा
किराईत
Ma.
नन्भाण
कुमिक, कुमल
पोसामिरम्
निलावेइया
P.
Nenilaundi, Qusabuzzarirah
Pu.
काही, कान्हु
गुम्हार, कुम्हार
पेनिटोर
Sinh.
मडडेम्माटा
Sl.
खो
T.
अच्चवारम्, अंचन्नि
अरिवा, कूम्बाल, पुइलिंगुमिल
पोसामिरे
निलवेइयु
Te.
तिकुरडा, काकिचरु
अडलिंगुमूड, गुसुड
कासिन्दा
निलवेइयु
Tn.
U.
Kasonji
Chiarayata
Ur.
डंडरो
मोद्रोपर्णी, काइमोरि
डासुन्द्र
Page 66
कुङ्कुम
S. कुङ्कुम
कुटज
कुतुम्बक
कुमारजीव
A. 'Zafaran,Kruku
Lisanel assafir el murr
B. कुंकुम
कृचि
हाल्क्रष, हाल्कुरस
पुत्रजीव, अँपु!1
Bl. इन्दरज:चुलरव
Bu. Thanwai
Letong Kye, Letto pgyee
पुत्रजीव, मंनितकाचे
C. कुट्कुमकैसरी
कोडहिगे, सण्णहाले, वेउपाने
Cu.
E. Saffron
Kurchi
White dead nettle shrub
Putranjiva
F. Safrau, Safran
Holarrhine-cultive antidysenterique
Guj केसर
कडो
झीणको. कृचो
पुत्रजीव
Ge. Echter saffron
Ruhr holarshena
गुम
जियापुत
H. केसर
कोरेर्रा', कुडा
गुम
I. Zafferano, Erocofiorito Fiori, Forcucnlo
Olarhena
L. Crocus sativus
Holarrhena antidysenterica (Wall)
Leucas linifolia Spreng. (Wall)
Putranliva Roxburghii (wall)
M. केसर
कुडा
गुम
पुत्रंजीवा
Ma.
पानरबट, कैप्मोटकपवाल
पेङ्कोलम्
P. Larkimasa
Inderjave, Taikh
जियापुत
Pu.
कवारो, कुरो
Sinh.
Si.
T. कुङ्गुमपु
अस्लरचि, इन्दिरवमं
तुस्मै
कार्पिले, हिचिन्द
Te. कुडुमपायो.
निरिङ्गहिरा, मंडुक
पुल्लुमिन
कुदृष्टीय
Tu. Zafran
Aci Serce dili
Guma
U. Jafranekar
Ur. इन्देजोचो, कया
मोलोक्रोति
Page 67
कुमुद
५६
कुलरथ
S. कुमुद
कुम्मी
कुरण्टक
कुलरथ
A. Hhash es samak
Qalath, Hubulkilat
B. कमल
कुम्भ, कुम्भी
कान्ताजटि
कृतिकलाय
Bu.
Bambway,Banbwe Leithaywe
C. नीलतव
कमल, हैण्णुम्भि, देङ्लि, आलमण्वेले
पुकेमार्जट, मारट
हुग्णि
Cu.
वज्रदौल, केंडा आहिरोओो
E. White water lily
Saffron mango
Yellow nail dye
Horse gram
F. Nenuphar blanc, Lis des etangs Nymphe, Lunifa, Lune d' eau
Dolic biflore, Graiudecheval
Guj. कुसुद
वरपुमो
पीळाफुलनो कांटाडियोरियो
कळथी
Ge. Weisse beerobe
Pferdekonn
H. पोहो, रोहोी छोटा कवल कुम्सी
पो नी कटसेया
कुरश्री
I. Giglio Deglistagni, Lünd' aoqua, Ninfea blance. Nenufaro
Dolico Cavalina
L. Nymphoea alba L.
Careya arborea (R.)
Barleria prionitis. L.
Dolichos biflorus L.
M. पदेर कमल
कुम्मी
कोड्टी
कुऴ्लीय
Ma. नीरमपल
आलम, पेकु, युक, पेरा
चेस्मुक्किल
मुथेरा
P. Niluful
Pu. पं पोत्र
वखुम्प
कुलरथ,
Sinh भोळेङ्डु, भोल्ड
काहत, अहह्टे
कटुकुरणडु
कोल्डु
Si शुन्ती
कुलित्थ
T. सम्नल
अत्यूमा, करेरकु
वरलुमुती
शेळु
Te. अम्पल, तामर
थशम, वुद्दुवरिजि, गडवा
मोळी सुल्ल, मोरण्या
उडुतना
Tu. Ak nilufer, Sazamvagi
At boyruce
U. Alliphul
कुम्मी
दयोकोराणिट
Kulathi
Page 68
S.
कुवल
कुष्ठ
कूष्माण्ड
कुसुम्भ
A.
Unnab
Kust
Majdabh
Usfur, Qurtum, Ihbrid
B.
कुर पाँचक
चालकुम, कुम्रा
कुसुम कुसुम्भाख
Bl.
Bu.
Kyauk payou
Heboo, Su, Suban
C.
चूदिुम्वांकाई
कुसुम्च
Cu.
कुसुम्च
E.
Jujube
Costus
White gourd
Safflower
F.
Jujubier, Gingeolier
Courge a la cire
Carthame. Safran batard
Guj.
मेऽथां बोर
क3
कोहलु
कसुम्चो
Ge.
Jujubeaum
Wachskurbis, Prugelkurbis
Farbersafflor, Bastardsafran
H.
वनबेर
कृ3ट
कोहफा
कुसुम्भआ वर
I.
Giuggiolo. Melo d' India
Zuccadellacera
Croco baslardo, Zafferao falso cartamo fficinale
L.
Zizyphus sativus(Gaertn)
Sausauria Iappa (Clarke)
Benincasa Cerifera (Suvi)
Carthamus tinctorius L.
M.
उन्नान
उपलेर
कोहफा
करड़ें
Ma.
सपुंडी
कुम्पालम्
चेऽडरकन्
P.
Kunar, unap
Koshuaha, Kust
Kadurumi, Majdabh
Gulekafshas, Gulemaskar
Pu.
अमलै, अमूमि, सिन्ह.
कुठु, कुट गोउमधानेल
चालकुमा, गोलकु पेआ
कुसुम्भा, वafr
Si.
आनाव
सोhस्चो
T.
एलंदाइ
कोष्यम
पुशनीकेइ
कुसुम्च
Te.
रूय
कुष्म
चुरंडासुउ
कुसुम्च
Tu.
Unnab ag
Mom kabagi
Aspur, kartam,
U.
Unab
Kut
Petha
Kusum, Karha
Ur.
Page 69
S. कुसतुम्बरु
कृतकेधन
केशरम्
केशी
A. Küzbarah
B. धनॆ
विश्वा, घोपलता
नामकेसर
भूनकेस्सी
Bi.
Bu. Naunan
C. कोत्तम्बरी
कहिदीरे
पुन्नाग, नागकेसরি
Cu.
E. Green coriander
F. Coriandre
Guj कोषमीर
वाडधिसो डी
पुन्नाग, नागकेसार
Ge. Echter Koriander
I.
H. धनिया
कडवी तुरई
पुन्नाग, नागकेसार
भूतकेस्सी
L. Coriandrum sativum L.
Luffa aeutangula Var amana clerke
Ochrocarpus iongi-folius (Benthzhon)
Corydalis govaniana (wall)
M. कोथमीर, धनॆ
कंड दोडका
तुरंगी
भूतकेस्सी
Ma.
भटंग
खरमूष्ण
खुरोंगो
P. Kashmir Khusha,Kasriza
Turaitalkah
तुरखुने, वाळॆ
Pu.
भूतकेस्साम्
Sinh. कोत्यमेलॆ
Si. धनो
T. कोतमध
पेस्वरपरकम्
तुरखुने, वाळॆ
Te. कोतिमिरि
कडिसविर
सुरपोक
Ta. Kisnis otu
U. Dhania
Banadal
Ur.
Page 70
S. केडय
कोद्रूष
कोविदार
कोशाम्र
A.
B वरिआविळि
कोद्रेआवान
रक्तकोचन
Bi.
कोदै
Bu. Pindosin
Bwechin
Kobin
C. करिेेु, गञ्जेेु
दारक
कंचुवाळ
पार्वती
Cu
E. Curryleaf tree
Gum lac Trce
F.
Bauhinie panachee
Guj. मीठो लोमड़ो
कोदरा
Ge.
H. रानघेर.
कोदो
कचनार
कुसुम, कें.ड
I.
L. Murraya Koenigii (Spreng)
Paspalum scrobiculatum L.
Bauhinia Variegata L.
Schleichera trijuga (willd)
M. क.डीलिङ्ग
हरीक
कोचन
कुनुुु
Ma. करिेप्पु, करि.यपाळा
कुवळमःतारम्
P.
Pu. गन्दार्नीम
कोद्र
कोवर
Sinh. अरिपिंच
आमु
कोन
Si.
T. करिेेप्पळै, क.ड.ुेैैै
वराहु
मन्दारै, वेङ्गपुuाि
दोemm
Te. करिेु, करिेपाकु
अरिके
देवदारनमु
पार्वती
Tu.
U.
Kodon
Kachnal
Ur. वासांगे
चेरोचे, चौंजोने
डुुु
Page 71
S. कृष्णचित्रक
कृष्णाराण
कृष्णशैरे्यक
कमुक
A Seytraz
B. चीतनाळ
वनसन
दान्ति, सदाजडी
Bi.
Bu
Daukyat
C. नील चित्रक
पिवळ
कुचबक, द्वि:्ट
लोध्रा
Cu.
E. Blue flowered Lead wort
Flax hemp
Purple nail dye
The loth Tree
F.
Guj आसमानो फूलनो चित्रो
झण, झुझरा
आसमानो फूलनो कांटांरेयो
पठाणी लो:धर
Ge. Bluwurz
H. काळा चित्ता, काळा चित्रक
झाडनिया, वनसन
आसमानो कटसरैयो
पठाणी लोथ, तिडक
I. Dentaria
L. Plumbago capensis (Thunb)
Crotalaria verrucosa L.
Barleria Cristata L.
Symplocos crataegoides (Ham)
M. काळा चित्रक
झाडेरी
लोध्रा
Ma.
P. Vekhvarenda
Pu
ताद्रुल
लो:धर लों:धर
Sinh. निलान्दनाहिरेया
लोष
Si.
T निलां डि वेलि
बैल चि:लप्ये
सेमुल ल्हे, ऋदासु:लि
Te. नह चित्रपूल सु
घेलंधेरिन्टा
कोडिकनु, नहंपेद्र गोफोड
Tu. Seytrac
U.
Ur निलचित्रमूल
कइइलेखा, मोविथियो होमा
Page 72
S.
खत्वक
खीरवह्ली
खीरविदारी
खदिर
A.
Afkar
Kad, Kashu
B.
छिकनी
विलाइ कन्द
खायेर, कुष
Bi.
Bu.
Sha
C.
अभिनकपाले, तेलुकपक
काइत, खादिर, काथु
Cu.
E.
Sneeze wort
Gaint Potato
Catechu tree
F.
Catechu, Acacie aucachou
Guj.
छिकणी
खीरवेल
खेर
Ge.
Katechu akazic, Katemimosa
H
नाकछिकनी
छिखवेल
विशाइ कन्द
खैर, मझो
I.
Acacia di Cachou
L.
Centipeda orbicularis (Lour)
Holostemma Reedii (Wall)
Ipomcea digitata
Acacia Catechu L. (Willd)
M.
नाकशिकणी
शिखरोही
मुड़ेकोहला
खेर
Ma.
अटककोडि
मुतलकण्ट, पालमुटकु
करम, चेटकरिलालि
P.
Gawejahan
Pu.
Sinh.
विसादुल्लि
हिरियाडु
रचिहिरि
Si.
अपूकर
T.
निलप्पननि, पालमुंडनि
वातुष्ठि, रदिरम
Te.
डीडिपालटिगे, पलघरुगु
भूचकाड़, नेल्लुमुड़ि
काय, पोड़न्मानु
Tu.
Kadhindi
U.
Nakachhikāni
Balaikaud
Ur.
मुढ़डोेढ़
विद्रू, जोडरो
Page 73
खजूर
गजपीपली
गवेधुक
चन्दन
S. खजूर
गजपीपली
गवेधुक
चन्दन
A. Nakhl
Badrany, Dam Ayub
Sandal abyad
B. खजूर
गजपिपल
गुरगुर, कंच
चन्दन
Bi
Cheik, Kalithi
Karamai
Bu. Sun balum
Larmille, Coixlarme
C. खजूर, कजूर, कारिक
दोधिप्पलि
कसियारो
श्रीगन्ध, अगरगन्ध
Cu.
E. Date palm
Elephant pepper
Goli Stears
Sandle wood
F. Dattier, Palmier
Larmille, Coixlarme
Santal blanc
Guj. खजूर
गजपीपर
कसई
सुखड
Ge. Dattel palme, Palmbaum
Hiobstra-negras
Weisser sandel-baum.
H. खजूर
गजपीपल
कसई
चन्दन
I. Dattero, Palma da datteri
Lacrima di Giobbe,
Sandalo citrio, Sandalo bianco
L. Phcenix dactylifera (Roxb)
Scindapsus officinalis (Schor)
Coix lachryma (Jobi)
Santatum album L.
M. खजूर
गजपीपली
कसई
चन्दन
Ma. हृष्टपाळमु, तेनीत्त
आनंतिप्पल्लि, अट्टिट्टिप्पलि
चन्दनम्, चानेयम्
P.
Sandal suped
Pu. खजूमी, खजूर
चन्दन
चोंथेनो मोलेयोोो
Sinh. कत्ती
कारिच, कित्तिप्पलि
राथिरिसी
Si. काजी
सुखड
T. दरचुरम्, पेरिंटु, आनंतिप्पलि, अट्टिट्टिप्पलि
एनुत्तिप्पलि; गजपिप्पलि
अनु कम्म, चेलोङाम्
गन्धसारसु, मलाक
Te. पनसु, स्वर्जूसुम्
Tu. Hurma ag
Yas otu
Beyag sandal, Cinden ag
U. Khurma
Gajapippali
Sandal safed
Ur. खुर्जुरि, विण्ह्मखजूर
गजोफिप्पलि
चोऽथेनो मोलेसोोो
Page 74
S.
चवचिा
वार्टी
चित्रक
चिरविल्व
A.
Dar fulful
Shitrag
B.
चोरे, नरष्ट
गनखे!
पित', दिगक
Bi.
Bu.
Kanchopphiyu
Myau kseik
C.
चव्य
चित्रमूल, मुलिफे
कलद्रि, निलवहि
Cu.
E.
Long pepper
Lead wort
Indian elm
F.
Poivrier loug
Guj.
चवक
चितरो
चिरैल, चणजो
Ge.
Langer pfeffer
रतनपुर
चीता
चिलविर, दिर! चिरदिर
H.
चि?
I.
Pepe luungo
L.
Piper chaba
Ionidium suffruticosum (D. c.)
Plumbago zeylanica L.
Holoptelia integrifolia (Planeh)
M.
चवक
रतनपुर
चित्रक
पावळा
Ma.
कोरलातमार
वृम्सुकोडवैमी
आवल
P.
Shitarak, Shitirak
Pu.
चित्रक
अर्जन, काचामु
Sinh.
एशिनतुल
डोडोहरिका डेक्कारिया
Si.
T.
ओरेलितमारै
काणेल्म, वेरिकोदिएलि
चेल्लाय, आया
Te.
तेव'गु
नीलकेवरी
अभिमात, चित्रमूलसु
पेडनेविलि, तप
Tu.
Dar biberi
U.
Chitalakri
Ur.
चित्रामुलो, किसालु
धारंगो
Page 75
निभंर्ट
१२४
चुचुपर्णी
S. चिभंर्ट
चिळ्ळी
चुकिका
चुचुपर्णी
A. Qawun
Fisa el Kilab
Hhummad, Hhanbit
Mulukhiyah
B. काकरी, काकुर, कूटी
वाजुरेग चन्द्रनवेढ़
चाक, चुक, चुक।
वानपाट, मुग्गीपाट
Bu. Takhva
Kala Khenboun
C. कलिंगड, वचंगा।ई
चक्रवती
चुंचुलमिडा
E. Melon
Goose foot, Wild spinach
Sorrel
Jew's mallow
F. Melon common
Grasseline, Poulegrasse
Oseille d' Ameroque
Mauvedes Juilos, Melochie
Guj. चीभड़ें
चील, टांको
चुक्को
द्रुं३
Ge. Melone
Weisse melde, Weisser gan sefuss
Amerikanischer Sauerampfer
Judenmalve, Meluchie
H. पृृटकराी
वथुआा
चूका
प१२
I. Melone, Popone
Rosso, Gallina Grassa, Farnaccio
Romice d' America
Malva dei giardini Cororo ortense
L. Cucumis melo L.
Chenopodium album L
Rumex Vesicarius L.
Corchorus olitorius L.
M. चि॒३ड़
वकवत
.. : जुं।।
चूंच
P. Kharbuzeh
Khurfa, Khuruelasafir
Tureak
Pu.
वथु, वाथुआ
काथमीया, खादवीई
वनफुल
Sinü.
सूरी
Si मि्रो
झील
चूका
वनपाट
T. कर टेिे
पथुपुिरे
धाकनकीरई
पेटो
Te पेष्ट्रा
पथुपुरा
चुुंakura
परिण्डा
Tu. Kavun fidani
Ak pazi
Humad otu
Mulubia
U. Kharbuzah
Chukakasag
Ur झोटाे
Page 76
S. चोरक
जम्बु
जया
जलपिप्पली
A.
Tuffahh el ward
Sasban, Saj'sabàn
Libyah, Bulayahhah
B.
जम्बाजाम, शालाजामू
जयवती
वकन
Bi.
Bu.
Thabye
Yethugyi
C.
नेलु, जम्बुनेरिले
जयंति, जीवन्ति
नेरहिप्पली
Cu
E.
Jambol
Sesban
Fog friut
F.
Eug enier jambos, Jambosier
Sesbaue, Sesbanie
Fraise de mer
Guj. चोरक
जाम्बु
राजधिगनी
रतनेलियां
Ge.
Jambosenbaum
Sesbanie, schnurfrechme
H. चोग, जोर
जमुन
जयंति
जलपपड़ी
I.
Prugna di Malabar, Mel arosa. Pomo rosa
Sesbania
L. Angelica glauca (Edgew)
Eugenia Jambos (Lamk)
Sasbania cegyptica (Pers)
Lippia nodiflora (mic'ix)
M.
जाम्बूक
शेवरी
रतनेल, जलपेपली
Ma.
जामु, चांपा, ववेम
मेस्किताली, शेम्प
कदृत्तिप्पलो
P.
Sisiban
Pu. चोर, चुरि
वाकन, बुकन, जलनीम
Sinh.
जामु
हेरिमनदन
Si.
जामु
वकем
T.
जमुनामे, पेरुनार्कल
सापुडे, चिरंगति
पोडुतलेइ
Te.
जमुनेइड
नाचिम्मा, सौमंड
नोकेमाडु
'Tu.
Jambox ag
Sesban
Su cilegi
U.
Julap Jaman
Jait
Ur.
जामु
जोयोत्ना
बुकन
Page 77
S.
जाती
जाती
जिक्रिनी
जीमूत
A.
Gawz et tib, Gawz buwa
Pasmain
B.
जातीफल
जाती
जीओल
चेयताड
Bi
Myatle, myatloe
C.
जाति
अञ्जने, जाईपत्रे
नडिमर, क्षौरीय
देउडाङर
Cu.
Bristly luffa
E.
Nut meg
Jasmine
F.
Muscadier
Jasminede catalogne
Guj
जायफल
चमेली
मवेईी
कुऱडवेऱा
Ge.
Muskatnussbaum
H.
जायफल
चमेली
जिंगन
थिँदाङ, चंदाल
I.
Noce moscata, Miristica
L.
Myristiea fragrans (hout) granlaiforum L.
Jasminum
Odina wodier (Rorb)
Luffa echinata (Roxb)
M.
जायफल
चमेली
जिंपटी
देउडंगरी
Ma
जातिफलं, जातिफलम्
मालतिः, पिच्चिलम्
एति
देवताङ्गी
P.
Gauijbuya
Hashim
Pu.
चमेली, जाती
Sinh.
सधिक
भुई
जंघोई
Si.
T.
आधिपलम्, अड्डिगम्, व डि
चादिगलिङ्ग, चाणमू
खोदियमरम्
Tc.
लवङ्गमु, जातिफालमु
जाङि, मालति
खोडिमाजु
पातिविर
Tu
Kucuk hindustan, Cevizi ag
U.
Chambeli
Kukarabel
Ur.
जातिकोया, जाईन्त्रि
चोम्पे, जाईफुलो
Page 78
S. जीरक
A. Kammun, Sannut
B. जिऱ Bi.
Bu. Ziya
C जीनें Cu.
E. Cumin seeds
जीवंती
Dhurahuili, Dhurah sayji जोवार, कुदी
जूर्पा
F. Cumin
Guj. जीरे Ge. Echter romerkummel
H. जीश J. Comino-domestico Ciminodolee
L. Cuminum cyminum
M. जिरे Ma. जीरक P. Zira Pu.
द्योतिष्मती
Myinkoungna-young मालकांगणी
Staff plant
नाङ Pyoung
गन्नगाछे, प्रगरगन्ने
जीह्री, उइ रथी Aggyptische reiskorn Mohrenbartgros.
जुवार Sorgho a scopa, Miglio
जोधना Sorghum vulgare (pers.)
चावेला Celastrus paniculatus (willd)
दोमुहुपर्णी, जोवार मालकांगोणी
फरलिएङ
पालेकोडि बोलम्
अधिवारिचं, चेडियप्
मुछकमुछु, पालटींगे जोचळ Dari Zura
एरंड, मारकाडुमि
Jirah Malkanguni काटोपच्चो
Page 79
S.
रेः
उण्हुक
तगर
तण्डुल
A.
Kumnathra, Ingass
Asarun
Ru:
B.
शोना, नाशोना
तामेर, चालचुर
चाव-धान
Bi.
Kyaungya:
Chan, Sain
C.
सोeपडे, डण्टकिर
निंघ्यङ्ल
अर्का
Cu.
E.
Peer tree
Indian calosanthanes
Indian valarian
Rice
F.
Poirier
Ri:
Guj.
वटङ्क (कारमीर)
टेङ्डु
तगर
चेङ्खा
Ge
Echter birubaun
Reis
H.
नाशपती, नघापाति
टेङ्डु
तगर
चावल-धानें
I.
Pero
Riso
I.
Pyruscommunis L.
Oroxylumindicum (vent)
Valeriana hardwic kit (wall)
Oryza sativa L.
M.
नाशपती
टेङ्डु
तगरमूल
भात
Ma
अरुक्, पलरुपायानि
अरि
P.
Nashpati
Biranj
Pu.
वटङ्, नशपाती
मिरिन्, सोति
माल', तमेर
मुंजी, वालियानं, ताय
Sinh.
तोeपिला
डुङ्डु, गोयान
Si.
वारि
T.
पेम्फ्राय
अरुचि, भरण्ड, पन
मेङ्डु
Te
पेरिकाय चेरोवान्डु
दुङिळयु, सो'करेग
ब:यड
Tu.
Armuđ ag
Piriuc
U.
Arlu
Chau-wal
Ur.
पोeस्यिड, रेङ्जो
चौल, धान
Page 80
S. तण्डुलीयक
A.
B. चम्पनातियः
Bi.
Bu.
C. किरकिटाढे
तण्डुलीयक
Zarmab
तेजपत्र
Thitchabo
द्रविडी, पट्टकृ
Prickly amaranti
तमाल
Wardah kathirat :. ul waraq
मोलाव
Huinsi
गुलावि
Cabbage rose
तडणी
Tal, Dom, Shag clmaqI
ताल
Tan
दाळ, करिताळे
Palmyra palm
ताडक
F.
Rose a cent feuilles
Borassé, Rondier,
Guj. तांदळो
Ge
तमालपत्र
मुलाव
Palmypalme,
H. चौलाई
Weinpalme
तेजपात्त
मुलाव
Doppia, Rosellina
Palmadel ferro;
I.
Palmadel palmira
L. Amaranthus polygamus (wild)
Cinnamomum tamala (Frncss)
Rosa Centifolia L.
Borassu flabellifer
L.
M. तांदुळा
Ma.
P. Pu. Sinh
Sadrasu
Gul, Vardasellina
तमालपत्र
गुलाव
गुलाव
गुलाव
Si.
T. तालिशप्पत्रिरि
इरोस
तरडप्पने, करदाळपु
Te. तालीयपत्रि
गुलावि, गेजा
Tu.
ताड, करताळपु
Tedmir hurma ag, Tal
U. Tejapat
Tad
Ur
तालो, तान्लो
Page 81
S.
तामलकीी
ताम्नूल (पान)
तालमूली
तालीश
A.
Tambul, Shah Sini, Tamul
B.
मूंइइआमली
पान
तालमूली
तालीसपत्र
Bi.
Bu.
Mizi phiyu
Kun, Kwan
नेलतालीपडे
तालीसपडे
C.
कीतनेइइमेडी
वीतनदवाळु, नागवाळु
Cu.
E.
Betel leaf
Black musale
Himalayan silver fir
F.
Harbe du chagrin
Betel, Temboul, Poivrier betel
काळी मुसली
Guj.
भूयआंवळी
नागवेल्नां पान
Ge.
Weisse blatt blume
Betel Peffer strauch, Betel
H.
मूंइइआमली
पान
सुबाळो
I.
Betel
L.
Phyllanthus niruri L
Piper betel L
Curculigo orchioides (gaert)
Abies webbiana (windl)
M.
भूयआंवळी
नागवेल
काळो मुसळी
Ma.
किरिगानेदिइ
ताम्बूलमू, वीतिक
नेलाप्पनकिरडि
तालीपत्रम्
P.
Bargetanbol
Musali
Pu.
Sinh
वितनवाका
वलात वलानवेल
हिन्वस्ताल
Si.
निहरी
T.
किलनेह्इइ
इकुलिइ, इल्मकोडि
निलप्पनै, कोल्हाप्पु
Te.
नेलावुसारी
तमलपाकु, कमेराकु
नेलताडी
Tu.
Tambul, Betal
U.
Bhui amla
Pan.
Musali
Ur.
मूंइइआंवळा
नानेवळो
Page 82
S. तिनिद्रा
तिन्दुक
तिल
तिलपर्णी
A.
Abnus chindi
Sim, sim
Tamalikah,
B. तिनिञ
अक्रेक-न्दी नाव
तिलमिल, तिल
हुलहुड़
Bi.
Bu.
Hnan
C. तिलतैल, ह्रुलि, मलेहोने हेमन्तऋतु, कुसुमे, गोविन्दु
ञ
श्रीफल
Cu.
E. Chariot tree
Riber ebony
sesame
Cararalla seeds
F
Sesame, Judgeoline
Brede caya
Guj. तञ्ज
fतवरको
तल
घोली तलवणी
Ge.
Sesam, ollinge
Kleome, senfkapper
H. स:ञ्जन
ञञ, नेंङ
तिल, जिंजली
हरहर
I.
Sesamo, Giuggiolena
L. Ougeinia dalbergioides (Benth)
Diospyros cmbroyptcris (Pers)
Sebamum indicum L.
Gynandropis pentaphylla (D. C)
M तिलस
टेकुरणी
तीळ
पांढरीतिळवण
Ma. मलकतेल, नैमि
पनभि, वनभि
एण्हु
वेल
P.
Abnusehindi
Kunjad .
Pu. सन्दन
कुनजाड, तोल, तिलों
Sinh
तिकारी
तळ
चेला
Sl.
तिल
किनरो
T. तारिवेण्णै
कार्त्त, पानिच्चै
ए ण्हु
चेलै
Te. म'उद्योतुकु, नमिम
पेटिडुकिमक्, ग'दु
नुच्चु
चेलakura
Tu.
Susam, Sirlagan
Tamalika
U.
Tindu
Til
Ur. वञ्ज्योने
चेंङडु
Page 83
तुम्बी
S. तुम्बी
तुम्बुरु
तुम्बुक
तुवर
A Qar tawil, Qar dubba
Fagirch
Basia sayal
Shura Qurram
B. पिचकलू
नेपाली धनिया, जीर, गैरा
बानी मीन
Bi
Bu. Businswai
Nantayok
Lameb. Theme
C कड़मू
चिच्म
पड़रिङ
डपोट
Cu.
चेआन
E. Bottle gourd
Storax
White mangrove
F. Bouteille, Calebasse d Europe
Paletuvier
Guj. रडवी तुंबडी
हिङ्गल
तत्रोंआ
Ge. Echter flaschenkurbis
Saizbaum
H. कटुलोकी
तेतफल
दिलारङ
वी १
I. Zucealunga, Za fiasco z bottiglia
Avicennia
L. Lagenaria vulgaris (Ser)
Zanthoxylum alatun (Roxb)
Altingia excelsa (Norouha)
Avicennia officinalis L.
M अड़ू मोडया
नेपाळीधने
हिङ्गु
तिवर
Ma. येझोरा
चूकि, यूरपम
P. Kaddushirin
Kababe, Jahanulsha
Asielubui
Pu कफत
कवार्च, तेतफल
Sinh. फिच्चा.लू
Si. कऱ
T. i
नेसु.रेइन्.मळा
कारङल, मदैपह
Te अम्बुज
दिलारसमु
तेलमड, परितोगु
Tu. Sukabagi, Sukabak
Kuram
U K.diugol
Kababe
Silaras
I -
घोडोपोड
Page 84
S. तुत
तृणशून्य
ग्रायमाण
त्रिकृत
A. Tut
Kadi
Zarir
Turbud
B. तूत
केरोसी, केतुकी
दुष्कल्मी
Bi.
Bu Posa
Satthapu
C. हिङ्गुल्नेरिळे,
वेतकि, मुणिरगे, केदिरगे. कोरिहरणु
आऱुतिगडे, विळेनागदन्ति
Cu.
E. Mulberry
Screw pine
Indian Jalap
F.
Baqusis, Vacouet Vaquois
Turbith
Guj. शेतुर
केतरो
नसंतर
Ge.
Pandanus palme,
ग्रायमाण
Turbith
H. तूत
केतडा
निद्रोथ
I.
Pandano odorasa, pandano cacca
Turbide
L. Morus indica L
Pandanus odortissimus L
Delphinium zalil (Aiteh)
Ipomrea. turpethum: (Br)
M. तूत
केतडा
ग्रायमाण
तेड, निरातर
Ma. चेउकसुक, तुलपु
केंट, पुळिपान्तु, ताळे
चित्राक रोचणि
P. Shihatuta, Tut
Gulkiri, Kadi
Pu. हरतूत
चित्रकडम
Sihn.
रस्सी
Si. वृत
T. वादिनि, मुचुकन्दे
कर्णवाल, केदिरगे, ताळे
पगणरे, कुरुमपु
Te. पुतिक
नेद्रजि, गोजणि, मोगकि
एररतेगड, तेल्तेगड
Tu.
Zerdecop
Tarbit
U. Shahetuta
Keora
Turbud
Ur. तूतो
कायक्रोण्ट, केतोकी
दुषोलेोमो
Page 85
S.
रचकं
यकृत्प्रद
दन्ती
दर्भे
A.
Darsini,Qirfah
Qalambah
Habbussalati-
nebarri
B.
दालचीनी
वराणेच्चू, करणानेच्चू
दन्ती, दाडिम
दर्भे
Bu.
Hmauthin
Kigisamyasi
Natcho
C.
दालचि:ि, लेचड़़़मचक
चोजपू
दन्ती
Cu.
दन्तीमूल
E.
Cinnamon
Lemon
Wild
croton
Sacrificial grass
F.
Cannellier de
Limmonier
Guj.
तज
मोेधं लिङ्गु
दन्तीगूल
दर्ग, दामडो
Ge.
zimtbain
Citrone
H.
दालचिनी
अंकोटी
दन्ती
दाम
I.
Cannella. C. del
Limone
L.
Cinnamomum
Citrus limonum
Baliospermum
Poa.cynosuroi
des (Retz)
M.
शलचिनी
एंडिलिङ्गु
दान्ती
दर्भ
Ma.
एरिकोलमू, करुन
भातलमू
दन्तिक
P.
Talikhahe
Kalimbak
Bedangirckhat
ai
Pu.
दारचीनी
गुलमूल
दाम
Sinh.
कुरण्ङु
नतमू
Si.
सीडारेन
दाम
T
पुरपविलङु,
मुद्गमू
विडङगमू, पेयाम
णघू
Te.
सवलङ्गप
त, सततवर्ग
पी
ङपूरम
दो
Tu.
Tar cin ag,
kurfa ag
U.
Darchini
Ur
दालोचि:, गु
रेल्वोते
वीजपूर
दोन्ति
Page 86
दाडिम
S. दाडिम
द्राहृद्रा
लुन्धका
दुःस्पन्दा
A. Rumuan, al Lufan
Aargis
Hhulawa, Shukan
B. दाडिमञ्च
युराकेऽ
दुगन्धा
Bi
Bu. Salebiu, Talibin
अनेपिडा
C. दाडिमे, दालिमे
दाडिमे, दरदारीमन
अनेपिडा
धामाकू, धमामो
Cu.
E. Pomegranite
Indian barberry
Australian asthma weed
Cretan prickly clover
F. Grenadier
दूंधी, दूधी
Trifle epineux de candic
Guj. दाडिम
दारहल्दर
दूंधी, दूधी
धमाखो
Ge. Echtergrana-tabzum
H अनार, दाडिम
दारहरदी
दूंधी
धमाखा
I. Pomogranato, pomo punico
Trifoglio spinoso
L. Punica granatum L.
Berberis aristata (D. C.)
Euphorbia pilulifera L
Fagonia arabica L.
M. दाडिम्य
दारहल्द
मोतीद्रुषी
धम्मासा, धमाध'
Ma. मातलम्, रक्तबीजञ्
मरमद्दलं, मेरमद्दाल
नेलपले
P. Anar
Chitra, Zirishi'k
Badavard
Pu. अनार
चित्र, कारमाळ
धमा, समव
Sinh. देल्हन्, देल्हमड
वृद्ददार्विया, तिरितालू
Si. अनार, दाडिम
धमा
T. मादळे, ताडिमेम्प
सुक्का ऽऽल, यूथिकाळ
पच्चथ्रागिसंश
Te. दाडिमः, दाडिमय
नानबिदालन
चित्तिगस्स
Tu. Nar ag
Dikenli yonea
U. Anarmitha
Badavard
Ur. दालिमबो, दालिमो
Page 87
S.
तृण
देवदार
द्रवग्ती
द्राक्षा
A.
Nigil Nagir, Thil
Abhol hindi, Shag el ginu
Abate khrub
Karm Euab अंगूर
B.
तुृ, तव
देवदार, देवदार
लालमेरेण्ड
Bu.
Sabisi, Sabyit
C.
तिरे कुहु
भस्रदार, पोतदार
से तलिंगम्
अंगूर, शर्करा
E.
Scutch grass Hariiali couch grass
Deodar
Grape yiue
F.
Hurbe du bermudes, Chiendent
Cedre deodar
Vigne, vigne noble
Guj.
शे, शरो
देवदार
रत्नजोत
काक
Ge.
Echter hundrzahn
Indische ecder
weinrebe
H.
द्रे
देवदार
जंगल श्री पर्ण्डी
अंगूर
I.
Dente canino, Capriola
Cedro deodara
Vite
L.
Cynodon dactylon (pers)
Cedrus deodara (Loud)
Jatropha glandu. lifera (Roxb)
Vitis vinifera L.
M.
द्रुगा
देवदर
जंगली अरंडी
द्राक्ष
Ma.
कांशि द्रहा
देवत रमु
भांगल, नाकर्दत्ति
चाइफल, मधुरसम्
P.
Deodar
Baide angira
Angur
Pu.
देई कांयां सिन्ह
देवदरू, दारू, केली
अंडूर, दाख मुन्द्राव
Si.
द्रच्य
द्राक्ष
T.
अ.गणशिलु
तेवद रमु, वणडुगोचि
आदकै, पुठियामकु
तीमुडै, वोडणि, तिराडकमु
Te.
धेन्चा
देवत रचु
द्रुचिर्नमु, नेपालेमु
द्राक्ष, किसुमीं
Tu
Buyukayrik otu Cin ag, Deodar
Asma
U.
Dub
Deodara
Taugli eranda
Angur
Ur.
तीम तोरोदोकालो
द्राक्षा, गोस्तोनी
Page 88
S.
धानवन
धानव
शातकी
धान्यक्क
A.
Kahti
Zahret el baqur
Kuzbarah
B.
धामनी
धाओया
थाई, धोव
थने
Bi.
Bu.
bgeol, fge3
Patlugyi, Yelkyi
Naunan
C.
चऱेळे, तऱचळि
आऱे, वला
पोंच:वरी
Cu.
Button tree
E.
I'ulsee flower tree
Coriander
F.
Coriander
Guj.
धामन
धन्नडो
ध.ंडी
कोधमीर
Ge.
Echter Koriander
H.
धामनी
धन
धानू
धान्य।
I.
Erba Ciuiana, coriandro
L.
Grewia tillic-folia (vahl)
Anogeissus latifolia (wall)
Woodfordia flori-banda (salisb)
Coriandrum sativum L.
M.
धामण
धावडा
धापटी
कोधमंर
Ma.
चऱचि, उना
मालकांगणिरमु, वेऴनारव
तातिरे
कोतमंलरि
P.
Baklu, Banti
Kashmir kluska
Pu.
दहै, खुडे
Sinh.
दमिळे
दखु
मज्झिट
कोयमलं
Si.
धानी
धन्नो
T.
नऱधि, रघणु
नाइे, वेकनाइे, वेकालि
वेलके
कोतमिळु
Te.
एऱतड, कुल्लिजान
चिरिमानु, सिरिमानु
धातकी, गोडारि
कोत्तिमिर, धान्मनु
Tu.
Vudfordia Inek cic
Kisnis otu
U.
Bakla, Banti
Dhania
Ur.
धामोनो
भोंड
धावुची, धावुचो
Page 89
S. थामागंच
A. Luf
B. युन्डुल हस्तिघाव
कामरुप, जीर
नल
Bi.
Thabwot
Nyaungok
Kaing
C.
Cu.
दिळाल, पिळाल
हुळ्ळिगेढ, हुळ्ळिगलु
E. Towel gourd,
Nodding reed
Hairy okosma
F. Eponge vegetale
Cannette
onosme
Guj. गळञ
नम्दीवृक्ष
नाळी
Ge. Agyptische schwammkur bis
Sandlotwurz
H. थिया तरड़
फिर यिलखन, कमरुप
नरकुल
रतनजोत
I. Petuolo, Spugna vegetale
Ficus retusa L
Phragmites karka (Trin)
Borrapa salvatica onosma
L. Luffa aegyp-tiaca (mill)
Onosma echioides L.
M. धोखाळे
नामदुक
नळ
रतनजोत
Ma.
इद्रियाळ
नडमु, नावल
P. Khujar
Pu. धितुराय
नल
लालजदी
Sinh. नलिच्चनतेहाळि
पखुरम
Sl. नलि
T. विफु
इदि. मलैयि
पेष्टनाळ
Te मणिविरा
कोण्डपि
विकसगछि, पेदेसरु
Sincar, Yalan havaciva otu
Tu. Misir kol kabagi Luf
U. Turi
Ur
नोलो
Page 90
S. नवपलिकA.
नाकुली Zaravande hindi
नागरला
नागरद्न Burtuqal, Burtuqan
कामलानंदु, नारंगी
B. वनमल्लिक, वेल
इसरमूल गोरखचाक्रु
Liengman
कित्तले, नाहेई
Bu. Mali, sabay
इंकलीलि अर्कमूल
Orange
C. चंपकमल्लि, मति
Oranger, Oranger franc
नारंगी
E. Tuscan jasmine Indian birth wort
Orangenbaum
F. Jasmin d' Arabie Aterlusi
Guj. मोगरो नोखेल, अर्कमूल
गंगेटी
नारंगी
Ge Sambac jasmin Arabischer jasmin
H. देउ, स्यूत
इसरमूल रंगेश्व
नारंगी
I. Mus ariuo dopio Gelsomino a fiori grandi.
Melarancio arancio dolce cetrangolo, Portogallo
L. Jasminum sambac (Ait) indicA. L.
Grewia populifolia (vahl)
Citrus aurantium L. संत्रे
M. मोग्रा घापसन्ता
गंगेटी
वल्लिय उरुकं
मधुर नारङण
Ma. पिचकण, चेरुपिचकपु गरळवेलाम, पेहमल्ल
Zaravande hindi
Narang narerdj
P. Gulesuped, Zambak
नारंगी, सनतरा
Pu. सुग, चंचेली
दोदन, दोदंग
Sinh. पिनिच्चमल
Si.
T. कोतुद्म, मल्लिगे इच्चहेवचि, इदुर
नागरम्
Te. वोडुमल्ले, माले ईश्वरवेल
कडेकोलु, कडदरि
नारिंज
Tu. Full, Misir Yasemini
Portokal ag Portukal ag
U. Azad, Raibel Shapesand
Narangi
Ur. वेलों कु जे, मोतिका गोपो षेरांण
नारंगी
Page 91
नाडी
S. नाडी
नालिकेर
निक्रोचक
निचुल
A.
Gawzel hind, Nargil
Fustuq
B. कलमी झाक
दाब, नारिकेळ
मेतेल
हींगाल, कुमीआ
Bi.
Bu.
On, Ondi, Ong, Onti
Kyaitha
C. तेंपु तेमिनवाई
तीरुप्पिळ्ळु, होलेक्रु
Cu.
E.
Cocoa-nut
Pistachio tree
F.
Cocotier
Pistachier d levant
Guj. नाड:नी भाजी
नाळिकेर
विस्ता
समुद्रफल
Ge.
Indian ischer musbaum, kokos-palme
Echte pistazie, Pistazienbaum
H. वृक्ष साग
नारियल
पिस्ता
हिज्जळ
I.
Albero del cocco, Cocco palm di latte
Pistacchio comune, Pistacchio vera L.
Barriug tonia-acutangula (Geertn)
L. Ipomoea aquatica (Forsk)
M. नाळ
माड
पिस्ते
समृफल, समुंद्रफल
Ma. चौचम्, कुळिद्दै, तेङ्ु;
Badiuj, Nargil
अरळपे, निरपेर
P.
Pu. नाळी
Sinh. काज्कुन
पोल नाइिल्ली
इंडामोइदु
Si. नारो
T. कोइलहु, पार्केरवळ्ली
नाड़िङ् ळम्, तेङ्चै
नारळ, चणटि
Te. तुतिकुरा
टेट्रकम्, मारिकेळमु
कऱयु, कर्णिगि
Tu. Narcil ag, Hindu-stan ceviz ag
Sam fistık ag
U. Narikakal.
Nariyel
Samandarphala
Ur. नोडि. नाजोलि
हिंजोळो, निचिरा
Page 92
S.
निम्व
निगुण्डी
निष्पाव
नीलिका
A
Shagarah, Hho- rrah, Zauzalakht, Azadirakht
Aslag
Lablab
Nil, Nilang
B.
निम्व
निगुण्डी
चोरकोटी
नोल
Bi.
Kiyubanbin
Pai
Mainai
Bu.
Kamaka, Tamaka
C.
वेमु, वेसु
लखि, विळिनेकि
अवरे
नीली, अजुर, हैणुनोलि
Cu.
E.
Neem, Margosa
Hyacinth bean
Indigo
F.
Azedarach, Lilas des indes
Dolic lablab
Indigotier, Anil
Guj.
लिंवडो
नगोड
वाल
माळी, नील
Ge.
Indian iseher lilak, Margosa, Zederach
Gemeine lablab
Indigopfauze, Anilpflanze
H.
नीम
निगुण्डी, संभा
लोबिया
नील
I
Albero dei paternostri, Azadarac, Lauro greco
Dolico Egiziano, Fagiolo d' Egitto
Indaco franco, Endaco
L.
Melia azadirachta L.
Vitex negundo L.
Dolichos lablab L.
Indigofera tinctoria L.
M.
लिंव
निगुंडी
वाल
नीळ
Ma.
राजवृक्षु, निम्वम
नोकि, इंद्राणी
चेष्टवर
अमरि, नीलम, राज्ञनि
P.
Nub-Nib
Banjangangasht
Lobiya
Nil, Nilah
Pu.
नीम
विशा, वेनकाड
वालालोविया
नील
Sinh.
कोहोmब
निका, निलङ्गिका
इरावलु
नील्दारी
Si.
निमुरी
निलतीका
वल्ल
नीली
T.
कडुंवपांगे, मालूगमु
वेल्लुलक्कि, चिन्दुवारम्
अवरै
अविडै, कलन्दोलै
Te.
वेसु, निम्वसु
सिंघुवारसु, वाविलि
अलसन्द
अवरि, श्याम, नीली
Tu.
Tesbih ag, Zehri zemin
Lablab
Civid fidam, Civid otu
U.
Neem
Nila
Ur.
लिंबो, निमो
सिंधुवार, इंद्राणी,
नीली, नीळो
Page 93
नीवार
S. नीवार
पटोल
पचूर
पच
A.
Baratanaki
Dadarasani
B. सुरीषण
पटोल
चेतसुग्गा
Bi.
Bu.
Lenkyaṇ
C. ज्यारहुमढे
पडवल
मोरवि
डारचिनि
Cu.
E.
Wild snake gourd
Cinnamon
F.
Trischosanthes contonrue
Guj. वंटी, नमारचोरवा
पटोल
लांपडी
Ge.
Schlangen fruchliga haarblume
zimmit
H. तीनो, तीलो
परवल
सफदमुग्गा, सुरवाली
दारचिनी
I.
L. Hygrory za aristata (ness)
Trichosanthes diocea Roxb
Celosia argentea L.
Cinnamomum iners (rinew)
M. देवभात
परवल
कुरडू
रानडालचिनी
Ma. नीरवळिपुडु
पटोलमु
कारकरवा
P.
Palol
Sailu myah
Pu. वतलाल
पालवल
शलगार
सलगार
Sinh. गोज्जन्बा
कुहुण्डो
Si.
सर्वेलि
T.
कंडुपुदलै
कंडुकुरुप्पटट
Te. कासुपोटळा
गुर्य
पाचकु
Tu.
U. Parawal
Sarwali
Ur. पाटल
Page 94
S.
पदक
पनस
पयस्खा
परूषक
A.
Phalassah
B.
कनथल, कायल
विलायकन्द
फालसा, शुद्री
Bi.
Bu.
Panni
Peingnai, Pienne
pintayaw
C.
हरदु, तागे, पनस
भमिवकगेड़े, नेल्गम्वळ
ऋत्पिडिपे, तड्चळि फोटीयाल, फालसा
Cu.
E.
Himalayan cherry
Jack tree
Giant potato
Asiatic grewia
F.
Jaq
Guj.
पदक
फणस, Indeschir brothaum
विदारीकन्द
फालसा
Ge.
H.
पद्म
चकि
विलइकन्द
फालसा
I.
L.
Prunus puddum(Roxb)
Artocarpus integrifolia L.
Ipomoea Digitata L
Grewia asiatica L
M.
पन्नकाष्ठ
फणस
भूईकोहळा
फालसा
Ma.
कोदचक, वरिक
मुतालकण्ट, पाल्.मुटकु
चांबीच्चा
P.
Falseh, Palasah
Pu.
पद्म
फालसा
Sinh.
कोष
किरिचाडु
दोवनीच
Si.
फालसा
T.
मुरसवल्म, वासुक्कै
निरपुष्पिणि, पाल्मुऱट्टि
पलिच्च, उड்சु
Te.
पनस, चेरुपनस
भूचक्करगड्ड, गुम्मुडुग
महाजान, जीन
Tu.
U.
Katahal
Balai kand
Phalasah
Ur.
कोट्ऱोकळो, पोनोंखो
भूदन कोकार
फारोसाकोळि
Page 95
S.
पपटक
पपटकोफल
पलाण्डु
पलाश
A.
Bassal
Batiyah
B.
वाटेनपारीया, तेकारी
पलाण्डु, पियाज
पालाश, पोलारी
Bi.
कारञ, पारञ
Bu.
Kesunni
Pauk, Pin, Pouk
C.
डोडीळ
नीरुन्श्री
मुत्तुंग, मुत्ताल
Cu.
कान्दा
केतुडे, जोझाड
E.
Winter cherry
Onion
Bastard teak
F.
Ognon, Oignon
Butee, Arbrealagre
Guj.
खडसलीयो
परपोटी
डंगळी
खाखरो
Ge.
Zwiebel
Kinobam,Lackbaum
H.
खरमोर
चिरपोटी
प्याज
डॉकि
I.
Cipolla
Butea
L.
Rangta repens(Nees)
Physalisminima L.
Allium cepa L.
Batea frondosa(Roxb.)
M.
धाटी वित्तपापडा
चिरवोटी
कान्दा
पलञ
Ma.
मिट्ठाधिडय
वारांग
शामट, किन्झुकपु
P.
Piyas
Darakhtepalab
Pu.
हव्चीकाकनाज
प्याज
Sinh.
शलुनाडे
मोडु
लञ
काड्लिय
Si.
डंगळी
T.
कोडागसले
इरल्ली
मुरुकु, किङ्गम
Te.
कुपन्ती
नीहल्ली
मोडुग, पलाशमु
Tu.
Sogan
Salan Sacag
U.
Piyaz
Palash
Ur.
किन्झुको, पोलाशे
Page 96
S. पाटला
पाठा
Guwafah, Safra
Isfanakh, Isbanekh
A.
B. धारमार, पातली
गौअछी, पियार
पालं
Bi.
Bu. Thakhwo-tthpo
Malaka
C. हादरे, पादरी, कळ्हदरे
पाटावळी
पेरळ, गोव, जामफळ
वस'
Cu.
E. Trumpet flower
Guava
Garden spinach
F.
Goyavier, Gouyavier
Epinard
Guj. पाडल़ा
कालॉपाट
जमफळ, पेढ
पालख
Ge.
Grosse gelbe guayava
Echter spinat, Garten spinat
H. पाइल
अमरूद
पालक
I.
Cyelea peltata H. K.
Gaajave, Paidio Pero dell indie Psidium guyava L.
Spinace Spinacci Spinacia oleracea L.
L. Stereospermum chelonoides D. C.
M. पाडळ
पाटावळ
पेढ
पालक
Ma. काचस्थाली, पातिरि
पाटकिट्यु
मलाफ़ोपर, कोष्या
P.
Amreed
Isfinaj, Ispanak
Pu.
भामकुङ
बीजपालक, पालक
Sinh. लुनुमाडल
पेरा
Si.
जैतुन
पालक
T. कणविरकप्पु, पाडलम्
वेलैक्कॉम, उड्याक्कोण्डन
वसैयीलकिरी
Te. कलिंगडु, मगदेप
वीसवोडी, पाडा
तेल्जाम, गोश़्य
दुम्पावच्चालि
Tu.
Hind armudl ag-sari guafa Amreed
Ispenak, Ispannak Palak
U.
Ur. पायोळि
मोकानोविनिष
बे.डोजामो, जामो
Page 97
S. पापाणमेदः
पिप्पालु
पिप्पली
पीलु
B. Bi.
चुवडे आलु
दिपलामूल, पिप्पली
Peikohin छोटापीड, जाल, पीड
C. Cu.
हिडुलक
हिप्पली, तिप्पली
गोणि
F. Flambedeau
Poivrier long
Arac, Mesuak
Ge. Wassersch-wertelie
Langer pfeffer
Senfkorn
I Acorofalso, Gladi. ologiallo
Albero del pepe, Pepe longo
Salvadora persica L.
M. पाषानमेद
मोराड
पिप्पळी
पिड
Sinh. Si.
टिप्पिली
टिप्पिली
पीड
Tu. Sari Susan Kilic otu
Bafer ag, Da: fulful
Arak
Page 98
S. पुनर्नवा
A. Sabaka
B. पुनर्नवा, श्वेतपुनर्नवा
Zanbaq azraq
Fufal Tanbul, kawthal
Halzakar
Bi.
Bu.
kun, kunai
Ben, Pala
C. कोसेमोडिड
Cu. पुनर्नवा
अधिके, वेडे
E. Pigweed
Orris root
Supari palm
Greater cardamom
F. Patagon
Lis sauvage, Flambe
Noiset ted'inde, Aerc
Guj. साटोडी
Ge
पोकरमूल
Blaaweiris; Deu-tsche lisch
Pinang palme Areka palme
मोटी एलची
H. सार्, टिंकि
I.
पोकरमूल
Azuro, Iride salvatica
Palmaarec, Arce
चडी इलाची
L. Boerhavia repens L.
M. पुनर्नवा
Iris germanica L.
Areca catechu L.
Amomum subulatum (Roxb)
मोठेवेलदोडे
Ma. भाडइयमा
P. Devasapat
बाळवेचकड
Susari
Girdchob, Popal, Pupai
चन्द्रवाळ, पेरलमू
Pu. Sinh. जंबोइपासु
Si. नकबेल
पुष्कर
T. मकरेट
Te. पुनर्नवा
पोकरमूल
कस्मु, पकुस्पाने
असगचनिः चिन्दिरिगे
Tu.
U. Bashkhira
Mavi zambak, Mavi susan
Fufal ag, Arek hurma ag
Supari
Ilayachikallan
Ur.
पूo, सुपरि, त्रिनोडवो
स्थूलैलः
Page 99
पृथ्विपर्णी
प्रसारणी
S.
पृथ्विपर्णी
A.
Bazraulkaras
Nabq hindi
B.
सेकरटटा गन्धा, भाञुली
पानीयाला
प्रियड्गु
Bi.
Bu.
Naywed,: Naywe
C.
मोनदेलेक्रोमे
किसरिणे, कळःचोरि
किरिने हि, गोरछि
तोद्रिलकार्ची
Cu.
E.
F.
Prunior malgache
Guj.
पिठरण
प्रसारणवेल
Ge.
Flalourtie
H.
पिटवन
गन्धालि
पनियाला
प्रियड्गु
I.
Pruno d' India
L.
Uraria picta (Desv.)
Paederia foetida L.
Flacourtia cataphracta Roxb
Aglaia Roxburg-hiana (miq)
M.
पिटवन
प्रसारणी
ताम्रट, पान आवळा
गवला
Ma.
मोरिला
तालानिली
कच्च वायुकडू
चेपुलि, पुण्याव
P.
Talispatar.
Pu.
डेटरदने
Sinh.
रतंगवसघा
Si.
T.
चित्रारप्पालडै
सरळु
कण्णकोस्नु
Te.
साविरेला
कूरगार्ची
एरसःदुग
Tu.
Acab ag
U.
Gandhana
Tulispatar.
Ur.
इन्धोरोजटा
गन्धाली
पानीयोष्णल
प्रिमोठी
Page 100
प्रियाल
S. प्रियाल
मूक्ष
फल्शी
फल्गु
A. Habulsamnah
Tin
B. प्रियाल
अंजीर, हेमुर
Bu. Lambo, Lamboben
Ticthie
C. केंळेगेळ, मुचके
विळिचसरि, देवनसरि
अंजीर
Cu. पारोळी
फेंगवल
E.
Goodnight flower creeper
Fig tree
F.
Figuier Caríque
Guj. पारोळी
पीपर
फणियो, फांग
अंजीर
Ge.
Echter feigen-baum
H. चार
पीपर
फांग, कलमीपत्र
अंजीर
I.
Ficaja, Fico
L. Buchaunania latifolia (Roxb)
Ficus tsiela (Roxb)
Rivea ornata (chois)
Ficus carica L.
M. पारोळी
पिपर
फांद
अंजीर
Ma. क`कमाचु
चेल
अंजीरयत्त
P. Nakulekwajah
Anjir
Pu. पिरोळी, विरांगी
फेगरी, फागु
Sinh.
एलातुगा
अंजीर
Si.
अंजीर
T. चारै
कॉलिचि
मुदुढ़ै
सीमैयाहि
Te. चाहनामिडि
पेहजुद्दि
बोदित्तिगे
अंजीर, मडिमेदि
Tu.
Incir ag
U. Chironji
Anjer
Ur. चारो, प्रियालो
जोरी
ओन्रोनोउ
पुप्पेओन्यों
Page 101
S.
द॑ऽल
वकुल
ब॑ऽरी
चला
A.
Ritah
Qishdah hindi
Unnab
B.
वारासीय
वकुल
बो॑ऽरी
चला
Bi.
Bu.
Meavinesue-Khati
Kaya, Khaya
Zi, Ziben
Cu.
अंऽ3T3
पऽऽडे
बे॒रो
हेतु॑नि
Ct.
गु॑ऽल
बो॑ऽ
वल॑ऽवरो
E.
Soap nut
Indian medlar
Jujube
F.
Savonnier, Rita Cavequi, Clengi
Jujubier, Gingeolier
Guj.
गो॑ऽर
बो॑ऽरी
बो॑ऽ
खारे॑टे, रलद॑णा
Ge.
Seifenbaum
Elengibaum
Jugabebaum
H
रिऽऽ
बु॑ऽरी
बे॑ऽ
डंघी, वै॑ऽला, वलदाना
I.
Sapotiglia
Elengi
Ginggiolo, Melo d india
L.
Sapindes tri-foliatus L
Mimusöps elengi L.
Zizyphus jujuba (Lamk)
Sida cordífolia L.
M.
रीऽऽ
वकु॑ल
बो॑ऽ
चि॑र॑णा
Ma.
च॑ङ्क॑य, पु॑ऽल॑ऽ
इरि॑णऽ
बदर॑म॒, बो॑ल॑म॒
का॑ड॑म॒
P
Bindake hindi
Kanar, Kumar
Pu.
मो॑ल॑शरी
बे॑ऽ, ब॑रो
खारे॑ट॒
Sinh.
ताले मरठा
सुवे॑म॑ल
म॒ड॒दे॒व॒रा
हिन्दोना
Si.
बेर॑जं॑री
बरि॑या॒रा
T.
पू॑ऽचि॑क॒न्हे, पु॑ल॑ऽ
केच॑र॑म॒
बादि॑द॑र॑म॒, चि॑व॑ग॑म॒
नील॑हु॑री
Te.
फे॑ऽल॑स॒
ने॑मि॑स॒, पा॑रि॑जा॑त॑म॒
गं॑गे॑ण॒णु
चि॑द॑वे॑ड॒
Tu.
Sabon ag
Koki ag
Unnab ag
U.
Ritha
Molsari
Ber
Ur.
बुनो॑ऽडि
बीन॑ऽ, घो॑कु॑लो
दो॑ड॑को॑किऽ, बो॑ड॑री
चि॑क्रो॑को॑पा॑रि
Page 102
S.
विल्वीनक
A.
Balilag, Balilah Kabar hindi
Bull, Qiththa el hind Damulakhyain
B.
वहेरा
वीम्यु
वेल; बिल्व
पीतसाल
Bi.
Bu.
Bankha Kentbung
Okshit, opshit
शिल्वपप्ते, मालूर
नेत्रद्रोहे
C.
तारे
तोड़े’म्र
वीलोंजो द्वाड
वीटा
Cu.
वेहरा
घीं’घी
Bael tree
Indian kino tree
E.
Bele’ic myro-ba’an Scarlet fruited gourod
F.
Beleric myro-balan Coccinie
Bel indien
Kir odesindes
Guj.
वेहड़ी
fिलें’री
विल्वो
fित्रो
Ge.
Myrobalanen-baum Scharlachranke
Bhelbaum
H.
वहेड़ा
श्रदुपी
वेल, शिरफळ
बीज, विजयसार
I.
Miroba’no Ceccolaba Uvifera
Bella indiana
L.
Termi’alia, belerica Roxb Cephalandra Indica (naud)
Aegle marmelos (Correa)
Pterocarpus marsupium (Roxb)
M.
वेरड़ा
तोंडड़े
वेल
विल्वा
Ma.
ताज्ञि, त्रुपम
वेल
कूष्मणप, माविलाय
कfितकfर, वञ्ज
P.
Balela, Balilah, Kabaret hindi
Safarjalehindi
Khunesiah-wasbam
Pu.
वहेरा, वहिरा
घोल क=दुरी
वील
Sinh.
बुढ
बेल्लाक
वेल्लो
रामफलु
Si
वैरा
वन्दुरी
बील
T.
अकड़प, अ=वलडिं
कांवै
अल्बवीगम, मा’चलड़े
कुरुर’ख, तन्णनित
Te
ताज्ञि, अ1द्र
fिल्वक
विल्वमु, मालूरसु
पेट्रोंग, वेfिस
Tu.
Balilac Kirnizi hind keberi
Hind ayva ag
U.
Behera
Kandaru
Bel
Damulakhyain
Ur.
बहड़
देलो; श्रीफल
पियारालक
Page 103
S. बीजपूरक
वृक्षती
भद्रमुस्ता
A. Tuffahh mahi
Suad
B. वरणीस्थ, विर्जेर
व्याकुर, गुरकामाई
मद्दी
Bi.
मोथा, भद्रमूथा
Bu. Shaukta kera
C. महाफल, रचक
केमपुङ, हैचपुङ
भीरवान्ही
Cu. विर्जेरा
वार्तीगणी
नेवरी
F. Adam's apple
Indian nightshade
Thyme leaved gratiola
Fi. Cedratier, Cedrat
Indian cyperus
Guj. विजो
म्होटीरिंगणी
माद्दी
Ge. Echte zitrone
भद्रमोय, नागरमोय
H. विर्जौर
वरहन्ग्रा, भट्कटैया
माद्दी
I. Cedro
नागरमोथा
L. Citrus medica
So'anum indicum L.
Herpestis monniera (Benth)
Cyperus Tuber - osus (Roth)
M. मघालुंग
हेचले
माद्दी
Ma. मंनेम, मातल
चेचुः, नलवलुतिन
माद्री, नीहत्राक्री
P. Ruranj
Bac'ergawe - jingali
करिमुत्तन
P.1 विर्जोरी, निम्बु
बंडीर
S. inh. सिरुन
तिकरु
हंनेबिला
Si.
क'लंदक
J चीड़ेल, सोममदेवले
चिखलु:ले, कणडाल
मासी
Je. लुदनु
चंदमुः
कोरा
J.1. Agackavunu ag
सामाणी, चेडु
U. Jaugli bingan
तुंगमुरे
V.
V.1. विडंग
नोनी त्रिफला
Page 104
भल्लातक
S.
भल्लातक
भल्ल्य
भरद्राजी
मार्गी
A.
Baladur
अभया
Abruma aghusta
वामनद्रष्टि
B.
मिला
चालता
उलटकंबल, झोलकंबोल
Bi.
Baikyo, Bebya
Bu.
Chyaibeng, 1 Khisi
Thibuta
C.
रेढ, केद्वीन्र
वेष्टकणिगळे
मेळपण्टिगिडा
गण्डभारंग, विरितेकि
Cu.
मिलामा
करमल
उलटकुमल
मार्गीअरजी
E.
Marking nut
Devil's colton
F.
Noix de marais
Selit, Dillenia elegante.
Abrome
Guj.
मिलामय
करमल
मारंगी
Ge.
Tintinbaum
Rosenapfel
Abrome
H.
मिल:व1
चालता
उलटकुमल, कुमल
मारंगी
I.
Semecarpo d'orienté
Dillenia
Abroma
L.
Semecarpus anacardium L.
Dillenia indica L.
Abroma augusta L.
Clerodendron serratum (sprong)
M
विचया
मोहे करमल
ओलकतंबोल
मारंग
Ma.
चेकुर, चेरकोट
चविंगट, वाळपुन्न
चेल्टेकु
P.
Biladur
Pu.
मिलावा, मेळा
Sinh.
किरिबदु
बापारा
केधहोंड
Si.
T.
चेंगोट्टे, कालगमू
उचटक्कु, रगकाय
सिरपुत्तत्ति
अडारवह्धी, वादमडकि
Te
नलजीडी, तुम्मदमिडि पेदलिंग, कळिंग
गण्डभारंगि, पाणज
Tu.
Baladur ag
Dillenia
Abroma
U.
Bhilavana
Bharanji
Ur
मोळातोनी, मोळिआ
चालोटा
पिसाचो गोंडे
चिण्ड, पनजुर
Page 105
S
भृङ्ग
भृङ्गराज
मकुष्ठ
मञ्जिष्ठा
A.
Suweyd
Fovvah
B
भृङ्गपत्र
केष्टी, केशुरिया
वनसुदरसवरी
मञ्जिष्ठ, मञ्जिठ
Bi.
Bu.
C.
गह्म
मडकी
मञ्जिष्ठ
Cu.
भृञ्जपत्र
मठ
मञ्जिठ
E.
Trailing Eclipta
Tapery beans, moth bean
Indian madler
F.
Eclipte droite
Guj
भोजपत्र
भङ्गरो
नठ
मञ्जोठ
Ge.
Aufrechte mehlblume
Farberwazel
H.
भृङ्पत्र
भञ्जरा
मोठ
मञ्जिठ, मञ्जीठ
I
Eclipta
L.
Betulu Bhoj-patra (wall)
Ecriipta alba (Han)
Phaseolus aconitifolius (Jach)
Rubia cordifolia L.
M.
भोजपत्र
माका
मठ
मञ्जिष्ठ
Ma.
मञ्जेष्टी
P.
Adas, Mashe hindi
Runas
Pu.
भृङ्ग
मोठ
खुर्सी, मञ्जिठ
Sinh.
टिक्किटिङ्गि
मञ्जिष्ठा
Si
टिक
मोहर
T.
टिक्केकेशरी
तुलकपिरै
माञ्जिट्टी
Te.
भृङ्गवटी
मलङ्गरा
वनसुद्र, भिङ्गसुल
ताम्रवली
Tu.
Kiazib paskalya-cic
U.
Bhuirja pattra
Bhangra
Majitha
Ur.
केष्टरु
मञ्जिष्ठ
Page 106
S.
मणडूकपणी
मतस्यास्यकफ
मदन
मदयन्तिफा
A.
Zharniba
Kawar el abid Luqmat el ehamal
Qurs el ghurab
Hhenna, cal qatab
B
शोकुती
मदन, सैनफल
मेन्दी, मेहेदी
Bi.
Bu.
Min Kuabin
Hsay thanpaya
Dan
C.
ओोन्देरश
होनगोले
मंगारे, अरेसायळ
गोरणिट
Cu.
ग्राछी
जरमाजी
मींढळ
मेदी
E.
Indian pennywort
Emetic nut
Camphire
F
Bevilaque
Herb'd emballage
Randie, Jassmin fleuri
Henne, Heneh
Guj.
खडग्राछी
पांगनी माजी
मींढळ
मेदी
Ge.
Wassernabel
Garnelenkraut
Randie
A gyptischer hennastrauch
H.
खडग्राछी
मञ्छिठी
मैनफल
मेहन्दी
I.
Randia
Alcaune, Cune, Cipro
L.
Hydrocotyle asiatica L.
Alternanthera sessilis R. Br.
Randia dumetorum Lam.
Lawsonia alba Lam.
M.
ग्राछी
काचरी
गेळफल
मेदी
Ma.
कोडागम्
करळिकाय, कार
मयिलोंजी
P.
Sardetur kastan
Juzulkuch
Hina
Pu.
मिंडल, मिंघळ
मेहन्दी
Sinh
हिग्ड़ककोल
मोक्कुवच्चा
कुकुरमन
मरीतोन्दो
Si.
जुजुलमैनडल
मेन्दी
T.
वचरी, यरस्स
दौर, कडुम्
मयिलैनन्दी
Te.
चोकुड़
मांगार, मदनमु
गोरंटा, मेन्दा
Tu.
Gazel lokmasi
Randia
Keua ag, Hina ag
U.
Barhmi
Mainphal
Mehendi
Ur.
पोद्दआ
मेहन्दी
Page 107
S.
मधूक
मरिच
महवक
मसूर
A.
Fulful aswad
Mardaqush
Adas
B.
मधुका
गोल मोरिच
चुरोमुक्षर
Bn.
Kansan
Nayukon
C.
दोत्रिप्पे, हिप्पे
मेङगु, मेङसिन काळु
Cu.
महुडा
सिरी
सुव्वो
मसूर
F.
Mahua-tree
Black pepper
Sweet margoram
Lentil
F.
Poirrier Noir
Marjolaine acoquille
Lintille
Guj.
महुडो
काळां मरी
मरसो
मसूर
Gc.
Gemeiner pfeffer pepereno, Pevepe
Echter marjoran
Echte linse
H.
महुवा
काळी मिरी
मरवा
मसर
I.
Majorana
Lenticchia
L.
Bassia latifolia (Roxb)
Piper nigrum L.
Origanum majorana L.
Lens esculenta (moench)
M.
मोहडा
मिरी
मरवा
मसूर
Ma.
इहिप्पे, पुञ्चुन
वेञ्जमु, इलकमु
P.
Gulechakan
Pilpe!
Adas
Pu.
गोल मोरिच्चन्न
मसूर, मौरो, मोही
Sinh
फिरिङ्गु मिरी
Si.
सुन्नमिरी
सुव्वो
T.
कडिप्पे, मदुगमु
वचिरमु, कडियमु
मरु
मिसूरपुरपुर
Te.
डाडविचिर्प
मिर्यलु
मरवमु
मिसूरपप्पु
Tu
Siah ber
Mercankosk
Mercimer
U.
Mahuva
Ka!riach
Marvakhusha
Masur
Ur.
मोहिल, मोहुक
मे'चु
Page 108
S.
महाश्रावणी
मांसी
मातुलुङ्ग
मारिष
A.
Hhabaqbaq
Sunbul hindi
Laymun hindi
Bustau at uiz
B.
गोरकमुण्डी
जटामांसी
महानिम्बु
वनस्पतनाटिआ
Bi.
Bu.
Shanktones
C.
करण्डे
जटामांसी
चकोत
हरिवेशोत्सु
Cu.
मुण्डीरी, गोरखवल
वालछड
चकोत्रा
मांजी
E.
Indian globe thistle
Spikenard
Love-lies-bleeding
F.
Boulette
Nard indien
Pamplemouse
Amarante tricolore
Guj
मुण्डी
जटामांसी
चकोतयं
अडवाड डांबो
Ge.
Duftende, Ballablume
Indische narde
Pompelmusorange
Fucbsschwanz
H.
गोरखमुण्डी
जटामांसी
सदाफल, च चोत्क
मरघा, मरखा
I.
Sfaeranto
Spignardi
Pompelmusa
Amaranto a trecolori
L.
Sphaeranthus indicus L.
Nardostachys Jatamansi (D. C.)
Citrus decumana (Murr)
Amaranthus gangeticus I.
M.
मुण्डी
जटामांसी
पपनघ
फउ
Ma.
मिरंगणी
जटामांसी
पंपरमासमु
P.
Kamaduriyus
Sunbueuttib
Chakutrah
Kishtah
Pu.
मुण्डी, गुरतमुण्डी
चकोत्रा
Sinh.
जटामांसी
जम्बुल, महामारम
मुदुताम्पाला
Si.
जटामांसी
T.
घोरकुरण्डे
जटामांसी
पास्वळिसाकु
Te.
घोडासोरम्
जटामांसी
पाम्पलमासम
तोरकूर
Tu.
Sunbuli hindi
Hind limon ag
Sultan borgi
U.
Kamdaryus
Balachada
Chakutrah
Lalsatg
Ur
पमोळेमाशो
Page 109
S.
मालती
साथ
माषपर्णी
मुकुलक
A.
Mash
Habulseverakabar
B
मालती
माष
माषणी
Bi.
Bu.
C.
मालतिलता
उडु
काडुदुं
चिलगोज्जा
Cu.
मालती
उडद
शींगणीयार
चिलगोज्जा
E.
Black gram
F.
Haricot mungo
Guj.
मालती
ષડડ
वालियो वेलो
चिलगोज्जा
Ge.
Mungobohne.
H.
मालती
उडद, उरद, उड्डिद
माषपर्णी
गुनोफेर
I.
Fagiolo a zigzag
L.
AgainosmacaryophylataG. Don
PhaseolusmungoL.
Teramnuslabialis(sprang)
Pinusgerardiana(wall)
M.
मालवी
उडीद
रान उडीद
चिरगोजे
Ma.
कयेरेटकळो
चेरपोयारा
P.
Benumash
Chilgozah,sus
Pu.
माष
गालगोजा
Siuh.
उड्नदुमाइ
Si.
माह, उरद
T
पोनिट्टियारे
काडुअलंदु
Te.
नालतिपालमहे
मिचुमुलु
Tu.
Angolafasulyasi
U.
Mash
Chilgozah
Ur.
मालोति
Page 110
S. मुत्र
सुद्रपर्णी
शुङ्आतक
शुष्कफ
A. Mashedamy
Khusy-uth-thalab
B. मुग
सुगनी
सालिवमिश्री
चण्यापासळ
Bi.
Bu. Pai, Painouk
Thits-welwe
C. हेउर, उडु
काइहेसन
चुला, गण्ट, मरगाडे
Cu. मग
नगी
सालम
नकही
E. Mung
Three lobed kidney bea
Salep
Mokha tree
F. Haricot mungo
Guj. मग
घडवाङ मणी
सालम
मरखो
Ge. Rauhhāarige bohonē
H. मुग
सुगनी
सालिवमिश्री
मोखा
I.
L. Phaseolus radiatus. L.
Phaseolus trilobus (Ait)
Eulophia campestris (wall)
Schrebera swietenoides (Roxb)
M. मूग
रान मूग
सालम
मोरवा
Ma.
Sungmisri
P. Mung
Salabmisri
Pu. मुग
सालिवमिश्री
Sinh. सुगमै
विनसे
Si. मुग
T. पचै, शिड
नारीपायर
मगालिङ्गम्
Te. पेचा, पेसरु
विदारिप्पोकसरु
घोडमुक्कुडि
Tu.
U. Mung
Salabmisri
Ur. घालमुग
घोसिटया, नेम्हिटली
Page 111
S. मुस्ता
मूलक
A. Zibl el maiz, suqqayt
Fioyl fugel
B. मोथा, मुषा
मूली
Bu.
Moula
C. तुंगेमूले
मुलंगी
कोरटिगे
Cu. मुषा
मूर्वा
केकड
E. Indian cyperus
Garden radish
F. Souchet rond
Navet rave
Guj. मोघ
मूला
मोरवेल
Ge. Runde zyperwurzel
Rettich
H. मोथा
मूली
चुरहार
I. Cipero orientale, Padulina
Rafano
L. Cyperus rotundus L.
Raphanus sativus L.
Clematis triloba (Heyne)
M. मोथा
मूला
मोरवेल
Ma. करिसुतान
कनकपल, मुलंगी
काकड, कुकड
P. Muske zamin
Turkhmeturub
Pu.
मूली, तारमूला
कार्पद, सरोटा
Sinh वालो·दुव
राखु
Si.
मुरी
मसवा
T. कंगा, कीरल
मुलंगी
Te. १०ङाला, मुस्तकमु
मुलंगी
एशिकारे, मलैयुडि
Tu. Topalak
Turp
कोष्टचेप, मगन
U.
Mule kebija
विकोड, मोहि
Ur.
Page 112
S.
मृदेक
मेषशृङी
यमानो
यच
A.
Khardal aswad
Suwarel hind, Barkasht
Kammun hhabashi Shair
B.
राईसरिशा
अंतमोरा
जोवान्
जव, जो
Bi.
जोवारवर
Bu.
Khungiehe
Muyan
C.
राईसुरि
डाडकलानास
खोमा
जवेनोधी
Cu.
राई
आंडेढ
चोहारो
जो
E.
Mustard
Indian screw tree
Bishop's weed
Barley
F.
Moutarde noire, Senve noir
Helictere, Isore
Ammi, Sison
Orgecommune
Guj.
राई
मरडशींगी
अजमो
जव
Ge.
Senfsuk hl, Senf
Isorahelictere
Herrenkummel
Saatgerste, Gerste
H.
काइोराइड, राइड
मरोफली
अजवाइन
जव, जो
I.
Mostarda
Isora.
Ammi, Sisone
Orzo commune
L.
Brassica nigra L.
Helicteres isora L.
Carum copticumBenth&hk
Hordeumvulgare L.
M.
मोहरी
सुरसडोंग
झोना
जव
Ma.
कहुक
ईखसुरी, केयून
झोमम्
P.
Sarshaf
Kishtburkisbt
Nankhah
Jao
Pu.
राइ
मरोफली
चुसा, जो
Sinh.
अनव
डिमियागाह
अरसामुदम्
Si.
वरट्टी
T.
कडगु
वलम्वुरी
झोसम्
वारलिवारिसो
Te.
अवल
कावडि, वज्राइ
ओमामी
वारलिवीयम्
Tu.
Kara hardal
Barkast
Emmus, Misiranisonu
Arpa
U.
Rai
Marorphali
Ajwan
Jav
Ur.
मोहमोडि, झोरोळ
Page 113
S.
यवासक
यटिमधु
यूथिका
रक्तचन्दन
A.
Aqul, Shaw el gimal
Shag
Sandaln Saudal ahlmar
B.
जवास्य
जटिमधु
जुई
लालचन्दन
Bi
Bu.
Nekhiyn
Nasani, Sandakee
C.
वल्लुरुञ्चे
अतिमधुर
मद्ने, हरिनमळी
केरपुरंध, पचाक्र
Cu
जवास
जुई
रक्तचन्दन
E.
Camel thorn
Liquorice
Red sanders
F.
Alhagi des maures
Reglisse glabre
Sandal rotige
Guj.
जवासो
जेठिमध
जुई
रतांजली
Ge.
Manna strauch
Echates sussholz
Roter sandel-baum
H.
जवासा
सुठी
जुही
रक्तचन्दन
I.
Manna di persia
Regolizia
Sandalo rosso
L.
Alhagi mauro-rum (Bak)
Gleyrrhiza glabra L.
Jasminum auri-culatum Vahe
Pterocarspus Santalinus
M.
जवासा
ज्येष्टमध
जुई
रक्तचन्दन
Ma.
कपदकम्प
अतिमधुरम्
बोलीदे
पन्नामू, रक्तचन्दनमू
P.
Kharebuz
Bikhemahak
Buckum
Pu.
सुलेहे, जटिमध
चन्दनलाल
Sinh.
अतिमधुरम्
रक्त चन्दन
Sl.
उडुदरख
T.
अतिमधुरम्
डबिमे, सुठीकोडि
चन्दनवेऱ्हे
Te.
गिरिकर्णिका
अतिमधुरमु
मोह्चीने, अडविमोल्ल
एतचन्दनमु
Tu.
Mann ayran
Megan koku
Kirmizi sandal ag
U.
Javasa, Athariyun
Ur.
बोनोमोल्लिका, जुई
इन्द्रोचोन्दोनी
Page 114
रक्तनाल
S. रक्तनाल
राजादन
रास्ना
रहा
B. लालमोर्ता, पचवा
खीरखेजुर
गुरामण्डा
Bi.
Bu. Chinbaung
Kbyepauing
C. पुण्डीसोप्पु
वकुल
रास्ने
वदनिखे
Cu. मिङ्डी
रानजो खाद
E. Red sarrel Rosella
Indian groundsel
F
Guj.
राण
रास्ना
चांदो
Ge.
H. पचवा, लाल अंबारी
किरनी
रास्ना
वान्दा
I.
L. Hibiscus sabdariffa L.
Mimusops hexandra (Roxb.)
Pluchea lanceolata Oliv.
Loranthus falcatus L.
M. लालअंवाडी
रांजन
रास्ना
चांदगुळ
Ma. पोलेची
पाल
इत्ति
P.
Pu.
रास्ना
समुट, चांद
Sinh. राता बिलिचा
पाल
कुरास्ना
Si. लालअंवारी
T. सिमैकासुह
चुक्किलम, पालै
कामरिचम्
Te. एड्रागोमपुरा
मच्चिपाल, नमि्म
जिड्ड, चादानिक
Tu.
U.
Khirani
Ur.
रिमयरी, राजोनो
त्रिदहोंगो
Page 115
रोहिणी
रोहितक
रोहिष
लक्ष्मणा
S. रोहिणी
रोहितक
रोहिष
लक्ष्मणा
A.
Khilal, Mamuni
Tuffahh el maganin
B. रोहन,
तित्तिराज
गन्धवेचना
Bi.
Bu.
C. कल्कारिने, सोमे
सुक्रसमुत्प
वसन्तुस्ट
Cu. रोहणी
रोंष
F. Bastard cedar
Geranium grass
Maudrugora
F.
Citronnelle
Mandragore
Guj. रोण
रक्तरोहिडो
रोहिषवास
Ge.
Cameleshov
Echter alraun
H. रोहण
हरिनहड्रे, रौहिणी
रसाधास
I.
Griunco odorato, Squiante
Mandragora
L. Soymida febri fuga (Guss)
Amoora rohi-taka (W. & A.)
Andropogon sehoenanthus (Marind)
Atropa mandragora L.
M. रोहण
रोहीतक
रोहिष
लक्ष्मणा
Ma.
चेम्बु
P.
Pu.
रानुष
Sinh.
Si.
T. चेमदानम्, चेम्प्र
करैलकुवरम्, वनगुल
शुकुनारिप्पुल
Te. चेवमाय, सोमि
चेमवाय, रोहितक
Tu.
Tibni, Mekke
Haciler otu
U. Rohau
Ur. लेःपान, कव्वी
प्लिहाघ्न
Page 116
लवङ्ग
S. लवङ्ग
लवङ्गलीफल
लवङ्ग
लाङ्गलिकी
A. Qurunfil
Thawn
Al bahir al hindyah
B. लोंग
हरिफल
रखुन
बीश
Bi.
Kesumplin
Hseemutouk
Bu. Thimbawzibyu
Kesumplin
Hseemutouk
C लवङ्ग, देवकुसुम
कीरन्लि, अरनेलि
वेऴल्ली
कॉलिकुटम
Cu. रवटी आमरी
E. Clove tree
The Country goosebery
Garlic
F. Giroflier
Ail
Supurbe de Malabar
Guj. लवीङ्ग
कांकराळ, दरफारेवडी
लसण
दूषियोवछनाग Malabarisehe methonika.
Go.
Knoblauch
H लोंग
हरफरीवडी
लसणं
कलिहारी
I. Cariofilli, Garofano
Aglio
Narciso superbo
L. Caryophyllus aromaticus L.
Phyllanthus distichus. (Muell)
Allium sativum L.
Gloriosa superba L.
M. लवङ्ग
रायडांवळा
लसण
कळलावी
Ma. करयास्पु, लवङ्गम्
ने'चुळि, अरिने'लि
वेऴुल्ली
मलत्ताम्र, कण्डाल
P.
Sir
Pu. पीयाळ
करीयारी, मुलीं
Sinh. कराभु
रातानेल्ली
सूडध्न
तियगळ्ल
Si. थुम
T. लवङ्ग, विराम्रु
वडागम्, अरुनेलि
वेलेपुण्ड
अक्रिनि'चिलम, कान्डाल
Te. लवङ्गमु
राचवुसिरि
वेऴलि, तेल्ळगड्ड
करपगड्ड, पोदिनाभि
Tu. Bahar karaufil
Sarmusak, Sarmisak
U. Harpharuri
Lehsun
Kaul
Ur. देवोकुसुमो, लवोङ्लो
नारेकोळि
पंचांगुळेया
Page 117
S.
लामजाक
लिखुच
लोट्टाक
लोणिका
A.
Bashmalah
Riglah, Hhurfah
B.
कारञुस
देऽफलु, मादार
वरालोनीया
Bi.
Mianktot.
Mayabyit
C
कारीलायन्चा
चोटेहुोळि, एक्खहुोळि
लक्झोटे
डुङ्गमोराई
Cu.
लाखाडुंगी, कुतबो
E.
Monkey gack
Loquat
Puaslane
F.
Bibassier du Japon
Pourpier, Pourcellaine
Guj.
पीळोवाळो
लकुच
लुणी
Ge.
Japanische mispel
Gartenportulak
H.
लामजक
बडहल
लोगाट्र
लोणिभा
I.
Pruno del Giappone
Porcellana, peplo
L.
Andropogon iwarancussa Roxb.
Artocarpus Lokoocha
Eriobotrya Japonica, Lind
Portulaca oleracea. L.
M.
पिंवळावाळा
रकुच
घोळ
Ma.
लकुचमु
कोरिकिरा
P.
Cholza
Pu.
चूऱ
डाहेचो
लोनक
Sinh.
चैङ्गोल
मोङ्गोलोला
Si.
लोक
T.
इल्युषम्, हरप्पाळ
इलकोटे
चारिफिरे
Te.
नकेरिसु, कम्मरेखु
पचपुड़गा
Tu.
Musmula, yeni dunya ag
Semiz otu
U.
Barhal
Lakhota
Khurfah
Ur.
ज्यूट्टो
पुरुनोीसाम
Page 118
लोध्र
९०७
S. लोध्र वृक्ष वचा वझूळ
A. Lutr, Armak Khayzaran, Qana Qasab edh dharirah Khilaf
B. लोध वंश वच पानीजाम
Bu. Daukyat Kyakatwa Linhe Momaka
C. वाळलोध्रविनामारा वेढ, वस्नु वले निधिआदि, वटे
Cu. लोध वंश वैरबण्ड
E Lodh tree Spiny bamboo Sweet flag Sallow
F. Lotour, Lotur Bambou, Bambousier Calamus
Guj. लोध, लोधर वोस पोडीवज
Ge. Lotbaum Bambusrohr Echter-Kalmus
H. लोध वंश वच वेद, वेंस
I Bambu Acoro aromatico
L. Symplocos racemosa (Roxb) Bambusa arundinacea (Willd) Acorus calamus L. Saliz tetrasperma Roxb.
M. लोध वंश वैखण्ड वाळूळ
Ma. तेजनमू, वेणु वशम्पा अग्निपल, निसिअदि
P. Nai Agar Agreturki
Pu. नळ वच, वारीवेज वधा
Sinh. वेला वाडकाह
T. अमवल, कुलैमुगिल वाशमु आलुपलै वचि
Te. लोधुग, सावरसु वेधुरू, वेम्यु वडज एतिपाल, कोषडगलेह
Tu. Kurfe ag, Amerika cayi Hazuran, Egir otu, Azake egiri
U. Lodapathani Bansa Bacha Bedmushk
Ur. लोघो कोटइगाछो वेच, पाणी जममो
Page 119
S.
वट
वत्सनाम
वरक
वरुण
A.
F Athab
Bjsh, Halhal
Dukhn
B.
वर, चोटे
विष, वृक्षनाम विष
चीना
वरुण
Bi.
Kadat, Kadet
Bu.
Pyinyaung.
चीना
C.
आळ, वट
वृक्षनाभी
वरागु, साबे
नेक्रमूवेळे, मिलपत्रि
Cu.
वडजो झाड
वचनाग
E.
Banyan tree
Aconite
Millet
Three leaved Caper
F.
Figuier des Benains
Aconit d' inde
Panic millet
Crate'vier
Guj
वडलो
वडनाग
चीणो
वाचवरणो
Ge.
Banianen Feigenbaum
Indische akonit knollen
Echte hirse
Krateva, Tapiabaum
H.
वरगद
वचनाग, डिंग्याविष
चेना, चीन
वरना
I.
Fico dei Baniani
Aconito d' india
Panico miglio
L.
Ficus bengalensis L.
Aconitum ferox (Wall)
Pauicum miliacum. L.
Crataeva religiosa (Forst)
M.
वड
वचनाग
वरी
वाचवरणा
Ma.
पेरियल वटम्
वृक्षनाभी
निरद्विल, वरुण
P.
Darakhteresha
Bishnag, Zher
Arzan
Ru.
वरगद
मालन, सलर्, चीना
वरन, वरनही
Sinh.
महावृक्ष
वचनाभी
मैनैरी
डनुवरना
Si.
दुर
चोथ
T.
पेडमु
वृक्षनाभी
वरागु
इनैलिले, क्रूदिलम्
Te.
विटप, पेडमत्ती, वाटी
वृक्षनाभी
वरगड
चिलवरम, मोरेड
Tu.
Banian ag
Bildirein otu
Karacadari
U.
Bargoda
Barna
Ur.
वेरो, वेल्ले
दिरोंगो
Page 120
S. वाताम
चारतौक
वालक
चासा
A. Lawz
Badhjingau
Adhatudah.
B विलाति, वादाम
वारताकू, वेंगुन
वाला, गन्धवाला
वचासा
Bi
Bu. Badan
Khayan
C. वादामि
बदने
मुदिवाला
आडुसोने, भडूसले
Cu. वदाम
काळो वालो
धावी, अरडूसी
E. Almond tree
Brinjal
Fragrant slicky mallow
Malabar nut
F. Amaudiar
Melongene
pavoniaodorante
Noyer de malabar
Guj. वदाम
वंतीक, रीगण
अरडसी
Ge. Eclite mandel
Eierfrucht
Malabaris chenuss
H. वदाम
बैंगण, भण्टा
सुपन्धवाला
अरुसा
I. Mandorlo
Melanzana
Justicia arbonescente
L. Prunus amygdalus Stokes
Solanum melongena L.
Pavonia odorata (willd)
Adhatoda vasica (Nees)
M. वदाम
वांगि
काळवाला
अडुळसा
Ma. वदाम
कटरीह, वलु जन्न
कुरुन्टोट्टि
अटटोलोटकम्
P. Badam
Badanjan.
Bausa
Pu. वदम्
बैंगन
मेकर
Sinh रत्तशेष्टक्चा
वमबालु
अगलदरा
Si
वांगण
T. वादुमै
मुकुट्टाइ, वाळ्ळगम्
आविवडपु, पेरामुडे
आडदोडी, वांचि
Te. वादामसु
वडकाय, निडुपचडूपु
चित्तिवेङ्ड, एटकुंटि
बहुव्रमु
Tu. Bodem ag
Bedinean Patlican
Malabar cevig ag
U. Badamshirm
Baingan
Arusa
Ur. वदामो
वैंगणा
वासदेगो, रोदगुडी
Page 121
S.
वास्तुक्र
विधकृत
चिडकृ
विपाणिका
A.
Fisael kilab
Kabuli, Biring
B.
वाधुसाग
वैचोगाल्ह
भाईचीलगा, वीरंग:
छागलवान्ति
Bi
Bu.
C.
चाकर्वती
मेलगु, तण्डूज
वाथुवेळह, विंडग
वेलिहत्ति
Cu.
चरल
वीङे
वावडगं
दुधरो माल
E.
White goose foot
Embelia
F.
Anserine
Ribelier
blanchie
Guj.
चील, चथयो
विकळो
वावड़ींग
नागलाहुधेली
Ge.
Weisser
Embelie
gansafuss
H.
वचुभा
वेङरल
वावरंग, वबेरंग
उग्रण
I.
chenopodio
Embelia
bianco
L.
Chenopodium
Gymnosporia
Embelia ribes
Dcemia extensa
album L.
montana (Benth)
Burn
(R. Br.)
M.
चाकवत
वेहेकळ
वावडिंग
चतरंण
Ma.
विद्यालमू, वायविलकड्ह
चेलिपहत्ति
P.
Khurfa
Birangekabali
Pu.
वधुमा
फिगरो
वान्रग
श्रोत
Sinh
वेलामिळहा
Si.
झील
स्वयल
T.
पाहपुफिरे
कडहचि, वाळखुवे
कुटकोडि, वेम्लल
उत्तमानि
Te.
पप्पुकरा
पेढइग, पेद्दन्त
विडङुमु
गुरूति
Tu.
Ak pazi
Biring, Kabuli
U.
Bavrang
Ur.
गोमेचोवा
विडोंगे
गुरुमफलीहा
Page 122
S.
वृक्षाम्ल
वृक्षिकाली
वेतस
शाहपुरपी
A.
Qassab drakru
B.
विचटि
वेत
Bi.
तित्तिड़िक
Bu.
C.
मुड़गिनिहुळि,
तुलगे णिड
हैब्बे, नागवेष्ट्र
विष्णुकान्ता
Cu.
चोकम
खाजवल
वेत
E.
Wild mangosteen
Rattan cane
F.
Rotang, Rotin
Guj.
चोकम
खाजवणी
नेतर
शाह्हावळी
Ge.
Rotany,
H.
कोकम
वहेटा
वेत
इयामकान्ता
I.
Fiuocchio d' india
L.
Garcinia indica (chois)
Tragia: involu crata Lin
Calamus rotang L
Evolvulus alsinoides L.
M.
कोकम
खाजकोळती
वेत
सांखवेल
Ma.
पुनर्नवुळि
चेरकोडिधुना
चूरल, पुरसु
विष्णुकान्त्य
P.
वेष्टवेल
Pu.
शाहपुरपी
Sinh.
वेल्कहमि्ल्लिय
वेवेल
विष्णुकान्ता
Si.
T.
सुरंगळ
कझोरि
सुवेदमु, सड़ी
विष्णुकान्त्य
Te.
तुलगे णिड
वेष्टसु, प्रच्चिलि
विष्णुकान्ता
Tu.
Benekli hind
U.
kamisi
Ur
विच्छुआडि
वेटो
Page 123
S
शतावरी
षण
Qinnibel krotolaraya
शतकुछुमा
Sadhabel barr cuḥ.
A.
षण, सन
शुलपा, शुल्का
Bi.
paikpiven
Samyeit
C.
षणडु
सध्रसिगे
Cu.
कतीशुभा
E.
Indian hemp
Dill
F.
Chanvrier de Bengale
Aneth, Fenouil batard
Guj.
आंबकूटामणी
सण
शुत्रा
Ge.
Bengalischer hanf
Gartendill, Dill
H.
सन
घोया
I.
Nacchera del Bengala
Anetsodoroso, Ancto
L.
Ctenolepis cerasiformis H.K.F.D.
Crotalaria juncea L.
Peucedanum graveolens (Benth)
M.
ताम
शेपू
Ma.
पुढळणि, सणमू
चतकुक्पा
P.
San
shol
Pu.
घोया
Sinh.
हैन
सथकुप्पे
Si.
तामसन, सिनि
सायाकुप्पाइ
T.
कुटिरम्, वकुत्रार
शातकुपि
Te.
निगिडशु, चुडुसु
सोंप
Tu.
Gunes Keneviri
Durang otu, Tere otu
U.
Soya
Ur.
चोऽो, चोऽनि
Page 124
S.
दामी
आइककी
शाक
शाल
A.
Ghaf
Luban
Addulb el hindi
Kaikahr
B.
शमी, सोमो
कुनडुर, सले
सेगुन
सकेर, शाल
Bi.
Bṛingiloban
Kyum, Kyvon
Enkhyen
C.
वाझि
बांझिण, बायंचल
तेग, सागुनान
आयु
Cu.
सलियागुमूल
शाग
शाल
E.
Teak
Sal tree
F.
Proscope
Teck. Tek
Guj.
शामी, खीजडो
छै
शाग
शाल
Ge.
Ahrenschelfe, Prosopis
Teakbaum, Indische eiche
H.
शमी
सालडुं
सागोन
शाल, साखु
I.
Prosopis
Querce delle indie orientale, Tek
L.
Prosopis spicigera L.
Boswellia serrata (Roxb.)
Tectona grandis L.
Shorea robusta (Gaertn.)
M.
शौदें
सालडुं
सागवान
रालक्ष
Ma.
परम्पु, वञ्चि
पालडकम्
तैक
मरामारम्
P.
Kundur
Saj, sal
Lalemohari
Pu.
जण्ड, जन्डी
सालही
सागुन, सागवान
शाल, सेराल
Sinh.
कुन्डुरुण
तेक्का
दम्मल
Si.
कन्दि
लोहेव
T.
कुलिषम्, तमळि
मुरेइडम्
कालिन्दी, तेकु
शालम्
Te.
प्रियदर्शिनि
घूपम, भण्डग
तेकु
साडव
Tu.
Sac ag, Tek ag
U.
Kundur, Lobana
Sagum
Ral
Ur.
खोदिरो, सोमि
लोवान
घागुनी
सालो
Page 125
शालिपर्णी
S. शालिपर्णी शालय शाल्मली शिंशाप
A. Matan, Āṛqis Shamar, Shumarah Bambaks Sasam, Siṣsu
B. शालपानी मौरै, पानसुहागी रकौ सीसुल, तुला शिसु, शिसु
Bi. Dsdu, Lepambin
C. सुरेलहोदे वडीशोप वरग, वृदि, सौरी अगह, सिस्नेपे
Cu. शालवण वरियाली शिमले सीसम
E. Tick trefoil Fennel Red silk cotton tree Sissoo
F. Desmodié Fenonil aneth Bombax, Fromager Ebenier Jaune
Guj. सालवण वरियालि शिमले सीसम
Ge. Bundelhulse Echter fenchel Seidenbaum-- wollbaum Sissoöbaum
H. शाल्पान, शालवण सौंफ सेमल शीशम, सिसु
I. Desmcdio Finocchio Bombace, Bambagia Ebanogiallo, Sissu
L. Desmodium Foeniculum Bombax malaba- Dalbergia sissoo
M. शालवण वडीशोप लालसांबर शिसव
Ma. पुश्रटि उन्नसुरिङ्क, पुरीण इरविलु
P. Badiyan
Pu. शालपुत्री कुटइम्बुल नैलकारु, शिशै
Sih. सिसु
Si. तिसु
T. पुल्लाडि सोहीकरै मुल्लिलवु, पुलै शिसु, यत्ते गेडे
Te. गीतनारम, पेढ़ाजि, लक्ड़रामु कोण्डचूरम, शाल्मलि हिरञु, सिसप
Tu. Gene yulafi Rezene Raz yanè Bombaks Dalbercia sisu a?
U. Shalwan Soof Shisham
Ur. शालोपोत्री साल्मलि, सिमुली, मोचोरोचो शिसु
Page 126
S. शिग्रु
शिरोष
A. Al ban'yasar Labakh, Daqn elbasha
Zangabil
B. साजिना, सुजुन।
शिरौष, सिरिस
Bi
आदा वराहिकन्द
Bu. Dantha lone
kokko
Khyensing
Pankhade
C. सुग्रा, मे चेक, सुगंगल वागे, होम्वागे
Cu.
हृदिचूर्ण, अल्म
E. Drum stick tree
Ginger
F. Moriuge aptere Bois noir, Lebbek
Gingembre
Guj सरगवो सरसवो
सुंठ
Ge. Behenbaum Siris acacia
Ingwer, Gingiber
H. सेजना, सोजना
शिरीष
अद्रक
वाराहीकन्द
I. Noce di behen Lebbek
Zerzero, zenzevero
L. Moringa ptery-gospermü (Gaertn)
Albizzia lebbeck (Bem'h)
Zingiber officinale (Rose)
Tacca pinnatilida Forsh
M. सेवग।
शिरस
सुंठ, आळे
देवकांद, कैन
Ma. सुरिण्ण, शिग्रु
काठव्रक, नेन्मानि
तीक्ष्णोत्तमू, चिंचिवेर
चैन
P.
Darakhtej-akheria
Zangabil
Pu. साजना
आदा, अद्रक
Sinh. सुरझा
माधव
इमुरू
Sl. खजोरा
शिरेख, सिरस
T. सुलिं, कायकरी
अडकवागे, लड्वागे
अल्मु, सिंगिवेरम
करचुने
Te. सुलिंगे, शीतवृक्षमु
दिरिङ्गुमु, दपितनमु
सुण्ठी, अल्लमु
चणकान्द
Tu. Ben ag. Surkun ag
Labak
Zencefil, Zencebil
U. Sabajña
Darash
Ur. सुनिकां, सोजिनां
सिरखे, तिन्या
आर्द्रक्रो, सोडा
Page 127
S.
श्रद्धाटक
शैले्यक
शैवल
श्ले'मातक
A.
Mukhatah, Dabq
B.
पानिफल
शै बोला
महुआर, घोहरी
Bi.
Bu.
Thanat
C.
कचुहू
अन्तरगंगे, नीरात
वाडिचे', हाडिगे
Cu.
E.
Shingara nut
Rockmoss
Eel grass
Sebesten's plum
F.
Macre
Parmetia desmurs
Valisnerie spirale
Sebestier, Arbre aux-sebestes
Guj.
fिंगेत
परसफूल
शेवाल
गुंदे
Ge.
Gemeine wassernass
Wandschild-flechte
Sumpfsehraube
Sebestenbaum
H.
fिठुडा
fिलावक, पत्थरकफूल
जडी़ल, मिाल काई
भोंकर, गोंदी
I.
Valisneria
Sebesto mika
L.
Trapa bispinosa Roxb.
Permelia parlala Eshc
Vallisneria spiralis L.
Cordia myxa (Roxb)
M.
शिंगाडा
दगडफूल
शेवाळ
मोंकर
Ma.
हरिपोलमू
चणिट
विरियामू, करटि
P.
Dowalah
Sapistan
Pu.
fििवारा
चालुंचालिरा
लश्वाग
Sinh.
fकिलिया
लोड, लोड़
Si.
शेवर
लेसुरी
T.
fिवारा
चालायू
विरिखु, नरविख, सेल
Te.
कुच्या कप
राघू
पंचडुम
चिनबो दकु, नकेर
Tu.
Valisneria
Sebestan ag
U.
Singhara
Habakkarmani
Lasora
Ur.
आमों मो’टे, गोोंदी
Page 128
S. सप्तपर्णं
समश्ना
A. Alistonyah
Mustah hiyah
सरल
सपैप
B. चद्रान्, छतिथन्
लज्जावत, लाजाक
सरलकाष्ठ
कालिसरसान, शुर्शी
Bi.
Bu. Lettok
Htekayung
Amemniyenzi
C. एलेडोळे, जन्न्रदोळे
मुडियुदीवर, लेज्जा
वाळी
थिळिसोळिये
Cu.
सुराह
E. Dita
Sensitive plant
Three leaved pine
F. Dita, Echite
Mimose
Chou Chompetre
Guj. सातविण
वीरामणि
सरल
सरसत्र
Ge. Schulholz baum
Sinnplanze
Feldkohl
H. छातियान्, थाविन्
लाजवन्न्ती
चील, चीर
सरसों
I. Alstonia
Erba mimosa
Cavolo campestre, Colza
L. AlstouIa scholaris
Mimosa pudica L.
Pinus Longifolia, Roxb.
Brassica campestris L.
M. सातविण
लाजाकृ
देशधूप
शिरशी
Ma. पलिलम्पाल, मुखपाळ
टिटारमनि, तोदाळ्वाङि
चरलमू, श्रीवसम्
वेल्, काड्य्
P.
Sipanianesiyah
Pu. लाजवन्नी
चीर
कलभाञ्चे
Sinh. रुक्खाना
Sl.
T. एलिळैप्पाले, वडिरासि
थमगै, तोत्ताल्वाङि
शिमैदेवपारि
करुप्पकड्ऽ
Te. एडाकुलति, पालगड
पेट्टिन्द्रकणिट
सरल
नल्लावल
Tu. Dala ag
Kusen fidane
Ova lahanasi
U.
Lajjalu
Ur.
चोरोळोकाडो
गंगतोलिया
Page 129
S. सातला
A.
सातला
Usibbah hindi, Zayyan
Tuffahh
सुथा
B. वमरिआ
अनन्तमूल
सेव
हिजडौना, मनसासिज
Bi.
अनन्तमूल्
Bu. Ken bwon. Suboke
Shasaung
C. शीमेवला, मङडसीने
सुपिध्चेह, नापद्चेह
ठेङु
ऐडेमाह्ही
Cu.
थुर
E.
Indian sarsaparilla
Apple
F.
Salsepareille del' inde
Pommier, Egrasseau
Guj. चीकाकाइ
कपूरीमधुरी, उपलसरी
सफरजन
थोर
Ge.
Halbfaden, Indische sarsaparilla
Echter appel baum
H. कोची
हिंदी सालवा
सेव
सिज, थोहर
I.
Salsapariglia d' india
Pomo, Melo
L. Acacia concinna D.C
Hemidesmus indicus Br
Pyrus malus. L.
Euphorbia nerifolia I.
M. शिकेकाई
उपलसरी
सफरचन्द
निवडुंग
Ma. शीनिकाय, ईन्त्रा
नसाइरे, पारवळी
कळ्ठी
P.
Aushbahehindi
Scb, Sef, Sir: Sib
Pu.
चो, घूडू, खादु
माहिंचु
Sinh.
इरिसुंघु
Si.
शुफ
निवडुंग
T. सीयकfray
अरहरन्, पोमोंडि
कळ्ठी
Te. चीकायी, सीकाय
सुपिध्पाल
आकुजेसुङ्
Tu.
Hid saparnasi
Elma ag
U.
Aushba hemaghraabi
Zakum
Ur.
घोनेनोसमुले, डिद्सुfki
विच्छु
Page 130
S.
सुनिषणक
सुरसा
सैरेैय
सोमराजी
A.
B.
ऋषभुनिसाक
तुळसी
कांटाजाती
बाबची
Bi.
Bu.
Lun
Leithaywe
C.
श्रीतुळसी
सुळगोण्डे
वावन्तीगिड
Cu.
तुनसी
कांटा असेरीओ
बाबची
E.
Marsilia
Holy basil
F.
Guj.
रामटી
तुलसी
कांटा सोळीओो
बाबची
Ge.
H.
चौपतिया
तुलसी
कटसरैया, वजदन्ती
बाबची, ... टी
I.
L.
Marsilia quadrifolia (Figare)
Ocimum sanctum L.
Barleria prionitis L.
Psoralea corylifolia L.
M.
कुरडू
तुळस
कोरंटी
बाबची
Ma.
सुरसपत्र, तुळसि
चेमुळळ
P.
Waghehi
Pu.
तुळसी, बनतुलसी
बाबची
Sinh.
मदुरतल
कट्टुकरण्डु
वोही
Si.
T.
अलोंगे, सुरसपत्र
कुरुण्चि, कुळान
करपोकरीश्री
Te.
नत्तुलसि
कोण्डगोचि
करचोचि
Tu.
U.
Babechi
Ur.
दालेकोराण्ट
बाबची
Page 131
S.
स्थौणेयक
स्पृक्का
Iklil el malek an nafal
Quasab
Arar, Sarru gabt
A.
B.
घेष्टू, भाण्ड्र
बौपीरिङ
गोयलेलाटा, कालीलौष्ट
हपुषा
Bi.
Bu.
Bugiphyn
नवलाट
नीरहन्ड्रे
C.
वसन्तपाद, इठवने
कारायंडो
Cu
E.
Melilot
Maiden hair
Juniper
F.
Mililot, Couronneroyale
Genievrē
Guj.
हंसराज
Ge.
Echtersteinklee, Melillotenklee
Gemeiner, Wacholder
H.
घुनेर
हस्पुके
हंसपदी, कालीलौंप
हाउवर
I.
Meliloto, Vetturina
Jinopronano. G. nero
L.
Clerodendron-infortunatum
Melilotus officinalis Lam.
Adiantum lunulatum Burn
Communis L.
M.
भाण्डीर
सखिलमुलका, नखला
घोटखुरी, हंसपदी
हाउवर
Ma.
पेरवेल्म, पेरहु
P.
Aklilulmalak, Zizir
वेटार घूप, गैपुक्र
Pu.
कालीलखुटि
Sinh.
गासूपिन्ना
Si.
T.
करकणिङ, पेहमिलै
Te.
चिरम्वुथि, गुरुज
Muflun, Iklil ill melik
Ardic ag, Ars ag
Tu.
Aspurk
Abahal, Saru
U.
Ur.
देषआरी
Page 132
S. हरिद्रा
A. Aqid hindi, Kurkum
१२१
हरीदक्फी Shagar,
B. हल्दि, पित्तास
हरीतकी Shiir hindi
Bi. हरितकी
हरिद्रु
Bu. Hsan wen, Tanun
C. हरिठिना
Pangah Pai
Cu. अकले, हरडे
वरागच्
E. Turmeric
F. Curcuma, Safrandes indes
वारगडे
Chebulic myrobalan. Myrobalan Chebula
Guj. हलङर Ge. Gilburir zei
Theyin
Pea Petit pois, Pois Vert
H. हल्दी
वटाणा
I. Curcuma हर
L. Cureuma longa Trminalia
Saaterbse, Erbsen
Lunga Mirobalano nero
Roxb. chebula, Retz
मटर
Pisollo Coltivato
M. हलद्द
Pisum Stivum L.
Ma. मझाळ, मरिनाळ्
P. Darzardi
Croton oblongifolius
इरडा
Pu. हरदर
कटक्, कायस्थ
वायाळा
Sinh कहा
पठनि
इल्ले, हरार
Si. आळु, अरळु
घनसुर
मटर
T. मझाल
रतगोरडिया
हर
Te. पम्पी, पाकुठु
आमागोल, कड्ड
लारकण
Tu. Kurkum,
करकाय, नत्कररक
पटणि
U. Halodi
Kabuli halile
गुण्ड्यनिघेलु
Ur. Hac jarad
Bizelya fidani
मिळगुनारि
भूतकृङ्कशमु
Page 133
S.
हारिद्र
A.
Angudar, Shag abu kabir
B.
केलीकदम्ब
Bl.
Bu.
Hnaubeng
C.
भररखिनटिगे, भाण्डु
डिकामलि, विक्षे
Cu.
E.
Asafoetida
White emetic nut
F.
Assafoetida
Guj.
हलदरवो
डिंग
डिकामारो
Ge.
Asandisteck en-kvaut
H.
हलदृ
हिंग, हिँप्या
डिकामालि
I.
Assafetida
L.
Adina cordifolia Benth & k
Ferula asafoetida L.
Gardenia lucida Roxb.
M.
हेड़
डिंग
डिकेमालो
Ma:
कटसृ, पीटसृ
P.
Angadana
Pu.
Sinh.
होलोद्रुम
Si.
वधायनी
T.
कदम्बै
पेरंगायम्
चंबिल तिक्कामलि
Te.
दाहुच
एरंडिकि, तल्मंगा
Tu.
Slytan buku, Hiltit
U.
Hing, Anjadana
Ur.
होलोण्ङो
Page 134
[ERROR page 134 - NVIDIA client error]
Page 135
[ERROR page 135 - NVIDIA client error]
Page 136
[ERROR page 136 - NVIDIA client error]
Page 138
[ERROR page 138 - NVIDIA client error]
Page 139
[ERROR page 139 - NVIDIA client error]
Page 140
[ERROR page 140 - NVIDIA client error]
Page 142
THE CARAKA SAMHITA
Page 143
THE CARAKA SAMHITA
Page 144
[ERROR page 144 - NVIDIA client error]
Page 145
[ERROR page 145 - NVIDIA client error]
Page 146
[ERROR page 146 - NVIDIA client error]
Page 147
[SKIPPED page 147 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 149
[ERROR page 149 - NVIDIA client error]
Page 150
THE CARAKA SAMHITA
विर्भेट्
[अ.]‑सू. २७‑११२; चि. १९‑३२.
चिह्ली
[सु. भ.]‑सू. २७‑१८.
चीन (पचिक)
[अ.]‑सू. २७‑१८.
चीनक
[अ.]‑नि. ४‑५; ५‑६.
चुक्रिका
[अ.]‑चि. ८‑१३१.
चुक्रीका‑चि.
८‑१३३; १५‑१७४; २८‑१४९.
चुचुपर्णिका‑सू.
२७‑१००.
चुचू‑चि.
२३‑२२५.
चोरक
[सु. अ.]‑सू. ३‑२४; ४‑१८ | १८; च्या. ८‑६१; चि. ९‑४५, ४५; १७‑१२३, १७४; २६‑१३८; क. १‑२३; ४‑१६; सि. ४‑२१.
छत्रा
[सु. अ.]‑वि. ८‑१३३; चि. ९‑४ | ६; ९‑४५.
छिन्नसृत्ता
[सु. अ.]‑चि. ८‑१३९; चि. ७‑७७; १८‑७४; क. ७‑१३; सि. १२‑१६ | ४.
जटिला
[सु. अ.]‑सू. ४‑११२ | ११९; शा. ८‑६१.
जमवीर
[सु. अ.]‑सू. २७‑१६७.
जतु
[सु. अ.]‑सू. ४‑१५ | ३२; चि. ३‑२५८.
जतू
[सु. अ.]‑सू. २‑२८; ४‑१८ | २८, ११५‑३३; वि. ८‑१७४; चि. ८‑१२७, १२९; ११‑३९; १५‑१३६; १५‑१७०; २०‑३०; २२‑३५; २६‑७६, २७२; ३०‑७९; सि. ८‑३५.
जया
[अ.]‑चि. ९‑४५.
जल
[सु. अ.]‑सू. २‑२७; चि. ८‑१०८; ७‑१३०; २३‑५५.
जलप्रिपली‑सू.
२७‑१७९.
जाति
[अ.]‑वि. १५‑१३५; २६‑१७४५, २०५, २१०.
जाती
[सु. अ.]‑चि. ३‑२०७; वि‑५७, १११; २३‑५५; २६‑२७५; २८‑१७२; क. ८‑१६; सि. ४‑१८; ९‑१९.
जांबी(फल)
[सु. अ.]‑सू. ५‑७७; वि. १७‑१२६.
जातुकसाक
[सु.]‑सू. २७‑६८.
जाम्बव‑सू.
२५‑७०, ७९; २७‑८८; २७‑१७०; नि. २‑८; इ. १‑२३; ३‑६; चि. १८‑९०; १९‑५५; २०‑३८; २५‑११३; ३०‑८२.
जालमालिनी‑चि.
२३‑२०५.
जिञ्जिनी
[सु. अ.]‑वि. ८‑१७४, १७९; चि. ३०‑८३, १०८; सि. ७‑५७.
जीमूत
[सु. अ.]‑सू. १‑८१, ८३; २‑७; ३०‑६२; च्या. ८‑८१; क. ३‑१७.
जीमूतक
[अ.]‑वि. ८‑१३५; चि. २६‑९५; क. १‑६, २०; २‑१, ३, ८, १३, १५; ३‑६; ५‑१०; सि. १०‑२५; ११‑५.
जीरक
[सु.अ.]‑चि. २‑९ | ८३, ८ | २१; १३‑१२६; १८‑१०३; क. ७‑५३.
जीवक
[सु. अ.]‑सू. २‑२२; ८‑९ | ९, १२ | १५, १३ | २१; वि. ८‑१३५; शा. ८‑१५, ४५; चि. ९‑९ | ८३, ९ | ७६; २‑९ | २५, ९ | ३४, १२ | ४, १२ | २९; ३‑२४८; ८‑८३; ९ | ८९०; ११‑२८, ३५, ८४; २६‑८८, ९३, ९५७, ९६८, २७८; २८‑९५९, ९५९; २९‑५५, ७२, ७९, ९३, १११; ३०‑५०, २७०; क. २‑१३, १५; ८‑१३; ५‑१०; ७‑१८; सि. ३‑१०; १२‑१९ | ९, १९ | २.
जीवन्निक‑सू.
२७‑१०७.
जीवन्ती
[सु. अ.]‑सू. ३‑२५, ८‑९ | ९, १३ | २९, १६ | ३०, ९८ | ४०; ४‑६५; ९८‑३६; २५‑३८; वि. ८‑१३९; चि. ९‑९ | ८३, ९ | ४५, २५‑३८; ९ | ६३, २ | ८, ८ | ६; २‑९ | २५, २ | ४, ३ | ८; ३‑२५०; ४‑९९८; ८‑९२०; ८‑१११, १९‑३४, ७५; ९८‑९२८, २२१; १७‑९८३; १९‑३२; २३‑२२५; २५‑७६, ८८; २६‑९६७; २८‑९६०; २९‑५७, ९३, ९३८; २०‑२०; क. ५‑१०; सि. २‑८५; ८‑९; ९०‑३०.
जूर्णाद्धा‑सू.
२९‑२५; २१९‑७८.
Page 151
THE CARAKA SAMHITA
Page 152
THE CARAKA SAMHITA
Page 153
[ERROR page 153 - NVIDIA client error]
Page 154
[SKIPPED page 154 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 155
THE CARAKA SAMHITA
VOL. III
Jamnadas SATSRI PRATISTHAN 68, UTTAM NAGAR, NEW DELHI-110059
2003
Rs. 500.00
Page 156
THE CARAKA SAMHITA
Page 157
नागरक
१८६
नीली
१७, ८९, ८७, ८८, ७३; १३-७९, १९०, १९२,
१. निदानस्थान [उ. अ.]-सू. २-९१; चि. ९-९ | ८२;
९९४, ९९८; ९८-९८, ९०, ९२, ९७, ८८, ९९,
३-२२०; ८-१९८; १९१-२५; १९२-३४, ८१; ९८-१९८,
९००, ९०२, ९०४, ९९०, ९९३, १९२५, १९२८, ९५३,
२३९; १९-१९४; ९८-१९९; २८-८७; ३०-३०;
९८४, ९८६, ९९४, २००, २३९, २३४; ९५-८२,
८, ८९, ९००, ९०६, १९२९, ९९८, १९७३; ९६-९६,
०७२, ८७, ९००, ९३०; १९-१९५, ९०९, ९९०, ९९९,
१९२९, ९३६, ९३०, ९३६; ९८-९६, ८९, ९३, ७०, ८३,
९८३; ९९-२०, २६, ८०, ८३, ८३, ८४, ९०९,
९०९, ९९०, ९९९; २०-२४, २७; २१-४६; २३-
१८९; २०४; २४-१९३०, १९८५, १९८६, १९८९, १९७५;
२६-८३, ८४, ९१७, २३२२, २३३८; २७-४७; २८-
१९२२, १९३७; २९-९४, ६०; ३०-८९, २६७, २६६,
२७७, २८०; क. ७-१४, २७, ५२; १२-१२३,
सि. ८-१९४, ८३; ७-१८.
नागरक-चि. १३-१९४२.
नागरक-सू. २७-१९५६.
नाडी-सू. २७-९७.
नादिसुखी-सू. २७-२२.
नारिकेल [उ. अ.]-सू. २७-१३०; चि. ३-२५८;
२८-२८; क. ९-८.
नारी-चि. ९-८ | ७.
नालिका [उ. अ.]-सू. २७-१०१.
नालिकेर [उ. अ.]-सू. २६, ८४:
निकुम्भ [सु. श.]-सू. ३-४; चि. २६-५०;
क. १२-३; सि.
निद्रेच्छ [सु. अ.]-सू. १२-१०; २७-११७;
चि. २९-५४.
निचुल [सु. अ.]-सू. २-१०; चि. ७-८९;
९०-२०; ९३-१३; १३-१३७; २५-१९७; सि. ४-११३.
निदानस्थी [सु. अ.]-चि. २६-८९; ९८-१७४.
निस्व [उ. अ.]-सू. २-९; ३-३, ८;
८-१९१ | १४; २३-१९०, ११२; २७-९७; चि. ८-१९४३,
१९१, आ. २-३९; चि. २-८०, १२८. २९२, २८७,
८-३८; ४-१९९४; ६-३०, ३९, ३२; ७-५७, ६४,
६४, ८२, ९१७, १००, ९०९, ९०३, ९९२, १९२९, १९३४,
१९३६, ९८०, ९५७, ९५८; १२-६३, ७२; ९५-१९२६,
१९३६, १९३८, १८०९, १८८९; ९६-८८, ८३, ६३, ८७,
८९, १९२२; १९७-९७; २०-३८, ३४; २९-५९, ५४;
२३-५९, ६९, ७३, २०२, २८३; २५-८८, ८४, ९५;
२६-२३९; २७-२०; २९-१९८; ३०-१९८, ८३, ९९,
२५३, २५९, २७७; क. २-९; चि. ३-६९; ८-१९;
२५३, २५९, २७७; क. २-९; चि. ३-६९; ८-१९;
८-८.
निगुप्ती [उ. अ.]-सू. ८-१९९ | १९५; चि. ७-२९;
चि. ८-८४; २८-१९३४; चि. ८-१९८, ९-५०.
निधा [सु. अ.] चि. ६-३९; ७-१९६९.
निष्पाव [सु. अ.]-सू. २४-६; २६-८८; १९-३३,
९००; ति. २-४; चि. ९६-७७; २९-६.
निष्किंशपत्नक-क. ९०-८.
नीप [उ. अ.]-सू. ८-१९३ | २३; २७-१९४;
चि. ७-२९; ८-१९३५; चा. ८-२८; क. ९-१९;
चि. ९०-३४.
नीला-चि. ९-८ | ७.
नीलिका [सु.]-चि. २६-१९२: क. १९-१९४.
नीलिनी [उ. अ.]-सू. २-९; चि. ८-१९३६;
चि. ३-२९९; ५-१०४, १०४, ९५२; ९०-९८;
१३-१३९, १३८, १३७; क. ७-१९, ८९; चि. ८-१९८,
९०-२५.
नीली-[उ.अ.]-चि.१८-८७; २६-२५९;क. ७-२८.
Page 158
[ERROR page 158 - NVIDIA client error]
Page 159
[ERROR page 159 - NVIDIA client error]
Page 160
[ERROR page 160 - NVIDIA client error]
Page 161
[SKIPPED page 161 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 162
प्रग्रह
प्रग्रह [उ.]‑क. ८‑३; वि. १०‑३०; ११‑२८.
प्रतिविषा [उ. अ.]‑चि. ७‑१७८; १९‑२२.
प्रत्यक्कूर्पणी‑क. ११‑१८.
प्रत्यक्कूपुष्पा [उ.]‑सु. ९‑८२, ८४; ८‑१३ | १३; २५‑८०; वि. ८‑१३५.
प्रत्यक्कूपुष्पी‑क. १‑१८.
प्रत्यक्कूष्ठाग्नि‑सू. ९‑१७७; क. १२‑८.
प्रयुञ्जाड [उ.]‑सु. ३‑१३.
प्रपुञ्जाड [उ.]‑सु. २७‑१०२; वि. ७‑१३.
प्रपौपडरीक [उ. थ.]‑सु. २‑२८, २६; ८‑६८; चि. ३‑२५८; ८‑६८, १८८, १९०२; ७‑१३३; क‑८८, १९; १८‑१७७; १९‑५८; २१‑५७, १९१; २५‑८९, १३२; २६‑१८, २०८, २८३, २७०, २७६; २९‑१८, ११२, १९२४; वि. ३‑५०.
प्रपौदक‑सु. २९‑९; नि. ८‑८.
प्रशान्तिका‑सु. २१‑२५.
प्रशान्तिफला‑वि. ८‑३६.
प्रसादर्णी‑चि. २८‑१९६८.
प्राचीनामलक [उ.]‑सु. २७‑१८८.
प्रियक [उ.]‑सु. २५, ८९.
प्रियङ्कु [उ. अ.]‑छ. २‑२८, ८‑१८५ | ३९, १९ | ३८, १८ | ८६; ५‑२०८; २१‑२५; २५‑८९; २९‑७७; वि. ६‑१८; ८‑१३५, १९८; शा. ८‑८८; इ. १२‑७६; चि. ३‑२८८, २५८; ८‑३६, १८८, ६६, ७०, १८; ६‑२९, ८९; ७‑१३२, १९८; ९‑७०; ११‑३७; १८‑१८८, १९८; २२७, २३६; २७‑८२; २८‑१८८; २६‑२३८; २८‑१९८; २९‑११२, १९९, २१२; २०‑१०८, ११९, २१२; सि. ३‑३७, ८०; १०‑३९, ३९; १२‑१८ | ९, ७८ | ८.
प्रियालुका‑चि. ८‑८८; २३‑२८८; २५‑१०.
प्रियाल [उ.भ.]‑सु.२३‑२९;८‑९६ | ७०, १७ | ८३; २३; १३‑१०; २५‑८९; २७‑१५८; वि. ८‑१३६, १९८८; शा. ८‑२९; चि. २‑२५८; ७‑१०८ | २२‑३०; २६‑२७८; २९‑१३२; ३०‑६६; क. १३-९; १२‑७, ३५.
प्लव [उ. अ.]‑चि. ६‑८२; ७‑१३०.
प्लक्ष [उ. अ.]‑छ. ८‑१८ | ३३; ४‑२२; २५‑८९; २७‑१०८, १९८; वि. ८‑१९८; चि. ३‑२२८; ८‑८; ११‑३१; २८‑१२८; २७‑८८; २८‑१९९; सि. ६‑६५; ८‑३९.
फल्जी [उ. थ.]‑सु. २७‑१८.
फविउद्भव [उ.अ.]‑छु. २‑८; ३‑८; नि. २‑८; ८‑८८, ३८८; क. ९‑२८; वि. ९‑१७.
फल [उ. अ.]‑सु. ३०‑६३; वि. ८‑१३ | शा. ८‑८९; चि. २६‑१८; ३०‑२१२; क. ९‑६, १३, १८, १६, १७, १८, २०, २२, २३, २८, ३०; ८‑१०; ७०‑७०, ७६; १२‑३२; सि. ३‑१३, १८, ८६, '१९, ६६; ८‑२०; ६‑८३; ८‑९; १०‑२८; ११‑३८; १२‑१८ | १९.
फलश्रिक [उ.अ.]‑चि. ६‑८०; १८‑३९; सि. ३‑६२.
फलपूर‑चि. २८‑८७.
फलपूरक वि. ८‑१८; २०‑३८, ३९.
फलाम्ल चि. १९‑८०.
फलिनी [उ.अ.]‑चि. १८‑१८९; २९‑८८; २५‑६६; २६‑२०९; क. ३‑३, सि. ३‑६२.
फली‑चि. २९‑३८.
Page 163
THE CARAKA SAMHITA
Page 164
THE CARAKA SAMHITA
Page 165
[ERROR page 165 - NVIDIA client error]
Page 167
THE CARAKA SAMHITA
Page 168
मुष्टिक
मुष्टिक [सु. अ.]—चि. १५—१८९; २६—१९२.
मुरन्त [सु. अ.]—सू. ३—५, १०; ८—३ | ३, ९९ | ३९, ९९ | ९८ | ९२ | १०, ९८ | २९; ५—२२, २५; २३—१०. १२; २५—८०; वि. ८—८४३; चि. ७—९ | ८,९ | ६४,८ | ९३; ३—१८४, १८८, २०९, २०२, २०४, २०६, २०७, २९०, २९८, २९३, २३४, २४३, २४५, २४८, २३३; २०—२७, ८५, ६०, ७९, ७८, ८९; ६—२७, ३८; वि. ३—८०, ८४, ७९, ९९, ९०२, ९९३, ९८२, ९८४; ८—९००, ९३७; ९९—९६; ९२—२३, ८१, ८३, ६४; ९३—१४९; ९४—९८६, २३९, २३६; ९५—९८, ९९, ९२६, ९२८, ९३८, ९५८, ९८२, ९८८; ९६—८७, ६०, ७०, ७३, ९०३, ९९९; ९७—९२३; ८—८१, ८३, ८०, ९२, ९९२, ९९७, ९९८, ९२०, ९२९, ९६३, ९७६; ९९—२२, ४०, ४२, ९०८; २९—५४, ८८, ९३०; २३—९७; २८—९५०, ९६६, ९६७; २५—९०; २६—२०९, २२७, २३४, २३९; २७—३०, ३६, ३८; ३८—९९३, ९४९, ९५३; ३०—९९, ९६, ९८८, २७६, २७७; क. ७—९६, ८६, ४२, ४७, ६७; सि. ३—८०, ४९, ६१; ६—१३; ८—९; ९०—२३; ९२—९६ | ९, ९८ | २, ८८ | ९, ९८ | ९४, ९८ | ९६, ९८.
सूर्वी [सु. अ.]—सू. ८—९९ | ९९, ९२ | ९८; वि. ८—१३५, ९४३; चा. ८—५६; चि. ३—२०८; ६—२८, ८१; १७—६४, ६६, ९०८, ९९३, ९८५; ९९—६२; ९५—९७४, ९७९, ९७९, ९८०; ९६—८७, ९८८, ९९८, ९६९; २०—३३; २३—२३३; २५—८८; २६—९८५, ९६९, ९९८; २७—३८, ३'; २९—९२; ३०—२६६, २८०; सि. ३—४५; ७—९७.
सुविकर्पणिका [सु.]—चि. १२—१७२.
मूषिकपर्णी [सु.]—क. १२—८.
मूषिकाद्रया [सु.]—क. १२—३.
सुगलिषष्टका [अ.]—सू. २५—८९.
मृणाल [सु. अ.]—चा. ८—३२; चि. ३—२५८; ८—१७४, ९८; ७—९३०; ९२—६८; ९८—९; ९५—९८८; ९८—९३; २९—९४, ७'; २६—९६८, २७७; सि. ९२—९९ | २.
मृणाली [सु. अ.]—चि. ८—१२९.
मृदङ्गफल—सू. ६—३.
मृद्वीका [सु. अ.]—सू. २—२४; ८—९३ | २३; ७ | २३—३८; २५—३८, ९८; २७—९२६; वि. ८—१३६, १३९; शा. ८—२९; चि. ९—८ | ९८; २—२ | ९८, २ | ९८; ३—९८पृ., २०९, २०६, २०८, २२३, २३०, २३२, २३७, २५८; ८—२३; ९९—२९, २८; ९८—९६२; ९८—९९, ९'; सि. ९२—९६ | ९०, ९८ | २.
मुस्तक [सु. अ.]—चि. ६—३२; ९५—९३२.
मुस्ता [सु. अ.]—चि. ५—११९; ६—२६, ७०; २०—३८.
मूलक [सु. अ.]—सू. १३—९०; १८—३९; २४—८; ३५—८४; २७—६८; वि. २—८; ५—८; वि. ७—९७; ८—९८२, ९'९; शा. ८—२८; चि. ४—७२, ९६५; ८—६८, ८४; ९२—८४, ६३; ९३—९५; ९४—९, ९५, ९३; ९५—८९, ९०९; ९८—९; ९९—३९; २७—९२८, ९२८; २८—९९०; २६—२२६; २८—९२६, ९८०, ९६७, ९९८; २९—'; सि. ९२—९६ | ६.
मूलकपर्णी—वि. ७—२९; चि. ३—२६७.
मेधक—चि. २३—९२.
मेदा [सु. अ.]—सू. ८—८ | ९,९२ | ९८, ९३ | २५; वि.८—१३९;वि.१—९ | २८,९ | ५;२—७ | ७'; ९ | ३८, २ | २९, ३ | ८; ३—२२', २५०, २५८: ८—२४, ८३; ९८—७०: ३५—३: :
Page 169
[SKIPPED page 169 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 170
[ERROR page 170 - NVIDIA client error]
Page 171
रोहिप
८५०
रोहिद्रष (स्थावरविष)-चि. २३-९२.
रोहिद्रष (कत्टण) [सु. अ.]-चि. ३-२६७; ९०-२९; ९८-७३; ९९५, ७९६, ७९०, ९९; ९२२-३६, ७३; २३-४९, २४६; ९८-७३; २६-९३८; २५-६६, ६८, ९०, ९९०, ९९३; २६-९९९, ९९५, २०८, २९७, २३३, २७०; २७-३०; २९-३०;
लकुच [सु. अ.]-चि. २-४; ५-६; वि. ८-१८०.
लक्ष्मणा [सु. अ.]-सु. २७-९०७.
लता [अ.]-सु. ३-२७; ४-९० | C; चि. ७-७६; १२-६८; २९-९१२; सि. ४-२७.
ललाटिका [अ.]-सु. २७-९.
लवण [सु. अ.]-चि. २६-९५३; क. ३-३.
लवङ्ग [सु. अ.]-चि. २६-२९०; २८-९५३.
लवलोफफल [सु.]-सु. २७-९७.
लवुन [सु. अ.]-सु. २-४; ३-४; २६-८४; २७-७९६; सि. २-४; वि. ७-९७; ८-९४२, ९९९; शा. ८-३४, ७५, ७६; चि. ५-९४८, ९७७; ७-९९९; ९-८५, ८७, ८८; ९८-९; २३-९७०; २६-९५०; २८-९७७.
लाजल-चि. ९८-९५.
लाजलक-चि. ७-९०९.
लाजलक्षी [सु.]-सु. २७-९०८; चि. २३-९१२.
लाजलिस्सी [अ.]-शा. ८-३८.
लाजली [सु. अ.]-शा. ८-३८.
लाजुल-सु. २७-८.
लामजक [सु.]-सु. ३-२९.
लिखित [सु.]-सु. ४-९० | ९०.
लोड्राक-सु. २७-९००.
लोणिका [सु. अ.]-सु. २७-९०२; सि. ९९-३३.
लोणिका [अ.]-चि. ९८-९२३.
लोड्र [सु. अ.]-सु. ३-४, ९०, ९२, २८६, २९; ४-९४. | ३९, ९८ | ७८; ४-२९; २४-७९; वि. ८-९४८, ९९७; शा. ८-३४, ७५; चि. ७-८५, ८७; ७३, ८९, ८९, ९०७; ६-२७, ३०, ३९, ३८, ८; ७-९३, ९४, ९२९, ९३९; ९८-९३९, ९५९, ९८-९३८, ९५८;
लोह [सु. अ.]-सु. ३-२४; २३-९८; चि. ७-९३०; ९७-८०.
लोहदाल [अ.]-सु. २७-९.
लोहितचन्दन-चि. ४-९०२.
लोहितचालि [सु.]-सु. ९५-९६; २५-३८; चि. ७-२९; चि. २२-४२, ७३.
लौहिल्य सु. २७-९१९.
वङ्का [सु.अ.]-सु. ९४-९३; वि. ८-९४८; ऋ. ५-३०; चि. २१-९२४; २३-८०, २१२; ३०-२५८.
वङ्क्षक [अ.]-सु. ९८-३७.
वस्ता [सु. अ.]-सु. २-९; ३-४, ९८, २०; ४-९ | ३, ९९ | ९९, ९३ | २५, ९७ | ७३, ९८ | ७८; २३-९५३; वि. ८-९४३, ९५९; शा. ८-३४, ३८, ६१; चि. ९-९ | २५, ९ | ७८, ९ | ७८, ३ | ३; ३ | २९, ७ | ६, ७ | ९८; ३-२०४, २५०, २५७, ३०७; १-७०, ८६; ६-३; ७-६८, ९४८; ६-३८; ७-६८; ८-९८, ७७; ८-९; ९२-९६ | ७, ९६ | १.
वचा
८५०
Page 172
THE CARAKA SAMHITA
Page 173
[ERROR page 173 - NVIDIA client error]
Page 174
[ERROR page 174 - NVIDIA client error]
Page 175
THE CARAKA SAMHITA
VOL. IV
Jamnagar:
1949
Price Rs. 21/-
Published by
GULABKUNVERBA ATMARAM SANSKRIT
SOCIETY
Page 176
THE CARAKA SAMHITA
Page 177
THE CARAKA SAMHITA
Page 178
[ERROR page 178 - NVIDIA client error]
Page 179
[SKIPPED page 179 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 180
THE CARAKA SAMHITA
Page 181
THE CARAKA SAMHITA
Page 182
द्रविपिप्पली
१७१
हीवेर
द्रविच्यादि [सु. अ.]–चि. १३–१०८, १४८, २६–१३, २०, २२, २८, ६१, ६५, ८३, १४३, १४६; १४–७२, ८९, १०४, १९०; ९५–८२, १९३; १८४, २२२, २३६; क. ७–१४, ४३, ६३; सि. ९–८, १८–४९, १९९; १३–२७, १०६; क. ९–२३; वि–८०, ४९, ६१.
द्रवितद्यामाक-सू. २७–१७.
द्रायन [अ.]–सू. २७–१२.
द्रायनक [सु.]–नि. ४–५; ५–६.
दारिद्र [सु. अ.]–ष. २७–८४.
दाराहल्द [सु.]–चि. २३–१३.
हिन्क्षा [अ.]–चि. ३–२६७; २६–६०; २७–४८; २९–१४८; २०–६२.
हिन्दु [सु. अ.]–सू. २–२९; ४–९६ | ३७, ९८ | ८४; २३–९५, २०; २८–५०; २७–२९९; धा. ८–३८, ४९, ४७; वि. २–८ | २९; ५–९८, ८४, ९८२, ९८८, ९५२, १६६; ७–९०९; ९–४०, ४५, ४९, ६८, ७८; १०–२६, २७; १२–४८; १३–९४८; ९८–६२, ०९; ९५–९६, १०९, १०४, १०९, १०३, १८६, १८६; १९–८७, १०९, १०८, १०८, ९८०, ९८३; ९८–३६, ४७, ४२, ४३, १९८, ९०८, ९२३; ९९–२८; २३–४६, ७०, ८०, ८६, १०२; १०२; ९९–२८; २३–४६, ७०, ८०, ८६, १०२;
हिड्नुनीयस-सू. ४–९ | ६; २५–८०; वि.८–१८२, ९५९.
हिड्नुपर्णी-चि. ९–४९.
हिड्नुपत्रिका-चि. ९–९६.
हिड्नुश्राद्धिका-चि. ९५–१०९.
हिन्ताल-क. ९–८.
हेम [अ.]–सू. ३–२९; चि. ९–३ | २८; २९–७८; २४–१५९; २५–१७८, १९७; २७–३८.
हेमक्षीरी [सु.]–चि. २५–’१३.
हेमदुग्धा [अ.]–क. १२–२३.
हेमवती [सु. अ.]–सू. ९–९५७, ९५८; ४–९ | ३; क. ४–१९६; ७–१९६, ४९.
हीवेर [सु. अ.]–सू. २–२९; ४–७८ | २९, ८७ | ८९; वि. ८–१३५; चि. ३–२४९; ८–३७, ०४, ८६; ९८–२००, २३०; ९९–२०; २९–९९; २८–१९८; चि. ८–९३; १२–१९९ | २.
Page 183
[ERROR page 183 - NVIDIA client error]
Page 184
[ERROR page 184 - NVIDIA client error]
Page 186
THE CARAKA SAMHITA
VOL. IV.
Jamnagar:
1949
Price Rs. 21/-
Published by
The Chowkhamba Sanskrit Series Office
Varanasi.
Page 187
गोधा
गोधा-सू. २७-३८; २७-३८, ९०; शा. ८-३१; चि. १२-६२; १९८-१२६; २३-१३४, १८६; सि. १२-१८ | ३.
मांस-सू. ५-९९; २५-३९; चि. २३-६७.
मांसरस-सू. २-३९, १३-८३; चि. ९९-८३.
मांस-शा. ८-३१.
रस-सू. २-३३; चि. ७-८८.
मूत्र-सू. ९-९३, ९०९; ३-९३; वि. ७-९७; ८-९८२; चि. ५-९७८; ७-६१, ८६, ९०४, ९९५, ९९८, ९५९, ९७०; ९-३४, ८९; ९०-९७, ९३-९०९, ९३९, ९२५, ९५९, ९६-५४, ५८, ६८, ६४, ६७, ६८, ६९, ७५, ९५, ९०३; २९-९२३; २३-२४९, २४७;
गोधाकुसुम-चि. २३-९३४.
गोनर्दे-सू. २७-४९; सि. १२-१७, २४.
गोनस-चि. २३-९३६.
गोपापुत्र-सू. २७-५०.
गो-सू. १५-७७; २७-३५; वि. ३-३६; ८-९३; शा. ८-९; इ. १२-८३; चि. ६-२८४; ७-९६०; ८-९५८; ९-६७; ९९-९४०, ८३; ९४-९२६; ९६-६४; ९७-९९५; ९९-४; क. १२-४; सि. ५-३४; ९९-९९, २०, २२, २५; १२-१८ | ६, ९८ | ८.
करीष-सू. ९८-६०.
क्षीर-घ. ९-९०६; २७-९७९; चि. ९०-९७; ९९-९७०, ८३; ९६-६४; ९८-९९, ९०७, ९३५; २३-६७; २६-९२, ९५५; २९-९२६, ९८२; वि. ९०-८०; १२-९९ | ३.
चर्मन्-चि. ९-४९.
द्रव्य-चि. २३-२०३.
पयस्-सू. २७-२१७; शा. ८-२४; वि. २-९ | ३५; २-३ | ६, ३-८ | २०; ५-६३; ९९-५०; ९३-९०८; ९९-८८; २९-५३.
विस्र-सू. ३-६; वि. ७-९७९; ९-६७; ९८-५२; २३-५०, ५९, ५२, ७५, ८३, ९८४, २३२; ३०-९०३.
पिशित-चि. २-४.
पुच्छ-चि. १३-४९; सि. ३-९; ९-५९.
पुरीष-चि. ९५-९९७.
बाल-चि. ९५-९९.
चटंक
रोचना-चि. ७-९०८, ९६७; २३-५४, २६-३६.
ष्टक-चि. ९७-९७८.
शाकत-सू. ९४-२६; चि. ९८-४९.
शाकुद्रस-चि. ७-६८; ९०-२२; ९७-९३०; १८-९९.
सर्पिष-घ. २५-३८, ७०; चि. २-२ | ९९; २-४ | २५.
स्नायु-चि. ९७-९९.
गोमय-वि. ७-२३; ८-९९; शा. ८-९०; इ. १२-९, ८९; चि. ७-५९.
गोमयत्रस-चि. २३-४६, ८८; २५-९९५६.
गोमयाम्ल-चि. ९-२ | ९०, ९-३ | ३.
चक्रवाक-सू. २९-४८; इ. ९-८.
वकोर-चु. २७-८९, ८४; चि. ३-९९०; २३-९९०; सि. १२-९९ | ९.
अण्डरस-चि. ९३-९९ | ९.
षट्क-सं. २५-३९; २७-५२, ७४, ८५; चि. २-२ | ९०; २-४ | ५. वि. ९३-९८ | ८; ९९-९.
Page 188
[ERROR page 188 - NVIDIA client error]
Page 189
[ERROR page 189 - NVIDIA client error]
Page 190
[ERROR page 190 - NVIDIA client error]
Page 191
THE
CARAKA
SAMHITA
CHAUKHAMBHA
SURBHARATI
PRAKASHAN
THE
CARAKA
SAMHITA
Reprint:
2009
TEXT
WITH
TRANSLATION
IN
HINDI
Gujarati
and
English
VOLUME
I
Edited
by
Dr.
Ram
Karan
Singh
Published
by
Chaukhamba
Surbharati
Prakashan
Varanasi
Reprint:
2009
Page 192
[ERROR page 192 - NVIDIA client error]
Page 193
[ERROR page 193 - NVIDIA client error]
Page 195
[ERROR page 195 - NVIDIA client error]
Page 196
सुमुख
सुमुख-सू. २७-४३.
सुमर-सू. २७-३९.
श्रीक्षीर-सू. ९-१०६.
स्थाविरा मक्षिका-चि. २३-१९४.
हृदय-सू. ९-८; इ. १२-८३; चि. ९९-४;
२६-६८; २९-९.
मूत्र-सू. ९-४४.
हरिण-सू. २७-४५; शा. ८-२४; चि. ३-१९९;
८-४९; ९८-२०६; ९९-५०.
वस्ति-सि. ३-१०.
रस-चि. ९९-५०.
कधिर-चा. ८-३२.
हस्तिनमू-नि. ४-८३; चि. ७-१६८.
शर्मेन्-चि. ७८-३९.
मूत्र-सू. ९-४४, ९०२; चि. ७-१६९.
मेदसू-सू. २४-३९.
हस्तिनी-सू. २९-२३३.
पयसू-सू. २७-२३३.
हारिनक-सू. ३६-८४.
हंस-सू. २७-४९, ६६; इ. ९-९४; १२-८३;
चि. २-९ | ४९, ९ | ४९; २-२ | ९०; ६-२४;
८-१९८; २३-२५३; २६-१९४; क. ९-८; सि. १२-९७,
९८ | ६, ९८ | ९, ९८ | ९, ९८ | २.
अणडरस-सि. १२-९७, ९८ | ९, ९८ | ?.
क्वाथ-सि. १२-९८ | ?.
रस-सू. १३-८३.
हंस
Page 197
चरकसंहितागतद्रव्याणां स्थानाध्यायश्लोककोष्ठकेषु:
Reference to the Section, Chapter and Verse of the Mineral Substances in the Caraka Samhita
अभ्रास्धूम-चि. २३-५९; सि. ७-२१; ९-५८.
अध्यलसण-चि. २३-९.
अध्जात-चू. ९-५०; ३-५.
अद्रिजातु-चि. ९६-७८.
अमृततालक-चू. ३-९०; चि. १८-४५; २५-९९.
अमृतालंकार-चि. ७-९९८.
अयस्कृत-सू. ९-१३१; चि. ९-८; १२२; ७-८८; १२-२९, ४२; १५-९८८; १६-६९; ७०, ७८, ९७, ९८, ९९, ९०५, ९९९; १९-९२५; २९-१३९, २५-९९५; २६-२५४, २८०, २८२; ३०-८४.
गुड-चू. ९-१३१.
चूर्ण-चि. ७-८८; २६-२८०, २८२.
मल-चि. ९६-७८.
रजस्-चू. १२-२९, ४२; १५-९८८; १६-६९, ७०, ९७, ९८, ९९, ९०५, ९९९; १७-९२५; २५-९९५; २६-२५४; ३०-८४.
अयस्स्कृति-चि. १३-७३.
अर्क (मणिडिशेष)-चि. ७-८४.
अल-चि. ९५-७८.
सद्रपांतक-शा. ८-३४, ४२, ८२; चि. ९-३ | ६३; ५-१७; ९-२०; ११-५; १२-९, ८२.
सद्रपांतीस-चि. २५-१०८.
अश्मघट्ट-शा. २-३०.
ऐश्वर्यत-चि. १६-८१; १२-४९.
अश्मगंधा धातु-ल-सू. ९८-४७.
आनूप (लक्षण)-चि. ८-१८९.
आयस-सू. १८-२६; शा. ८-१९, ३४, ८२; चि. ९-३ | ४३; १२-७; १५-९८७; १६-८२.
आयस (लोहजातु)-चि. ९-३ | ५९.
आल-चू. ९-९०; ३-४, ९०, १२; चि. ९-६६; १८-६९, ७४; २३-५४.
इष्टका-चि. २७-४९.
उपल-सू. २५-३९; २७-१९९; चि. ८-१८९.
औद्भिद-ल. ९-८८; २७-३०३ चि. ८-१८९; २६-२२७.
कनक-सू. ५-१८; शा. ३-१६; ८-१९; चि. ९-९ | ५८.
एकैतन-चि. २३-२५२.
काच-चि. ९७-९२५.
काच्च-चि. ९-८ | ५९.
काश्मनगर्भिक-चि. २०-३२.
काललवण-चू. २०-३०३, चि. ८-१८९; १३-१३८.
काललोह-चि. ९५-९२९.
काललोहरजस्-चू. २१-२३; चि. ७-१९१.
कालायस-चि. ९-९ | ५८.
कालोत्तमलवण-चि. ९५-१७९.
Page 198
[ERROR page 198 - NVIDIA client error]
Page 199
[ERROR page 199 - NVIDIA client error]
Page 200
[ERROR page 200 - NVIDIA client error]
Page 201
सौवर्णिक
९५०
हेम
चि. १-९ | २५; २-७ | ११, २-४ | १९; ३-२०३, २०४, २०६; ५-७१, ७४, ७६, ९८४; ७-८८, ९३, ९२२, ९२६, ९८७, ९८९; १०-२६; ११-२७, ७४; १३-६०, ९०३, ९०८, ९०९, ९३४; १४-१३२, ६३२, ६०, ९०९; ९४-८४; २०-२४३, ७४; २३-७०, ९०२, ८३२, २०३, २०७, २३२; २४-१९९; २६-१४, ९८१, १९६, २२३, २२७, २३२; ३०-५४, ७६, ७७, ७३, १०९, २५९, २७६; क. १-१७४; ७-१४, ६५, १७७.
सौवर्णिक-चू. ३-१०; चि. १७-१२६.
सौभाग्यादृतौ-चि. ७-१७४; १५-१३८; ३०-७९, ९८.
सौदर्यजील-पु. १-८८, १३२-२०; २४-८९; २७-२०९, २०३; चि. ८-१८१; शा. ६-३४; का. ६-३४; चि. ५-६९; ८-१८२; ९-३७; ११-६७; ८४, ८६;
चि. १०-२६, ७४; १८-६३, ८९; ९४-८४, ९०९, ९०२, ९०८, ९१०, ९८२; ९८-९२२, ९२६, ९८७, ९८९; २४-१९९, ९७९, ९८९, ९८३; २६-९३, २९६; क. ९-१४३, ६३; सि. ९-१७०; ९-१७३, २०; चि. ९-९६ | ४, ९८ | ४.
सौविराजक्षीर-चू. ४-९४;
स्फटिका-चि. ९-८ | २३; ९७-९२४.
हरिताल-क्ष. ४-२६; चि. ९०-१९८, २६-८५.
हिरण्य-चि. ८-९, १९; ष. ४-३३.
हेमन्त-चि. ६-९, १९; चि. ९-३ | २३, ३ | २४; ८ | २२; ३-२६२; ७-७९; २९-१३९; २३-२३९, २४०; २४-७२, ९४७.
Page 202
THE CARAKA SAMHITA
वृद्धलघुतrayीयगतरोगाणां स्थानखण्डाध्याय-श्लोकोद्धेशयुतानि नामानि
Names and references to the Section, Chapter and verse of the diseases, mentioned in the Vṛddhatrayī and the Laṣhutrayī (the big triad and the small triad of Medical works).
रोगाणां नामानि
चरक-संहिता
सुश्रुत-संहिता
अ. हृदयम्
माधवनि दानम्
शा ि ंघर-संहिता
भावप्रकाशः
स्था. अ. श्लो.
स्था. अ. श्लो.
स्था. अ. श्लो.
अ. श्लो.
ख. अ. श्लो.
ख. अ. श्लो.
अजीर्ण—
चि. १५-४२. सु. ४६-४९३.
६-'१, ६.
पू. ७-९.
म. ६-१३.
वातज
सु.८-२९.
,, ६-१६.
पित्तज
,, ८-२६.
,, ६-१६.
कफज
,, ८-२५.
,, ६-१६.
आमजन्य
सु. ४६-५०२. सु. ८-२५.
६-१०.
पू. ९-१०.
,, ६-१८.
विद्रधिजन्य
सु. ४६-५०२.,, ८-२६.
६-११.
, ९-१०.
,, ६-१३.
विषूचिकाजन्य
सु. ४६-५०२.,, ८-२६.
६-१२.
, ९-९.
,, ६-२०.
रसाङ्गजन्म
सु. ४६-५१३.,, ८-२९.
६-१३.
, ९-१०.
,, ६-२१.
*वृद्धत्रयी—
चरकसंहिता-मु·कचन्द्रा निर्णयसागरसम्बण्ठोऽयं मुद्रितो वर्ततायि: १९६२ शकाब्दः.
सुश्रुतसंहिता—
,, १९६० ,,
अष्टाङ्गहृदयम्—
,, सुधितम् पण्डित् संस्करणम् ,, ,,
लघुत्रयी—
माधवनिदानम्—
,, चतुर्थ संस्करणम् १९६१ शकाब्दः
शा ि ंघरसंहिता—
,, द्वितीय संस्करणम् १९५३ शकाब्दः
भावप्रकाशः-वाराणस्यां दरिदास संस्कृता सिरीझ ३९ सोलम्प्या प्रयमावृत्तिः १९५२. खिस्ताब्दः
Page 203
सौत्राणां
नामाली
५९२
रोगाणां
नामासि-
चरक-
संहिता
स्था. अ. झो.
सुश्रुत-
संहिता
स्था. अ. झो.
अ. हृदयम्
स्था. अ. झो.
माधव-
निदानम्
अ. झ्लो.
शार्ङ्धर-
संहिता
ख. अ. झ्लो.
भावप्रकाशः
दिनपाकि
म.
५-१७.
प्रतिवासर
६-१७.
विसूचिका
वि. २-१०.
उ. ४६-५.
सू.८-१७.
६-१६. पू. ७-११. ,, ६-२४.
धिल्स्त्विका
,, ४६-९.
,, ८-३८.
६-१७. ,, ६-३२.
अलसक
वि. २-१०.
,, ४६-८.
,, ८-१७.
६-२०. ,, ६-२८,२९.
अतिसारामिलिसेदश-
चि. ९०-४५.
अतिसार-
,, ९९-४८.
,, ८०-३.
मि. ८-९, ३.
३-८. ,, ७-७. ,, २-६.
वातज
,, ९९-५.
,, ८०-९०,९९.
,, ८-४.
३-६. ,, ७-७. ,, २-७३.
(अनुपदित)
पित्तज
,, ९९-६.
,, ८०-९०,९९.
नि. ८-८,९.
३-९. ,, ७-९. ,, २-७४.
कफज
,, ९९-७.
,, ८०-९९,९२.
मि. ८-९, ९०.
३-७. ,, ७-९. ,, २-७५.
सन्निपातज
,, ९९-८.
,, ८०-९२,९३.
मि. ९-९०.
३-९. ,, ७-९. ,, २-८७.
भयज
,, ९९-९९,९२.
मि. ८-९२,९३.
,, ७-९. ,, २-७०९,९२३.
शोकज
,, ९९-९९,९२.
,, ८०-९३,९४.
मि. ८-९३.
३-९,९०. ,, ७-९. ,, २-९९,९००.
आमातिसार
,, ९९-५.
,, ८०-९४,९८.
मि. ८-९४.
३-९९. ,, ७-९. म. २-९०४.
ज्वरातिसार
३. ,, २-१.
रक्तातिसार
,, ९९-७०.
,, ८०-९४,९९८.
३-७०. ,, २-७०.
अपची-
नि. ९९-९९९.
चि. ९८-९९.
उ. २९-२४.
३८-९,९०. ,, ८३-९.
अपतर्पणज रोग-
सू. २३-२५.
म. ९८-२८,३९.
अपरमार-
नि. ८-७. चि. ९९-३.
उ. ५९-७.
उ. ९-९.
३७-९. ,, ९-७०. ,, ८३-३.
Page 204
[ERROR page 204 - NVIDIA client error]
Page 205
रोमाणां
नामानि-
उद्योत
अरुचि—
चि. ८—६०, ६९.
चरक-
संहिता
अरोचक—
चि. २६—१२८. उ. ४७९—१. मि. ४—२८.
९८—७.
कुश्रुत-
संहिता
वातज
,, २६—१२८. ,, ४७९—६. ,, ४—२८. चि. ४—५०.
९८—२,८. ,, ७—२९.
अ. हृदयसू
माधव-
पित्तज
,, २६—१२५. ,, ४७९—८. ,, ४—२८. चि. ४—४९.
९८—२,८. ,, ७—२७.
निदानं
शार्ङ्धर-
कफज
,, २६—१२५. ,, ४७९—४. नि. ४—२८. चि. ४, ६९
९८—२,८. ,, ७—२७.
भावप्रकाश:
नामानि
सन्निपातज
,, २६—१२६. ,, ४५५—४. ,, ४—२८.
९८—२,८. ,, ७—२८.
सू. ९१—३.
दैवज
,, २६—१२६. ,, ४७९—६.
म. ९१—९.
चित्तविपर्ययज
,, ८—६०. ,, ४७९—६. सि. ४—२८.
,, ७—२८.
पु. ७—२९.
अर्शुद—
,, १२—८७, नि. ९१—९३. चि. ९८—३०
उ. २९—१४, ९५, ३८—९८,९८.
म. ९१—३.
वातज
नि. ९१—९४. ,, २९—१४,९५. ३८—९८,९८.
,, ७—५९.
पित्तज
,, ९१—९४. ,, २९—१४,९५.
,, ७—५९.
कफज.
,, ९९—९४. ,, २९—१४,९५.
,, ७—५९.
रक्तज
,, ९९—९५,९५ ,, २९—९५,९५. ३८—२०, २९.
,, ७—५९.
द्विजम
,, ९९—९५,९६. ,, २९—१४,९५. ३८—२०,२९.
,, ७—५९.
मेढ्रंज
,, ९९—९५. ,, २९—९५,९५.
,, ७—५९.
मात्राह्र्रद
नि. ९३—२५,२६. ,, २९—३०, ३०. सि. ८—९.
,, ८—९. म. ८५—९९८.
Page 206
THE CARAKA SAMHITA
Page 207
[ERROR page 207 - NVIDIA client error]
Page 208
रोमाणि
९९७
रोमाणि
चरक-
नाय्रानि-
संहिता
स्था. अ. खो.
स्था. अ. खो.
स्था. अ. खो.
अ. खो.
ख. भ. खो.
पित्तकफज
२-५.
७-१९४.
रक्तज
२-५.
९-९९.
७-१९४.
कफवातज
२-५.
९-९९.
७-१९४.
वातपित्तज
२-५.
९-९९.
७-१९४.
सन्निपातज
२-५.
९-१२.
७-१९४.
सान्नाह (आध्मान)-
चि. २८-२९. उ. १६-२०,२९. नि. ९९-६०. २७-१७.
७-८९. म. ३०-१९.
प्रत्यास्नाह-
७-८९.
उदररोग-
१३-३९-
नि. ७-९-६६
९२-९.
३५-९,२.
७-५९. ८०-९-३.
वातज
१३-२७-
नि. ७-६,८.
९२-९८,
३५-८-८.
७-५९. ८०-८-८.
पित्तज
१३-२६-
नि. ७-९,९०.
९२-९६,
३५-९,९०.
७-५९. ८०-९,९०.
कफज
१३-२९-
नि. ७-९०.
९२-९८,
३५-९९,९२.
७-५९. ८०-९,९०.
सन्निपातज
१३-३२-
नि. ७-९९,९८.
९२-२०,
३५-९३-९५.
७-५९. ८०-९२-५.
प्ल्होोदर
१३-३५-
नि. ७-९८,९६.
९२-२७-
३५-९३,२०.
७-५२. ८७-९५.
यकृदाल्योदर
३८.
चि. ९८-९२.
बद्धप्रोदर
१३-३९-
नि. ७-१९७,९८.
९२-२८-
३५-९३,२०.
७-५३. ८९-९३.
छिद्रोदर
१३-४२-
नि. ७-९२९.
९२-३२-
३५-२९,२२.
७-५३. ८९-२३.
जलोदर
१३-४.-
नि. ७-२१-२३.
९२-३६-
३५-२२-२८.
७-५३. ८९-२३.
Page 209
रोगाणां
नामानि
१९८
रोगाणां
चरक- संहिता
नामानि-
सुश्रुत- संहिता
अथातोदक
चि. १३-५५-५८.
उदावर्त्ते-
,, २६-६-१०. सु. ४५-९. निं. १२-८३,८४. २९-९.
वातनिग्रहण
,, ३६-७.
मूत्राभिघातज
,, ४५-८,९०. ,, ८-८,१४. २९-८.
पुरोषाभिघातज
,, ४५-८,९. ,, ८-३,८. २९-३.
शुक्राभिघातज
,, ४५-९४. ,, ८-१९,२०. २९-१०.
छर्दिनिग्रहण
,, ४५-९८. ,, ८-१९. २९-८.
क्षवथुनिग्रहण
,, ४५-९३. ,, ८-९. २९-१९.
जृम्भानिग्रहण
,, ४५-९९. ,, ८-१४. २९-१.
अश्रुनिग्रहण
,, ४५-९२. ,, ८-१२. २९-६.
उद्गारनिग्रहण
,, ४५-९८. ,, ८-७,८. २९-८.
छर्दिनिरोधज
,, ४५-९६. ,, ८-११,१२. २९-११.
तृष्णानिरोधज
,, ४५-९६. ,, ८-१०,११. २९-१०.
श्वासनिरोधज
,, ४५-९७. ,, ८-१८. २९-१२.
निद्रानिरोधज
,, ४५-९५. ,, ८-१२, २९-१२.
कासानिरोधज
,, ८-१३,१८.
उन्माद-
नि. ७-८. ,, ६२-३. उ. ६-७. २०-१.
वातज
चि. ९-३,८. ,, ६२-८. ,, ६-९-१०. २०-९,
पित्तज
मि. ६७|२ ,, ६२-८. ,, ६-१०,११. २०-९,
Page 210
[ERROR page 210 - NVIDIA client error]
Page 211
रोगाणां
नामानि
२००
रोगाणां
नररक-ससंहिता
सुथृत-ससंहिता
अ. हृदयम्
साधन-तिदानम्
नरामन-
स्था. अ. श्लो.
स्था. अ. श्लो.
स्था. अ. श्लो.
अ. श्लो.
श. अ. श्लो.
महाराक्षसोन्माद
चि. ९-२०.
पू. ७-३९.
कृत्राण्डोन्माद
७-४०,
कृत्योन्माद
९-७०.
वेतालोन्माद
९-७८.
गुद्यकोन्माद
९-७०.
भूतोन्माद
चि. ९-१७.
२०-९०.
९-३८.
उपदंशा-
नातज
मि. १२-९.
उ. ३३-४,६.
४७-२.
९-८२.
पित्तज
मि. १२-९.
उ. ३३-४,६.
४७-२.
९-८२.
कफज
मि. १२-९.
उ. ३३-९.
४७-३.
९-८२.
सन्निपातज
मि. १२-९.
उ. ३३-८.
४७-४.
९-८२.
रकज
मि. १२-९.
उ. ३३-९.
९-८२.
उपजिह्निका-
सू. १८-१९, चि. १२-१७.
९६-३९.
उ. २९-३४.
४६-३२.
९-९३४,
कदररोग-
चि. २७. वि. ४-३९,३२.
२४-१.
९-९०४,
कफरोड-
सू. २०-१७.
चि. २६-१२७,
उ. २०.
१७-७.
९-९२२-९२४.
कपेरोग-
चि. २६-१२७, १२८.
उ. २०.
९-९२२-९२४.
वातज
चि. २६-१२७, १२८.
१९-१-३.
९-९८२.
पित्तज
चि. २६-१२७,१२८.
१९-१-३.
९-९८२.
रकज
चि. २६-१२७, १२८.
१९-१,६.
९-९८२.
Page 212
रोगाणां
नामानि
२०९
रोगाणां
चरक-संहिता
सुश्रुत-संहिता
आ. हृदयमू
निदानम्
नामानि-
स्था. अ. खो.
स्था. अ. खो
स्था. अ. खो
अ. खो.
अ. खो.
सशिपातज
चि. २६-१२९,
उ. ९५-९,८.
पञ्च-१५.
प. ७-१४२.
म. ६३-२३.
रक्तज
उ. ९५-६,१९.
दृङ्कण्डू
,, २६-१२८.
अ. २०-९९.
उ. ९५-९२.
पञ्च-६.
,, ६३-९९.
कण्डूविस्फोटक
,, २६-१२८.
,, २०-९.
उ. ९५-९२.
पञ्च-४.
, ९-१४३.
कण्डू
,, २०-९९.
पञ्च-६.
,, ६३-९२.
कण्डूमाद
,, २६-१२८.
,, २०-१९.
उ. ९५-९.
पञ्च-२.
, ९-१४८.
कण्डूपाक
,, २०-२४.
पञ्च-९२.
कण्डूप्रतिनाह
,, २०-१२.
उ. ९५-९९.
पञ्च-७.
, ९-१४८.
,, ६३-१३.
कण्डूविसर्प
,, २०-९८.
उ. ९५-९४,९४.
पञ्च-९९.
, ९-१४३.
कण्डूरोथ
,, २६-१२९
,, २०-९६.
उ. ९५-९२.
पञ्च-९२.
, ९-१४३.
वर्णस्राव
,, २६-१२९.
,, २०-९०.
पञ्च-४.
, ९-१४३.
कर्णाश्रुन्द
,, २०-९९.
उ. ९५-९४.
पञ्च-९३.
, ९-१४९.
कर्णार्शस
,, २०-९६.
उ. ९५-३४.
पञ्च-९२.
, ९-१४९.
कृमि-करण
,, २०-१३.
उ. ३२-९३,९४.
पञ्च-७.
, ७-७३.
,, ६३-१३.
पूतिरुच
,, २६-१२९.
,, २०-३१.
उ. ९५-९२.
पञ्च-९२.
, ९-१४९.
माषिर्य
,, २६-१२९.
,, २०-८.
उ. ९५-९०.
पञ्च-३.
, ९-१४९.
कर्णशूल-
चि. २६-१२७,
,, २०-६.
उ. ९५-९२,९३.
, ९-१४९.
कर्णपा लिरोग-
चि. २४.
, ९-१४३.
,, ६३-२७.
उत्पात
,, २४-६,१९.
अ. ९५-२९,
पञ्च-९९,
, ९-१४८.
,, ६३-२७.
Page 213
रोगाणि
२०२
नामानि
रोगाणां नामानि-नि
चरक-संहिता स्था. अ. खो.
सुश्रुत-संहिता स्था. अ. खो.
अ. हृदयम् स्था. अ. खो.
माधव-निदानम् अ. खो.
तिमिर
चि. २५-८.
उ. १७-२२, २३.
५७-९८-२०.
विपचक्षु
९५-९६, ९७.
दुःस्वनध्वन
९-९.
९५-२३, २८. ९५-२०.
९-९७५. ६३-२१०.
परिपोटक
२०-२१.
९५-२०, २९. ९५-२०.
९-९७५.
परिलेखा
२४-९०, ९९.
९५-२८, ९५-२९,२२. २४.
९-९७५.
पातिकोष
९५-९८.
९-९७५.
निद्राति
९-९७५.
लसत्-
चि. ९८. उ. ४२.
मि. ३-२२. ९९.
९-२९.
वातज
९८-९०-९३, ४२-६८
३-२२-२८. ९९-४.
९-२९.
पित्तज
९८-९८.९६, ४२-९८
३-२८,२५. ९९-६.
९-२९.
कफज
९८-९९-९९. ४२-९०८
३-२६,२७. ९९-१७.
९-२९.
सत्तज
९८-२०-२३. ४२-९९.
३-२७-३२. ९७-८-९९.
९-२२.
क्षयज
९८-२४-३०. ४२-९२.
३-३२-३४. ९९-९२,९३.
९-२२.
करमणज
चि. ९६-३४-३६, ४८-९०. उ. ९९-४ | उ. ९९-४८-९०.
ति. ९३-९५. ८-९६-९८.
९-९८.
केशघ्नित
९९-४ | उ. ९६. चि ९६-३६
ति. ९३-९६. ८-९८.
कुम्भकामला
९६-३७, ४८-९९.
ति. ९३-९८. ८-९९.
९-२०.
शस्त्राघ्नित
चि. ९६-३८, ३६. उ. ९९-४ | उ. ९९-४९.
९३-९५. ८-९८.
Page 214
[ERROR page 214 - NVIDIA client error]
Page 215
रोगाणां नामानि
२०८
रोगाणां नामानि
चरक- संहिता
विपादिका
चि. ७-२३.
अलसक
,, ७-२३.
दद्रु
,, ७-२३.
चर्मंदल
,, ७-२४.
पामा (कच्छू)
,, ७-२५.
विस्फोटक
,, ७-२५.
शतारु
,, ७-२६.
विचर्चिका
,, ७-२६.
स्थूलारुढक
,, ७-२७.
मदारुकृछ
,, ७-२७.
वित्र
,, ७-१७३.
कुष्ठ—
,, ३०.
वीजोपघातज
,, २०-११८-१९२.
द्वत्रभेद
,, ३०-९५३-९५४.
जराजन्य
,, ३०-९५६-९८०.
मुञ्जाथुज
,, ३०-१८२-९८१.
वैत्रिक
Page 217
[ERROR page 217 - NVIDIA client error]
Page 218
[ERROR page 218 - NVIDIA client error]
Page 219
रोगाणां
नामानि
२०८
रोगाणां
चरक-संहिता
नामानि-
स्था. अ. श्लो.
गण्डमाला—
वि. १२-७९.
गर्भिणीरोग—
उपविष्टक
शा. ८-२६.
नागोदर
,, ८-२६.
लीनगर्भे
,, ९०-४७.
मृतगर्भे
,, ८-३०.
मूढगर्भे
,, ८-४,५.
विक्षिप्तगर्भे
किंकृत्स
शा. ८-३२.
गलगण्ड—
सू. १८-२७. वि. १२-७९.
शूल्म—
नि. ३-७. सू. ४२-८.
वातज
नि. ३-७. ,, ४२-१०.
पित्तज
नि. ३-९. ,, ४२-११.
कफज
नि. ३-११. ,, ४२-१२.
सन्निपातज
नि. ३-१२. ,, ४२-१३.
दृन्दज
,, ४-६.
Page 220
[ERROR page 220 - NVIDIA client error]
Page 221
रोगाणां
नामानि
२१०
रोगाणां
नामानि
चरक-
संहिता
स्था. अ. झ्लो.
सुश्रुत-
संहिता
स्था. अ. झ्लो.
अथ हृदयम्
स्पा. अ. झ्लो.
साधस-
निदानम्
अ. झ्लो.
शार्ङ्गधर-
संहिता
ख. अ. झ्लो.
भावप्रकााश:
ख. अ. झ्लो.
विषमाविन
चि. ६-१२.
सू. ३५-२८.
सू. १-८.
९-३,४.
दीक्षणाविन
,, ६-१२.
,, ३५-२८.
,, १-८.
६-८.
अत्ययाविन
(अत्रसकृत्)
,, ११-२२१.
ज्वर—
चि. ९-२०.
सू. ३९-१३.
चि. २-९, २.
२-३.
वातज
चि. ९-२१.
,, ३९-२९, ३०.
,, २-९०-९८.
२-८, ९.
पित्तज
,, ९-२४.
,, ३९-३९, ३२.
,, २-९८-२०.
२-९०, ९९.
कफज'
,, ९-२७.
,, ३९-३३, ३८.
,, २-२२.
२-९३, ९३.
वातकफज
,, ९-२९.
,, ३९-८७-८८.
,, २-२४.
२-९४, ९६.
वातपित्तज
चि. ९-२९.
,, ३९-८७,८८.
,, २-२८.
२-९८, ९४.
पित्तकफज
चि. ९-२९.
,, ३९-८०.
,, २-२६.
२-९७.
सन्निपातज
चि. ९-२९.
,, ३९-३४- ९०.
,, २-२५-३२. ३६.
२-९८- ९२.
आगन्तुज
चि. ९-३०.
,, ३९-९६- ९९.
,, २-३६- ८०.
२-२६- ३९.
त्रिपमज्वर—
,, ३-५३- ८३.
,, ३९-२९- ८०.
,, २-६८- ६९.
२-३९, ३२.
सन्तत
,, ३-५३- ६०.
,, ३९-६७.
,, २-१६, ४९.
२-३८.
सतत
,, ३-५९.
,, ३९-८०.
,, २-६९.
२-३७.
Page 222
रोगाणां नामानि
चरक- संहिता
स्था अ. श्लो. वि. ३-६२.
चक्रपाणि- टीका
सुश्रुत- संहिता
स्था. अ. श्लो. सू. ३९-७०.
अ. हृदयम्
स्या. अ. श्लो. वि. २-७०.
माधव- निदानम्
अ. श्लो. २-३६.
शार्ङ्गधर- संहिता
स्व. अ. श्लो. पू. ७-४.
भावप्रकाशः
म. ९-१२९.
अव्यक्त
" ३-६२. " ३९-७०. " २-७०, " २-३६. " ७-४. " ९-१२९.
वातव्याधि
" ३-६४. " ३९-९९. " २-९२, " २-७५. " ९-८.
चतुर्थक
" ३-६४-६७.
चतुर्थकविपर्यय
" ३-९३. " २-९३, " २-३९. " ९-१९०.
सन्निपातज-
" ९-१९७.
कुम्भीकाम
" ९-१९२.
पौर्णमास्य्
" ९-१९२.
प्रलापी
" ९-१९८.
अन्तर्दाह
" ९-१९७.
दण्डापात
" ९-१९६.
अन्तवक
" ९-१९९.
एणीमूढ
" ९-१९८.
हारिद्र
" ९-१९९.
अन्नचछा
" ९-२१.
मूत्रहास
" ९-२१.
रक्तपीडा
" ९-२२.
संघात
" ९-२३.
संधूपी
" ९-८७.
सीताह
तमित्र
Page 223
सेतुबन्ध:
चरक- सुश्रुत- अ. हृदयम् माधव- वाग्भट- आाश्रय:
२१२
निघण्टु संहिता संहिता निदानम् संहिता संहिता
ताम्रपर्णि-
स्था. अ. खो. स्था. अ. खो. स्था. अ. खो. अ. खो. ख. अ. खो. ख. अ. खु.
प्रलम्बक
म. १-४३४.
रक्तजीवी
,, १-४३६.
अभिनीलम्
,, १-४३६.
गिल्किक
,, १-४३९.
स्निग्ध
,, १-५००
अन्तक
,, १-५०९.
लोहित
,, १-५०२.
चित्तद्रवम्
,, १-५०३.
काणिक
,, १-५०७.
कण्ठकुञ्ज
,, १-५०८.
भूरिनेत्र
,, १-५०९.
रसभेदातुगल ज्वर—
रसज्वर्य
चि. ३-७६.
उ. ३९-८३. ति. ३-१८,५९. २-८८.
,, ३-८९.
रक्तज्वर्य
, ३-७९.
, ३९-८४. ,, ३-८९. २-८९.
मांसज्वर्य
,, ३-८३.
, ३९-८४. ,, ३-९०. २-८०.
मेदोज्वर्य
,, ३-७९,
, ३९-८६. ,, ३-९०,९९. २-८९.
अस्थिज्वर्य
,, ३-८०.
, ३९-८९. ,, ३-९२,९३. २-८३.
मज्जाज्वर्य
,, ३-८१.
, ३९-९२. ,, ३-९३,९३. २-८३.
शुक्रज्वर्य
,, ३-८२.
, ३९-८८,८९.
२-८४.
जारज्वन् —
,, ३९-९८.
२-७५. पु. ३-७. ,, ३-९८.
अभियातज
,, ३-१७८,१७२.
, ३९-२०. ,, ३-३८. २-७५.
,, ३-३८.
Page 224
रोषणां
२५३
तामानि
रोषणां चरक- संहिता
स्था. अ. खो. स्था. अ. खो. स्था. अ. खो. अ. खो. व. अ. खो. व. अ. खं.
श्रामज्वर्य
मि. २-३८,३९.
पू. ७-६.
चेष्टज्वर्य
,, २-३६,३९.
,, ५-६.
क्षतज्वर्य
,, २-३८,३९.
,, ५-६.
दाहज्वर्य
,, २-३८,३९.
,, ५-६.
अभिचारज- चि. ३-११८.
ज. ३९-२९. ,, २-८२,८३. २-२६. ,, ३९-०९
,, ५-४. ,, ३-०३.
अभिवापज्वर्य
,, २-८३. २-२६.
,, ५-४.
अभिपत्ज ज्वर्य
,, ३९-८०. ,, २-८०. २-२६.
,, ५-४. ,, ३-०३.
ग्रहचेष्टजज्वर्य
,, ३९-२९. ,, २-८०.
,, ५-४.
धामज
,, ३-१२२. ज. ३९-२९-०८. ,, २-८२.
,, ५-६. ,, ३-५३.
भयज
,, ३-११४. ,, ३९-०८. ,, २-८२.
,, ५-६. ,, ३-५३.
शोकज
,, ३-१२३. ,, ३९-२९-०८. ,, २-८२.
,, ५-६. ,, ३-५३.
कोधज
,, ३-१२३. ,, ३९-०८. ,, २-८२.
,, ५-६. ,, ३-५३.
विषज
,, ३-१२४. ,, ३९-२०-०८. ,, २-८९.
,, ५-६. ,, ३-५४.
शौपधिगन्धज
,, ३-१२९. ,, ३९-२९-०८. ,, २-८९.
,, ५-६.
जलत्रास- (जलसंत्रास)
च. ५-८८. उ. ३८-९६. उ९-०९-३३.
हृद्रि-
चि. २०-४, ५. उ. ४३-३-८. नि. १-२०. ३-१-७४.
,, ५-८. ,, ३-७८.
वातजा
,, २०-५-८. ,, ४३-९. ,, १-३९-३३. ,, ५-८.
,, ३-७८. ,, ३५-५.
Page 225
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि-
चरक- संहिता
सुश्रुत- संहिता
अ. हृदयम्
माधव- निदानम्
शाङ्गधर- संहिता
पित्तजा
चि. २०-१०, ११.
उ. ४९-९०,
नि. ५-३२, ३४.
९५-७.
पृ. ७-२८.
कफजा
" २०-१२,
" ४९-९१.
" ५-३४,
९५-८. १३.
" ७-२८.
सन्निपातजा
" २०-१४, १५.
" ४९-९२.
" ४-३६.
९५-८.
" ७-२८.
दृष्टार्थैग्रा संयोगजा
" ४-३६, ३७.
" ७-२९.
बीभत्सजा
" २०-१८.
" ४९-९२.
" ४-३६,
९५-९२.
दौहृदजा
" ४९-९२.
" ४-३०.
९५-९२.
" ७-२९.
आमजा
" ४९-९२.
" ४-३०.
९५-९२.
अदृष्टान्यजा
" ४९-९२.
९५-९२.
कृमिजा
" ४९-९२.
" ४-३०.
९५-९२, ९३.
" ७-२८.
अग्रुजा—
चि. २२-५- ७.
" ८-३- ७.
" ४-८४- ४९.
९६-९२.
" ७-३०.
वातजा
" २२-११, १२.
" ८-८.
" ४-१०, ४९.
९६-३.
" ७-३०.
सिद्धजा
" २३-१३, १४.
" ८-९.
" ४-१९, ९०.
९६-४.
" ७-३०.
श्र. मजा
" २२-१४.
" ८-९८.
" ४-१९.
९६-८.
क्षयजा
" २२-१९.
" ८-९३, ९८.
" ४-१९, ९०.
९६-६, ७.
" ७-२९.
औपसर्गिकी
" २२-१९.
" ४-४९.
९६-८.
" ७-२९.
स्त्रजा:
" ८-१२.
९६-६.
Page 226
रोगाणां
नामानि
२१४
रोगारणी
निदानिन-
जारक--
संदिसार
स्रुजुर--
संदितो
सामान--
निदानम्
तरंगोत्तर-
संहितातः
स्य. उ. खो.
स्या. उ. खो.
उ. ४८-99.
पु. ७-३०.
मि. ४-५२,
म. १८-६.
१६-५१.
कफजाः
मज्जजा
,, १८-९४.
,, ९८-९०.
मिद्रोजा
,, ४८-९४.
, ९-३९.
दग्ध--
छ. १३-९६.
, ९-०९.
दुष्ट (तुच्छ. ता.)
,, १३-९६.
,, ९-०९.
सु. ३०-४९.
, ९-०९.
अतिदग्ध
,, १३-९६.
, ९-०९.
सु. ३०-४८.
, ९-०९.
तुदेग्ध
,, १३-९६.
, ९-०९.
सु. ३०-४८.
, ९-०९.
सव्यगुददगध
,, १३-९६.
, ९-०९.
सु. ३०-४९.
, ९-०९.
स्नेहदग्ध
,, ३०-१२.
दारुण--
सु. २०-१४.
, ९-३०.
९८-९.
,, ९-३०.
मांडीमजा--
चि. २५-५६.
म. ७८-९.
नि. ९०-९,
सु. २९-२६-
३८.
२४-१,७.
,, ९-०९.
वाराजन्य
,, ९०-९७.
,, ९-०९.
,, २९-२९.
,, ७८-३.
२४.३.
पित्तजव्य
,, ९०-९९.
,, ९-०९.
,, २९-२९,
,, ७८-७.
३०.
२४-३.
कफजव्य
,, ९०-९३.
,, ९-०९.
,, २९-३०,३९.
,, ७८-७.
२४-७,८.
दरदज
,, ९०-१७.
रतिपातजव्य
,, ९०-१३.
,, ९-०९.
,, २९-३९.
,, ७८-३.
२७-८,१०.
,, ८-०९.
,, ७८-३.
शात्यनिमित्तज
,, ९०-९७.
,, ९-०९.
,, २९-३१.
,, ७८-३.
२७--८,१०,८.
,, ८-०९.
,, ७८-३.
नाडीचकपन-
व्यापत्
शा. ८-४५.
Page 227
रोगाणां
नामानि
कायाम-
वातुष्टिदवा
व्यायाम-
वातुष्टिदवा
पिष्टलिङ्ग
विनामिका
वितृम्भिका
तृण्ठी
नानारोग—
अतिदिद्रयाय-(पीडितः)
दुष्टप्रतिश्याय
दातन
पित्तज
इक्षुज
सन्निपातजः
रक्तज
सर्वदु-
नास्तनोप-
प्रतीताह-
Page 228
रोगाणां
नामानि
संग्रहास्यां
चरक-संहिता
नामानि-
स्थौ. व. खो.
सुश्रुत-संहिता
स्था. अ. को.
अ. हृदयमू
त्या. म. खो.
रोगस्य-निदानम्
अ. खो.
शा.घर-संहिता
स. अ. खो.
भावप्रकाश:
स. अ. खो.
नासास्राव-
चि. २६-११२. उ. १२-९६,९७. उ. ९८-१९८. पू. ७-१४९. म. ६७-१४.
अपीनस--
चि. २६-११४. उ. १२-९. उ. ९९-२०,२३. पू. ७-९४८. म. ६७-१४.
प्रतिश्याय--
चि. २६-११४. उ. १२-९. उ. १८-२६,२९. पू. ७-१४६. म. ६७-७.
नासाश्वयथु-
चि. २६-११५. उ. १२-९५, २०. उ. ९८-२०. पू. ७-९८. म. ६७-६९.
नासाबुन्द--
चि. २६-११६. उ. १२-२०. उ. ९२-९६. पू. ७-९८. म. ६७-३९.
पूयरक्त--
चि. २६-११६. उ. १२-९०. उ. ९९-२८. पू. ७-९८. म. ६७-८.
पूतिनास्या
चि. २६-११३. उ. १२-९,८. उ. ९९-२३. पू. ७-९८. म. ६७-६.
अरुंचिका-
चि. २६-११७. उ. १२-८,५. पू. ७-९८. म. ६७-३.
दीप--
चि. २६-११७. उ. १२-९८, ९४. पू. ७-९९. म. ६७-३३.
घ्रंध्रायु--
चि. २६-११७. उ. १२-९३,९८. पू. ७-९८. म. ६७-३७.
नासागतरक्त-पित्त--
चि. ४-१७, ९८. उ. १२-९. पू. ७-९८. म. ६७-३९.
नासार्ग्रस्र--
चि. १४-५. उ. १२-९. उ. ९९-८. पू. ७-९८. म. ६७-३७.
एटक--
उ. ९९-२०. पू. ७-९८.
पीनस(आमपक)--
उ. ९९-१३. पू. ७-९८.
आतिस्थूल-(मेदोदोष)
सू. २१-८. सू. १८-३३. उ. ९८-२०. पू. ७-८. म. ३८.
मतिसंश--
सू. २१-१०-१२. सू. ९-३३.
निस्यारसक--
सू. ७-९०.
निस्तानिका--
सू. ७-१०९.
नेत्ररोग--
चि. २६. उ. ९-२८. स. ९-९५. पू. ७-३. म. ६७.
Page 229
[ERROR page 229 - NVIDIA client error]
Page 230
रोगाणां नामानि
२१९
रोगाणां नामानि
चरक- संहिता स्या. अ. खो.
सुश्रुत- संहिता स्या. अ. खो.
अ. हृदयम् स्या. अ. खो.
माधव- निदानम् म. खो.
शार्ङ्घर- संहिता ख. अ. खो.
शूलकृमि- (रोहिण्त)
उ. ३-१४.
५९-८९.
पु. ७-१५४.
अण्डान्त्ररिका
उ. ३-१५.
उ. ८-१४.
५९-८२.
पु. ७-१५६.
बहुलवर्म्म
उ. ३-९६.
५९-८३.
पु. ७-९५४.
विसर्पकवर्म्मे
उ. ३-१९.
५९-८८.
पु. ७-९५४.
वर्त्मकर्द्दम
उ. ३-९९.
उ. ८-९८.
५९-८५.
पु. ७-९५६.
ऋष्टिवर्म्म
उ. ३-९८.
उ. ८-९२.
५९-८४.
पु. ७-९५४.
इषातवर्म्म
उ. ३-२०.
उ. ८-१९.
५९-८७.
पु. ७-९५६.
प्रकीर्णकवर्म्म- (कफोत्कृष्ट)
उ. ३-२९.
उ. ८-९०.
५९-८८.
पु. ७-९५८.
अपरिकृन्त- (ऋष्टिवर्म्म)
उ. ३-२२.
उ. ८-९६.
५९-८९.
पु. ७-९५४.
वानार्दित- (वरिष्ठवर्म्म)
उ. ३-२३.
उ. ८-६.
५९-९०.
पु. ७-९५७.
थरवृद
उ. ३-२४.
उ. ८-२८.
५९-९९.
पु. ७-९५४.
निमिप
उ. ३-२४.
उ. ८-४.
५९-९३.
पु. ७-९५७.
शोणितार्बुद- (रक्तोत्कृष्ट)
उ. ३-२६.
५९-९३.
पु. ७-९५८.
लगण
उ. ३-२९.
उ. ८-१९.
५९-९८.
पु. ७-९५६.
विदारवर्म्म
उ. ३-२८.
उ. ८-९४.
५९-९४.
पु. ७-९५६.
कुञ्चन
५९-९६.
पु. ७-९५८.
पक्ष्म रोग- पद्मककोप
उ. ३-२९,३०.
उ. ८-२९,३२.
५९-९७,९८.
पु. ७-९५४.
पक्ष्म शात
उ. ८-६,९.
५९-९८.
पु. ७-९५८.
Page 231
रोगाणां नामानि
२२०
रोगाणां नामानि-
चरक- संहिता
स्था. स. खंडो. स्या. अ. खंडो. स्या. अ. खंडो.
सुश्रुत- संहिता
उ. ४-४. उ. ९०-१७, १८. ,, ९०-९६. ,, ९०-९६,९७. ,, ९०-९२.
अ. हृदयम् माधव- निदानम्
५९-६५. ५९-६५. ५९-६५. ५९-६५.
शार्ङ्गधर- संहिता
पु. ७-१९०. ,, ७-९६. ,, ७-९६९. ,, ७-९६०. ,, ७-९६९.
भावप्रकाश:
म. ६२-६५. ,, ६२-६५. ,, ६२-६८. ,, ६२-६९. ,, ६२-७०.
शुक्रगतरोग-प्रस्ताव्ये
शुक्रार्त्तमे
८-४. ,, ९०-९२. ५९-६४. ,, ७-९६०. ,, ६२-६५.
लोहितार्त्तमे
८-४. ,, ९०-९६. ५९-६५. ,, ७-९६९. ,, ६२-६७.
कफाम्बुजार्त्तमे
६-६. ,, ९४-९-३०. ४९-५. ,, ७-९६९. ,, ६२-९९६.
Page 232
रोगाणां नामानि
रक्ताभिधान्द
वातज अधिमान्द्य , ६—१२,१३. ,, ९४—३,४. ४९—८.
पित्तज ,, ,, ६—९४,९४. ,, ९४—८,९०. ४९—८,९०.
कफज ,, ,, ६—९६,९७. ,, ९४—९९,९२. ४९—८,९०.
रक्तज ,, ,, ६—९८,९८. ,, ९४—९३,९८. ४९—८,९०
शोफवात ,, ,, ६—२९, २२. ,, ९४—९८— ९८. ४९—९८.
अर्शोफवात ,, ,, ६—२३. ,, ९४—९८. ४९—९८.
हताधिमान्द्य ,, ,, ६—२३. ,, ९४—४. ४९—९४
वातपर्याय ,, ,, ६—२४. ,, ९४—७०. ४९—९६.
जुद्धासृपाक ,, ,, ६—३६ ,, ९४—९६, ९६. ४९—९७.
अन्यतोवात ,, ,, ६—२९. ,, ९४—६, ७. ४९—९८.
अम्लाध्मानित ,, ,, ६—२८. ,, ९४—२९— २३. ४९—९८.
सिरोर्त्तपात ,, ,, ६—२९. ,, ९०—९८. ४९—२०.
सिरःप्रहर्पे ,, ,, ६—३०. ,, ९०—९१. ४९—२९.
दृष्टिगतरोम—
वातिक-लिङ्गनाश ,, ,, ७—९८, ९८. ,, ९२—८— ९२. ४९—४९, ८२.
पैत्तिक ,, ,, ७—९८, २०. ,, ९२—९३, ९८. ४९—८३, ८३.
Page 233
रोगाणां
नामानि
रोगाणां
नामानि
खेचिक-लिखितानां
चरक- संहिता
स्था. भ. खो.
सुश्रुत- संहिता
स्था. भ. खो.
अ. हृदयम्
स्था. भ. खो.
माधव- निदानम्
भ. खो.
शार्ङ्गधर- संहिता
ब. भ. खो.
भावप्रकाशः
स. अ. खो.
रक्तज
व. ७-३३, २३.
सांदिपातिक
व. ७-३३, २४.
परिस्नायी
व. ७-३४, २६.
दिवार्धय
व. ७-३४, ३६.
रात्र्यार्धय
व. ७-३४, ३८.
भूमिदर्शी
व. ७-३९.
हस्वजार्डय
व. ७-४०.
नकुलार्ध्य
व. ७-४०, ४९.
गर्म्मीरिका
व. ७-४९, ४२.
दिमितार्ज्ञय
व. ७-४३.
अनिमितार्ज्ञय
व. ७-४३, ४८.
पाण्डुरोग-
चि. १६-७-९९.
वातज
चि. १६-९१, ९८.
पित्तज
चि. १६-९१, ९२.
कफज
चि. १६-९३-९४, ९२.
व. १२-१९६-२०.
व. १३-१९-३०, २९.
व. १३-२०.
व. १३-२०, २१.
व. १३-२४-२८.
व. १३-२४.
व. १३-२४-२५-२८.
व. १३-२४.
व. १३-२९, ३०.
व. १३-३०.
व. १३-३०, ३१.
पृ. ७-१९६.
पृ. ७-१९६.
पृ. ७-१९६.
पृ. ७-१९७.
पृ. ७-१९७.
पृ. ७-१९७.
पृ. ७-१९८.
म. ६२-३९, ३२.
म. ६२-३३.
म. ६२-३४.
म. ६२-७१.
म. ६२-७९.
म. ६२-४९.
म. ६२-४३.
८४-३.
८४-९.
८-४.
८-३.
८-७.
८-६.
पृ. ९-९८.
पृ. ९-९०.
पृ. ९-९५.
म. ८.
म. ८-४.
म. ८-७.
म. ८-६.
Page 234
रोगाणां
नामानि-
धनिपातज
मूत्रकृच्छ्रोजन्य
अपानकी
नानातमज-
पित्तविकार
अर्शिपाक
अन्नगन्ध
अन्नविदाहन
अतिस्वेद
अत्रुजि
अन्तर्दाह
असृक
मंसदाह
आस्यविपाक
उष्मा चिकित्स्य
भव
कक्षा
कामला
गलपाक
Page 235
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि-
चरक- संहिता
स्था. अ. षो.
सुश्रुत- संहिता
स्था. अ. षो.
भ. हृदयम्
स्था. अ. षो.
माघव- निदानम्
अ. षो.
शार्ङ्घर- संहिता
ख. स. षो.
भावप्रकाश:
ख. अ. षो.
गुदपाक
सू. २०-१४.
चर्मदलन
,, २०-१४.
जीर्णदान
,, २०-१४.
तमःप्रवेश
,, २०-१४.
तिक्तास्यता
,, २०-१४.
तृष्णार्शिक्य
,, २०-१४.
रतगवदरण
,, २०-१४.
स्वगदाह
,, २०-१४.
दवद्रु
,, २०-१४.
दाह
,, २०-१४.
भूमक(भूमोद्रार)
,, २०-१४.
अकालवलित
पूतिमुखता
,, २०-१४.
प्लोह
,, २०-१४.
मांसक्लेद
,, २०-१४,
मांसराह
,, २०-१४,
मेढ्रपाक
,, २०-१४.
रक्तकोप्ठ
,, २०-१४.
रक्तविस्फोट
,, २०-१४.
रक्तपित्त
,, २०-१४. उ. ४५-९-१०
रक्तमूत्रल
,, २०-१४.
सू. ११-९.
सू. ११-७.
१५-३.
म. २६-५.
य. ६-१२९.
,, २६-५.
, ६-९५६.
,, २६-४.
,, २६-२.
, ९५-९-१०.
Page 236
लोहितगर्द्धास्यता
सू. २०-१४.
विदाह
,, २०-१४.
शोणितविस्रंसन
,, २०-१४.
हरित-हारित-नेत्रमुखवचःसत्व
,, २०-१४.
हरितस्व
,, २०-१४.
हारिद्रस्व
,, २०-१४.
पिञ्जकाश
,, १७-८२. श्ले. ६-१८. नि. ९०-२५,२६. ३३-२७,२८. ,, ९-६३. ,, ३९.
रशनविदा
,, १७-८४. ,, ६-९५. ,, ९०-२९. ३३-२९. ,, ९-६८. ,, ३९-३९.
कच्छपीका
,, १७-८५. ,, ६-९६. ,, ९०-३०. ३३-३०. ,, ९-६८. ,, ३६-३७.
जालिनी
,, १७-८६. ,, ६-९६. ,, ९०-२९. ३३-३०. ,, ९-६८. ,, ३८-३२.
विमता
,, १७-८९. ,, ६-९९. ,, ९०-३०. ३३-३९. ,, ९-६८. ,, ३८-३३.
अनजी
,, १७-८८. ,, ६-९८. ,, ९०-३९. ३३-३३. ,, ९-६८. ,, ३८-३४.
सर्पेपिका
,, १७-८९. ,, ६-९४. ,, ९०-३३. ३३-२९. ,, ९-६८. ,, ३८-३९.
विद्रधिका (विद्रधि)
,, १७-९०. ,, ६-९९. ,, ९०-३८-३२. ३३-३८. ,, ९-६८. ,, ३८-३८.
पुत्रिणी
,, ६-९९. ,, ९०-३३. ३३-३२. ,, ९-६८. ,, ३८-३८.
मसूरिका
,, ६-९८. ,, ९०-३२. ३३-३२. ,, ९-६८. ,, ३८-३८.
विदारिका
,, ६-९९. ,, ९०-३८. ३३-३८. ,, ९-६८. ,, ३८-३८.
प्रदर-चातज
नि. ३०-२०८. था. २-९८-२०. ६९-९. ,, ३०-२१२. -६९-२.
Page 237
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि-
चरक- संहिता
सु. अ. खो. सु. अ. खो.
वातज
चि. ३०-२१६.
पित्तज
चि. ३०-२१७, २१६.
६१-३.
कफज
,, ३०-२१७, २१८.
६१-३.
सांनिपातिक
,, ३०-२२०.
६९-८.
प्रमेह-
निदा. ४-८.
चि. ६-८.
,, ९०.
३३-६.
प. ७-५०.
उदकमेह
,, ४-१३.
,, ६-९०.
, ९०-८.
३३-७८.
, ७-५०.
दश्वालिका
,, ४-१४.
,, ६-९०.
, ९०-९.
३३-८.
, ७-५०.
सान्द्रमेह
,, ४-१५.
,, ६-९०.
, ९०-९०.
३३-९.
, ७-५०.
सान्द्रप्रवादमेह
,, ४-१६.
शुक्रमेह
,, ४-१७.
,, ६-९०.
, ९०-९९.
३३-१०.
, ७-५०.
शुक्रमेह
,, ४-१८.
,, ६-९०.
, ९०-९२.
३३-११.
, ७-५१.
शीतमेह
,, ४-२१.
, ९०-९२.
३३-११.
, ७-५१.
शीतामेह
,, ४-२१.
,, ६-९०.
, ९०-१३.
३३-१२.
, ७-५१.
सिकतामेह
,, ४-२०.
,, ६-९०.
, ९०-१२.
३३-११.
, ७-५१.
लालयेह
,, ४-२२.
, ९०-१३.
३३-१२.
, ७-५०.
सारमेह
,, ४-२१.
,, ६-११.
, ९०-१४.
३३-१३.
, ७-५२.
कालमेह(कृणमेह)
,, ४-३०.
, ९०-१४.
३३-१३.
, ७-५२.
नीहारमेह
,, ४-३१.
,, ६-११.
, ९०-१४.
३३-१३.
, ७-५२.
लोहितमेह
,, ४-३२.
,, ६-११.
, ९०-१५.
३३-१४.
, ७-५१.
मासिरमेह
,, ४-३३.
,, ६-११.
, ९०-१४.
३३-१४.
, ७-५१.
Page 238
रोमाणां
नामानि
२२७
रोमाणां
चरक-संहिता
नामानि-
स्था. अ. खो.
हारिद्रामेह
नि. ४-३४; नि. ६-९९.
वसामेह
, ४-४१. , ६-१२.
मज्जामेह
, ४-४२.
हस्तिमेह
, ४-४३. , ६-१२.
मधुमेह (कौद्रुमेह)
, ४-४४. , ६-१२.
शुरामेह
, ६-९०.
ल्वणमेह
, ६-९०.
विष्टमेह
, ६-९०.
फेनमेह
, ६-९०.
अश्ममेह
, ६-९९.
सर्पिर्मेह
, ६-९२.
प्लीहरोग-
सू. १९-४. , १८-२८.
वातज
, १९-४ | ४.
पित्तज
, १९-४ | ४.
कफज
, १९-४ | ४.
त्रिदोषज
, १९-४ | ४.
रक्तज
, १९-४ | ४.
किरणरोग-
२-९-८. (पृ०)
बालरोगा:-
६८.
कुकूणक
सू. १८,८. ज. ८-९८,२०. ८-८,८.
Page 239
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि
चरक- संहिता
नामानि-
सुष्टुत- संहिता
स. हृदयम्
माधव- निदानम्
शार्ङ्धर- संहिता
भावप्रकाश:
पारिगर्भिक
६८-९०,९१.
पू. ७-९८७.
म. ७०-१३२, १३४.
साधारणटक
उ. २-६३,६५.
,, ७-९८७.
,, ७०-१२४, १२६.
महापद्म
६८-९८,९९०.
,, ९-९८९.
, '९०-९९६.
उपदंशीयक
, २३-२९.
जुदपाक
, ९-९८९.
, ९०-९९६.
धात्यामूत्र
, ९-९८८.
स्कन्दग्रह
स. २८.
, ३-६,९.
६८-२०,२२.
, ९-९८९.
,, ९०-२४.
स्कन्दापस्मार
, २९.
, ३-९,९९.
६८-२२.
, ९-९८९.
,, ९०-२९.
शकुनाप्रह
, ३०.
, ३-९,३०.
६८-२३.
, ९-९८९.
,, ९०-२९.
रेवतीग्रह
, ३९.
, ३-२०,३८.
६८-२७.
, ९-९८९.
,, ९०-२८.
पूतनाग्रह
, ३२.
, ३-२०,२९.
६८-२१.
, ९-९८०.
,, ९०-२९.
अन्धपूतनाग्रह
, ३३.
, ३-२३,२४.
६८-२६.
, ९-९८०.
,, ९०-३०.
शीतपूतनाग्रह
, ३४.
, ३-२२,२३.
६८-२७.
, ९-९८०.
,, ९०-२९.
मुसमण्डिकाग्रह
, ३५.
, ३-२६,२७.
६८-२८.
, ९-९८०.
,, ९०-३२.
नैगमेय(प)
, ३६.
, ३-९२,९४.
६८-२९.
, ९-९८०.
,, ९०-३३.
दन्तोद्गम
, २-२६,२९.
, ९-९८५.
,, ९०-३३.
भगन्दर-
चि. १२-९६,९७.
नि. ४.
, ९८.
४६-९१.
, ९-८०.
दरपोनक
, ४-५१.
, ९८-९९-९३.
४६-२,३.
, ९-८०.
उप्ट्रप्रव
, ४-५.
, ९८-९३.
४६-३,४०.
, ९-८०.
परिस्रावी
, ४-९.
, ९८-९३.
४६-९१.
, ९-८९.
शम्बूकावर्ते
, ४-८.
, ९८-९९,९८.
४६-५१.
, ९-८२.
Page 240
रोगाणां
नामानि-
चरक-संहिता
स्था. अ. खो.
सुश्रुत-संहिता
स्था. अ. खो.
अ. हृदयम्
स्पा. अ. खो.
माधव-निदानम्
अ. खो.
शार्ङ्घर-संहिता
ख. अ. खो.
भावप्रकाशः
ख. अ. खो.
उन्मादंगाम्भी
ति. ४-९.
उ. २८-९८,२०. ७६-७९.
शाल्यजत्न्य(क्षतज)
,, २८-३०.
भग्न-
चि. २५-६८,७१. ,, ९४-३. ,, २१९.
उत्पात
,, ९४-४५,७९.
विमिच्छ
,, ९४-४५,७९.
विवर्तित
,, ९४-४५,७९.
तिर्यंक्क्षिप्त
,, ९४-४५,७९.
अतिक्षिप्त(क्ष्वस्त)
,, ९४-४५,७९.
अवक्षिप्त
,, ९४-४५,७९.
कर्दमक
,, ९४-९०.
अश्मरीणे
,, ९४-९०.
चूर्णित
,, ९४-९०.
पिष्टित
,, ९४-९०.
अस्तिच्युतिल्छिन्न
,, ९४-९०.
अतिपातित
,, ९४-९०.
मज्जानुगत
,, ९४-९०.
रक्तपित्त
,, ९४-९०.
वक्त्र
,, ९४-९०.
छिद्रस्य द्वे मेदसौ
अणुविद्धीर्ण
,, ९४-९०.
बहुविद्धीर्ण
,, ९४-९०.
पाटित
,, ९४-९०.
Page 241
रोगाणां
नामानि
२३०
रोगाणां
चरक-संहिता स्या. अ. खो.
सुश्रुत-संहिता स्या. अ. खो.
अ. हृदयम् स्या. अ. खो.
माधवनिदानम् अ. खो.
नामानि-काण्डभम
मद-
सू. २४-२९.
नि. १५-१९.
नि. ६-२६.
यु. ६-३३.
वातज
,, २४-३०.
,, ६-२६, २७.
,, ६-३३.
पित्तज
,, २४-३१.
,, ६-२७.
,, ६-३३.
कफज
,, २४-३२.
,, ६-२८.
,, ६-३३.
सनिपातज
,, २४-३३.
,, ६-२८.
,, ६-३३.
रक्तज
,, २४-३४.
,, ६-२८, २९.
,, ६-३३.
मध्यज
,, २४-३२.
,, ६-२९.
,, ६-३३.
,, १८-२४ ३५.
विषज
,, २४-३४.
,, ६-२९.
,, ६-३३.
मधुमेह
नि. ४-८४.
,, ६-२४.
,, १०-८८.
३३-३६.
,, ६-३२.
मदात्यय-(पानात्यय)
चि. २४.
सू. ८०.
,, ६-१८.
१८-१.
,, ६-३८.
वातज
,, २४-१०, ११.
,, ८०-१८.
,, ६-१८.
१८-१६.
,, ६-३८.
पित्तज
,, २४-१२-१४.
,, ८०-१८.
,, ६-१९.
१८-१७.
,, ६-३८.
कफज
,, २४-१५-१७.
,, ८०-१८.
,, ६-२०.
१८-१८.
,, ६-३८.
सन्निपातज
,, २४-१००.
,, ८०-१८.
,, ६-२०.
१८-१८.
,, १८-४१.
धनसक
,, २४-१११-२०१.
,, ६-२२.
विक्षय
,, २४-२०२.
,, ८०-२२ २३.
Page 242
[ERROR page 242 - NVIDIA client error]
Page 243
[ERROR page 243 - NVIDIA client error]
Page 244
[ERROR page 244 - NVIDIA client error]
Page 245
[ERROR page 245 - NVIDIA client error]
Page 246
रोगाणां
नामानि
२३५
संधिपातज-रोहिणी
चरक-संहिता स्था. अ. षो. सुश्रुत-संहिता नि. ९६-५०. उ. २९-४५. माधव-निदानम् अ. षो. शार्ङ्घर-संहिता पू. ७-१३७. भावप्रकाशः म. ६५-११९.
रक्तज
,, ९६-५०. ,, २९-४५. ,, ५६-४९. ,, ७-१३७. ,, ६५-१३०.
मेदोज
,, ,, ,, ,, ,, ७-९३८.
कफशाल्क-(तुण्डिकेरी)
,, ९६-४९. ,, २९-४५, ८६. ५६-४२. ,, ७-९३८. ,, ६४-९२२.
अधिजिह्वा
,, ९६-४३. ,, २९-४३. ५६-४३. ,, ,, ६४-९२३.
वलघ्न
,, ९६-४३. ,, २९-४३. ५६-४३. ,, ७-९३९. ,, ६४-९२८.
बलास
,, ९६-४८. ,, ,, ५६-४८. ,, ,, ६४-९२४.
एकवृन्द
,, ९६-४१. ,, २९-४५. ५६-४५. ,, ७-९३८. ,, ६४-९२५.
वृन्द
,, ९६-४५. ,, २९-४५. ५६-४९. ,, ७-९३८. ,, ६४-९२९.
यातसी
,, ९६-४९. ,, २९-४०, ४९. ५६-४०. ,, ७-९३८. ,, ६४-९२८.
गिलायु
,, ९६-४०. ,, २९-४८, ४०. ५६-४९. ,, ७-९३९. ,, ६४-९२९.
गलवृद्धि
,, ९६-४९. ,, २९-४९, ४७. ५६-४०. ,, ७-९३८. ,, ६४-९३०.
गलोघ
,, ९६-५०. ,, २९-४८. ५६-४९. ,, ७-९३८. ,, ६४-९३९.
स्वग्ल
,, ९६-५९. ,, २९-४०. ५६-४९. ,, ७-९३८. ,, ६४-९३९.
मांसतान-(अर्बुद)
,, ९६-५७. ,, २९-४७, ४७. ५६-४७. ,, ७-९३८. ,, ६४-९३७.
विदारी
,, ९६-५७. ,, ,, ५६-४८. ,, ,, ६४-९३८.
सर्वेषामुभयरो-रोग-
शोथज
,, ९६-५४. ,, २९-४८,४९. ५६-४८. ,, ७-९४०. ,, ६४-९४८.
Page 247
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि-
चरक- संहिता स्या. अ. ष्ठो.
सुश्रुत- संहिता स्या. अ. ष्ठो.
अ. हृदयम् स्पा. अ. ष्ठो.
माधव- निदानम् अ. ष्ठो.
शार्ङ्घर- संहिता ख. अ. ष्ठो.
भावप्रकाश: ख. अ. ष्ठो. म. ६५-१४९.
पित्तज चि. १६-६५. उ. २१-६१. ५६-५५. पृ. ७-१४०. म. ६५-१४९.
कफज ,, १६-६६. ,, २१-६३. ५६-५५. ,, ७-१४०. ,, ६५-१४०.
रक्तज (रुधिरपाक) ,, ९६-५०. ,, २९-६७. ९-१४८.
सन्निपातज ,, २९-६३.
पूत्यास्य ,, ९-१४९.
ऊर्ध्वगु(ग)द ,, ९-१४९.
अर्शस् ,, २९-६३, ६३.
कृच्छ्र्र्श्वास ,, २९-६३.
मूत्ररोग-
मूत्रकृच्छ्र्- चि. २६-३२. उ. ५८-८. ति. ९. ३०-९. ,, ९-४९. ,, ३८-३०.
वातज ,, २६-३४. ,, ९-८०. ३०-३. ,, ९-४९. ,, ३८-३०.
पित्तज ,, २६-३४. ,, ५९-४. ,, ९-८०. ३०-३. ,, ९-४९. ,, ३८-८.
कफज ,, २६-३५. ,, ५९-६. ,, ९-४. ३०-८. ,, ९-४९. ,, ३८-८०.
सन्निपातज ,, २६-३५. ,, ५९-७. ,, ९-४. ३०-८. ,, ९-४९. ,, ३८-६.
अष्टमरौज ,, २६-४०. ,, ५९-९९-९८. ,, ९-६०. ३८-९०. ,, ९-४९. ,, ३८-९०.
पुरीषरोधज ,, ५९-९. ३०-६. ,, ९-४९. ,, ३८-८.
शर्कराराज ,, २६-३९. ,, ५९-९९-९३. ,, ९-९३. ३०-९. ,, ९-४९. ,, ३८-९९.
शोणितज ,, २६-४३.
माल्यज ,, ५९-९.
मूत्रजन्म ,, २६-४९. ,, ९-९. ३०-८. ,, ९-४९. ,, ३८-९.
Page 248
रोगाणां
नामानि-
चरक-
संहिता
सुश्रुत-
संहिता
अ. हृदयम्
आधव-
निघानम्
शार्ङ्घर-
संहिता
भावप्रकाशः
मूषधान-
मतौकसाद
सि. ९-३८. उ. ५८-३४, नि. ९-३९,
३९-१७,१९.
पु. ९-५६. म. ३५-१९,
९६.
मूत्रजठर
,, ९-३०. ,, ५८-९३, ,, ९-२७,२८ ३९-८,९.
,, ९-४४. ,, ३४-८,९.
मूत्रोत्सङ्ग
,, ९-३४. ,, ५८-९४, ,, ९-२९,३०. ३९-९०,९९.
९६.
,, ९-४४. ,, ३४-९०,
९९.
मूत्रक्षय
,, ९-३४. ,, ५८-९७. ,, ९-३७. ३९-९२.
,, ९-४४. ,, ३४-९२.
मूत्रातीत
,, ९-३५. ,, ५८-९९, ,, ९-२६,२७ ३९-९.
९३.
,, ९-४८. ,, ३४-९.
चातांपदरी
,, ९-३६. ,, ५८-९,९० ,, ९-४३,४८ ३९-८.
,, ९-४६. ,, ३४-८
वातवस्ति
सि. ९-३७. ,, ५८-९,९०. नि.९-२०-२३. ३९-५,६.
,, ९-४८. ,, ३४-५.
वृषणवात
,, ९-३८. ,, ५८-९२, ,, ९-३४, ,, ३९-९४,९६.
३६.
,, ९-४६. ,, ३४-९४,
९६.
चातकुण्डलिका
,, ९-४०. ,, ५८-४,५६. ,, ९-२४, ,, ३९-३,३.
७६.
,, ९-४५. ,, ३४-३,३.
मूत्रग्रन्थि
,, ९-४९. ,, ५८-९८, ,, ९-३९. ३९-९३.
९८.
,, ९-४५. ,, ३४-९३.
मूत्रच्छुक
,, ९-४९. ,, ५८-९०, ,, ९-३२,३३. ३९-९८.
२९.
,, ९-४५. ,, ३४-९८.
विद्रविघात
,, ९-४३. ,, ९-३३,३४. ३९-९५,२०.
,, ९-४५. ,, ३४-९५,
२०.
वस्तिकुण्डल
७६.
३९-९९,२८.
,, ९-४५. ,, ३४-९९,
२८.
मूढगर्भ—
कील.
नि. ८-३. ,, ८-८.
६८-५.
प्रतिघर
,, ८-८.
६८-६.
,, ६८-९९७.
Page 249
[ERROR page 249 - NVIDIA client error]
Page 250
रोगाणां
नामानि
रोगाणां
चरक-सुश्रुत-स. हृदयस्म माधव- चक्रधर- भावप्रकाशः
नामानि-
संदिता संहिता निदानं संहिता
स्था. अ. झो. स्था. आ. झो. स्या. अ. झो. अ. झो. ख. अ. झो. व. अ. झो.
अन्तःशूली
चि. ३०-३९-३८. ३८-१६. उ. ३३-३५, ३९.
हरेजसका
" ३०-१७. ६२-९९. " ७-९७८.
असृग्दर
" ३०-२०८. स्या. २-१८. ६२-९-५. " ७-९७६.
उदावर्त्तिनो
" ३०-२५, स. ३८-९. " ३३-३३. ६२-२. " ७-९७९. म. ६९-६.
उपसुता (अतिसुतां)
" ३०-२९, " ३८-१०. " ३३-४८, ६२-३. " ७-९९८.
जातत्री
" ३३-३८. " ६९-९.
लोहितक्षया
" ३३-४५. " ७-९५९. " ६९-८.
विसूचिका
" ३८-६. " ३३-४९. " ७-९७८. " ७०-८.
आनाहदचरणा
" ७०-९२.
कफिनो
" ३०-२७, " ३८-१४. " ३३-१०, ६२-८. " ७-९७९. " ७०-९९.
परिक्षोत्ता
" ३०-२३, " ३८-६. " ३३-४६- ६२-३. " ७-९७८. " ७०-९.
पुत्रभ्रू
" ३०-२८, " ३८-१३. ६२-६. " ७-९७८. " ७०-९.
प्रदर
" ३०-२०४. " ३८-१३. ६५. " ६५.
प्रसूतिनी(रक्तजा)
" ३८-१३. ६२-६. " ७-९५९. " ६५-८.
प्राक्चरणा
" ३०-२०. " ३८-९८. " ३३-३२. " ७-९७९.
कफिनो
" ३८-८. ६२-९९. " ७-९७८. " ६९-९८.
मदायोमि(वि·ृता)
" ३०-३५- ३७. " ३८-९८. " ३३-१०, ६२-१२. " ७-९७९. " ६९-९४.
Page 251
रोगाणां
योनिकुन्ड
खण्डिता
अण्डाली
रक्तवोति-(लोहितक्षया)
चि. ३०-९६. उ. ३८-९२. ष. ३३-४३
६२-५.
वामिनी.
, ३०-३२, ३४.
, ३८-९२. , ३३-३८, ३८.
६२-५.
अतिसृक्का
, ३०-३३.
वन्ध्या
, ३६-६.
६२-२.
षण्ढयोनि
, ३०-३४, ३५.
, ३८-९८. , ३३-३८, ४०.
६२-९९.
सूचीमुखी
, ३०-३१, ३२.
, ३८-९९. , ३३-३६, ३९.
६२-९२.
सोमरोग
३-९,६. परि०
रक्तपित्त-
चि. ४. , ८४-९. नि. २.
, ८५-९. , ३-९.
९-९,२.
ऊध्व्वभागज
नि. २-८. चि. ४-१५.
, ८५-४.
९-३.
अधोभागज
नि. २-८. चि. ४-१६.
, ८५-५.
९-३.
उभयभागज
नि. २-८.
, ८५-५.. , ३-९३.
९-९.
वातज
चि. ४-९९.
९-५.
पित्तज
, ४-९९.
९-६.
कफज
, ४-९९.
, ३-९.
९-५०.
Page 252
[ERROR page 252 - NVIDIA client error]
Page 253
रोगाणां
नामानि
रोगाणां
चरक-संहिता
सुष्टुत-संहिता
अ. हृदयम्
माधव-निदानम्
शाईंषर-संहिता
नामानि-
स्था. अ. खो.
स्था. अ. खो.
स्या.अ. खो.
अ. ख. खो.
ख. अ. खो.
तनु-रेतस्
चि. ३०-१३९, १४०.
शुष्क
" ३०-१३९, १४०.
फेनिल
" ३०-१३९, १४०.
क्षयेत
" ३०-१३९, १४०.
पूति
" ३०-१३९, १४०.
अतिपिच्छिल
" ३०-१३९, १४०.
अन्यधातूपहित
" ३०-१३९, १४०.
अवसादि-(ग्रथित)
" ३०-१३९, १४०.
सा. १-११.
वातदुष्ट
" ३०-१४०. सा. २-४.
" १-१०.
प. १-१०२.
पित्तदुष्ट
" ३०-१४२. " २-४.
" १-१०.
" १-१०२.
कफदुष्ट
" ३०-१४२. .. २-४.
" १-१०.
" १-१०२.
रक्तदुष्ट
" ३०-१४३. " २-४.
" १-११.
" १-१०३.
वातपित्तदुष्ट
" २-४.
" १-११.
" १-१०३.
वातकफदुष्ट
" २-४.
" १-११.
" १-१०३.
पित्तकफदुष्ट
" २-४.
" १-१०३.
रक्तपित्तदुष्ट
सा. १-११.
" १-१०३.
सन्निपातदुष्ट
" २-४.
" १-१०४.
Page 254
रोगाणां
निदानम्-
चरकसंहिता
स्था. अ. खो.
मूत्रप्रभ - रेतसू
नि. १-१२.
वृत्तप्रभ
,, १-१२.
रोमवृद्धि(का-
चि. १२-१२.
पृ.४३-१३
वातव्लास-
,, २९-११
,, ९६-७.
वालसिकार-(नामात्मज)
सू. २०-११.
अतिसङ्रलाप
, ९०-११.
पृ. १५-११२.
अनवस्स्थितचिच्तत्व
, २०-११.
,, ५-११३.
अन्नमर्दे
,, २३-२१८.
अन्नशुक्रता
,, २३-२१८.
अन्नविप्रंश
,, २३-२१८.
आर्दित
सू. २०-११.
नि. ९-६८-१३.
२३-८४, ८१.
अरसंक्ता
, २०-११.
,, २३-१३.
अरहद्रश्रवण
, २०-११.
,, ९-११४.
आलस्य
, २०-११.
,, ९-११२.
अधिमेन्द्र
, २०-११.
अधिव्युदास
, २०-११.
,, ९-११८.
अक्षिशूल
, २०-११.
आतोप
चि. २८-२८.
२३-६८.
आमवात
२५-५.
आत्मेपक
सू. २०-११.
नि. ९-५०, ५१.
२३-२७, २८.
Page 255
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि-
उरःशूल
सू. २०-९९.
उदारवे�्ट
,, २०-९९.
उदावर्ते
,, २०-९९.
उहस्तम्भ
,, २०-९९.
उल्साद
,, २०-९९.
एकाङ्गरोग
,, २०-९९.
ओष्ठमेद
,, २०-९९.
कण्ठरोगेषु
,, २०-९९.
हृण्जाल्ल
,, २०-९९. नि. ९-८४.
कुष्ठ
, २८-९५. सू. ९९-६. २२-९८. ,, ९-९२. ,, ३३-९९.
कफायास्यता
,, २०-९९.
कृमि
, २८-९८.
हृद्रोगं
सू. ९९-६.
कुजत्व
,, २०-९९. नि. ९५-९८.
कार्श्ये
,, ३३-९९.
फेँकाभूमिस्फुटन
,, २०-९९.
खड्गत्व
,, २०-९९. २२-४९, ६०.
गर्भनाश
चि. २८-२२. २२-९.
ग्रीवास्तम्भ-(ग्रीवाहनुन्नन)
सू. २०-९९. २२-८.
गुदभ्रंश
,, २०-९९.
Page 256
[ERROR page 256 - NVIDIA client error]
Page 257
रोगाणां
रोगाणां
चारक- संहिता
सुश्रुत- संहिता
स्था. अ. झो.
स्था. अ. झो.
पाण्डुल्य
सू. २०-१९.
नि. १-७७.
३२-५९,६०.
पू. ७-१०७.
म. ३२-१५२.
पादम्रंश
, २०-१९.
प्रदरःूल
, २०-१९.
पादसुप्ता
, २०-१९.
पालव्य
, २०-१९.
पार्श्वविसर्प
, २०-१९.
३२-७५.
पिण्डकोद्वेष्टनम्
, २०-१९.
दुरீपातिगाढत्व
७-१७०.
३२-७५.
वृश्चिकक
, २०-१९.
नि. १४-१९.
प्रलापक
७-१९२.
३२-४९.
वातव्याधि
, २०-१९.
नि. १-८३.
३२-६४,६६.
वातरक्त
, २०-१९.
३२-६९.
वलह्नानि
३२-१९८.
मेद
३२-१९८.
म्लीरता
७-१९८.
३२-१९८.
म्लाप्रवृत्ति
३२-१९९.
मूर्छा
, २०-१९.
नि. ८-१४.
३२-६४,६६.
७-१९९.
३२-८४.
मोह
३२-१९८.
भ्रम
, २०-१९.
९१-६.
स्तम्भ
, २०-१९.
नि. १-६७.
३२-५१.
७-२०९.
३२-५४.
Page 258
[ERROR page 258 - NVIDIA client error]
Page 259
रोगाणां
नामानि
२४८
रोगाणां
चरक-संहिता
नामानि-
सुधृत-संहिता
सु. हृदयम्
माधव-निदानम्
शार्ङ्घर-संहिता
भावप्रकाशः
वेष्टु
सू. २०-११.
नक्रध्वानान्त
.. २०-११.
व्यथा
शिरास्फुरति
शिरोऽरु
.. २०-११.
चुकक्षय
चि. २८-३४.
शाखामेद
.. सू. २०-११.
शोकस्तम्भ
.. २०-११.
दौत्य
इयावारुणास्त्यता
.. २०-११.
श्रोणिमेद
.. २०-११.
सद्रेच
स्वेदनाश
श्रम
सर्वाङ्गरोग
सू. २०-११.
स्तम्भ
चि. २८-२०.
हनुमेद
सू. २०-११.
हिक्का
.. २०-११.
हृद्द्दव
.. २०-११.
हन्मोह
.. २०-११.
Page 260
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि-
चरक- संहिता
स्था. अ. षो.
सुश्रुत- संहिता
स्था. अ. षो.
अ. हृदयमू
स्था. अ. षो.
माषणस- निदानम्
अ. षो:
शार्ङ्घर- संहिता
ख. अ. षो.
भावप्रकाइः
ख. अ. षो.
हस्तकेल
म. २३-२१६.
वातव्याधि- (सामान्यज)
चि. २८.
अन्तरायाम
,, २८-४३,
चि. ९-४५, ४६.
अपतानक
चि. ९-१२, १८.
,, ९-४६- ४७.
पपतासक
,, ९-१५.
,, ९-४२
अर्दित
चि. २८-४३, ४२.
,, ९-४२- ४३.
अतिप्रमेद
,, २८-२०.
,, २२-९८.
असृथ्यशोष
वाताळोला
चि. ९-९,८.
,, ९-९०.
अनवसाहुक
,, ९-८७.
आलव्यवात
,, ९४-४९.
उरस्तम्भ
,, ९४-४९.
अंसशोष
,, ९-८२.
स्वाससेपक
चि. २८-५०.
,, ९-४०-४८.,
स्वाध्मान
,, ९-८८.
बहिरायाम- (चोख्याायाम)
,, २८-४३, ४८.
,, ९-४५, ४६.
लक्ष्षैवात
उ. २९-९३९.
Page 261
रोगाणां नामानि
एकान्तवात
चि. २८-५३-५५.
निदानं १५-३७-२२-४९. ८०.
कलापलन्ध
निदानं ९-७८.
कोष्टुकर्षि
निदानं ९-९८.
खद्ग
निदानं ९-९९.
खद्री
चि. २८-५७.
निदानं ९-९४., २२-४८.
गृध्रसी
चि. २८-५६.
निदानं ९-९८., २२-४८-४९.
जिह्वास्तम्भ
निदानं ९४-३९., २२-४३.
तूनी
निदानं ९-८६., ९९-६२., २२-६६,५९.
दण्डक
चि. २८-५९, ५२.
निदानं ९४-८२.
दण्डापतानक
निदानं ९-४३., ९४-८२., २२-३२,३३.
धनुःस्तम्भ
चि. २८-८५, ८०.
निदानं ९-४८., ९४-४८., २२-३३,३६.
पक्षाघात
निदानं ९-६०,६९., ९४-३६., २२-७०,७९.
पाददाह
निदानं ९-६०., ९४-४६., २२-६२,६३, ९६३.
पादहर्ष
निदानं ९-८९., ९४-४५., २२-६३,६४.
प्रतितूलनी
निदानं ९-८९., ९९-६२., २२-६७,६८.
प्रत्यष्ठीला
निदानं ९-९९., ९९-५९., २२-७२.
प्रन्थाध्मान
निदानं ९-८९., २२-६९;९०.
प्राणायाम
निदानं ९४-३,८.
Page 262
[ERROR page 262 - NVIDIA client error]
Page 263
[ERROR page 263 - NVIDIA client error]
Page 264
रोगाणां
नामानि
२५२
रोगाणां
नामानि
चरक-
संहिता
स्था. अ. खो.
सुश्रुत-
संहिता
स्था. अ. खो.
अ. हृदयम्
स्था. अ. खो.
माधव-
निदानम्
अ. खो.
शार्ङ्घर-
संहिता
स. अ. खो.
भावप्रकाशः
स. अ. खो.
दन्दशूक
सन्निपातज
सू. १७-९७.
विद्राधि-
सू. १७-९०-९०३. नि. ९.
बाह्यविद्राधि
,, १७-९०.
अन्तर्विद्राधि
वातज
,, १७-९६. ,, ९-७. ,, ९९-६,१७. ७०-८.
पित्तज
,, १७-९६. ,, ९-८. ,, ९९-९,८. ७०-५.
कफज
,, १७-९७. ,, ९-९. ,, ९९-६,९. ७०-६.
सन्निपातज
,, १७-९७.
रक्तज
,, ९-९३. ,, ९९-९०. ७०-९०,९९. ,, ९-९९. ,, ८४-९०.
क्षतज(आगन्तु)
गुदज
७०-९८.
वस्तिज
७०-९८.
नामिज
७०-९४.
कृच्छ्रज
७०-९४.
चक्षुर्ंगज
७०-९४.
वृक्कज
७०-९६.
श्रीहज
७०-९५.
हृज्ज
७०-९६.
यकृज्ज
७०-९६.
Page 265
[ERROR page 265 - NVIDIA client error]
Page 266
[SKIPPED page 266 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 267
[ERROR page 267 - NVIDIA client error]
Page 268
[ERROR page 268 - NVIDIA client error]
Page 269
रोगाणां
नामानि
२५८
रोगाणां
नामानि-
चरक-
संहिता
स्था. अ. खो.
चिकित्सा
संहिता
स्था. अ. खो.
अ. हृदयम्
स्था. अ. खो.
माधव-
निदानम्
अ. खो.
शार्ङ्गधर-
संहिता
ख. स. खो.
भावप्रकाश:
ख. अ. खो.
शोथ—
(राजयक्ष्मा)
६.
उ. ८५.
ति. ५—१६—
२२.
म. ८१.
शोथ—
चि. १२—१.
सू. १७—३.
,, १३—२९.
३६—१.
,, ७—६४.
,, ८१—८.
शोणितजन्यरोग-
सू. २४—१.
,, १८—३८.
अक्षिरोग
,, २४—११.
४९.
,, ७—१३.
,, ६३.
अभिष्यन्द
,, २४—१३.
अतिसृष्टिवैषम्य
,, २४—१३.
अन्नपानविपरीताहार
,, २४—१४.
अरुचि
,, २४—१३.
९८.
उपकुष्ठ
,, २४—१२.
ति. १६—२९—
२३.
च. २९—२९—
५६—१९.
,, ७—३२.
,, ५४—३९.
कण्डू
,, २४—१६.
कफप
,, २४—१५.
सू. ११—६.
,, ७—११२.
,, ३३—२१९.
कुष्ठ
,, २४—१६.
,, ४.
नि. १८.
४९—१६.
,, ७—८९.
,, ४३.
कोट
,, २४—१५.
उ. २१—२२.
४९—६.
,, ७—८८.
,, ४७—६.
क्रोधप्रचुरता
,, २४—१४.
,, ७—१२०.
कृमि
,, २४—१४.
,, ९८—३९.
गुरुगात्रता
,, २४—१३.
,, ७—१२२.
गुल्म
,, २४—१२.
च. ४२—४.
नि. ११—३३—
३८.
२८—१२.
,, ७—४२.
,, ३९.
दन्मन्दल
,, २४—१६.
ति. ५—१०.
नि. १८—२९.
४९—१६.
,, ७—८९.
,, ४३—३६.
तन्वातियोग
.. २४—१५.
,, ७—१२२.
Page 270
रोगाणां
नामानि
२५९
रोगाणां
नामानि
तामोदतिद्र्शों
सू. २४-१५.
तिक्ताम्लोद्गिरण
२४-१४
निद्रा
२४-१५.
म. १८-२३.
पिपासा
२४-१३.
पूत्यास्यता
२४-१९.
७-१४९.
पूर्तिगन्धता
२४-१९.
७-१२७.
पूतिम्राणता
२४-१९. उ. २२-६.
७-१४८.
प्रदर
२४-१३.
६९-९, ७-१७५, ६७.
प्रमीलक
२४-१२.
उ. २३-१४.
हृद्र्तसंमोह
२४-१४.
मद
२४-११.
नि. ६-३५, ९८-९९, २१९, ७-२०३, ८५.
मुखपाक
२४-१९. नि. १६-६४, ६६, उ. २९-४८, ४९.
७-१८०, ६५-१४८.
रक्तपित्त
२४-१२. उ. ४५-३,४. वि. ३-९.
९, ७-२०.
रक्तमेह
२४-१२. नि. ६-१९. ९०-१६.
३३-१४, ७-५९.
स्वरास्यता
२४-१४.
वातरक्त
२४-१२.
९-८-४८, ९६, ३३-९-१८, ७-२०३.
विद्रधि
२४-१२.
९-९, ९९, ७०-९-२०.
विवर्णता
२४-१३.
विसर्पं
२४-१२.
९०-३, ९३, ४२-९-२४, ७-२००.
स्वरक्षय
२४-१५.
९६-६९. उ. २९-१०. ४६-१२, ७-२०., ६५-१३३.
Page 271
रोगाणां
नामानि
रोगाणां
नामानि-
चरक-
संहिता
स्था. अ. खो.
सुश्रुत-
संहिता
स्था. अ. खो.
अ. हृदयम्
स्था. अ. खो.
माघव-
निदानम्
अ. खो.
शार्ङ्गधर-
संहिता
स. अ. खो.
भावप्रकाश:
स. अ. खो.
शारीरदौर्गन्ध्य
सू. २४-१५
स्वेदाधिक्य
,, २४-१५
शिरोरु
,, २४-१३
सन्ताप
,, २५-१३
शर्करोग-
नि. १८
अवमन््य
,, १८-६,९
अलजी
,, १८-७
अश्मरीलिका
,, १८-५
अवप्रान्तिका
,, १८-९
उत्तमा
,, १८-१९
कुम्भिका
,, १८-६
प्रधित
,, १८-६
निरुद्धमणि
,, १८-९
तिलकालक
,, १८-१६,१७
त्वकृपाक
,, १८-१२
पुष्करिका
,, १८-९,१०
मांसपाक
,, १८-१४
मांसाह्वृन्द
,, १८-१३
मृदित
,, १८-७
त्रिदोष
,, १८-१५
शतपोनक
,, १८-१२
Page 272
रोगाणां नामानि
नामानि
चरक-संहिता
शोणितार्बुद
स्था. अ. षो. नि. १४-१३. उ. ३३-२४. ४८-९९.
सर्वरोगा
,, १४-४. ,, ३३-९९,९२. ४८-२.
संमूढवेदना
,, १४-८. ,, ३३-९४. ४८-५,०.
स्पर्शोद्भवति
,, १४-९०. ,, ३३-२९. ४८-८.
निवृत्त
,, ३३-९७,९८.
शिरोरोग-
,, १७. ६०. ,, ९-९४८.
वातज-न्य
,, १७-१६-२१. उ. २४-१०. ,, ३३-३-९. ६०-३.
पित्तज-न्य
,, १६-२१, २३. ,, २४-६. ,, ३३-९. ६०-३.
कफजन्य
,, १७-२४, २५. ,, २४-९०. ,, ३३-९०, ९९. ६०-८.
सन्निपातज-न्य
,, १७-२६. ,, २४-८. ,, ३३-९९. ६०-४.
रक्तज
,, २४-८. ,, ३३-९९. ६०-४.
कृमिजन्य
,, १७-२७-२९. ,, २४-९०, ९९. ,, ३३-१२-९४. ६०-९.
अनन्न्तवात
सि. ९-८४, ८५. ,, २४-९३-९४. ६०-८,९०.
अधोवमेदक
,, ९-७४-७८. ,, २४-९४, ९६. ,, ३३-९८. ६०-९९-९३. ,, ९-९४८. ,, ६९-९०-९८.
सद्योव्रणते
,, ९-७९-८३. ,, २४-९९-९३. ,, ३३-९८-२०. ६०-८. ,, ९-९४९. ,, ६९-९९, ९८.
माहौक
,, ९-७०-७३. ,, २४-९६-९८. ,, ३३-९६, ९५. ६०-९८,९४. ,, ९-९४९. ,, ६९-९९, ९६.
शिर:कम्प
,, ३३-९४. ,, ९-९४९.
Page 273
रोगाणां
नामानि
रोगाणां
चरक- संहिता
सुथृत- संहिता
अ. हृदयम्
माधव- निदानम्
शाङ्ग्धर- संहिता
नामानि-
स्था. अ. खो.
स्था. अ. खो.
स्या. अ. खो.
अ. खो.
त. अ. खो.
क्षयजशिरोरोग
६०-६.
म. ६१-९.
उपशीर्षक
च. २३-९.
पृ. ७-१५९.
श्रयस्थु-
चि. २३.
३६.
, ९-६४. म. ८२.
वातज
चि. १२-१३. , २३-४.
नि. १३-३०- ३६-७७ ३२.
, ९-६४.
, ८२-५.
पित्तज
, १२-१३. , २३-४.
, १३-३७- ३६-८. ३९.
, ९-६४.
, ८२-५.
कफज
, १२-१४. , २३-४.
, १३-३५- ३६-९. ३७.
, ९-६४.
, ८२-१९.
अभिघातज
च. १७-८.
, १३-३८,३८. ३६-९९,९२.
, ९-५५.
विषज
वि. २३-५.
, १३-४०- ३६-९३-९४. ४२.
, ९-५५.
द्वन्द्वज
, १३-३७. ३६-९०.
, ९-५५.
सन्निपातज
, २३-५.
, १३-३७.
, ९-५५.
चपजिह्विका
सू. १८-१९.
नि. १६-३९. चि. २२-८८.
उ. २९-३५. ४६-३२.
, ९-३४. , ६६-१९.
गलगण्डी
, १८-२०.
नि. १६-४९.
, २९-३७,३८. ४६-३२.
, ९-३६. , ६६-१९.
गलःणड
, १८-२१.
, १९-२२.
, २९-४३. ३८-९,२.
, ९-३९. , ७८.
गलग्रह
, १८-२२.
च. ३३-२४, ४५-३७.
, ९-३२. , ४३-९८.
विसर्प
, १८-२३.
, १०-२.
सू. ८.
४२-९-८.
, ९-१००. , ४५.
पिटक
, १८-२४.
६-१४.
ति. ९०.
३३-२७,२८.
, ९-३०. , ३८.
तिलक
, १८-२५.
नि. १८-१६, १९.
उ. ३३-२४, ४५-३७.
२६.
, ९-३२. , ४३-९८.
थण्डक
, १८-२६.
उ. २४-१६- १८.
, ३३-९५, ९५.
६०-९८,९१.
, ९-१३९. , ७०-९४.
Page 274
रोगाणां
नामानि
रोगाणां
चरक-संहिता
नामानि-
स्थौ. अ. षो.
चरक-
सुश्रुत-संहिता
संहिता
स्थौ. अ. षो.
सु. हृदयम्
अ. षो.
माधव-निदानम्
अ. षो.
शार्ङ्गधर-
ख. अ. षो.
संहिता
ख. अ. षो.
भासप्रकाश:
म. ९-१०८.
कर्णमूलयोथ
सु. १८-२७; चि. ३-२४९. पू. ७-१४६.
व्लीहितग्रधि
सु. १८-२८. नि. ७-९५.
उदररोग
सु. १८-३१. नि. १२.
आनाह
उ. ४६-२०, २९. नि. ९९-६०.
अभिमांष
नि. १६-२४, २६.
चर्मकील
चि. १४-९. सु. ७-५७.
रोहिणी
सु. १६-२४-३६. नि. ९६-४९-८९.
शालूक
चि. १२-७५. नि. ९६-४९.
शिरःशोथ
नि. २३-३-९४.
सर्वसर
३६-९६.
विडालिका
चि. १२-७६.
ताम्बूविद्रधि
चि. १२-७७.
ताम्रपाक
चि. १२-७७. नि. ९६-४६.
अधिमांििहका
चि. १२-७९. नि. ९६-४२.
उपकुष्ठ
चि. १२-७८. नि. ९६-२९-२३.
दन्तविद्रधि
चि. १२-७८. नि. ९६-२९-२३.
गण्डमाला
चि. १२-७९. नि. ९९-९०-९२.
Page 275
रोगाणां
नामानि
२५९
रोगाणां
चरक-संहिता
नामानि-
स्था. अ. खो.
चि. १२-८७.
सू. १८-३३.
. प्रन्थ
चि. १२-८७.
ति. ११-३.
उ. २९-९.
३८-११.
पू. ७-६८.
भवुन्द
,, १२-८७.
,, ११-९८,
,, २९-९४,
३८-१२,
,, ७-५५.
सू. १८-३३.
,, ९४.
,, ९४.
९.
,, ९.
अलजी
चि. १२-८८.
,, ९८-७.
,, ३३-९८.
३३-२७.
,, ७-५८.
४९-९८.
८-८.
अक्षत
,, ३९-२२-
२८.
विदारिका
, १२-८९.
, ९३-२४,
, ३९-९६.
४४-२९.
, ७-५८.
, २४.
विस्फोट
, १२-९०.
, ९३-९८.
, ३९-९.
४३-९-३.
, ७-५५.
स्फोट
, १२-९०.
. कक्षा
, १२-९१.
, ९३-९५.
, ३९-९९.
४४-९८.
, ९-९४.
रोमान्तिका
, १२-९२.
४८-९३.
मसूरिका
, १२-३३.
, ९३-३८.
, ३९-८.
४८-९-७.
चुद्र
, १२-९४.
भगन्दर
, १२-९६.
, ८-३.
, २८.
४८-९.
, ९-८०.
चि. ८.
जालकगर्दे
, १२-९१.
ति. १३-९८.
, ३९-९३,
९३.
, ९-९३.
९८.
अमिघातजशोय
, १२-९.
सू. १९-८.
मि. १३-३८.
३६-१७,९३.
, ७-५५.
९३.
षणजशोय
, १२-७७.
, १९-३.
३६-१७,९८.
, ७५-२.
. विवजन्यशोय
, १२-९.
सू. १९-८.
नि. १३-७०-
३६-१३,
, ७-५५.
चि. २२-४.
८२.
९२.
अपचो
ति: ११-१०-.
उ. २९.२४.:
३८-८,९०.
, ९-५८.
९३.
सुश्रुत-संहिता
स्था. अ. खो.
स्था.अ. खो.
अ. हृदयम्
स्या.अ. खो.
माधव-निदानम्
अ. खो.
शाङ्गधर-संहिता
ख. अ. खो.
भावप्रकाश:
ख. अ. खो.
Page 276
[ERROR page 276 - NVIDIA client error]
Page 277
रोगाणां
नामानि
रोगाणां नामानि
चरक- संहिता स्या. अ. खो.
युंदिमान्य
अचेतन्य
मूर्च्छाधिक्य
चुक्कापिक्य
शैत्य
कण्ठोपलेप (मुखलेप)
सू. २०-१७. सू. २०-१७. पु. ७-१२२. , ३८-२.
गलपण्ड
, २०-१७. नि. ११-१२. व. २१-४३. ३८-१. , ९-३९.
गुरुग्रन्थिता
, २०-१७. सू. ११-९. ३८-१८. , ९-१२२. , ३८-३.
तन्द्रा
, २०-१७. ३८-१८. , ९-१२३.
तृष्णि
, २०-१७. ३८-२०. , ९-१२८, , ३८-३.
धमनोप्रतिचय
, २०-१७. , ९९-८. ३८-१८. , ९-१२२. , ३८-२.
निद्राधिक्य
, २०-१७. , ९९-८. ३८-१८. , ९-१२२. , ३८-२.
वलासक
, २०-१७. नि. १६-४७.
मलाधिक्य
, २०-१७. ३८-२०. , ९-१२८. , ३८-३.
मुखसादुर्य
, २०-१७. ३८-१८. , ९-१२२. , ३८-२.
मुखशाव (प्रसेक)
, २०-१७. , ९९-९. ३८-१८. , ९-१२२. , ३८-२.
शीताम्लिता (अग्रिमान्द्य)
, २०-१७. , ९९-९. ३८-२०. , ९-१२८. , ३८-३.
छेदोन्माद
, २०-१७.
श्वेतमूत्रनेत्रवर्चस्त्व
, २०-१७. १२-१८. , ९-१२३. , ३८-३.
श्वेतामवभासता
, २०-१७. , ९९-९. ३८-१८. , ९-१२३.
Page 278
रोगाणां
नामानि
२६७
रोगाणां
चरक-संहिता
नामानि-
सुश्रुत-संहिता
अ. हृदयसूत्र
माधव-निदानम्
शार्ङ्गधर-संहिता
भावप्रकाश:
सामकफ
सैमिल्य
सू. २०-१७.
हृदयोपलेप
,, २०-१७.
घघेरवाक्यता
७-२०. परे०
पु. ९-१२८.
,, २८-३.
सन्धौणन-
४३-९,२.
,, ९-९६.
अविकुल्टप्त
उ. २६-३.
,, ९-९६.
विलम्बी
,, २६-४.
,, ९-९६.
छिन्न
चि. २-९०, ,, २६-३. ४३-३. ,, ८-९६.
विद्ध
,, २-९०, ,, २६-४. ४३-९९. ,, ९-९६.
पिच्चित (प्रचलित, विदलित)
,, २-९९, ,, २६-४. ४३-९३. ,, ९-९६.
घृष्ट
, २-२२, ,, २६-३. ४३-९८. ,, ९-९६.
मिन्न
,, २-९९, ,, २६-४. ४३-४. ,, ९-९६.
क्षत (निपातित)
,, २-२०, ,, २६-४. ४३-१२. ,, ९-९६.
संघात-
सू. ४३-२०, नि. ३६-६-३९. ११७-२२, ,, ९-३२. ,, ९८-२३-२३.
भीरोग-
,, ९-९२८.
भ्रटापात
स्था. ९०-९९. चा. २-३९. ,, ९-९२?. ,, ९०-९३९.
Page 279
[ERROR page 279 - NVIDIA client error]
Page 280
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि-चरक-संहिता
सुश्रुत-संहिता
अ. हृदयम्
माधव-निदानम्
शार्ङ्ङधर-संहिता
भावप्रकाश:
मांसवाहि-होतुदृष्ठि
वि. ५-८.
मेदोवाहि-
,, ५-८.
असृग्वाहि-
,, ५-८.
मज्जवाधि-
,, ५-८. ,, ९-१२.
शुक्रवाधि-
,, ५-८. ,, ९-१२.
आर्तववाधि-
,, ५-८. ,, ९-१२.
मूत्रवाधि-
,, ५-८. ,, ९-१२.
वर्चोवारि-
,, ५-८. ,, ९-१२.
स्वेदवाधि-
,, ५-८.
स्नायु-
ज्वरभेद-
चि. ३. ९३-९. ,, ९-२९. ,, ९.
वातज
,, ८-५३. उ. ४३-८. फ. ४-२८,२९. ९३-२. ,, ९-२९. ,, ९४-२.
पित्तज
,, ८-५४. ,, ४३-८. ,, ४-२५. ९३-२. ,, ९-२९. ,, ९४-३.
द्विक्र
चि. ८-५४. उ. ४३-५०. ,, ४-२६. ९३-३. ,, ९-२९. ,, ९४-४.
सन्निपातज
,, ८-५४. ,, ४३-५१. ,, ४-२६. ९३-३. ,, ९-३०. ,, ९४-५१-
क्षयज्वर
,, ८-५६. ,, ४३-५. ,, ४-२६. ९३-४. ,, ९-३०. ,, ९४-५.
मेद्रोज
,, ४३-६,१७. ,, ४-२९. ९३-४. ,, ९-३०. ,, ९४-९.
रक्तजन्म
,, ८-५०.
कफासजन्म
,, ८-५०.
पीनसजन्म
,, ८-५१.
वहिका-
,, ८-९८. ९३-३: ,, ९-३१.
Page 281
[ERROR page 281 - NVIDIA client error]
Page 282
रोगाणां
नामानि-
चरक- संहिता
सुस्तुत- संहिता
स्था ऽ. ष्ठो.
स्था. ऽ. ष्ठो.
शा. हृदयम्
माघवन- निदानम्
स्था. ऽ. ष्ठो.
भ. ष्ठो.
शारींधर- संहिता
भावप्रकाश:
सु. ष्ठो.
सु. ष्ठो.
लक्षयम्
,, ९४-९९.
,, ९९-२४, २५.
द्रवक्षय
,, ९४-९.
,, ९९-२४, २४.
ओजःक्षय
,, ९४-२८.
,, ९९-३९- ३९.
ओजोदोष--
व्यःपत्तू
,, ९४-३०.
विलंब
,, ९४-२४, २६.
क्षय
,, ९४-३०, ३०.
क्षारद्रव्य--
,, ९९-३०.
,, ६-९३६.
हीनद्रव्य
,, ९९-२४.
,, २०-३८, ३४.
अतिद्रव्य
,, ९९-२६.
,, २०-३४.
स्त्रीदोष--
मैथुन्य
चि. ३०—२३७.
वैगुण्य
,, ३०—२३७.
वैरसस्य
,, ३०—२३७.
पैच्छल्य
,, ३०—२३७.
फेनसंघात
,, ३०—२३७.
रौक्ष्य
चि. ३०—२३७.
गौरव
,, ३०—२३७.
Page 283
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि
चरक-संहिता
स्नेह
चि. ३०-३३७.
वातज
" ३०-२४०-२४२.
पित्तज
" ३०-२४३-२४५.
कफज
" ३०-२४६-२५०.
सन्निपातज
स्तनदोष-अतिरोगहिणी
" ९३-९८, " ३९-९८, ९४.
अजगंडिका
" ९३-८. " ३९-९. ४५-९.
अनुसयी
" ९३-२३.
अन्धालसी
" ९३-६. ४५-३.
आहिपूतनक
" ९३-४०,४६. ४५-४०,४९.
अचपाटिका
" ९३-४०, ४३. " ३९-९८. ४५-८४.
अलस
" ९३-३२. " ३९-२४. ४५-२७.
अरंपिता
" ९३-३५. " ३९-२०. ४५-३७.
इंद्रविडा
" ९३-३९. ४५-८.
इंद्रलुप्त
: " ९३-३३, ३४. " ३७-७८, ३८. ४५-७८, ३८, ३९.
Page 284
रोगाणां नामानि
रोगाणां नामानि-
चरक- संहिता
सुश्रुत- संहिता
अ. हृदयम्
साघव- निदानम्
शार्ङ्धर- संहिता
भावप्रकाश:
उत्कोठ
उ. ३९-३२.
कोठ
,, ३९-३२.
हरिवेश्टिका
नि. ९३-९४.
ऋक्षा
चि. ९३-९०,
कच्छपिका
सु. ९३-८८.
कंदर
, ९३-२०,
झुनख
, ९३-२३,
खाजिय
, ९३-३४.
गन्धनामा
, ९३-९.
नखरमिका
, ९३-९९.
गुल्मरंश
, ९३-५९.
चर्मकील
, ९३-४४.
विद्रधि
, ९३-२९.
जतुमणि
, ९३-४९.
जालगर्देभ
, ९३-४८.
तिलक
चि. ९८-२.
दारुण
, ९८-२६.
न्यचछ
, ९३-४८.
Page 285
रोगाणां
सामानि-निदानप्रदेश
चरक-संहिता
स्था. अ. झो. स्या. अ. झो. स्या. अ. झो.
सुश्रुत-संहिता
नि. १३-५२- उ. ३९-१९, ५८.
अ. हृदयम्
अ. झो.
माधव-निदानम्
भ. झो. ५५-५१-५७.
शार्ङ्धर-संहिता
पृ. ७-८६.
भावप्रकाश:
म. ६१-८९, ९०.
नीलिका
" ९३-८६. " ३९-२८. ४५-७०.
पञ्चिका
" ९३-९२. " ३९-३. ४५-९१.
प्रसृति
" ३९-२०,३९.
पद्मनीकरणटक
" ९३-८०. " ३९-६. ४५-७८.
पलित
" ९३-३९. " ३९-२९. ४५-३२.
परिवर्तिका
" ९३-८७, " ३९-१७, ४५-८१- ८०. ९०. ८३.
पामा
" ९३-२८.
पाददारी
" ९३-७५. ८५-२४.
पापाणरोगेभ्
" ९३-९३. " ३९-८. ८५-९०.
मण्डल
" ९३-८२. " ३९-२६. ४५-३६.
यद्रप्रश्या
" ९३-४. " ३९-२. ४५-२.
यौवनपिडका (सुखदूषिका)
" ९३-३९. " ३९-४. ४५-३३.
राजिका
" ३९-९२,९३.
लक्षण
उ. ३९-२९.
रक्तस्रा
नि. ९३-२८. " ३९-४.
रह्या (इन्द्रलुप्ते)
" ९३-३८. " ३९-२८, ४५-२८. २५.
वराहमंत्रा
४५-४७.
Page 286
[ERROR page 286 - NVIDIA client error]
Page 287
रोगाणां
चरक-संहिता
२०
नामानि
रोगाणां
चरकसंहिता
सामानि-स्थाऽअंशो
सुश्रुतसंहिता
स्या.अ.खो.
सामानि-स्थाऽअंशो
सुश्रुतसंहिता
स्या.अ.खो.
वात हृदयं
माधवनिदानं
अ.खो.
शारीघर-संहिता
भावप्रकाशः
ख.अ.खो.
सन्निपातगुद
;;१२-५१, ११ २१-२३, ४५-८,८९. पू. ७-९८. म. ६१-९५.
स्थावरपाण्डिका
;;५१-८१.
आलस्य
;;६९-९६०.
उत्क्लेश
;;६७-९६९.
गलानि
;;६९-९६२.
Page 288
चरकसंहितागतयोगानां स्थानाध्याय-
श्लोकानां पदवयुतानां नामानि !
अगस्त्यहरীতकीलेह-चि. १८-४९-६२.
अगुरुयोगतैल-चि. २-२६७.
आँतकोपमर्दनचूर्ण-चि. १४-१८१-१८७.
अनुवासनमदयोग-चि. ३-१७२॥
अपत्यकरणचूर्ण-चि. २-८ | २८, ८ | २९.
अपत्यकररस-चि. २-२ | १४-२ | १७.
अपत्यकररीपथ्यादिगुटिका-चि. २-२|३-२|९.
अपामार्गान्तर्वर्ति-चि. ९-६६३.
अभयादिकाथ-चि. १४-१०३,१०४.
अभयादिग्र-चि. १४-१३८-१४३.
धमृतप्राशघृत-चि. ११-३४-४३.
अमृताद्यतैल-चि. २८-१४७-१६४.
अमृताद्यतैल-चि. २९-१०३-१०९.
अमृताद्यादिवर्ति-चि. २६-२४३-२४५.
अंकसीरादिम्रलेप-चि. १४-१४९,१५०.
अश्वगन्धादिस्कार-चि. १७-११७.
अष्टकूटरतैल-चि. २९-१४७.
अष्टपातरिष्ट-चि. ११-३२,३३.
आचाररसायन-चि. १-८ | ३०-८ | ३५.
आटरूपककाथ-चि. ४-५१.
आमलकचूर्ण-चि. १-२ | ४-३ | ६.
आमलकचूर्ण-चि. १-२ | ८.
आमलकरसायन-चि. १-१ | ७४.
आस्लेकाद्यघृत-चि. ५-१२३.
आमलकायसम्राजारलरसायन-चि. १-३|३-३|६.
आमलकावलेह-चि. १-२ | ९.
आमलकावलेह (अपर)-चि. १-२ | १०.
मृदितकषायभूयोवर्त्ति-चि. १८-०७१.
मुन्द्रोकरसायन-चि. १-८ | ६.
मुन्द्रोकरसायन (अपर)-चि. १-८ | १३-८ | ५६.
उदुम्वरादितैल-चि. २०-१३-१५.
उदुम्वरादिप्रलेह-चि. २१-७२.
उदुम्वरादिलेह-चि. २६-९८,९९.
पञ्चगजादिलेह-चि. ७-१२६.
पञ्चगजायुद्धबलयोग-चि. ७-१२९.
पर्वसन्धिवातियोग-चि. २६-५२,५३.
परण्डततैल-चि. १३-१७२॥
परण्डतैलम्रयोग-चि. ४-९ | ८३.
ऐन्द्ररसस्रयन-चि. १-३ | २४-३२ | २९.
कंसहरीतकी-चि. १२-५०-५२.
कटभयादितैल-चि. २०-३३.
कटुत्रिकादिकाथ-चि. २६-२०१, २०३.
कटुत्रिकाद्यघृत-चि. १६-४९-५३.
कट्फलादिद्रवाय-चि. १८-११३, ११३.
कनकसरीदिलेह-चि. ९-१११-११६.
कनकादिरिष्ट-चि. १४-१५८-१६८.
Page 289
[ERROR page 289 - NVIDIA client error]
Page 290
[ERROR page 290 - NVIDIA client error]
Page 291
नजायसचूज्
२८०
पुराणवृत
नजायसचूज्-चि. ३६-७०, ७१.
पलांशुयोर-चि. १४-२०८.
नागवलादिद्रोग-चि. ११-९१, ९२.
पलाशादिद्रानीयचि-चि. १५-१४२, १४३.
नागवलारसादन-चि. १-२ | ११.
पलहपादितैल-चि. १०-२४-३६.
नागसृत-चि. १२-११३.
पारादिचूर्ण-चि. १४-१९४.
नागरादित-चि. १४-११०-११३.
पारादिरोर-चि. १८-१९४.
नागरादिद्रोग-चि. ४-९१.
पाराद्योर-चि. २०-२४, २४.
नागरादियोर-चि. १८-११४.
पारदलचृत-चि. २९-४८-६०.
नागरादचूर्ण-चि. १५-१२९-१३३.
पारपाणसेन्द्रद्रुत-चि. २६-६०, ६९.
नारायजनूज्-चि. १३-१२९-१३२.
पारपाणसेन्द्रद्रूप-चि. २६-६०, ६९.
निदिद्रकादियूज्-चि. १०-८४, ८१.
पिण्डतेल-चि. १९-१२१-१२३.
निद्रहरिद्रप्रयोर-चि. ३-१२९, १३०.
पिण्डारक-चि. १९-१६०-१६२.
नीलिक्यादचृत-१-१०४-१०९.
पिप्पलीरसादन-चि. १-२ | १२२-२ | १२.
नीलिक्यादचूर्ण-चि. १३-१३४.
पिप्पल्यरधनतरसादन-चि. १-२ | ३६-२ | १८०.
चुक्षेरादियोर-चि. १४-८९.
पिप्पल्नादिचृत-चि.-२-२९८-२३९.
सप्रोचपादादिद्रदेह-चि. २१-०७३.
पिप्पल्मादिद्रुत-चि. १४-११३-११८.
पचकोलचृत-चि. १३-११२-११४.
पिप्पल्स्वादिचृत-चि. १४-१०३, १०४.
पचकोलादिलेप-चि. २०-२८४, २८४.
पिप्पल्स्वादिलूप-चि. १८-२६-२८,
पचव्रसदजत-चि. १०-१७.
पिप्पल्स्वादिचूर्ण-चि. १३-४९.
पचमूलसादजत-चि. १५-८८-१३३.
पिप्पल्स्वमदिचूर्ण-चि. १९-१०६, १०७.
पचशिरोर-चि. २२-२३८.
पिप्पल्स्वादिचूर्ण-चि. १९-१०८, १०९.
पचाश्लकयोर-चि. २७-११३.
पिप्पल्स्वादिलेप-चि. १८-४८.
पटोलमूलादिकाथ-चि. ०७-६२-६४.
पिप्पल्स्वादिलेह-चि. १८-१३४-१३९.
पटोलमूलादिकाथ-चि. १२-१२, '१८.
पिप्पल्स्वाद्यचृत-चि. १'-०४, ०४.
पटोलादिकाथ-चि. २०-६०.
पोतकरूप-चि. २२-१९६-१९९.
पटोलादिपोतकलाद-चि. २१-५९.
पुनर्नवादितेल-चि. २२-८३.
पटोलादचूलूज्-चि. १३-११९-१:४.
पुनर्नवादियोर-चि. २२-८३.
पचव्रनृत-चि. १६-४०.
पुनर्नवाद्यरिष-चि. १२,-३७-३८.
पचद्रादिचूर्ण-चि. १'-१०२.
पुनर्नवाद्यरिष-चि. १६-९३-९५.
पचद्रादिद्रेह-चि. १८-१०४, १८४.
पुरापयृत-चि. ९-१४८-६३.
पचद्रोत-चि. ३-१३७.
Page 292
[ERROR page 292 - NVIDIA client error]
Page 293
[ERROR page 293 - NVIDIA client error]
Page 295
सिथरादिग्वृत
२८४
सिथरादिग्वृत-चि. २५-२३.
सिथरादिग्वृत-चि. २९-७६-७८.
सिथरादिसैल-चि. २९-७६-७८.
स्वर्णक्षोमीदियोग-चि. २९-३६, ३७.
हपुपादिग्वृत-चि. ५-७१-७३.
हपुपादिचूर्ण-चि. १२-१३२-१३६.
हरिद्रादिक्षार-चि. ९-१८२.
हरिद्रादिग्वृत-चि. ९६-५२.
हरीतक्ययोग-चि. ९-९ | ७६.
हरीतक्ययोग-चि. ९-९ | ७७.
हरीतक्ययोग-चि. ९८-११८, १२०.
हरीतक्यलेह-चि. ९८-१९८, १६९.
हरीतक्यादिग्वृत-चि. २६-८३.
हरीतक्यादियोग-चि. १२-२२.
हिड्न्गादितैल-चि. २६-२२२.
हिड्न्गादिचूर्ण-चि. २६-२२.
हिड्न्गवदिचूर्ण-चि. १७-१०८.
हिड्न्गादियोगचूर्ण-चि. १७-१०२, १०३.
हिड्न्गवदिग्वृत-चि. ९-३४.
हिड्न्गादिमुट्टिका-चि. ४-८४.
हिड्न्गादिचूर्ण-चि. ५-७९-८३.
हिड्न्सौरचचालायग्वृत-चि. ५-६९, ७०.
हीवेरादिग्वृत-चि. ९८-२३०-२३३.
हीवेरादिजल-चि. ८-३१.
हीवेरादिजल
Page 296
चरकसंहितागतपारिभाषिकशब्दानां स्थानाध्याय-
श्रीकण्ठदेवयुक्ता व्याख्या* 1
अधर्मदंप्रशास्तनः-सू. ८-८. आधर्मदं प्रशमयति इति.
अचेतनमू-सू. १-८८. चिरनिद्रिसमम्.
अक्षतल्मू-चि. २६-२३६. अजने क्रियते येन तद्रक्षण्यं
चाक्षुषं रसतमम् (अ. हृ. को.)। तेन द्रव्येण रक्षणमम्.
अतिक्लेशः-सू. २१-१५. अतितनुः.
अतियोगः-चि. ६-३१. संरोध्यातिरिक्तप्रवर्त्तनसू.
अतिस्थूलः-सू. २१-३. अतिभीतः.
अनुपचयस्थितमू-वि. ८-४५. "वयसोःचो रोगः" इत्येव-
सूत्रो .निध्रम्.
आध्यात्ममू-चि. १५-२३६. मुरचां पूर्वाविशेषे तु
पुनरध्यायानं मतमू; अजाणीं मुजग्रते यतु तदध्ययनमुच्यते । (सू. सू. ४६-५०९.)
अध्युपितमू-चि. २७-५३. प्रयुपितमू.
अन्तविषयन्निदि-सू. २१-५०. अक्षिन्मधमू.
अनागतावैक्षणमू-सि. १२-१८. अनागतं विधि
प्रमाणिकत्वायसाध्यममू.
अत्र प्रमाणत्वेन रूहीतानां ग्रन्थटीकाकाराणां संक्षिप्तवंधनां विवरणमू.
अ. हृ.-अष्टाङ्गहृदयमू.
अ. हृ. को.-अष्टाङ्गहृदयकोपः.
च.-चरकसंहिता.
चकः-चक्रपाणिदत्तः.
डल्हणः-डल्हणाचार्यः.
द्र. सं.-द्रव्यगुणसंग्रहः.
मा. नि.-माधवनिदानसू.
वनात्मकः-चि. ९-१९. अविथेयमना.
अन्नाप्तुतः-इ. २-१२. अस्नातः.
अतिस्नेहः-सू. २५-४०. अखिस्स्न्नतां.
अनुपालनमू-सू. २७-२२३. औषधानुप्रेपविशेषः !
(शा. क.). तच्च औषधपानानन्तरं विलस्स्न्र्य प्रयोज्यमू (वै. स.).
अनुबन्धः-वि. ६-१९. अस्वहेतुप्रकृतितोडव्यक्तलिङ्गः:
परचिकित्साप्रधाननीयश्व.
अनुमुलन्धः-वि. ६-१९. स्वतन्त्रो वस्वलिङ्गो ययोक्त-
समुत्थानप्रधानस्स्व.
अनुमानमू-सू. ११-२१. मुखस्यपेक्षासतक्रः.
अनुरसः-सू. २६-२८. मुखरस्स्व वाडड्रसस्य वा
प्रथमजिह्वासंसर्गे वाडड्रसादान्ते वा यो मधुरोड्यसम्लोड्य-मात्रेण कार्येदर्शनैनेन वा मीश्रते गोपुरसः.
अनुलोमनमू-सू. २७-२८४. कृत्त्नां पाकं मलान्तां
यदूभिरवा वन्थमशो तयेत्। तच्चानुलोमनं ह्येयं यथा प्रोज्ञा हरितकी । (शा. सं. प्र. ख. ८-३८८.)
अनुलोमसंभाषा-वि. ८-१७. संभाष्य संभाषा.
रा. नि.-राजनिघण्टुः.
व. द.-वचौपधिदर्पणः.
वै. श.-वैयकशब्दसिन्धुः.
शा. क.-शब्दकल्पद्रुमः.
शा. सं.-शार्ङ्गरसंधिता.
सु.-सुश्रुतसंहिता.
Page 297
[ERROR page 297 - NVIDIA client error]
Page 298
[ERROR page 298 - NVIDIA client error]
Page 299
असाध्य:
असाध्य:-सू. १०-८. साध्यितुमशक्य: (शा. क.)
अस्ल्खाहुतव्रणध्यम्
-चि. १-४ | ४. रोगहरपमसुखम-लुभ्राणीतिं अस्ल्खाहुतव्रण्यम् ।
असृग्दर्शनस्त्रु
-चि. १-२३. भस्लुखं दुःखरुपं उदर्के-उत्तरकालान्मं फलं यस्मात तथा ।
असृक्स्राव:
असृक्स्राव:-सू. २-४१. अस्रस्रावितः । अस्टक्रन्-चि. २९-१२०. भयावहम । (शा. क.) अस्टक्रुपिस्मन्-सि. १०-१२. रकपित्तम । (शा. क.) अस्टक्रुधरर:-सू. २७-२३. शोणितकरः । (शा. क.) अस्टग्रन्थम्-शा. ७-८. शोणितधरा । (शा. क.) असिद्ध-इ. ७-३१. कुल्यम । (शा. क.) असिद्धसाधिति-चि. ४-८. द्रवरुपासिद्धसाधीतिनि । असिद्धसादः-चि. ८-१०९. सज्ञा । (च. क.) अस्लासम्-चि. १८-२११. रक्तपुम ।
अस्वेदनम्
-चि. ७-२१. स्वेदरहितम । अदृक्कारः-शा. १-६३. बुद्धिक्तिकारः ।
अहितम्
-इ. २?-२३. अपथ्यम । अहितस्नम्-इ. २०-२३. परदुःखजनकम ।
अहितदारजातम्
-सू. २५-३३. समांशेव शरीर-भातुन् प्रहृतौ स्थापयति विमानांश समीकरोदरीये तद्वित्न्, विपरीतन् त्वहितमिति।
अहिताहारजातम्
-सू. २६-३५. यत् किचिद्विपरीतमाहार-जाञ्च्य तु हिर्दरति कायम । कषायरोधात् तनु सन् महिता-योपपद्यते ॥
अन्बल:
-इ. ३-४. रक्लथ: । अक्रकारस्-इ. ४-७. खम । याकुख्णसम्-शा. ७-१६. सदृशः । (शा. क.)
आकृति:
-सू. २८-३३. रुपम । (च. क.)
आकृति:
-इ. ७-८. चेष्टानिमित्तेष्या । आञ्ञ्चन्-सू. ११-८५. भूतचिपयास्वभिःसंग्रहारदि-सुसुख: ।
आद्यव्ांत:
-चि. २९-११. आद्यव्ांतां प्राय: भवतीति आहार्यरोग:, वांतशोणितम ।
आन्त्री:
-चि. २६-२६. तिन्मूत्ररोधकन्याधि: (चै. स.) आन्श्चक्रानिमिच्तं मलसैग भूयोस विग्रहे दिगुणानिमित्तै । प्रवर्तमानं यथास्थाने विदारमाना हसुराहारन्ति (मा. नि.)
आशी:
-सू. ३१-१३१, १३९. रक्लस्समाश्रयां मिलुक्ति-स्वपोज्ञानवलैन ये । स्येपां विकारमलं ज्ञानमन्याहतं सद ॥ आप्ताः निष्ठा विविधास्ते येपां वाक्यसंस्थयम । सत्यन्, वचस्यन्ति त इ कस्मादृश्यं नीरजस्तप: ॥
आम:
-सि. ८-११. उश्णजोडलपवलसैचैन धातुमांधम-पाचितम । हुष्टनामाशयमतं रसमां प्रपद्यते ॥ (मा. नि.) आमाशयस्थ: कफायमैरल्यादिपचिति । वायु भाहार-खालुर: स आम इति चिन्लित: ॥ आहारस्य रस: चोप यो न पक्कोडमिल्याहारत: । स हेतु: सवै रोगाणाम इत्यभिधीयते (मा. नि.)
आयु:
-सू. १-४२. झारीरेक्त्यसस्तादनसंयोगो धारि जीवितम । निस्त्यग्शास्त्रवनस्थश्व पयांरायु:सुखद्यते ॥ (च. सू. १-४२.) तनुजुस्थेतनानुसृतिस्नेवीचिस्मसुपरन्धो धारिचे-त्वेकोडर: । (च. सू. ३०-२२.)
आयुवेंद:
-सू, १-४१. हिताहितं सुखं दुःखमायुस्तथ्य हिताहितम । मानं च तथा यथोजसाहुवेंद: स उच्यते ॥ आयुवेंदचतुलीत्यायुर्वेद: । (च. च. ३०-२३) 'आयुरसिमन् विच्छते, अनन्म 'द्वासुरविंदन्ति' इत्यायुर्वेद: (सु. सू. १-१५)
आयुवेंदतन्त्रम्
-सू. १०-३३. आयुवेंदसाक्लम ।
आरन्दसम्
-चि. १५-११६??. तुलामितं पथिक्ततन्डु-लक्षय प्राप्ल चासं दिविष्डव्य निषामय । द्रैणिडम्भसति दिसमय निसरैन तत् कफिकं कष्यते आरन्लम्न् । (च. द.)
आरोग्यस्नम्
-चु. ९-४); रोगान्सु च?: (चै. स.)
आश्चुकादि
-सि. १३-१८. आशुरोपनिरीक्षणद्रति ।
Page 300
[SKIPPED page 300 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 301
कायचिकित्सला
कायचिकित्सिताध्यायः ३०-२८. कायस्यान्तरगतनेदिष्ठ-
कृत्स्ना; सर्वाङ्गसंश्रितानां व्याधीनां उपचारक्रमपितत्कथोपनिबन्धनार्थम्
कायचिकित्सिताध्यायः ३०-२८. कायस्यान्तरगतनेदिष्ठ-कृत्स्ना; सर्वाङ्गसंश्रितानां व्याधीनां उपचारक्रमपितत्कथोपनिबन्धनार्थम् (सु. सू. अ. ९)
मूलं लिङ्गं तिलकलक्षणंप्रायः कामवलिकः र्मृतः ॥ (चक्रः)
कालः-सू. ११-४२, वि. १-२१ | ६, वि. c-१२५-१२८. कालः पुनः परिणाम रचचते; कालो हि नित्य-
नश्यायामिक्रशः । तथावस्थिको विद्वानपेक्षते, नित्यगस्तु हेतुसात्यापेक्षः; कालः पुनः संवत्सरस्थावरास्था च, आतुरा-
वस्थास्वपिकायोंकार्यं प्रतिकालाकालसंज्ञा; कालो हि नाम (भगवान्) सत्यम्भूतरनिदिमध्यसंधानं । सुश्रुतामपि कलान्
न लीयते इति कालः, संकलयति कालयति वा भूतान्नीतिं कालः ॥ (सु. सू. ६-३.)
कालजरोगः:-शा. १-११२. पूर्वमध्यापराह्नात्र राध्य यामार्धयश ये । एपु कारेपू नियता ये रोगास्ते च
कालजा: ॥
कालरहः:-सू. ८-c. कालज्ञः ।
कितवम्-सू. २८-४. मलाख्यम् (असारभागः) ।
कुदृष्टः:-शा. ६-११; क. १०-३३. अर्थस्लिष्टा नवादर्शः; उत्कृष्टतरयविशिष्टकृतता भक्त्या; कुत्रगान् मसूरान्
उत्कृष्टतरसुप्रदितान् कुड्मापानाहुः (चक्रः).
कुष्टम्:-पू. ८-c. कुष्टनिदानः ।
कोप्तः-सू. ११-४८. कोपः पुनरुच्यते महाभूतः धातरमध्यं महानिम्नसामपकासाययथेऽति पर्यायावदेः ।
स्थानान्यामार्तिप्रकृतानां मुख्यरय रदिरस्य च । हृदयङ्कः फुफ्फुसच कोप्त इत्यमिधीयते ॥ (चक्रः).
कुमारभृत्यम्-सू. ३०-२८. कुमारभृत्यं नाम कुमारभरणध्यत्नीकरीदोपसंशोधनार्थं हृदयरतन्यप्रददसमुल्लथानां
च वयर्थान्तानुप्रशान्त्यर्थं । (सु. सू. अ. ९-८ | ५.)
क्षयमित्रः:-पू. ८-c. क्षयमिहरः ।
खड्गः:-सू. १३-२३; चि. c-१२८. १३०, १३१. तद्रे.परि:संदेरेमार्तिनाजालाच्चित्त्रके: । सुपक्रः खव्यूषोड्ग्र-
सं वानरलीढो मतः ॥ दध्रुस्मलोलवासनेहातिलमात्रपान्त्रितः रक्तः । हित तेन रसस्तथ, यूनो धान्तिः, स्थरः फलेः ।
खरः:-सू. १-५९. असंसृणः ।
खररनेहपपाकः:-क. ११२-१०२, १०३. श्वोयमाणे तु नियांसं वर्तमाने खरतथा ।
खर्जूरसांद्रानि-चि. २०-२८. खर्जूरफलरसयात्नि ।
खादीनि-शा. १-६३. सूक्ष्मभूतवादीनि तन्मात्र-
खादिभेदेयात्नि ।
खान्तिः-चि. २३-३२. क्षोभांति ।
खुडः:-चि. २९-११. आढचवातरोगः ।
खेटः:-शा. ४-९. श्लेष्मा ।
गण्डूषः:-इद्. ७-२८. कपोलः ।
गण्डूषः:-चि. २२-३४. मुखपूरको द्रवः ।
गति:-सू. २०-१२. गमनम् ।
गदः:-सू. २५-२६, वि. १-५, रोगः
गदापहः:-सि. १-२७. व्याधिनिदानः ।
नदूगदः:-इद्. १-१४. छुप्तपदव्यजनार्भायाथी, अत्य-
स्पष्टव्यचा ।
गन्धः:-इद्. १-३. स तु प्राणमात्रः पृथिवीगुणः ।
गम्भीरः:-चि. ३-५२. अन्तर्द्रेगः । किं वा गम्भीर-
घातुस्यः ।
गरः:-सू. ३०-२८. कालान्तरप्रकोपि विपम् ।
गरः:-वि. १३-५. संयोगे तु विपम् ।
गरसंज्ञोगजमू-चि. २३-१४. गरार्थः संयोगो येपां
ते गरसंज्ञोगा द्रव्यभेदाः; तेम्यो जातं गरसंज्ञोगजम् ।
गर्भः:-शा. ३-३, ४-५, चि. ३०-२८. शुक्रशोणित-
संश्रयसंस्थर्मन्वयगतं जीवोदककामति सत्वसंप्रयोगमात्तदा गर्भो-
डभिनिर्वर्तते चुक्कोभितजोविसंज्ञोगे तु खलु कुक्षिगतं गर्भं
संज्ञा भवति ।
गर्भकरा: भावचाः-चा. ३-१६. गर्भरचोदपादने
हेतुभूता: शुक्राद्राः ।
Page 302
[ERROR page 302 - NVIDIA client error]
Page 303
[ERROR page 303 - NVIDIA client error]
Page 304
[ERROR page 304 - NVIDIA client error]
Page 305
[ERROR page 305 - NVIDIA client error]
Page 306
[ERROR page 306 - NVIDIA client error]
Page 307
THE CARAKA SAMHITA
दैवव्यपाश्रयम्
दैवव्यपाश्रयम्-सू. १—५८, ९९—५४. दैवमहत्त्वं तदाधित्त्य यद् व्याधिप्रतीकारं करोति तर्हैवव्यपाश्रयं बलिमन्त्रादि; मन्त्रौषधिमणिमन्त्रलव्युपहारहोमनियमप्र- यक्षित्तोपवास्वस्स्रयमनुपिपातगमनादि।
२९६
धानाः
दीपाः-सू. २७—६८; चि. १८—३२. वातपित्त कफेः ।
दोषावसेचनम्-वि. ३—४३. दोषाणामवसेचनं निर्दरणम् ।
दौर्मनस्यम्-वि. ५—७९. दुःखहता ।
दौर्बल्यम्-चि. ८—३२. बल्यपकलत्सम् । (च. कं.)
द्रवः-सि. ३—२८. कायः ।
द्रव्यम्-सू. १—२८, ५९, ६४. २६—९०. यथ्र कर्मेणां व्याधिता यत्न तेभिः समुपाचरेत्; खादीन्याल्मा मनः काले। दिशिकृत द्रव्यसंप्रहः; आधारकारणम् ; यत् आहारौषधोपयुक्तम् ।
द्रव्याणाम् अधिकरणम्-सू. २६—१३. द्रव्याणि मन् कुर्वन्ति तत् तेषामधिकरणम् ।
द्रव्याणाम् उपायः-सू. २६—१३. द्रव्याणि यथा कुर्वन्ति स तेषामुपायः ।
द्रव्याणाम् कर्म-सू. २६—१३. द्रव्याणि यत् कुर्वन्ति तत् तेषां कर्म ।
द्रव्याणाम् कालः-सू. २६—१३. द्रव्याणि यदा कुर्वन्ति स तेषां कालः ।
द्रव्याणाम् फलम्-सू. २६—१३. द्रव्याणि यत् साधयन्ति तत् तेषां फलम् ।
द्रव्याणाम् वीर्यम्-सू. २६—१३, ६५. द्रव्याणि येन दृढेन्ति तेषां वीर्यम् ।
द्रोणः- क. १२—९६. द्रोणस्तुग्रुप्तो द्रोणशब्दामिः नल्वङ्गं च तत् । स एव कलः श्यतो घृतसुमनानमेव च ॥
व्रणम्-सू. ३४—५६. परस्परं विरुद्धं युगममू ।
द्विजः-इ. ८—१३. दम्तः ।
द्वियोनी:-सू. २५—३६. द्विप्रभवः ।
द्विरेताः-चा. २—१७. स्त्रीपुंचिहः पुमान् । (चै. शा.)
दैहिकद्रव्यम्-शा. ४—१५. तस्य यथ्रकल्पमेवेद्रियागिं संस्थिते, तत्कालमेवं चेतसि वेदना निर्जर्नेध प्राण्जोति; तस्मा- तदप्रकृति गर्हः स्पृश्यते, प्रार्थ्यते च; न; जन्मान्तरादुभयं यत् किंचित्, तदुदैहिकंयमाचक्षते गुद्धाः ।
धनेषणां-सू. ११—५. द्वितीयेपणां (चै. शा.) ।
धन्वः-चि. १—२१. मधुदेशः ।
धमनीयः-सू. ३०—१२. रसादिना धमनीय; धमनीभत् धमनीयः ।
धर्मः-सू. ९—१९. धारणाद् धर्मः; स चारमस्सम्वेतः कायंदेशान्त्रुमेयः ।
घातवः-चि. १५—१५. देहधारणाद् धातवः ।
घातवः-सू. २२—४१. दोषा: "दोषा अपि धातु- शब्दं लभन्ते" इति वचनात् ।
घातुपाकः-सू. १८—३. धातुपु धात्वमिनकृतो रसपाकः ।
घातुवैषम्यम्-वि. ८—८४. विषमतां गतां धातवः ।
घातुल्यूहनम्-शा. ४—९ २. धातुरचनां; धातुबहन् च ।
घातुसाम्यम्-सू. २१—४२. विकारोप्यमल्सुपकार्येम् । (चै. शा.)
घातुस्नेहपरम्परा-चि. १५—२०. धातूनां रसादि- समनां तरस्नेहानां धातुप्रसादलुपाणां परम्पराक्रमः ।
धानाः-चि. २—२—१२. धानादरां मद्याः ।
धानाः-चि. ६—२३. नृत्तचयचः ।
Page 308
भार्गवस्तरीया:
भार्गवस्तरीया:-चि. ५-४५. वर्णव्तारिरितन्म्राध्यायिन:
तद्धि देहलोतोद्भियोधनमु ' इति वचनाद्धु स्मापनें धिरो-
शाल्यविद: ।
विरेचनप्रयोगक्षमेति दर्शयति ।
धारणाम्लस-न्सू. १५-१७; क. १-१२. काङ्किकमु ।
ध्यानमु इ. ५-१८. चिन्तनमु ।
धारणाम्-चि. २३-५८. धारणाध्देन धारोरे धारणं
नकुलानन्द:-इ. ३-६. नकुलानन्यस्तु रुपाणि दिवा
धृते, धारणं चावशादेनौषक्मेधु प्रतिवर्तते ।
गुल्हानी परस्यति ।
धारो-न्सू. ३-२०. जलादिद्रव्याणां पतनमु ।
नख:-इ. ९-१२. नखर: ।
धारि-न्सू. ९-४२ धारयति धरीं पुष्टितां गन्धुं
नयनमु-इ. ९-१२. चक्षु: ।
न ददातिति धारि ।
ननारिपण्डडौ-शा. २-१७. नरपण्डो नारिपण्ड-
धारि-न्सू. ३०-६ करीरेक्निद्रयास्वातमसंयोग: धरीर-
द्रेति ननारिपण्डहो एतावद्वोजो द्रेयो यदुकं स्वधुते 'अ-स्त्म-
धारणाद्रीत्युरध्वते ।
रस्त्वेच पण्डक: '
धारिलोहितमु-वि. ८-७. जीवशोणितमु ।
नस्त:-न्सू. १३-२५. नासिकात: ।
धारोषणमु-चि. २९-८२. द्रौहकालधारावपतित-
नस्त: कर्मे-सी. ९-८. नासिकारन्ग्रे:ोवस्थानन्मु ;
समियोगाधिना उष्णीभूतमु ।
प्रतिमार्गोवपीडनस्य प्रधमनस्थिरोविरेचनाति नासमन्नाद तीदृश
धी:-मू. २५-४०. हुदि:
च्यानन् धूम एव च । प्रतिमर्शेक्ष विहितेयं नस्त:क्यू न
भीविश्राम:-चि. ९-६. कुन्दुरथ्यादर्शित्वमु ।
पच्छथा ।।
भुक्षणमु-वि. ६-३१. प्रबोधकमु; प्रोद्दीपकमु ।
नस्त: प्रच्छदनमु-स्थ. ९-८७. द्विरोविरेचनमु ।
धूप:-चि. २९-१०८. धूपयति इ स्वर्गन्थेन प्रीणयित्वा
लस्यमु-सि. ९-८७. लस्यं तत् कच्चते धोरेरन्नासा-
दीप्यतीति । (शा. क.)
ग्राह्यं यदौषधमु । प्रतिमर्शोन्ड्रपीडस्थ नस्यें प्रथमंं तथा ।
धूपनमु-स्थ. १७-५८. धूमनिग्गमनमिव 'ज्ञानमु ।
शिरोधिरेचनं चेतिं नस्त:कर्मे च पच्छथा ।।
धूंम:-न्सू. ५-३९, ८०. पानार्य: । (चै. शा.)
नाडीस्वेद:- चि. ३०-४८. प्रकारविशेषनिर्मि-
धूमनेत्रमु-स्थ. ५-२४. धूमपानार्थे नेत्रमु, नाली-
तया नाडया दीयमानो वाष्प: (व. द.)
विशेष: यं द्वारोकृतय धूम: पीयते ।
नामि:-इ. ३-५. उदरावर्ते: (शा. क.)
धूमपानमु-स्थ. ५-३९. धूमसेवा । (चै. शा.)
नाभि:-न्सू. ३३-२. नाभिक्या; सीतासि ।
धूमवर्ति:-न्सू. ५-१०६. धूमपानार्थ यवाकृतिनि-
नावनमु-स्थ. ५-३९. नस्यमु ।
मिता औषधवर्ति: ।
नासापुटमु-सि. ९-१००. अन्यतरं नासितकारन्ग्रमु ।
धृति:-न्सू. २५-४०. धैर्येन्सू ; अलौल्यम्सू; धृतिरिहि
नासिका-इ. ३-५. नासा ।
नियमाहिंब्रा एतिहे:मयो मनोनियमनमिति यावत्
नासिकाव्दंश:-इ. ८-१०. नासिकारग्रे डननत मस्ति ।
धैर्यमु-वि. ८-८. धैर्यं किपयापि मनसोऽड्गदैन्यमु ।
नास्तिक:-न्सू. १३-१३५,१५०. नास्ति परलोक
धनापनमु-वि. ९-८९ प्रथमन्नमु, 'चूर्णस्याऽऽमपानं
इत्यादि यो मनुचे स्त: ।
निगदमु-चि. १२-१४८. पुरातनमु ।
Page 309
[ERROR page 309 - NVIDIA client error]
Page 310
THE CARAKA SAMHITA
निस्तोदः
-चि. २९-३०. अतिसेव्या
नीलः
-चि. ४-२०. नीलवर्णः
नेत्रनाडयः
-चि. २-२१. नेत्रगता:
नेत्रम् (वस्तिनेत्रम्)
-चि. १-५४. वस्तिनेत्रस्यप्रदेशार्थं प्रयुज्यमानो नलिकोद्देशोपः
नेत्राङ्गनम्
-चि. ३-३०७. बहुत्रिकक्षणम्
न्युब्जा
-शा. ६-६. अधोमुखी
पक्त्रा
-सू. ६-९. जठराग्निः
पक्ति
-सू. १२-११. पचनम्, पाचकस्याम्रेरविकृतं कर्म
पक्ति
-चि. ३-१३०. पक्विहेतुतया जाठराग्नि शृते
पक्तिस्थानम्
-चि. ३-२७. अन्नंविधिष्टानम्, अरणी
पफरसं
-चि. ७-४४. काथः, कफरतिनेत्रुसेन . कृतः सीहुः वा
पक्षादायः
-शा. ३-६. नामैषधौभागः
पक्ष्म-इ
३-६. भक्षिलोम
पक्ष्म
-इ. १२-४५. दन्तपक्ष्म
पच्
-सि. १-३२ सक्तिद्रव्यघातोपलक्षितः वात-व्याधिविशेषः
पचनम्
-वि. १-१७. पाकः
पञ्चकर्म
-सू. २-१५. पञ्चकर्म वमनविरेचना-स्थापनादिचुवासनोदिरोदीरेचनरूपम्
पञ्चारमा
-चि. १४-२४. प्राणापाननमोदान-समनालपः
पध्यमूल
-सू. २५-४५. पथ्ये पथ्योदितपेतें यथोक्तं मनषः प्रियम्
घातको गृह्यन्ते तेन कुरुतनमेत् शरीरं गृहीतं भवति ततस्थ शरीरालुपघाति पथ्यमिति भवति
किंवा स्वस्थस्यस्वास्थ्य रक्षणार्थं गृध्याधिपरिमेक्ष्षेति पन्था : तस्मादपेतं पथ्यमू
पथ्यमू
-सि. १-६०. हितमू पथ्यलक्षणमनपवादमुख्ख भवति
पदार्थः
-सि. १२-४१. पदस्य पदयोः पदातों वार्थः
परः
-शा. ४-७. मारः, द्वितीया परकलोलपन्नः परः; शुक्रं हि सर्वेषधात्मभ्यः परमुपपयते
परमाणुः
-शा. ९-१७. रजसंकिरिशातमो भागः
परापरस्तवम्
-सू. २६-२९. देशकालवयोमनपाक-वीर्यरसोःदिपरापरस्ये परत्वमपरत्वं च तथा परत्वं प्रधानत्वम् क्षया विप्रकृष्टेभ्यः परापरस्ये हेये
परासुः
-इ. ३-५. गतप्राणः
परिकर्तिका
-चि. १८-८. कर्तनवत् पीडा
परिकीर्णः
-इ. ३-६. मललिप्तः
परिग्रहः
-वि. १-२१ | ८. पुत्रः प्रमाणप्रहणमकेक-इत्येनाहारद्रव्याणां मूर्छवस्थं ग्रहः परिग्रह उच्यते
परिचारकः
-सू. ९-८. उपस्थातः
परिणतमू
-चि. २४-९०. चिरकालस्यितमू
परिणामः
-सू. २५-४०. परिपाकः
परिणामः
-चु. ११-४२. द्वालः
परिणाहलोता
-सु. १४-४२ परिणाह हेतुनेन होतः रत्नग्रं यस्या: धातः परिणाहलोतः
परितपंनमू
-चि. ६-१९. सन्तप्त5नमू
परिद्रग्या
-चि. ३-१०. दंशवतः हृन्मन्थनां
Page 311
[ERROR page 311 - NVIDIA client error]
Page 312
[ERROR page 312 - NVIDIA client error]
Page 313
THE CARAKA SAMHITA
पुरुष: (विप्रसंक्षितः)
३०२
प्रकृति:
पुरुष: (विप्रसंक्षितः)-चि. २३-४. सं पुरुष:
विषमुच्यते विवादनादेतोः
पृष्ठविका-इ. ३-१. पृष्ठवन्धा:
पुरुषकार:-ति. ३-३०. इह जन्मनि कृत्वं
करं यामऽन्येनोदस्यते, स्मृतः पुरुषकारस्तु कियत्ते यदिदं परम् ।
पुष्टि:-चि. २४-९. मांसादीनामुपचयः
पुष्टिकर:-सू. २५-४०. मांसाद्युपचयकरः
पूपलिका-चि. ७-२१. चापविद्धेति कृतिः कियातां
पूपा:-सू. २७-२६७. पिट्टिका
पुरुषनेत्रम्-चि. ९-५०. पुरुषनेत्रमित्युत्तरवक्षिनेत्रस्य
संज्ञा ।
पुष्पमू-इ. ९-२१. नखदान्तेषु चरिष्ठलक्षणम्
पुष्पमू-शा. ८-११. आर्तवदर्शनम्
पुंसवनमू-शा. ८-१९. पुत्रजनकं विधानम्
पुंसत्वमू-सू. २५-४०. शुक्रम्
पुंसत्वोपघाति-सू. २५-४०. शुक्रक्षयकरम्
(व. द.)
पूति:-वि. ७-१२. शातितमू
पूति:-वि. ८-१७. दुष्टान्धः
पूतिनस्यमू-चि. ८-२६. नासया दुष्टनसनता
पूर्वर्द्धि:-चि. २८ १२८. वस्याद्वारा प्रपलिका
पूर्वरूपमू-सि. १२-४३. प्रतिज्ञातार्थसंदूषकं वाक्यम्
पूर्वेल्लपमू-ति. ९-६. चि. २८-१९. अन्यर्षकै:,लक्षणं
तथ्यं पूर्वेल्लपमिति स्मृतमू । उदिपत्कुरुरामयो दोषो विशोधण-नयविशितः । लिङ्गमव्यक्तमल्पवाञ्चाद् व्याधीनां तदयास्यतम्
पृथङ्कृतवमू-सू. २६-३३. इन्द्रियं पटलक्षणं
घटत् 'श्रयक्' इत्यादिका बुद्धिर्यतो भवति, तत् पृथक्त्वं
पृथुत्वमू-इ. ८-९०. महत्त्वमू
(शा. क.)
पृष्ठमू-इ. ८-१२. शरीराधोभागः
पेयमू-सू. २९-२०८. पानम्
पेयमू-इ. ९-९१. जलम्
(शा. क.)
पेया-क. २-५. स्तन्यशुक्रपेयद्रव्यम्
(शा. क.)
पेयाद्रिकमू-ति. ६-२३. संसर्जनकम्
पेयामणड:-चि. ८-१२७. पेयाया उपरि अच्छो
भागः
पेशी-चि. २४-१८३. फलमेतत् श्रस्यं
पेश्या:-सि. २-४०. फल्कीकृताः
पैचिक:-चि. ३-१८४. वित्तजो व्याधिः
पौष्टिकमू-सू. २७-२४३. पित्तला मधिका महतायः
पुष्टिक्रा तद्वन्तं सह पौष्टिकमू
पौरुषमू-सू. ३०-२४. उरःकृतं कर्म
पौरुषमू-चि. २४-६१. शुक्रम्
पौर्वेदेहिकमू-सू. ११-३१. पूर्वेद्रेहकृतम्
पौष्करमू-सू. २६-८४. पुष्करपत्त्रहपे शाकम्
पौच्छ्री-चि. १-१ | २०. वृंहणो
प्रकाशः-सू. २६-१९. दोषिः
प्रकृद्नू-ह. ११-१३२. पलमू
प्रकृति:-सू. थ-४. शारीप्यम्
प्रकृति:-सू. २१-१२. देहजनकं मीजन्म
प्रकृति:-चि. १-२. २३-९. तन्त्र प्रकृतिलच्यते
स्वभावो यः
प्रकृति:-सू. २१-५७. स्वभावः
यथा स्वभावा-देव केविदद्निद्रा भवन्ति
Page 314
THE CARAKA SAMHITA
प्रकृति: इ॰ ६-२८. सर्वभूतेषु शुश्रूषादिलुप्तं
किंवा जन्मप्रतिबद्धा 'लेभमप्रकृत्यादिलुप्तं।
प्रकृति:-वि. ३-१२. सर्वभावान, तथा यस्कारणमयं
कार्यं भवति तदुच्यते।
प्रकृति:-(तृतीया) शा. २-२५. नपुंसक: ।
प्रकृति-स्थापनम्-चि. ९-१३. चिकित्सितम्।
प्रकोप:-सू. १३-५. वातादीनां सङ्क्षोमहेतु:(वै.शा.)
प्रकोपणम्-सू. १२-३. प्रकोपकारकम्
प्रकृतिस्थम्-वि. २९-२०. गलिते, चा डटतंमु।
प्रह्लेदि-वि. ९-१६. केतयुक्तम्।
प्रक्षालनम् (प्रतत्) चि २९-९८. एतै: प्रक्षालनार्थे:
कार्य: कतैन्य? ।
प्रक्षेप:-सू. ७-३५. हितस्य सेवनम्।
प्रघर्ष:-सू. ३-२९. शरीरोद्वर्तनम्।
प्रघर्षणम्-सि. १२-१५. प्रघर्ष: ।
प्रच्छन्नम्-चि. ७-४०. ऋजुवङ्कीगां सूच्मं सम-
मनवगाहमुत्सादनभृङ्गाशु च शस्त्रै: प्रतीतन्ममासिरोच्शा-
युस्नथीना चाङ्घ्रघाति । (सू. सू. अ. १४-२६)
प्रच्छर्दनम्-सू. ७-१५. वमनम्।
प्रच्छादनम्-चि. २५-५५. प्रावरणम् (श. के.)
प्रतिच्छ्रम्-इ. १०-१३. प्रतिच्छन्नमिव प्रतिच्छन्नं,
छेदनकारवेदनायुक्तत्वात् ।
प्रजननम्-सू. २८-४. लिङ्गम्।
प्रजास्थापन:-सू. ८-१८ | ८८. एकोनपञ्चाशत्स्तमो
महाकषाय:: प्रजोपघातकं दोषं हत्वा प्रजां स्यांपयति
(व. द.)
प्रजीनम्-शा. १-१९९. विदग्धम्।
प्रज्ञापराध:-सू. ७-५२. बुद्धे: अपराध:, अज्ञान-
दुष्टने ।
प्रज्ञापराध:-शा. १-१०२, धीष्टिस्मृतिविनाश्र
कर्म यत् कुरतेsगुभम्। प्रज्ञापराधं तं विद्यात् सर्वदोष-
प्रकोपनम्॥ बुद्धया विपमविज्ञानं विपमं च प्रवर्त्तनम् ।
प्रज्ञापराधं जानीषातमनसो गोचरं हि तत् ॥
प्रज्ञानविपर्य्यास:-इ॰. ४-२६. प्रज्ञानविपर्य्यास: ।
प्रज्ञानविपर्य्यसिरिति
शोभिमतासु प्रभावकृत: प्रज्ञानविपर्य्याष: ।
प्रणाडी-सि. ९-१०३. नस्यदाननलिका ।
प्रताप:-सू. १८-५. प्रभाव: ।
प्रतिकर्मे-इ. १२-५८. चिकित्सितम् ।
प्रतिकर्ष्यते-चि. २४-१०७ चिकित्सां क्रुर्वन् ।
प्रतीवात:-चि. ३०-१६८. वेगनिरोध: ।
प्रतिच्छाया-इ. ९-३. देहच्छाया ।
प्रतिपत्ति:-सू. ७-५५. उपदिष्टार्थस्य सम्यगव-
बोध: ।
प्रतिपत्ति:-वि. ४-९९. करणानां यथादितया
अनुष्ठानम् ।
प्रतिमा-सू. २७-३४९. ऋजु।
प्रतिभानम्-वि. ८-९८. बुद्धि: ।
प्रतिमर्दन:-सि. ९-८९. नस्तःकर्म ।
प्रतिरूपका: सू. ११-५१. वैयससहशा: ।
प्रतिलोमाजुलोमगा:-इ. ८-२० अधोगामोर्ध्व-
मार्गगता: ।
प्रतिद्वन्द:- सू. २५-२७. प्रतिपक्ष: ।
प्रतिवाप:-सि. ९०-११७. कपाये चूर्णादिप्रक्षेप: ।
(वै. श.)
प्रतिविनीतम्-सू. १५-१७. श्रालोडितम् ।
प्रतिषेध:-वि. ७-८. व्यावृत्ति: ।
प्रतिसारणम्-चि. २३-३६. व्रणघंणम् (वै..शा.)
प्रतुदा:-सि. ७२-१८ | ४. प्रमुखा बहु खाड्महार्य
मक्ष्यन्ति इति ।
Page 315
प्रत्यक्षम्
प्रत्यनीकम्-सि. १-३५. विपरीतम् ।
प्रत्ययः-चू. १-१८. निमित्तकारणम् ।
प्रत्याख्येयः-चू. १०-१९. प्रत्याख्येयानां योग्यः असाध्यमेवः असाध्यत्वकथनपुरःसरं चिकित्स्यः ।
प्रत्यात्मनियता-इ. १-१. प्रतिपुरुषमभिन्ना ।
प्रदेशः-सि. १३-८२. यद् बहुलाद्र्येष्य कार्त्स्येनाभिधातुमशक्यमेकदेशेनाभिवीयते ।
प्रदेशिनी-चि. २८-१०३. बहुश्रुतान्तराड्कुशली ।
प्रदेशः-चू. ११-५५. लेपस्य मेदः प्रदेशस्तुष्णः सीतो वा बहुलोड्बहुरविशोषी च । (चू. चू. १८-६०.)
प्रदोपम्-शा. ८-३०. प्रदीपे इत्यत्र प्रशब्देन दुष्टिप्रकर्षः प्रकट्यतेऽन्यत्रालुपकार्यकं नरं य्रयति ।
प्रधमनम्-सि. ९-९६. नश्रविशेषः (वै. शा.)
प्रधापनम्-सि.९-१०७. प्रधमनस्यदानम् ।
प्रपचनम्-वि. ८-३६. पाकः ।
प्रपञ्चः-शा. २-१८. आगतः ।
प्रवाणिकौ-इ. ८-३६. मनिन्धानौद्धं कूर्परपर्यन्तं द्रयोः संधयोर्भागो ।
प्रवाधकम्-चि. २४-६४. निवर्तकं, निवारकम् प्रशामकम् ।
प्रभवः-शा. १-५३. कारणम् ।
प्रभा-इ. ९-१८. वर्णप्रकाशिनी, प्रकृष्टा दूराद् प्रकाशते इतिकक्षणाद्व्यविशिष्टः कान्तिविशेषः ।
प्रभावः-चू. २६-६७. अचिन्त्या द्रव्यशक्ति-रमिप्रेता रसादिकायत्नेन या नावधार्यतिः शाक्यते ।
प्रभावः-वि. ३-४. प्रकृष्टो भावः प्रभावः शक्तिरित्यर्थः, स चेह चिन्त्यश्चिन्त्यनिमित्तः; रसादिसाम्ये यत् कचिद्विशिष्टं तत् प्रभावाज्जम् । (वि. ८.)
प्रभावतस्वम्-वि. ९-९. प्रभावतस्तपेन्म् ।
प्रमथ्या-सि. ७-९०. प्रमथ्या प्रोत्स्यते द्रव्यं पल-मात्रं शुक्लितमप् । किचिद्गदनेन संयुक्तमथवा न्यवार्जितमष् । ततो वे चाष्टगुणे साध्यं पानमाहुः पलद्रयम् ।(वै. शा.)। प्रमथ्योत-स्पयसिद्धसंज्ञा ।
प्रमथ्या-चि. १९-२९. पाचनदीपननीयः कषायः ।
प्रमाणम्-वि. ८-७८. वेहपरिमाणम् । (वै. शा.)
प्रमाणवन्त्-चि. १४-१७७. महाप्रमाणानि ।
प्रमाथि-चू. ७-९. अनुलोमनम् ।
प्रमिताशनम्-वि. ९८-११२. अस्र्यल्पपाननम् ।
प्रमिताशनम्-चू. ९५-१५. एकरसाभ्यासः ।
प्रमिताशनम्-चू. ९९-८. एकरसाभ्यासः किन्त्वतोऽतिरिक्तालोचनम् ।
प्रमीलकः-चू. २३-७७. सततं प्रध्यानम् ।
प्रयोगः-चू. २४-४५. प्रयोगः, नपयोगः ।
प्रयोगः-चू. ५-३७. प्रयोगिगद्धूमः ।
प्रयोजनम्-सि. १२-४२. यदर्थं कायममानः प्रवर्तते ।
प्ररोहः-चू. ९-७८. अंकुरः ।
प्रलयः-चि. ३-५. मरणम् ।
प्रलापः-चू. १७-५२. अनर्थकं वचः ।
Page 316
[ERROR page 316 - NVIDIA client error]
Page 317
[ERROR page 317 - NVIDIA client error]
Page 318
[ERROR page 318 - NVIDIA client error]
Page 319
THE CARAKA SAMHITA
Page 320
[ERROR page 320 - NVIDIA client error]
Page 321
[ERROR page 321 - NVIDIA client error]
Page 322
THE CARAKA SAMHITA
Page 323
THE CARAKA SAMHITA
मूढ़चेताः
-चि. ९-७७. उन्मत्तः
१ मूढ़प्रहः
-चि. ६-१७. स्त्रोके स्त्रोकं सफेनं मूर्छान्मूर्छां करोति यः। तथा वातस्मृत्यन्तु विविधान्मूर्छाग्रहं लभः॥ (चै. शा.)
मूढ़गम्
-इ. १-१३. आहारस्य सारहीनमलद्रवः, वस्ति-पूरणविरिक्ते धातुम्मूत्रम् ।
मूर्छाहिन्यः नाड्यः
-चि. १-४. पक्वाशयगतास्त्वन नाड्यो मूत्रवहास्तु यथा। तत्रैष्यन्ति सदा मूत्रं सरितः सारगं यथा ॥ मूर्छास्ववानोपालभ्यन्ते सुखान्यास सदास्तथा (चु.नि. ३-२९२).
मूत्रवाहिनी श्रोतांसि
-चि. ५-८. मूत्रवहा नोच्याः मूत्रविरजननीयः
मूत्रविरजननीयः
-सू. ४-१५/१/४८. मूत्रस्य विरजनं करोति इति। चतुर्दशो महाकषायः। मूत्रविरेचननीयः
मूत्रसंग्रहणीयः
-सू. ४-१५। ३३. मूत्रस्य संप्रहणं करोति इति। त्रयोदशो महाकषायः।
मूत्रघात
-चि. ९-४३. शोफक्षि स्थितो यक्मार्गः। मूत्राधारः
मूत्राधारः
-चि. ९-४. मूत्रं धारयतीति, मूत्रालय इत्यर्थः; वस्तिः।
मूत्राशयः
-चि. २६-४२ मूत्राशयः, वस्तिः।
मूत्रच्छी
-चि. ३-२१. संमोहः।
मूत्रच्छीयः
-चि. ४-२६. मूत्रच्छी।
मूर्ति
-शा. ४-१२. कांठिन्यम्।
मूर्धविरेचनम्
-सू. ५-२५. चि. २-१७८. शिरोविरेचनम्।
मूर्धु
-चि. ३-१३२. सत्युकरणत्वान्मूर्धुयुज्वेर पचोच्यते।
मूर्तसम्
-चि-१-३। ५६. मृद्गणम्।
मृदिता
-चि. ४-७७. फाण्टीकृतः।
मृदु
-चि. १२-७७, सू. २७-२७. कठिनविपरीतः; दारुणविपरीतः।
मृदु औषधम्
-क. १२-५६. अतिक्षीणम् क्षौद्रधम्।
मृदुकोष्ठः
-सू. १३-७७, क. ७-८. कोमलकोष्ठः।
मृदुविरेचनम्
-सू. २५-४० अतिक्षीणविरेचनम्।
मृदुव्रीहिम्
-चि. ११-५. अतिक्षीणव्रीहिम्।
मृदुस्नेहपाकः
-क. १२-१०२,१०३. अतिक्षीणस्नेह-पाकः; तस्मै हि कचकेन नियुते मेधगजानां मृदुः स्मृतः।
मृद्रीकासवः
-सू. २७-१८०. द्राक्षासवः।
मेदः
-इ. ३-५. श्लेष्मः, लिप्तम्।
मेदः
-सू. २३-९, चि. १५-१५६ (चै. शा.) शरीरस्थचतुष्टयेषु च स्थितः शरीरगतः स्नेह-वशेषः।
मेदकः
-चि. ३-२६७. जगलः।
मेदःस्वारः
-चि. ८-१०६. मेधः पूव चारः उरःकुष्टः विशिष्टतरः धातुः असिम्न् सः; मेदस्त्री।
मेदुरः
-चि. ९-३६. मेदह्वी।
मेदोवाहिनी श्रोतांसि
-चि. ५-८. मेदोवहा नाड्यः।
मेध्यम्
-चि. ३-३०५,-५-२१८. मेधुरम्, मेध्यं जनकं वा।
मेधा
-सू. २९-३५०, धारणावती धीः।
मेध्यम्
-सू. १-१०७. पवित्रम्।
मेधः
-चि. ६-३. मेधति क्षरति शुक्रादि अननेति । (शा. कु.)
मेहनम्
-सू. १७-६. शिश्नः, लिङ्गम् ।
मैथुनधर्मः
-शा. ३-४/१/२. स्त्रीणि वयः।
Page 324
[ERROR page 324 - NVIDIA client error]
Page 325
युक्ति:
समीचीनकल्पना। अंत एषोऽयं। या तु युज्यते; या कल्पना यौनिकी भवति सा तु युक्तिरुच्यते अयौगिकी तु कल्पनापि सती युक्तिनोऽच्यते पुत्रोत्पादयुतवत्। (चक्र.)
युक्ति:-वि. ८-९. सम्वन्ध: अविनाभाव इत्यर्थः। तेनाविनाभावजं परोक्षज्ञानमनुमानमित्यर्थः। (चक्रः)
युक्तिव्यपाश्रयम्-सु. १-५८,११९-१४८. युक्ति: योजना; शरीरमेवजयो: हितो यो योग: तदपेक्षं संशोधन-संशमनादि युक्तिव्यपाश्रयमयुक्ति। (चक्रः)। युक्तिव्यपाश्रयं पुनराहारौषधद्रव्याणां योजनां।
युगपत्-शा. ६-७. एककालम्
यूका:-विः७-१०. बालकृमय: (वा. क.) केशादिमकृ-लोमपद्मवाशःचु जाताऽणवः बहुपादाताः कुष्णा: शुक्राः वा कृमयः।
यूष:-चि. २६-२९. सृष्टसुदुग्धलानान्तु पललैकेन विपाचितः। मांसापनितविरिक्तः तहयूसः हतकाकृतिः॥ (वै. शा.)
योगः-शा. १-१३७-१३९. योगे मोक्षे च सर्वासां वेदनानामवर्त्तनम्। मोक्षे निर्वृतितः शोभाऽयोगो मोक्षप्रवर्त्तकः॥ भात्मवेद्रियमनोद्रथ्यां संश्रयात् प्रवर्त्तते। सुख-दुःखमनारम्भादात्मस्थैर्ये मनसि स्थिते॥ निवर्त्तते तहयमत्पय वशित्वं चोपजायते। संशरीरस्थ योगज्ञास्तं योगमृषयो विदुः॥
मोक्ष आत्मनिठा शरीरगुच्छेदः। निःशेषेते न पुनरश्रवति। एतेनं, योगे निश्र्चितां वेदनां पुनर्भवतीक्ष्ण- सूक्ष्मयति। मोक्षप्रवर्त्तक इत्ति मोक्षकारणम्। (चक्रः)
योगः-चि. ६-२१. योगः सम्यक् प्रवृत्तिः स्वस्य। योगो नाम योजनं, व्यवस्तानां-पद्यानसेक्रीकरणम् (चक्र)
योगवाहि-सु. २७-२४९. यथसाध्नातुसारवीर्यादिभ्य: पुष्पेभ्यं चैत्पन्नं तन्मधु तेनान्तर्भव्यचिक्नानार्क्षि चेमे। ततश्च येन द्वयेण वा वाडड्र्स्थापनवीयेन वा वृद्धोषण कार्यान्तर-कारणं वा युज्यते तस्यैव कर्म करोति, समानानुकारिद-व्यपरोधितरक्षित्वादिति भावः। चकारोण हेतुवन्तर-समुच्चये, तेन प्रभावोऽचिन्ति चोद्यव्यम्। तेन रसथ्यपि नानौ-पधिसंभृतवे प्रभावान्न क्षीरमदयो योगवाहिनः; तथा,
अनानालमका अपि शिलाजतुचैलादयो योगवाहिनो मवन्ति। (चक्रः) यथाद्र्यो हि द्रव्म्यें संसर्गिवस्तुगुणान्। पचयमानं यथतन्म्मगुजलतैलाज्यरसोल्हादि॥ (व. द.)
योनि:-शा. १-६. जातिः।
योनि:-चि. १३-१३३. कारणम्।
योनि:-वि. ४-६. वातादयः।
योनि:-चि. २३-३. अभिष्यन्दनम्।
योनिदोष:-चि. ३०-१९. अपस्यपथरोधः।
योनिशूलम्-चि. ५-७५. योनिरोगविशेषः।
रक्तपित्तम्-चि. ८-८. रोगमेदः।
रक्तवस्ति:-सि. ८-८३. रक्नेन वक्तिः।
रक्तम्-चि. १५-१९६. रधिरम्।
रक्तमोक्ष:-सि. ९-२४. श्रेष्ठालवृजालोचोभिः सिरार्ज्यधेन वाऽऽ रक्तावसेचनम्।
रक्तवाहि अशः-चि. ७-१७८. रधिरल्वानियुद्रकीलः।
रक्तवाहिन्यः धमन्यः-वि. ७-९९. रधिरवा'हिन्यः नाड्यः।
रक्तवाहिन्योऽसि-वि. ५-२४. रधिरवा'हिन्यः नाड्यः।
रक्तविमोक्षणम्-चि. ११२-१००. श्रेष्ठालवृनलौ-कोभिः वाऽऽ रक्तावसेचनम्।
रक्तसारः-वि. ८-१०४. रक्तमेव सारः, उत्तकृष्टः विशुद्धतो धातुः यथिमन्सः।
रक्तावसेक:-चि. ३-२९०. रक्तमोक्षः।
रक्तावसेचनम्-चि. ३-२८८. रक्तमोक्षणम्।
रजः-शा. २-३४; चि. ३०-२५. आर्त्तवम्।
रजः-सू. १-५७. रजोगुणः।
रजः-चू. २१-२३. चूर्णम्।
Page 326
रजस्वला-चि. ३०-१६५. धात्वक्षयक, पुष्पवती।
रजोदोष:-चि. ३०-९५. धातुविकारः।
रसः-सू. १-६७, २६-२८, २९-७०. रसने-
चित्रप्रायो गुणो रघः। यं पचानामिन्द्रियार्थानामन্যতं
जिह्वाविपयं भासमानक्षते कुसालः। स पुनरुत्कादनन्यः।
रसः-वि. २-२५. कायः।
रसः-चि. १५-१६. रसवातः, वायो धातुः।
रसः-चि. ८-१३३. सति. १३२-१५, स्वररः।
रसः-सू. २६-६६. रघो लिपाते दृव्याणाम। निपाते
इति रसनायोगे; रसनेन्द्रियप्रायाजातिमस्वं रसलवमू (व. स.)
रसः-सू. २८-७. आहारप्रसादार्घमः।
रसः-चि. ८-१३२. मांसरः।
रमक्रिया-चि. ३६-२०३. वमौभूतसस्मा योनि, काय-
दर्शयैत पुनः पाकाद्ध घनत्वं सा रसक्रिया (व. द.)
रसमनम्-ह. १-३. जिहेन्द्रियं।
रस्ता-च. १-६७. जिह्वा।
रसवाहीनी खोतांसि-वि. ५-८. हृदयस्पंद-
धमनीनां धाराप्रशाखा:।
रसाङ्गनम्-सू. ५-१५. दावींकायसं खोरें पादं
पचवा यदा घनमू । तदा रसाङ्गनव्य तत्तु मेध्रयोः 'परमे
हितमू ॥ (वै. द.)
रसायनविधि:-वि. १-३/१८. जरारोग्यधिनाश-
विधि:।
रसायनमू-सू. ७-८८. रसायनम्न तज्ज्ञेयं
यज्जराराव्या'धनाशनमू । यथा मृता रुदनती व गुग्गुलुक्ष
दरीतकी (व. द.) दोषमायु: स्मृति सेहामारोग्यमू
तथा त्वं
बय:। प्रभापर्णेस्वरोदयै देहेऽन्द्रियैबलं परमू॥ वाक्कसिद्धि
प्रणति कान्तिं लभते ना: :रसायनातः। लामोपायोऽहि
रस्तानां रघादीनां रसायनमू ॥
रसायनी-वि. ५-९ रसः अयते गच्छति या सा
रसायनी, धमनी, नाड़ी, सिरां, खोतोः।
रसाला-वि. २-२/२५. सच्चाहुर्यातिकाज्ञि यगुडा-
प्रेकनागरमू। रसांला स्वान्छिल्खरिणो सुवृष्ट्टं सघरं द्रधिं ॥
राजयक्ष्मा-नि. ६-१३; वि.८-९. तं सर्वैरोगाणां
कष्टतमत्वाद्राजयक्ष्माणामाचक्ष्ते भिषजः। यस्याद्रौ पूर्व
माघोदूर्गवतः सोमसोद्राजस्य तस्याद्राजयक्ष्मेति।
युंदा कष्टतमत्वातदां 'रजेंद्र यक्ष्मा . राजयक्ष्मेति'
निष्कृतिवोंद्रन्या। चूड्राजस्यैते वचनाद्रू राजसंज्ञार्थ सोमस्य
दर्शयति; ततक्ष "राजो यक्ष्मा राजयक्ष्मा" इति निष्कि-
र्मति । (चकः)
राजसं सरघमू-ला. ४-३६. रजोगुणमूविष्ठ्टं मनः
राजसं सदोषमाल्यातं रोगौघभातू।
राजाहः-सू. ९-१९. है' नै लिङ्गं प्रमामने रोगाणाम-
पुनर्मवे। ज्ञानं चतुर्विधे व्यष्य स राजाहों मिषक्मः॥
राजी-ह. १९-१३. रेखा, पद्शुफिः।
राजी-चि. १३-१९. न्यक्का सिरा ।
राधि:-वि. ९-२२/८. राधिस्तु सर्वेभ्रपरिमही
मानामात्रफलविनिश्रूयार्थः। तन्न सर्वेभ्योहारस्य प्रमाणप्रहणस्मे
कपिण्डेन सर्वेभ्रहुः, परिम्रहुः पुनः प्रमाणप्रहणस्मेकै
करयेनाहारद्रव्याणामू । सर्वेभ्यो हि प्रद्हः मर्वप्रद्हः सर्वतक्ष प्रद्हः
परिग्रह उच्यते। सर्वतः इति प्रत्येकावयवत इत्यर्थः।
(चकः)
राक्षसमू (सरभसमू )-शा. ४-३८. अमाषिंग-
मजुगन्धकोपं छिद्रेभ्रहारिणं कुरसाद्धारतिमात्रहंचिामिष-
प्रियतमं स्वप्ननायासबहुलमोष्ठूं राक्षसं विद्यातू॥
रघ्नः-वि. १-३२. संशिमुक्तः।
रचिकरमू-ह. ८,-४०. रज्युत्पाददमू ।
रजा-चि. २१-३२. पीठा ।
रधिरमू:-ह. ९-२८ं. रक्ष्मू ।
Page 327
THE CARAKA SAMHITA
Page 328
THE CARAKA SAMHITA
लिङ्गम्-नि. ९-६ प्राधान्येनतलक्षणं पुनर्लिङ्गम्, व्याधे: स्वरूपं लिख्यपते ज्ञायते धनेन इति लिङ्गम्, आाकृतिलक्षणं, चिह्नं, संस्थानं व्यज्यतं रूपमिस्थानार्थान्तरम् ।
लिङ्गप्राह्याम्-शा. ९६२. अनु मानमग्राह्यम् ।
लीनम्-सि. ९-c. लिङ्गरमू ।
लेखनम्-छि. २३-१७९: वणलेखनम् ।
लेखनीय:-चि. २३-१७९. तृतीयो महाकषाय:;
लिखीति इति लेखनीय:;
लेप:-चि. ७-१२२. लिम्पति इति लेप: । लेपस्य द्वौ भेदौ-आलेप: प्रदेहेश्व । तयोरालेप: भाद्रिमाहिषचर्ममृत शीतल: तसुविचोधी च । प्रदेह: आात्री: घन: उष्णश्चेति ।
लेपज्वर:-इ. ८-२८. शुलप्रपीतयुक: कफज्वर: ।
लेपनम्-सु. २५-४०. लेप: ।
लेलीतक:-चि. ७-७०. पाशाणमेद. मौत्तारापचिक:, शप्यते हि निघण्टो "आसीहेत्सो महाहाहुलेल्ल्हानो महासुर: । योजनानि त्रयस्स्विन्नात् कायेनाच्छादयत् तिष्ठति । विष्णुबकेशं वेङ्क्षिनो पपात घरणीतले । वसा तस्य समासाद्याता के श्रीतक इति क्षितौ" इत्याद ।
लेह:-चि. ६-७५. लीयाते 'इति लेह:, नातिद्रवो नातिस्थिरो भेषजकल्पसेद: ।
लोम-ड. ३-६. रोम ।
लोमकूप:-सु. २८-७. रोमकूप: ।
लोमहर्ष:-चि. ७-९९. रोमहर्ष: ।
लौकिक:-सु. २८-३८. अपरीक्षक:, रजोमोहावतारमा, अमपार्थदर्शी ।
लौल्यम्-सु.१५-४०. वाचल्यमू, चलचित्ता, लोभ्यपता ।
वक्ष्यम्-ड. ८-५७. मुखम् ।
वक्त्री-शा. २-३०. मातुरग्नौम्प्रतिष्ठेत वक्त्रं स्वादूदौर्बल्यतमाप्रतिष्ठ । मातुरग्नौम्प्रतिष्ठेति धयलाय-फाले मातुङ्ग्यद्वार्यांनिच्छा निःषेमरज्ज्ञाथो वां हसवायप्रतिचः तेन यस्स शुच्क गाम्भीर्यं नियमाश्रोपैति स वक्त्रसुच्यते । वेजदौर्बल्यतया च पितुरेक्री स्यादिति योजना । अथ अन्र दुःषलस्य कर्म दैर्बल्यं तस्म भावो दौर्बल्यता तेन पितुर्य-जस्य दुःषलक्रियातेयर्थ: । (चकः)
बह्लभा:-इ ३-५. लरघ्निघ्न: । (वा. क.)
चदनम्-ड. ९-१२. मुखम् ।
वनस्पति:-सू. ९-७९. फलैर्द्धैनस्पति: । फलैैर्नस्पति-तिर्यग्विना पुष्टे: फलैयुका वटोदुम्नाराज्ञय: यद्युकं द्वारोते तेऽपमुष्पा: कलिङ्गो वनस्पतय इति स्मुता:" इति । (चकः)
चपापहनमू-चि-५-८, मेदःस्थानमू । चपा उदरस्था सिन्धुवरतिका यामहुर्जनास्थैलवर्तिकेति ।
चमनम्-सू-९-८४ छर्दैनम्, तन्त्र दोषहरणमूध्नेसां चमनवम्कमू । १९७-१९
चमनोपगः-सू. ४-१३ । १३. चमने छर्दैनक्रियां उद्धायवेनोपगच्छतीति चमनोपगः । चयोद्विरोचितनो महाकषाय: ।
चमि:-सि. ६-१३ प्रच्छर्दिका । (वा. क.)
वयः-चि-९-३. अङ्गुष्ठमोङ्गलस्यविभाग;, माल्यादि ।
वयः-चि-८-१२२ वयस्स्थयेति कालप्रमाणविकोषपै-द्विणी हि धारोवारसस्पा बङ्गोन्मिषीवोयते ।
वयःस्थापनः-सू. ४-९८ । ५ं वयस्स्थापनं स्थापयति इति । (अ. द.) पद्शासततमो महाकषाय: ।
वर्चोमेदः-चि. ८-१७. अतिपुरोंप्रतिपत्ति: ।
वर्चोवाहिनी-चि. ५-२१, वर्चः पूपं वहन्ति ऋृध्दि
वर्जनीय:-सि. ९-४. अचिकित्स्य: ।
Page 329
THE CARAKA SAMHITA
Page 330
[ERROR page 330 - NVIDIA client error]
Page 331
THE
CARAKA
SAMHITA
स
वै
वीर्यं
विदधाति
।
ततः
शीप्रद्वि|हितवाद
विविधौतम्य-
मिश्रीयते
॥
विदाह:-चि.
२४-१७४.
हदये
दाहः
।
विदांहि-षु.
२७-२३.
सम्ले
कुष्टानिधा
तृषामू
।
हृद्रि
दाहच
जनयेत्
पार्क
गच्छति
तद्विरात
॥
(व.
द.)
विधानम्-चि.
१२-४२.
विधानं
नाम
स्वकाराध्य
विाषाय
वर्णयति;
यथा-"
मलायनान्ति
वात्ष्यायनते
दुष्टे
मन्त्रि"धकैर्मले:
इदयप्र
दुष्टीश्वदेन
मलानां
होनांतवंमधिक्त्व-
माचार्यैरुहीतमाचार्यों
वर्णयति:-
"
मलद्वि
न्धि
शुप्रतबो
लाघवान्मलसंक्षयम्
।
मलायनानां
दुष्टयेत
संगोतसर्गा-
दत्ीं
व
"
(सु.
श्रं.
९)
इति
।
(चकः)
विधारपम्-चि.
९-२९.
चेतनिरोधः
।
विमत-डू.
१३-८९.
अथवा|त्मलच्छेद:
इहेच
या
डपुंदरेदपि
वा
।
मदती
विनता
नीला
पिटका
विनता
मता
॥
विनिमिचानि-ड.
४-१७.
विपतत्रिमितानि
।
विनिमेंध्य-चि.
६-७८.
क्षोमयित्या
।
विपक्-सू.
२५-२९.
वैगुण्यमू
।
त्रिपयम्-चि.
१२-४३.
अपकृत्यत
प्रतीपोदाहतणम्
।
विपाकः-सू.
२६-६६.
विपाकं:
कमेंनिष्ठया
कर्मे-
निष्ठयेति
कर्मेणो
निष्ठा
निष्पवि:
कमेंनिष्ठा
क्रियासमासि:
रसोऽप्याने
घति
योदनत्याधारपरिणामकृतः
कर्मंविरोष:
कफशुक्ल
भेदूद्यादिलक्षणः,
तेन
विपाको
निध्योयते
।
विपकस्तु
नित्यपरोक्:
तत्कार्यैणालुमीभयते
(चकः)
।
जाठरे-
णाम्ना
योगाद्
यद्रेति
रसान्तरम्
।
रषानां
परि-
णाम्ते
व
विपाक
इति
सृतः
।
(व.
द.)
विपाटनम्-चि.
१३-२५.
दारणम्
।
विपादिकां-चि.
७-२१.
क्रषभिद:
विप्लुंतः-चि.
८-२९.
व्यापं:
विवद्धः-चि.
२४-६३.
विमनधवान्
।
विवद्धः
दोषः-चि.
३-१०९.
मत्र
दोषशब्दो
विवद्धोपपदान्मले
वर्तते
।
(चकः)
विवान्धः-चि.
४-४९.
धानिद्वेरोगः
विवंशः-सू.
९५-१३.
प्रातिलोम्येन्त
गमनम्
।
विवप्रधः-चि.
६-३९.
विपरीतलप्रकृतिसामर्ध्यम्
।
विमलम्-सू.
२७-११८.
विमेलम्
।
विमूच्छिता-चि.
९-७९.
वियताः
।
वियोगः-सू.
९९-१२.
मृतानामार्तमनो
वियोगः,
मरणम्
।
वियोतिः-इ.
२-१६.
निहेंतुष्टः
।
विरजनीषः-सू.
२५-४०.
विरजनं
दौषसम्बन्धं-
निरायं
कोति
इति
वः
।
विरसः-इ.
२-२१.
अनिष्टररसः
।
विक्रथानम्-चि.
२-८
विपरीत
आधारः
।
विकद्रयोनयः-इ.
६-२२.
परस्परविक्रयधर्माणः
।
विरूक्षणम्-चि.
५-११८.
हृक्षीकरणम्
विल्क्षस्वेदः-चि.
७-१६.
स्नेहंरहितः
स्वेदः
।
विरेकः-सू.
७-९४.
मलमेदः
।
(सु.
क.)
विरेचनम्-इ.
९-८०.
विरेकः
।
विरेचनोपपानि-सू.
४-१३
।
२८
इमांनि
द्रव्माणि
विरेचनक्रियां
वद्वायतवेंपगच्छति
।
विक्कित्तः-चि.
६.पू.४७.
कुतलंनः
Page 332
THE CARAKA SAMHITA
विलयेन्त्-चि. १२-८२. विम्लापनं कुर्वीत । विम्लापनम् अन्नूल्यादिमर्दनेन शोफविलयनम् । (चु. वि. भा. ९-२२. बलहन्:)।
विलेपनम्-च. ६-५० गात्राल्लेपनम् ।
विले पिका-सू. २७-२५१ विलद्रवा यथाग्रूः ।
विले पो-नि. ४-५ वचाग्रूः ।
विर्पणमू-इ. ४-९७ विरुद्धवर्णम् ।
चिकृत्सा-इ. ८-९९, निर्गता ।
विषादः-सू. २६-९९ विनिःसृतविषरोतः । विषादो विपरीतौषधाल् केदाचूर्णनरोपणः । (च. व. प.)।
विषिरा-इ ७-८ शिरोविरहितः ।
विषुशं शोणितं चू. २४-२२, २४ तपनीयैर्द्रवैरोपशमं पद्मालकद्रवसदृशिभ्रम् । गुणाफलस्सवर्णं विशुद्धं वृद्धिं शोणितम् ॥
विशेषः-सू. १-२८-४४, ४५ चिकित्स्यते व्याख्यात इति विशेषः पृथक्सच्छूचत् ।
विरोघनमू-सू. २७-१३९ विरुद्धविकारकम् ।
विश्लेषः-इ. १२-५९. पृथग्मावः अयोगः (शा. प.)
विषमू-चि. २३-३ गरलम् (शा. क.)
विषगरवैरौधिकप्रशमनमू-सू. ३०-२८. विषं गरलं, गरः कालान्तरप्रकौपी विषमू, वैरोधिकं संयोजगविरुद्धम्, तेषां प्रशमनमसगदतनम् ।
विपणनमू-चि. २३-९ खिन्नमू ।
विषग्नः-सू. ७-८. विपनाशकः वोडशः हषायवर्गः ।
विषमक्रियासत्वम्-चि. ६-९ विपमक्रियत्वमिति पित्त. स्य देशमन्वचिकित्स्यायोः कडूांबिलुपायात् विषमतल्वम् ।
विषमज्वरः-चि. ३-७३. दौर्बल्योदेहितसभ्मूतो-जरोत्पच्तस्य वा पुनः । घातुमन्यातमं प्राप्य करोति विषमज्वरम् ॥ (मा. नि.)
विषमाम्रि:-चि. ६-१२, चि-१३-१३६. समलद्धाणविपरीतलक्षणस्तुविषम ऋति ॥
विषमाशनमू-चि. १५-४३ , ३३५ विषमं बहु वाड्ल्यं वाड्ल्यप्रकॄतकाल्योः मोहनम्; बहुस्तोकमकाले वा तज्ज्ञेयं विषमाशनम् ॥ (सु. सू. ४६-५०८.)
विषमाहारः-चि. ६-१३ विषमाशनम् ।
विषादः-च. २५-४०. खेदः ।
विषाधानमू-चि. १३-४२. विविधस्य प्रकारकम् ।
विचिकित्सा-चि. १२-१८ १/४ चिकित्सैये मक्ष्यन्निति इति ।
विष्ठतमूः-चि. १४८-२१ अम्रचलरसतम् ।
चिक्यानन्द नमू-सू. २८-३३ विलच्यनमू ।
विसर्गः-चि. ३-५९. परित्यागः ।
विसर्गः-सू. ६-८. विष्णुर्मित जनयति नान्यमसं प्राणिनां च वलमिति विसर्गः ।
विसर्पः-चि. २१-९९. विविध सर्वतोमि खम् उभयतइकुं तथासृक् टरोकादिमं प्रक्षरन्तींत विसर्पः ।
विसर्पिणी निद्रा-इ. ८-१८. वहिनिर्गता निद्रा ।
विसूचिका-नि. २-९९. विविधैर्गन्धेनोद्भेदैवैच्यैश्वादिमुशकोपत । सूचिभिरिव गात्राणि विध्यतीति विसूचिका ॥ (अ. सं. सू. १९)
विस्फोटकमू-चि. ७-१२. विस्फोटकं नाम कुष्ठं तनुत्वरिमः क्षेतलोच्हैः स्कोतेव्योमप्र ।
विषमापनमू-चि. १७-१३७. विस्मयजननतम् ।
विस्रम्भः-चि. १८-१८. पूतिगन्धमू, आमगन्धमू ।
Page 333
[ERROR page 333 - NVIDIA client error]
Page 334
[ERROR page 334 - NVIDIA client error]
Page 335
व्यासः-सू.
२०-१२.
विस्रवणम्
शाकदूषि:-सि.
७-८.
पुरीषाप्रकृति:
रक्तु:-चि.
२१-१३०.
भङ्गितयकृदिच्चूर्णनम्
(शा. क.)
मततुः-चि.
७-१३.
दशमं शुद्धकुछलम् ; रक्तं न याति वन्धवाहित शिराकः स्थादेक बहुमणस्मु
(शा. क.)
वातादि:-इ.
१२-५८.
नाद:
शब्दध्ववौ-इ.
८-१२.
कणौ
शाम:-सि.
१-५.
शान्ति:
शमनसृ-चि.
२-२७२.
न शोधयति यद् दोषान् समाश्वोदयस्यपि | समीकरोति संप्राप्तान् शामनं तद् यथामृता
(व. द.)
शारीघात्यम्-सू.
२५-६.
माषादि
(शा. क.)
शाराविका-सू.
१७-८४.
भूतवेतता मघ्यनिस्न्ना ध्यावा क्रदरुग्निवता | शाराविका स्यात् पिटकाशारावाकृति-संस्सिता
शारीरान्ता:-इ.
९. ६.
हस्तपादादय:
शङ्करा-द.
३-६.
मलो दन्तमलतो यस्तु चित्तमाकुल-शोभितः. शङ्करेव खरस्पर्शो वा ह्येया दन्तशर्करा
(मा. ति.)
शमे-सू.
९-२८.
सुखम्
शाल्यमू-चि.
२५-१०६.
न केवले काष्ठतुषान्ति शाल्यं, किन्तु अतिप्रदुष्टं मलदोष्रं वा शरीरिणां स्थावर-जङ्गमानाम् | यत्रिकविद्रावाधकरं शरीरे तत्त्व धरंमेव प्रवर्धति शाल्यमू
(सु. सू. ९-८/५. उद्दे(हण:)
शाल्यापहार्तृकम्-सू.
. ३०-२८.
शल्योद्धरण-कर्तृकम्
रशकुली-क.
१-३९.
पिटकविशेष:
(वै. दा.)
शस्तकर्म-च.
१-९१.
शस्त्रनिर्वृत्य कर्मं छेदस्वादि
(वै. दा.)
शस्त्र प्रणिधानमू-सू.
११-५५.
शस्त्रानुचारणम्-छेदनमेदनसहृयघनसदरणले स्वनोत्पाटनप्रच्छनसीवनहैषणक्षारजलौक-सन्धति
रश्रमू-चि.
२६-२७२.
कृणः लोहप्
(चक्र:)
रस्याति-चि.
९-९ | ३७.
अस्थिरहितानि फलानि
(चक्र:)
शालाक-सू.
३०-३१.
तत्राखुवेदः शालाका विद्या सूत्रं. ज्ञानं लक्षणं तन्त्रमित्यन्तरसम्
शालाका-सि.
९-३.
शालाकाग्देन चेह शालाका इति शा-सेति क्रत्वा वाहुद्रयं बद्ध्वाद्यं चोद्भते | नेह शालाकाग्देन रक्तादिशातूनां ग्राहणं, रक्तादिशातूनां रक्तल्डे:पु विद्यभान्तव्,तद्
(चक्र:)
शालाक्यम्-सू.
११-४८; १७-११३.
रक्तादयो धातव-स्वकृ च, च य बाझो रोगमार्ग:
शापा:-क.
१२-८९.
नयो मापक:
(चक्र:)
शालातिनिमू-चि.
७-३७.
नष्टाश्रिमू
शारीट-चि.
७-३६.
शारीराजात:
शर्कर:-चु.
२९-१८३.
शर्कराप्रकृतिफ आसन:
(चक्र:)
शालाक्यम्-सू.
३०-२८.
पटेलवेधशलाकां कामपधानं मद्रं शालाक्यम्
(चक्र:)
नान्मीर्ध्वजत्र्नुगतानां श्रवणनमनवदनग्रानादिच्छितानां व्याधीनामुपशमनाथर्मु
(चु. सू. ९-८ | २); शालाका पटललेखनो, तस्या: कर्म शालाक्र्यं
नाल्मणादिवातं, व्यूढं शालाक्यप्रधानमद्रं शालाक्यम् | एतदेन शिरोग्रप्रतीकारादपि ग्रहणं, प्राधान्येनैव शालाक्येस्थ प्रधनात्स्थुर्विययतया
(शिवदासेन:)
शालाक्यतन्रमू-चि.
२६-१२३.
शालाकाविषम् मथिकृत्य कृतं शाल्यमू
Page 336
THE CARAKA SAMHITA
३२५
शाखमू-लम्
३०-३१. आख्खेन्द: १
शाखवाद:-सू
११-१७. शाखारुपो वाद: १
शिर:-सू
१७-१२. प्राणा: प्राणमुर्ता यत्र. चित्ता: सर्वेन्द्रियाणि च. यदुतमााझमद्नानां शिरस्तदभिधीयते ॥
शिर:शूलमू-चि
८-१६. शिवोग्र: (चै. शा.)
शिरोग्रता:-सू
१७-२१. प्रीशा १
शिरोवस्ति:-चि
९-७८. कर्म शिरोव्यायतं चर्म कृत्वाडष्टगुलमुच्छ्रितम्. तेनावेष्ट्य शिरोऽवस्नामापकल्केन लेपयेत् ॥ निश्शलसोपविष्टस्य तैलै: कोष्णै: प्रपूरीयेत्. धारयेदारुज: स्थानं यामं यामाधमेव वा ॥ शिरोवस्तिर्ययोषेऽपि विरोरोगं मरुद्रुव वल्ग (चक्र)१ शिरोवस्तिश्रमेण: स्याद्विसुखो द्वादशाब्दमूल्. १ सिग्र:प्रमाणस्तु शदृध्वा मास्तके मापविष्टकै: । सनिवरोर्विपायाचुस्तेह: कोष्ण: प्रपु.चेत् १. तावद् धार्यरुयावत् स्यात्. नाधाणकमुसलसुति: ॥ (व. द.)
शिरोरुक्-चि
८-२५. शिरोरुजा १
शिरोरुजा:-सू
८-१८ कैशा: १
शिरोविरेक:-चि
९-७३.शिरोविरेचनमू, नस्यमेर: १
शिरोविरेचनमू-चि
९-७३. शिरोविरेक: १
शिरोविरेचनोपग:-सू
८-८. शिरोविरेचनक्रियायां महायत्येनोपगच्छति; घसविंशातितमो महाकपाय: १
शिशिरज्वर:-चि
३-१७०. शीतज्वर: १ (शा.च.)
शीघ्रकारित्यमू-चि
३-१५. शीग्रं करोति इति शोधकानां तन्व भाव: शीघ्रकारित्वम्; सै शीघ्रं शीघ्रकारित-त्वात्. प्रशमं याति हन्ति चा १
शीत:-सू
८-७. द्व्यादापोचितातोये प्रतस्ते निलीयतां सैशितातं १ कपायो मोदभिनिर्वाति व शीत: समुदाहृत: ॥
शीतकपाय:-चि
३-१९३. हृद्ये सङ्कु ङ्गमुष्णोदके प्रकुप्य नियादितम् १. शीत: शररीमुखतो मत: १ (व. द.)
शीतज्वर:-चि
३-२६७. द्विविध्वर:
शीतप्रशमन:-सू
४-८. शीतं प्रशमयति इति; द्विचत्वारिशान्नमो महाकघाय:१.
शीतरस:-चि
७-४८. 'शीतकपाय: १
शीतरसिक:-सू
२७-१८'. शीतेशुरसकृत: अरिष्ट: १
शीतलम्-सू
२७-१९०. शीतलम् १
शीताङ्क:-चि
३-३२५. शीतार्ङ्क: १
शीतु:-चि
८-१८० शीतुरिरुर्हिते: पकैरपकैराढ़ ? स्रवेत् ॥ (व. द.)
शीलमू-चि
४-८. वस्तुपु सहजो राग: १
शीर्षविरेचनमू-चि
९-१७. शिरोविरेचनम् १
शुककर्म-चि
२९-६. सनमस्त्वादि शुचो भाण्डे सङ्गुढौर्ध्वनिगामयम्. धान्यरसंशौ चिरारसस्थं शुक्रं चुकं तदुच्यते॥
(च. चि: २८-२१७ चक्र:) गुदाभ्रंशिकाद्यायु:सुत्रमसक्त्वचक्र. द्विगुणं क्रामव्. चांसन्नित चुक्क्रिदयर्थं किंचित् त्रिमधुकान्वितमप्॥ू
शुक्कि:-कॄ
१२-१९६. दे शुक्ते परलार्घे स्याच्छुक्किरष्टरस्मिका तथा १
शुक्रमू-चि
१५-१६. रघादृचौ ततो मासे मांञ्चान्नेदस्स्तानोदस्य न १. धातुस्नों मजा। तत: शुक्रं शुक्राद् गर्भ: प्रसादज: ॥
शुक्रमू-चि
३०-१३३. शौजं यसमाद व्यद्याये तु हर्षोन्मिसमुच्यितम्. शुक्रं पौर्ंपमित्युकं, तत् स्त्रीपुर-संयोगे चेष्टासङ्कल्पपीडितात् शुक्रं प्रच्यवते स्थानाजलमाद्वातपादिव् (चि. २-४/४७.) चरतो विब्रुस्पद्य ल्वपद्रवं यदुच्यते (चि. २-८/८९.)
शुकदूषण:-सू
८-८. शुक्रोत्सार्ढ एकोऽन्विधो महादूषाय: १
शुकदोप:-चि
२०-१२९. वीयंदोप: १
Page 337
शुक्रमलः-सू. २७ ६५. शुक्रविधकरः;
मस्माच्छुकलं हि तदुच्यते। यथा नागवल्लाथा: स्युन्नौंध व कपिकच्छुजम् ॥ (व. र.)
शुक्रयाहिनी नाडी वि. ९-८ शुक्रवहसोतः ।
शुक्रयाहिनि स्रोतांसि-वि. ५-९९. शुक्रप्राप्यो नाडीभः ।
शुक्रशोधनः-सू-४-८ शुक्रं शोधयति विमलीकरो-ति यः घः विश्रो मदाकषायः ।
शुक्रसारः-वि. ८-१०९, शुक्रं वीर्यापरनामकः घसमो घातु: सारः अत्कृष्टः विशुदधतरों मस्मिन्यः ।
शुक्राशयः-चि. २९-७२. वीयाशयः ।
शुद्धिः-सू. २८-२८. शोधनम् ।
शुद्धसत्वम्-शा.-४-३८. सत्वग्रहणप्रधाने चित्तम् ।
शुष्कमू-सू. ५-९०. नीरघम् ।
शुधिरकरमू-सू १३-७७ रसवकरम् ।
शुक्रधातुमू-सू. २७-६. शस्न तीक्ष्णाम्रसहितं धात्यनम् ।
शाम्यता-सू. १७-३९. चित्तध्यायुपस्थिततत्वम् ।
शूलम्-क. १२-९६. द्रोणस्तु द्विगुणः शूर्पो त्रिभेमः: कुम्म एव च.।
शूलभ्रमः-चि. २७-३२ यकृत्कुम्भ निवर्तते वेदना: । शूललक्षण तस्माच्छूलमिद्दोच्यते ॥ (सु. उ. ४२-८१ )
शूलप्रशामनः-सू. ४-८. शूलं प्रशमयतीति, पद्म-चत्वारिशतमो महाकषायः
शूल्यति-चि. ६-४७. शूलपाकानि।
शृतः-सू. ४-७. बद्धो तु कपितं श्रृतं शतमाहुधिं-किल्सका: ।
शृतशीतमू-चि. ३-१७६ पूर्वं शृतं पश्चावदं शीतमू।
शोणितमू-इं ३-४७. रफमू ।
शोणितमोक्षः-चि. ७-१७२. रफमोक्षः । (वा. अ.)
शोणितयाहिनी स्रोतांसि-वि. ५-८. शोणितं वहन्ति नयन्ति ये ते मार्गाः
शोणितस्यापनः-सू. ८-८. शोणितस्य दुष्टस्य दुष्टिदम् अपहरस्य् प्रकृतौ शोणितं स्मरयति इति (चक्रः) । षट्चत्वारिशतमो महाकषायः ।
क्रोधहरः-सू. ८-८. क्रोधं हरति इति, षष्टत्रिंशो महाकषायः ।
शोफः-सू. १७-२९. शोथः ।
शोषः-चि. ८-१६३. वातीरलोषको रोगविलोषः, राजयक्ष्मा ।
शोषणः-सू. २५-४०. शोषयतीति ।
शोण्याध्यानमू-सू. ५-९८. वानरपेन मुद्रा न छुचित्रशपादनमू ।
श्रमश्रू-सू. ८-४. पुंसुखे द्वीर्घेलोमराजः ।
श्रमहरः-सू. ४-८. पक्त्रिषुं हरति यः सः, चत्वारिं-शत्तमो महाकषायः ।
श्रोत्रमू-इं. ९-३. श्रवणेंद्रियमू ।
श्लक्ष्णः-सू. २६-९९. खरविपरीतः ।
श्लेष्ममकृति-वि. ६-१३. श्लेष्मलः, श्लेष्मा कफः प्रकृति: स्वभाववः पबले यस्यिन्सः ।
श्लेष्मा-सूः १२-१२. कफः
Page 338
[ERROR page 338 - NVIDIA client error]
Page 339
[SKIPPED page 339 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 340
[ERROR page 340 - NVIDIA client error]
Page 341
सुमदम्
-वि. २८-७५. सरः,इषुः।
सुमुखा
-वि. २८-८०. प्रियाकारा:।
सुमूर्छिततम्
-वि. २९-७९. शंघु मिलितं।
सुरा
-सू. २७-३२३. भयुद्धृतमण्डा।
सुरासवः
-सू. २७-१८७. सुरारक्त आाघवः यच सुर्यैव तोयकार्ये क्रियते।
सुषमा
-इ. ७-८. परमा शोभा।
सुसंहृतमू
-वि. ८-११६ निमिडिमंघानम् ।
सूक्ष्म
-सू. ९-५९. सूक्ष्मस्तु सक्ष्यात् सूक्ष्मेषु क्षोत-खनुसरः स्मृतः ।
सृतिकांगारमू
-शा. ८-३२. यत्र गर्भिणी प्रसूता, यत्र च तिष्ठति तत् सृतिकांगारम्, अभिरेष्टम् ।
सूत्रमू
-सू. ३०-३१. आयुर्वेदः । तत्र सूचनात सूत्रमाचाचर्यवन्तते: सूत्रम् ।
सृङ्
-सू. १३-२३. मुर्दादि द्वचर्दाली निमित्तं । प्रचं भोजनम् ।
सेवनमू
-वि. २१-१५. सेवः ।
सेवनी
-वि. ९-८. सेन्द्राधो माने चर्मेर्षचिछः ।
सौक्य
-सू. ६-५. सोमगुणप्रधानः ।
सौवीरमू
वि. २९-६. कार्जकमेदः । सौवीरं यवैरामं । पक्वां नंधुवै कृतमू । गोधूमैरपि सौवीरमाचार्या: वैचिदूभिरे ॥ (व. द.)
सौवीरमू
-सू. ४-१५. सुवीरनदीमयं सौवीरमू ।
सौवीरक
-सू. २७-१९१. मधुरशेषः ।
सौहित्यमू
-सू. ५-६. मात्रातिकमेगा वृत्ति:, तृसिमात्रं वा ।
संकट
-चि. १७-७९. स्वेदं/किशेव: ।
संकल्प
-चि. २ । ४-४७. योधिदनुराग: ।
संख्या
-नि. १-१२ । २. सू. २६-३२२. गणना, संख्या स्वादू गणितमू, गणितमभिहैकद्रित्यादि ।
सङ्ख्य
-वि. ८-८. नार्गोंदिशकः ।
संप्रहण
-चि. ८-१०८. संग्राही ।
सांप्राहिकमू
-सू. २५-४०. भवनेगुणभूयिष्ठं तोयं-सं परिशोषयेत् । यंयहाति मलं तत् स्वादू प्रादु गुण्णवादयो यथा. (व. द.)
सद्व्रा
-शा. १-१५४. आलोचनं निर्विकल्पकमू ।
संझानाश
-सि. ६-८५. चेतनानाश: ।
संझास्थापन
-सू. ४-८. चेष्टा ज्ञानं च स्थापन-यतीति' श्झास्थापनः, अष्टचत्वारिंशत्तमो मद्राकष्ठाय: ।
संरक्षणमू
-वि. ८-८४. त्रुंसिजनकं घानुव्रचं च । (व. द.)
स्नानप
-चि. ३-३६. देहेइचिद्रियमनसां ताप:।
संदीपनमू
-चि. ५-९६८. अतिवीप्सिकरमू ।
संघारणमू
-वि. ५-९०. वेधनिरोध: ।
सन्नानदोष
-चि. यतवस्सत्चा/दि: ।
संप्रप्त
-शा. २-६. प्रशस्तगुणता ।
संप्रतिपत्ति
-वि. ७-८. सम्यकू प्रतिपत्ति: ।
संप्रसादन
-चि. २१-९८. सवर्णकरः सवर्णे याछे कर्तेव्या इष्ट्येः । द्विविध संप्रसादनः इति रक्प्रसादनः इति रक्तचितप्रसादनः ।
संप्राप्ति
-नि. १-६; ११. जाति: जन्म; संप्राप्तिस्था-गतिजातिशब्दैर्योंडियैर्मिधीयते । यथा च्याधे: संप्राप्तिरितयर्थ: ।
Page 342
संप्राप्ति
संभार:-वि. ७-२६. तदोयोग्याविलुप्तद्रव्यसुसदायः ।
संभाषा:-वि. ८-१५. मिषक्रु विषयया सह संभाषित ।
संभारविधि:-वि. ८-१५. द्विविधा तु खलु तद्विध्यैर्मावा भवति-घन्थायसंभारविधि, विमथ्यसंभारविधानं च ।
समोहः-सू. १०-२०. मनसो मोहः ।
संयोगः-नि. ६-१०. द्रयोर्वहूनां वा । द्रव्याणां संधिसंयोगः लक्षणम्-“ यथा हुतेन दोषेण यथा चाङ्गविशेषप्ता । निर्हृतिरसमयस्यादौ मप्राप्तिरोतिरागतिः ।” (वा. नि. अ. ९) इति । (चकः)
संभवः-सि. १२-५'. संभवा नाम यथासंख्योपपद्यते घ तस्य संभवा; यथा सुहृद विप्लुतव्याकृननिलिकादयः संभवन्तीयाद । (चकः)
संवहनम्-च. ७-२३; चि. २-३/२५. पादादिप्रदेशे सुभगभिन्नमगुनर्मर्दनं च (चक्रः)
संशयः-सि. १२-४३. विशेषाकाङ्क्षाननिर्धारितोभय-विमर्शज्ञानम्; यथा मात्रं पितरं चैके मन्यन्ते जन्मकारणम् । स्वभावं परिनिर्गां यहचिन्त्या ध्यापरे जना: (सू. अ. १९) ।
संशोधनम्-चि. ३-१२६. स्थानादौ वातिनिर्हृतं दहंसंशोधनं तत्तु स्वाद्रु देवलद्विफलं यथा ।। (व. वद)
संसरगः-सि. ८-२९. दोषद्रयसमेलकः ।
संसरगः-शा.-३-३२. मैथुनमू ।
संसेत्स्नक्रमः-शा. १६-२६. पेयादिक्रमः ।
संस्कृतः-चि. ३-१२९. युगमभूता:
संस्कारः-सू. २६-३४; वि. ९-२२. संस्कारो हि गुणान्तराधानमुख्यते । ते गुणास्तेऽप्यामिनसन्निकर्षशौच-मन्थानदेशकालवासनादिमिः कालप्रकर्षभाजनादिमिश्र- धीगन्ते ।।
संस्कारवादः शा. २-९८. संस्कारेण वसतिर्नाजी-करणादिना परं यस्य श्रुकमहुष्टद्वारं सत् प्रवर्तते तं स संस्कारवादः (चक्रः)
संस्तरभः-सि. ७-४०. स्तनंध्यता ।
Page 343
THE CARAKA SAMHITA
संसथानम्
संसथानम्-नि. ९-९. संस्थानामाकृतितद्भ्यां सुपमा
विषमा च या (इ. अ. ७)
स्नम्भनम्-सू. २२-१२. स्तेम्भनं स्तम्भयति गतिमन्तं
वाते कृते तत्सन्नं तत्स्थायि
वातकृतं तन्मनं तत्स्थायि
सथा वत्सकृत्सुकृत्सुको
सथा वत्सकृत्सुकृत्सुको
संस्नेहनम्-चि. ९-२९. संसर्जनुवचानमनम्
समीरगुणभूयिष्ठं वातवाद यथा मसृवत:। विधाय वृदिं स्तम्भनाति
स्तम्भनं तदू यथा वट: ॥ (व. द.)
स्तम्भनं तदू यथा वट: ॥ (व. द.)
संस्पर्शनवात्नु
कफ:'मध्यम-सू. २७-४६. अङ्गानुसारिप्रप्तावगुण्ठन-
तीववेदनावानु।
तस्वामिव । (वै. शा.)
संस्कारविधि:-चि. १७-२७. वक्त्रसंसकारविधानं
स्थावर:-चि. २३-६. अथ चलान्।
तीववेदनावानु।
स्थिरम्-सू. २२-१४. स्थिरे वातमलस्तम्भी । (व. द.)
संस्कवादविशेष:-सू. २६-८. स्त्यानामवान्तरमेद: ।
स्थूलम्-सू. २२-११. स्थूल: स्याद् वन्धकारक:। स्थूल: स्यौल्यकरो देहं सौत्सामवरौधकृत् ।
संस्कवेदमस्तु प्रकृत्यामपि मधुरजातिविक्लूरीगुडादिगणात:
(व. द.)
प्रशक्यमेव मेदो हरयते, स तु संस्कवेदमेद: स्वसवेष्य एव;
हित रघम्-सू. २२-१५. स्नेहमार्दवकृत्स्नग्धो बल-
यदुक्तं-"इक्षुक्क्षीरगुडादीनां माधुर्येऽप्यस्तरं महत्। मेदस्त्वथापि
वर्णीकृतसथा । हित रघं वातहरं श्लेष्मकरि वृष्यं बलावहम ।
नोद्यास्तुं घरसवत्याडपि शाक्यते" इति ॥ (चक्र:)
(व. द.)
संहननम्-शा. ८-३२. शारीरम् । (रा. नि.)
स्नेहनम्-सू. २२-११. स्नेहं स्नेहविध्यनन्दमार्दव-
संहर्ष:-चि. ८-१५. सर्प्याँ ।
खेदकारकव ।
संहर्षण:-सू. २५-५०. मन:प्रसादताजनक: ।
स्नेहपिचु: चि: ३०-७०८. मेदससाधितकाष-स्नेहाप्लुतं तु लके वच खण्डं वा
सांख्य:-शा. ५-१७. संख्यां तच्वज्ञानं, तथा वतंत
(व. द.)
इति सांख्य: (चक:)
स्नेहमात्र:-सू. १३-२९. स्नेहस्य परिमाणम् ।
सांग्राहिक:-चि. ८-१३०. ग्राह्ये ।
स्नेहवध्य:-चि. २-२१७. स्नेहग्याध:।
एकन्धघ:-चि. ९-३. एकन्धग्यादनेनन्तराधिरुच्यते
स्नेहविधि:-चि. ६-३७. स्नेहनविधि:।
(चक:)
स्नेहविमदेनम्-सू. ५-८५. स्नेहेन मर्दनम् ।
एकन्धघ:-नि. ९-२१. बाहुम्रीवासनिध: ।
स्नेहविरेचनम्-चि. ५-१७२ स्नेहेन विरेचनम् ।
एकन्धघ:-सू. २५-२८. समूह: ।
स्नेहा:्यकृत्-सू. ५-८५. स्नेहेन अभ्यङ्कृत् ।
एकन्रम्-इ. ३-५. क्युतम् ।
स्नेहादाय:-सू. १३-११. स्नेहस्यादानि ।
सत्न्यजनन:-सू. ८-८. सतदशो महाकपाय: ।
स्नेहोपग:-सू. ८-८. एकविंशो महाकपाय: ।
सत्न्यमम्-चि. ३०-२२९. दुस्पम ।
सत्न्यशोधन:-सू. ८-८. अशुद्धशो महाकपाय: ।
सत्न्याशाय:-चि. ३०-२४२. सत्न्य: ।
Page 344
THE CARAKA SAMHITA
VOL. IV.
Jadavpur University
CALCUTTA
Printed and Published by Dr. P. C. HAZRA
at Jadavpur University
CALCUTTA-32
1969
Price Rs. 30.00
Page 345
[SKIPPED page 345 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 346
[ERROR page 346 - NVIDIA client error]
Page 347
[ERROR page 347 - NVIDIA client error]
Page 348
जलवर्गः
in the Caraka Samhita
अष्टाङ्गहृदयटीकाकारवकुणदर्शनहेमाद्रि-
आन्तरिक्षम् (अ.); दिव्यम् (हे.)
निष्कत्यादि
इन्द्रस्य इदम् ऐन्द्रम्
कराणामिदम्
गोरसवर्गः
in the Caraka Samhita
महिष्या इदम्
उष्ट्रीणां क्षीरम् (भ.); कांसकम् (ह.)
आजे-छागलं क्षीरम्
गोरिदं गोव्यं पीयते इति पयः
महिष्या: पयः
उष्ट्रीणां पयः
एकशाफाया इदं ऐन्द्रं एकशाफम्
छाग्या इदं छागम्
अव्य्या इदं आभिकम्
हस्तिन्या: पयः
मानुष्या इदम्
मणडूक्यांत इति
तथ्वति हृदयं गच्छति इति, तर्कं पादजलं प्रोज्ज्वलम्
Page 349
चरकसंहिताटीकाकारश्वपाणिनिर्द्वच:
सुश्रुतसंहिताटीकाकारो डल्हणावायं:
१५ नवनीतम्
१६ क्षीरोत्पः
१७ पीयूष:
सथ्य:प्रसूताया: क्षीरम्
सथ्य:प्रसूताया: गो: क्षीरं चप्ताह्नं चावप
१८ मोरटम् (मोरटः)
तदेव (सथ्य:प्रसूताया: क्षीरसेह) यावत्प्रसन्नतां परतःप्रसन्नतां याति तावत् 'मोरट' इत्युच्यते
तदेव च्छादाह्नात् परतो यावत्प्रसन्नतां न गच्छति तावत् 'मोरट' इत्युच्यते
१९ किलाट:
नष्टक्षीरभाग: यं लोक क्षीरस्वामित्स्वाहुः
कूर्मिकौभूततक्रसस्य घनभाग: किलाट:,यं लोक क्षीरांछुमित्स्वाहुः
२० तक्रपिण्डक:
तक्रकूर्मिक्काया एव शृतद्वयो घनो भागः
१ इक्षुः
The group of the products of Sugarcane
१ पौण्ड्रकः
२ वंशकः
३ गुडः
४ क्षुद्रो गुडः
असित गुड इत्युच्यते
५ धौतगुडः
६ मत्स्यण्डिका
स्वणमध्ये पाकांद् घनीमूता
मस्स्यण्डिका
७ खण्डशर्करा
८ गुडशर्करा
९ यासशर्करा
दुरालमाकायक्ता शर्करा
१० मधुशर्करा
मधुमण्डे षु शर्कराकारा भवति
चरक संहिता गतः
The group of Honeys
१ माक्षिकम्
मक्षिका: पिङ्गला: तद्रवम्
२ क्षौद्रम्
Page 350
दन्तो मध्यमान्नं तस्कारं नीतसुप्रवृत नवनितं ध्वयोनि:
नियते इति इतमू
पीयते
मुररति इति मोरट:
तक्रस्य पिण्ड:
इष्यते इति इषु:
पुङ्ग्रदेषो जात:
गुडति इति
मन्दं स्यन्दते इति; मस्त्यानमति रुजति इति; शर्करोक्ता च मोनाण्डी श्वेता मस्यान्डिका श्विता । (धन्मन्तरीयनिघण्ट: २-९०८)
भ्रमरै: निर्मितम्
Page 351
चरकसंहितातात्पर्यटीकाकारस्यकपाणिनत्सखे
शुश्रुतसंहितातात्पर्यटीकाकारो रचयणाचायॅष
३ वक्त्रम्
छुष्माक्षिकारमवम्
४ पौलिकम्
पिप्पला माषिका महत्व: पुत्तिड: तत्कषायम् ।
चरकसं हि ता ग तः
The Group of cooked foods
१ पेया
बहुद्रवा यवागू:( चकः)
२ विलेपीका (विलेपी)
विरलद्रवा यवागू: (चकः)
३ मणड:
४ भोजन:
५ कुल्माष:
यवपिष्टमुष्णोदकसिक्तममीपलिस्वन्न मपूपीकृतमू । (चकः)
६ विलम्बिका:
उत्सेधन मात्रकृताहङ्करिकादय: ।
७ अकृतयूप:
अन्नेहलक्षणं सर्वमक्रतं कट्टकैरिना (चकः)
८ कृतयूप:
विद्हेयं लवणानेहकटूके: संस्कृतं कृतम् ॥ (चु. च. ना. ७८) [चकः]
९ सूप:
१० सूप:
११ सक्तु:
१२ अपूप:
१३ माल्य:
मृष्टयचोदनः । (चकः)
Page 352
THE CARAKA SAMHITA
in the Caraka Samhita
कृता न्न य ग्रे: ।
पेया चिकित्सासमन्वितां; निर्द्र्रइग्या प्राकृता पेया तक- दाडिमतण्डुलै: (अ.) अल्पसिक्त्या पेया (हे.)
पाठं योष्यां ।
घनंसिक्त्या विलिप्ती स्वात् (अ.) वहुसिक्त्या विलेप्ती (हे.)
विलेप्त इति ।
चिक्यो:परिहितो मण्ड:; लाजाम्बुधौनेध्वभकरणाभ्यनागर-दाडिमे: । युक्तो विनिर्द्रित: पूतो मण्ड: संस्कृत यथ्यते॥(अ.)
अतिसिक्तो ह्वो मण्ड: (हे.)
मण्डयति: इति ।
अन्नेर्वा णि चिकित्सानि: मोदन: । (हे.)
रेनोचि-क्रियाति इति
यूषो भान्ये: (हे.)
यूषति इति ।
रूष्टानां निस्रुंसयवानां चूर्णं (हे.)
भानाचूर्ण सक्तव: स्वु: न पूयते न चिर्रीयैते; शक्रि रुप्यते इति नैहकं:
Page 353
चरकसंहितातत्त्वदीपिकाकारसंग्रहपरिशिष्टम्
सुभुतसंहितातत्त्वदीपिकाकारो बहुत्रणात्रायेषु
१४ धाना:
मुष्टयवा: (चक्रः) मुष्टयवा: (ड)
१५ तिलधान्य:
भृङ्गरितस्य यवस्य धाना: (चक्रः)
१६ शाकुल्य:
शालिपिष्टै: घटितैश्चैव पक्वैश्च कियमते 'झांकुली' इति लोके (ड.)
१७ मधुकोडी:
वार्त्तिकेनाम्बुमिश्रेण गुडेन च; मधुशार्क एव मधुकोडी: (चक्रः)
१८ पूपा:
पिष्टका: (चक्रः) 'पुपा' इति लोके (ड.)
१९ पूविका
चापडिकेकृत्यमात्रा (चक्रः)
२० वेसवार:
मांसं निर्द्रव्य सुस्निग्धं पुनर्हैवदि पेवितम् । विप्पलीयुणितंरिचगुङ्गुसर्पि:षमन्वितम् ॥ एकद्रयं विपचेत्सम्यग्वेसवार इति स्मृतः ।
२० वेसवार:
मांसं निरद्रव्य सुस्निग्धं पुनर्हैवदि पेवितम् ॥ विप्प-लोण्युणितमरिचगुङ्गुसर्पि:षमन्वितम् । एकद्रयं पाचयेतं सम्यग्वेसवार इति स्मृतः ॥ (ड.)
२१ क्षीरपूपक:
क्षीरप्रधाना: पूपा: (चक्रः)
२२ इक्षुरसपूपक:
२३ पाटव:
पाटवन्नु मधुराम्लद्रव्ययुक्तः (चक्रः) स्पष्टाम्लमधुरोदष्टकषायाम्लवणोषणम् । अतिक: खादव: कोकिलपित्याशुपच्याधितः(ड.)
२४ पर्पट:
२५ मृष्टका:
चिपिटा: (चक्रः) मार्द्रशालीनां 'मृष्टका' इत्युच्यते (ड.)
२६ विमर्दक:
नान द्रवै: समयुक्त: पक्वामकृिन्नभर्जितै: (चक्रः) शिखरिणी (ड.)
२७ रसाला
सक्तुर्मातकं नाजि ससितार्कनागरम् । रसाला शर्करां सर्पि: सक्षौद्रं सरसं दधि (चक्रः) पानकादि अम्लकाद्राखादिकृतानि(ड.)
२८ पानकम्
२९ रागवाडव:
क्वथित तु मधूदपेतं सहकाराफलं नवम् । तैलनागरसंयुक्तं चिह्नेद्यो रागवाडव: (चक्रः) स तु खादिममद्दीपकायुक्त: खाद्रागवाडव: (ड.) व इति मुद्रयुव: (ड.)
३० आम्रामलकलेष्टा:
आम्रामलकलेष्टासु तयो: पृथक् काथेन स्वशकरेरण घनै: क्रियामते ।
३१ शुक्तम् (चुकणम्)
यमं:स्त्व इन्दि शुक्तौ भाण्डे सद्गुडक्षौद्रकाज्जिकम् । मान्यरक्षो निरात्रस्थं शुक्तं चुकं तदुनुच्यते (चक्र: )
Page 354
धानां शुष्ठमवदि (अ.) शुष्ठमवदि धान्यमू (हे).
भीरभ्र इति, धाना: शुष्कशुष्ठया: (अ. को.)
मधु कोहे येवं ते
पुनर्नित इति
पुनः तदाकारं लाति
स्तिमं विष्टं गुडमोरकादिविमिश्रितं मांसमू (हे.) नागर-माग्यकाजिरिकृतयतादिसंस्कृतं मांसमू (अ.) (हे.)
क्षीरे भाविता: पूपका: इति शिवदासेन: इक्षुरसे भाविता: पूपका: इति शिवदासेन:
पृथुकाश्विपिटषष्ठा: (अ.) अशुष्कषान्यानों शुष्ठा-स्तण्डुला: (हे.)
करमथितेन मरिचशर्करादियुक्तेन दध्ना कृतोन्न्लेखिका-संख्या (अ.) मरिचशर्करादियुक्तं करमथित दधि (हे.)
निमर्दक:। [अ.को.] विमर्दक: गृतमुखकान्वितद्रव्यमिति केचित् रसयति इति। दधिसितामरीचादिकृतं लेढ्यम्।
गुडाम्लिकादिसंस्कृतसुधकादिकमू (हे.)
पानाय कायत इति
शुकं हृदादिसंख्यानम्। कन्द्रमूलफलादीनि सस्नेह-लवणानि च। यथैकत्राभिधीयन्ते तनूष्यक्तमभिषीयते (हे.)
द्रश्यचिरू पूतिभावे, पूतीभाव: हेतु: युध्यते डीयनेति चुक्रम्
Page 355
चरकसंहिता तट्टीकाकारश्रकपाणिदत्तसुतभ्
हृद्धृतसंहिता तट्टीकाकारो डडहणाचार्यष्
३२ शिण्डाकी
शिण्डाकी शननामप्रसिद्धा तीरभुक्चौ (चकः)
मूलशब्दे धाकमेव किंचित्. द्विवन्नं गुणवणं सुगन्धिकृत्कद्रव्यान्वितं वटकोकृतं सुहृद्युप
" शिण्डाकी " इत्युच्यते, अन्ये तु " धाक-सिक्थमप्याकृति: शिण्डाकी " इत्याहु:
३३ उत्कारिका
३४ उदमन्थ्य:
उदकप्रधानो मन्थ्य: (चक्रः)
३५ कामललिक;
दधिलवणस्नेहतिलाम्बुद्रुत ईषदुम्ल: (चकः)
अथ कामललिकोडपर:। दध्यम्ललवणस्नेहै-
तिलमाषसमन्वितः। (ड.)
३६ किलाट:
नष्टक्षीरभया: ये लोकाः द्वौरसामिस्याहु: (चकः)
क्षीरकृचिकापिण्ड:
३७ कुशारा
तिलतण्डुलममांशकृता यवागू: (चकः)
तिलतण्डुलमाशकृता यवागू: (ड.)
३८ खड:
वंशाकपञ्चपर्वन् 'ऋतो यूष: (चक्रः)
खडो द्विविध:-शतकषायमीधान्य: शतकशाकक्ख । तथा हि-" शतकषाणि धामौधान्यामि तिम्रगधानि
संग्राहकाणि खडानि " इति, सतकशाकस्तु " कतिपयतकाश्रयीमिरिचाजातिचित्रके। सुपकः: खडयूषोऽयमु...." इति (ड.)
३९ पायष:
परमान्नम् (चकः)
४० फाणितम्
(गुडान्ते) तदुलीमावाप्यद्रुवन्ति (चकः)
४१ मण्ठ:
गुडवत् " खाद्रं" मुखे: कीर्तयातिरपि-श्लोक:। नात्यचछा नातिसान्द्राश्च मण्या इत्यभिधीयते ॥ (चक्रः)
४२ लाजा:
४३ तक्रम्
४४ उदश्वित
४५ कुर्चिका
क्षीरेण 'घनं दृधि तक्रं वा' पंकम् (चक्रः)
वित्रस्यितं क्षीरेण घनत्वव्सामपं कुर्चिका (ड.)
Page 356
[ERROR page 356 - NVIDIA client error]
Page 357
चरकसंहिता
चरकसंहितातत्त्वीकाकारकपाणिदत्तसभासुत्रश्रुतसंहिता तत्त्वीकाकारो दल्हणाचार्य:
४७ यवानू:
यवानूर्ललिताख्या। (सु.)
४८ विप्याक:
विलकलकः (चक्रः)
प्रसह्यगण:
The group of Creatures
१ गो:
२ खर:
गर्दभ:
३ अश्वतर:
वegavaraḥ sa ca aśvāyāṃ sthārajātaḥ
अश्वायां गर्दभेन जनितो “वegavara” इति लोके,
४ चश्रु:
करमः
५ अश्व:
घोटकः
६ द्वीपीन
चित्रव्याघ्रः
व्याघ्रभेदश्चित्रव्याघ्रः, “चित्रक” इति लोके ।
७ शृगाल:
शृगाल:
पराक्रमी निद्रालुः
८ शश:
शल्यकः
शल्यकोडतिलोमतः “शश” इति लोके
९ वानर:
मार्कट:
१० वृक:
कुकुराजुकार्शी पश्चाद्रु:
कुकुरवद्रशः पशुः श्वा:
११ व्याघ्र:
विकृतसुखो निद्रालुर्हिंस:
१२ तरक्षु:
व्याघ्रभेदः “तरक्षु” इति ख्यातः
मृगशावनुजोऽपिविशेषः, ‘जरक्षु’ इति लोके
१३ वृकः (महावृकः)
अतिलोमतः कुकुरः पर्वतोपकण्ठे भवति । केचिद् वद् [नकुल] मेदः, महावृकः
बृहच्छुकुलमातुः
१४ मार्जार:
विडालः, गुहाशयत्वादरण्यंवविडालो वोडरथ्यः
१५ मूषिक:
भूमिमूषिकः
१६ लोपाक:
स्वल्पश्वापदो लोलः
सद्धालाखूलः
झृगालमेदः, ‘लोlपाक’ इति लोके
Page 358
THE CARAKA SAMHITA
अष्टाङ्गहृदयटीकाकारावचूर्णनिरुक्तिहैमाद्र्री
निघण्ट्वादि
कुत्रातस्य द्रवणो द्रवभागो मस्तु [हि.]
मस्यति-परिणमति इति
विलदवा (अ.) सकिञ्यो द्रवो यवागूः [हि.]
यूयते पिष्टादिना इति
तिलादीनां निष्पीडिततेलः कल्कः [अ.]
पीड्यते इति
उदूर्ततेलक्षिलादिपिण्डः [हि.]
प्रां णि व गः ।
in the Caraka Samhitā
गर्देभः [हे.]
गच्छतीति ।
वैगवदः (अ.) अश्वायां गर्देभाजातः [हे.]
वंश शब्दं रालतीं, स्वमस्त्यस्य वा इति
हरभः [हे.]
ततुरक्षः
तुरगः (अ.) घोटकः [हे.]
उह्यते द्रुतगते मरो इति
शिवनध्यात्रः द्वीपी [हे.]
अतदुतेडश्वानम् इति
केशरी (हे.)
द्वौ वर्णावीयते द्वोःडस्यस्य वा तन्वासिल्वाद इति । द्वीपं द्विवर्णं चर्म तदस्त्यस्य इति वा
लोमशो मर्कटवद्रशः [हे.]
नक्षति, मर्कटगोति हिनस्ति इति
मर्कटः [हे.]
वने रमते इति वनरः तस्यायम्
वराहभक्षकः [हे.]
वकुंते इति
महाह्वायाप्रः [हे.]
व्याघ्रनिहन्ति इति
मृगादनः [हे.]
तृणं (मांसं) खणोति (खणदति) इति
जाहको, शकुल इत्यन्ये (अ.) शृगालो [हे.]
निमित्त इति
विडालः [हे.]
आखुहयो गुहूं मादते इति
चण्डुरः [हे.]
मुषति इति
लोमशः (अ.) लोमशो जम्जुकृपवद्रशः [हे.]
Page 359
चरकसंहिता टीकाकार
१९ जम्बुक:
१८ इयेन:
१९ वान्ताद:
कुकुर:
२० चाष:
कनकवायस:
२१ वायस:
२२ धारावती [शशघातो] 'पाक्षि:' इति ख्याता
२३ मधुद्रा
२४ माध:
मस्मवणि: पक्षी शिखावान्
२५ गृध्र:
२६ उलूक:
२७ कुलिङ्गक:
कालचटक: कुलिङ्ग:
२८ धूमिका
२९ कुरर:
भूमिशावर्ग:
१ श्वेत:
काकुलोम्र्ग:
काकुलोम्र्ग: 'माच्यार्व' इति ख्यात:
तस्य श्वेत इत्यादियवत्सारो भेदा:
२ इयाम:
३ चित्रवृत्त:
४ कालक:
५ कौडिका
शकुन:
६ चिल्लट:
चिमार:
चक्रपाणिदत्त:
चक्रपाणिदत्त:
सुश्रुतसंहिता टीकाकारो डल्हणाचार्य:
डल्हणाचार्य:
डल्हणाचार्य:
श्रगाल:
सिद्धानो गरुडान्वय:
इन्द्रनीलमणिसट्ठपक्ष:
वास्तदर्शी 'करटाशन' इति कोऽपि प्रसिद्ध:
चित्रयाकरो महान्चरणलक्ख: प्रहारेण शशाकाडरण-शील: 'श्वाभि' इति लोके
गोकुलुचारो सुप्रविशोप: श्वेतशिखावान्
मांसाशी योजनहष्टि:
कौविक:
कुलिङ्गो वन्यचटको प्रान्त्यचटकाकार:
चित्रयाकरो नादोष्पपितमस्मो हस्तमस्य-प्राप्ती 'कुरल' इति लोके
Page 360
[ERROR page 360 - NVIDIA client error]
Page 361
चरकसंहिता टीकाकार श्रीकपपाणिदत्तः
सुश्रुतसंहिता टीकाकारो डल्हणाचार्यः
७ मेषः
c गोधा
महाशकुली 'शालक' इति स्मृतः
९ शालकः
शाल्यको वृजरकुलो वृहद्रोधचुकारी 'साला' इति लोके
१० गणकः
गोधामेदः
११ कदली
"कदलीहंड" इति स्मृतः
महाविडालस्समो न्यग्रोधकारः 'कदलीहंड' इति पोण्ड्रे प्रसिद्धः अन्ये सर्पविषोषमाहुः
१२ नकुलः
भुजङःसचुः
१३ श्वावित्
'श्वजक' इति स्म्यातः
सूचि व ह शरौ मुक्ता 'सिहे' इति लोके
आनूपवर्गः
१ शशः
महासशः
महासशः, शशो तु महाशशाकारस्सम्भवत्कः
२ शशकः
के शामुर्युः
केशामृत्युरोंऽवहः
३ शलः (शशती)
गणकः
४ महिषः
५ रावयः
गवाकारः
गोषदः
६ गजः
हस्ती
१७ नकुलः
न्यग्रोधो हरीणः
'न्यंगण' इति लोके
८ वराहः
शूकरः
९ रुरु
बहुशृङ्गो हरीणः
वारदि हरिणात्याभी, तल लक्षण मुच्यते 'विकटवदधुविषाणः महवराकादेहः सलिलतट चरस्वच्छ-म्वरेभ्यो विचित्रः । त्यजति शरदि शृङ्गं रोत्स्यतो डसौ कचः स्वात्यशुलमृग विशेषः प्रायशखेदिदेशो इति ।
Page 362
मण्डूक:
विमेति इति
पञ्चनखमृगादंही [हि.]
गुण्नाति इति
गण्डति संहन्यते इति
वालाकासहशरोमा [हे.]
नास्ति कुलमस्य इति
श्वानं विषपति. इति
वनतुरंग: [हे.]
सरति इति
वन्हिगौ: [हे.]
चरति इति
गण्डक: [हे.]
बडति भिनत्ति, इति
अश्वशब्द: [हे.]
महति, मथ्यां शेते इति वा
सास्नाकुहरहितो गोसडख: [हे.]
गुवति, गवते इति वा, गवं शब्दं याति प्राप्तोति गव इति शब्दं याति इति वा
हस्ती [म.] [हे.]
गजति मायति इति
करकचद्रो विटङ्कबहुविवाण: [हि.]
न्यष्यति इति
शकर: [हे.]
वरमाहरन्ते इति
बहुविवाण: शरदि शरत्स्यागी [हे.]
रौति इति
Page 363
[ERROR page 363 - NVIDIA client error]
Page 364
कच्छपः
करति कमूर्वति इति
कुलीरः
कुणोति इति
जलान्तवाशिनो मरस्यः
मायति इति
द्विशफः
तिमिः शतयोजनविस्रुतः तं मिलतेऽत्र
तिमि मिलति इति
मुच्छास्फोटः
छुक गतौ, झोठित इति
करदु
शाम्यति शशगुंसमास्माद इति
जलविडालः
वनति इति
महानक्रोशः
कुस्मिर्ने हसिनंमधीरियते इति
चुल्लुकी दलत्याकारोडनतर्कत्रो बहिनिश्वासमुख
मा कुर्त्स्तिक्रिडिते चस्नत्यस्माद इति
विध्रबन्धुः
मानसोका
हन्त-गच्छति इति
कुरुः
कुष्रति इति
विसकण्ठिका
वलाहकान कायति बलेनाकति यास्ति वा
पाण्डुरपक्षः
चक्षते इति
श्वेतो हंसवद्रः
करण्डे मवं कारण्डं पडारवन्ध वाति इति
महान प्रस्रेवकलः
स्वते इति वारं जलं श्रचछति इति
Page 365
चरकसंहिता
तट्टीकाकृतमकपाणिदत्तजडभ . चुड्घुतसंहिता तट्टीकाकारो डल्हणवाबायभ
पुष्कराह: [पुष्कर-शाश्विका] पुष्करार्घिका; पञ्चपतशायिका
9 कैयारी
90 मणिन्डक:
91 मृणालकण्ठ:
पानीयकाठ: जलकाठ:
92 काम्बव:
कलहंस: कलहंसोडतिमुखरपक्ष:, अन्ये तु रक्तशिर:-कृष्णपादादीनां लक्षणेन कत्स्ना 'कयम्ब' इति पठ्यते।
93 काकतुण्डक:
मेतदारण्डव:
94 शत्कोच:
'कुरल' इति ख्यात: कुरमेदो मत्स्याशो
95 पुण्डरीकाक्ष:
पुण्डर: पुण्डरीको नलिननयन:
96 मेघराव:
मेघनाद: वातक हत्यन्ये तन्न तहु वारिवरस्वा-भावात वातक:
97 अम्बुकुट्टी
जलकुट्टी जलकुट्टी कृष्णवर्णा:, 'कुटियाक' इति लोके।
98 आरा
भारा स्वनामकृत्याता
99 नन्दीमुखी
पञ्जाटी नन्दीमुख: पञ्जाटी आटीमेद:
200 वाटी
201 तुमुखा:
202 सहचारिण:
203 रोहिणी
204 कामकाली
205 सारस:
सारस: प्रसिद्ध: लक्षणयो रक्तशिरा: प्रसिद्ध एवं
206 रक्तशीर्षक:
सारसमेदो लोद्दितकिरा:
Page 366
अथाद्दौ हृदयत्रीकारावर्णनचहेमाद्री:
निरुक्त्यादि
मणिरिव तुङ्गे यस्य घ:
जलजाक: (हे.)
मत्सति इति
कमलंहस: (हे.)
कदम्बक्लायं पुष्पचारित्वात्
कुररबह्न: (हे.)
उच्चे: कोपाति इति, उत्कोक्कुररो इवमो पुण्डरीके इव अभिख्याणि यस्य स:
मेवहस्य इव राबो यस्य स:
भस्त्रन: कुक्कुटो
लक्ष्मण: (हे.)
सरभि भव:
Page 367
३८ चक्रवाकः
जाङ्गलवर्गः
१ पृषत:
चित्रहरिणः
२ वार्ष:
वर्षापद उपप्रमाṇो महावृक्षः पृथुगतचतुष्पादः कार्योभिः*प्रसिद्धः
३ राम:
हिमालये महासुगः
४ शम्बरः
चतुरदृष्टः कार्तिकेयुरे प्रसिद्धः
५ मृगमातृका
मृगपोतान् मातृकादृशो 'त्र मृगाः' इति केचित्
६ शशः
७ तरणः
८ कुरङ्गः
हरिणमेधः
९ गोकर्णः
गोमुखहरिणविद्धोषः
१० कोटकर्णकः
११ चालकः
हरिणमेधः
१२ हरिणः
लोहितः
१३ पृषः
कृष्णसारः
१४ शम्बरः
१५ कालपुच्छकः
१६ ऋष्यः
नीकर्णो हरिणः
१७ वरप्रोतः
हरिणमेधः
विविधकवर्गः
१ लावः
लावः प्रसिद्धः (च.)
Page 368
अष्टाङ्गहृदयटीकाकारावकुणदचिह्नेमात्री
चकाह: (हे.)
निरुक्त्यादि
चक इत्याल्ययया चक्यवेऽसाविति
पुषन्ति दिङ्नव: सन्ति भस्म इति मतवर्थीय: अनू
अष्टचरण: (हे.)
अर्णाति इति
रमन्तेऽत्रस्मिन्न् इति
रघुयुद्धदारा राधामा (हे.)
गुनो दन्त्रेष दन्त्रा: यरम :त:
बिलेताय: (हे.)
धातुति: पृथवा. शुद्धति :इति
उज्जे. रणो. यस्म, :वरम्यति. देवता: प्रीणातीति :श्री-
भोज: ऋणद्वादिपाठात
लघुचतुर्गतिः (हे.)
को ऋणति इति
गोकर्णाकर्णो राक्षभाकार: (हे.)
गो: कर्णाविव कर्णं यस्म
चारुनयु: (हे.)
दियते गीतेन इति
तामरभे: (हे.)
एति इति
कृष्णवर्ण: (हे.)
चंदनोष्ठ इति
चित्रबहुविवाण: (हे.)
नीलाग्न: (हे.)
कृषति इति ऋपिगतो इत्यस्मात् । इमर्ति हूति
चित्रयोषी (हे.)
लति (काव्यति). हसते इति
Page 369
[ERROR page 369 - NVIDIA client error]
Page 370
[ERROR page 370 - NVIDIA client error]
Page 371
[ERROR page 371 - NVIDIA client error]
Page 372
[ERROR page 372 - NVIDIA client error]
Page 373
चरकसंहिता टीकाकार र्षकपाणिदृढ़:
१९ कुलिङ्क:
कुलिङ्ग इति वनचटकाकार:
पीतमस्तक: 'वापे'
इति लोके
सुश्रुतसंहिता टीकाकारो डल्हणाचार्ये:
वृक्षमचटको ग्राम्यचटकाकार:
२० कपोत:
वनवासी 'पाण्डुक ' इति लोके:
ख च नानाविध:
२१ शुक्र:
२२ शारङ्ग:
चातक:
२३ चिरटी
२४ कङ्कु:
२५ यष्टिका
२६ सारिका
२७ कलविड्:
ग्राम्यचटक:
२८ चटक:
देवकुलचटक:
खलप्रमाण:
२९ शक्कारबुक:
३० पारावत:
पारावतो गृहदेवकुलालय:
३१ पाण्ड(न)ड्विक:
चरक सं हि ता ग त:
The group of Wines
चरकसंहिता टीकाकार र्षकपाणिदृढ़:
मद्यवर्ग:
परिभाषा
१ सुराम्
कन्दमूलफलादीनि सस्नेहलवणानि च ।
यत्र प्रधाना भवन्ते तत्र सैषा जानीताविधे ॥
२ सीधु:
धीक्षुरसात्सुसिद्धात्स पक्कैरपकैरसानो भवेत् ।
३ आसवमालम्
आरण्यैर्नतु गोघमैरैरसैः स्वादुप्रतीकते । पक्वैः
सनिधतैरलंघु सौवीररसतदंश गुणैः ॥
४ स्वल्पपचुकम् (गुऱ्क चुकम्)
यन्मसृणस्तथा शुष्कौ भाण्डे मधुकोद्रकाजिकम् ।
ज्ञानैराशौ निरात्रस्थ्यं स्वल्पं चुकं तदुच्यते ॥
५ आसव:
यदपक्वौषधैरास्वं यैः सिद्धं मद्यं स भासवः ।
Page 374
[ERROR page 374 - NVIDIA client error]
Page 375
६ अरिष्ट:
अरिष्ट: कायसिद्ध: स्यात् सम्पको मधुरद्रवे। लोषधकाथमधुना दिवसं पादित:॥
७ क्षीणु: (सीदु:)
आशुतक्षामपि क्षीणु: स्यादित्याहुः सविदो जनाः।
८ प्रधना
सुरामण्ड: प्रधना स्वादु।
९ कादम्बरी
तत: कादम्बरी घना।
१० जगल:
तदघो जगालो हेयो
११ मेदक:
मेदको जगलद् घन:॥
१२ किणवम्
सुराबीजाद् किणवकम्।
१३ वारुणी
यत्ालसज्जीरणसै: समिश्रिता चैव वारुणी।
१४ गुडचुकम्
गुडाम्बुनीया सतेनैन कन्दशोथै:फेनलस्तया। भासूत; चाम्लतां यातं तद् गुडचुकं तदुच्यते॥ एवमेव चुक्र स्यात् मधूदकाधसम्मवं तथा।
१५ तुषाम्बु
तुषाम्बु चाछ्यातं क्षेममाति मेर्विदलितेयंपै:।
१६ सौवीरकम्प
धानिस्थुवैश्व पक्वैवश्व सौवीरं वाश्रुतं भवेत॥
१७ धान्याम्लम्
कुरुमाषो धान्यमणडेन। वाश्रुतं काजिकं भवेत्।
१८ तुषोदकम्
सृष्टाम्माषाद् वुषान् विदान्। यवचूर्णसमन्वितान्। भाश्रुतान्मषा तद्जातं तच तुषोदकम्॥
१९ काजी
अङ्गु द्रव्यों श्रोदितस्य मालमूलस्य चोद्धृतं कृतं प्रस्यमिते; पात्रे जलेः। तत्राड्र्क क्षिप्रेत॥... तद्वतः; सन्धाय रक्षेत्। यावदस्लामागतं तु। काजिक तत् विशेनेतद रवैन पूजितम्॥
२० शिण्डाकी
शिण्डाकी वाच्छता हेया मूलके: सर्षपादिमि:।
२१ मधुशुक्तम्
जम्बीरस्लसप्रसुतं मधुन: कुठद् व तथा। तावच दिव्पलीमुलाबीकृत्य घटे क्षिपेत्। धान्यराशौ स्रिष्वतं माधुशुक्तं तदुच्यते:॥
Page 376
सुभुतेसंहिताटीकाकारो डल्हणाचार्य:
अत्राद्रहद यटीकाकारावणवच्छहेमाद्र्री
द्रव्यप्रधानमरिष्टम्
च (आसव) एव क.धितौपपैः अरिष्टः (हे.)
उभय(द्रवद्रव्य)प्रधानं मद्यम्
अपक्ववेश्रररक्तः, पक्ववेश्रररक्तश्च (अ.)
सुराया मण्ड उपरि च्छो भागः
जगल्योऽप:सृष्टं मद्यस्य, यो वहिस्र्जयवे; किञ्चभक्त-सुराजगलः
वारुण्या यषोभागो घनो जगलः (अ.) जगल्यस्वाघोमागो मेदकः (अ.)
गुडाम्बुना सतेलैन सन्धानं काञ्जिकं तु मद् ।
वारुणी 'श्वेतसुरा 'श्या च श्वेतपुनर्नवा|दिमूलयुक्तेन शालि-शिट्टेन क्रियते (हे.)
कन्दशाकिफलयुक्तं गुडशुक्तं तदुच्यते ॥
सद्रवैः यवैः कृतम्
सद्रवैः यवैः कृतम् (अ.)
वितुषैः यवैः ऋतम्
वितुषैः यवैः ऋतम् (अ.)
तण्डुलकणदनादिकृतम्
तण्डुलकणदनादिकृतम् (अ.)
जम्बीरस्य फलरसः पिप्पलीवृतलसयुक्तम् ।
कन्दमूलफलादिमूलरादिवटकैः कृतः, तथा मूलक-रुच्छेदसन्धानं शाण्डाकी स्याद् वहुधा ।
मधुभाण्डे विनिक्षिप्य घाण्यराशौ निषापयेत् *
तज्जातरसः मधुशुक्तमुदाहृतम् ।
Page 377
[ERROR page 377 - NVIDIA client error]
Page 378
सुभुतसंहिताटीकाकारो डदहणाचार्य:
अष्टाङ्गहृदयटीकाकारावचूर्णदचहेमाद्री
दुरा लोहितवर्णा पिष्टकफिणकल्केन चिकित्सकल्पया
शाकपिष्टकृतं मध्यं सुरा (हे.)
गुडशर्करया खण्डशर्करया वा कृपते
शर्करांशन्विती मध्यविशेष: (अ.)
पक्वेनेऽरुयादिना कृत:
पक्वेनेऽरुसेन कृतं पकर्ष: (हे.)
अपकरषकृत:
गुडकृतं मध्यं गौडम् (हे.)
सुरया सुपते तोषकार्यं क्रियते यस्मिन् घ:
तत्र मधुनैव सुरासन्धानेन या क्रियते तां सुरां सुरासवमाहु:
सुरासवयो: प्रत्येकनिष्पादितयोरेकृत्य पुन: सन्ध्याना-मैरेय:
मैरे: कोद्रवैर्जायते (अ.)
मधूलक: स्वल्पगोयूष्मो मध्यदेशे 'पीसीका' इति ख्यात:,
मकटदस्तुवर्यं वा तत्फलकिण्वं मधुलक्मम्
अक्षरय विमीतकस्य बलकले: सह कृता
विमीतकबलकल्युकशालिविष्टकृता वैमितकी सुरा (हे.)
कन्दमूलफलार्यं च लवनोदककांशयुतम् ।
सम्भानाच्चिरककालाम्बुमाक्षुतं परिकीरिततम् (हे.)
Page 379
[ERROR page 379 - NVIDIA client error]
Page 380
[ERROR page 380 - NVIDIA client error]
Page 381
THE CARAKA SAMHITA
Page 382
THE CARAKA SAMHITA
Page 383
अरिष्टस्कायाः
अरिष्टस्काया योनेर्लक्षणमू
३०-१७
अर्धाङ्गमेदकस्य
निदानलक्षणचिकित्सितानि
९-७४-७८
अर्हुदचिह्नस्वातिदेशः
चि. १२-८७
अर्शःचु
शामान्यचिकित्सा चि. १४-२४३-२४८
अर्शसां
चतुर्विधचिकित्सिततम् चि. १४-३३
अर्शसां
द्वन्द्वजानां त्रिदोषजानां च हेतुलक्षणं च चि. १४-२०
अर्शसां
द्विविधो भेदः चि. १४-११
अर्शसां
पित्तोल्बणानां रूपाणि चि. १४-१४
अर्शसां
पित्तोल्बणानां हेतुः चि. १४-१५, १६
अर्शसां
पूर्वरूपाणि चि. १४-२१, २२
अर्शसां
वातोल्बणानां रूपाणि चि. १४-११
अर्शसां
वातोल्बणानां हेतुः चि. १४-१२, १३
अर्शसां
क्लेद्मोल्बणानां रूपाणि चि. १४-१७
अर्शसां
सर्वदोषजतस्य चि. १४-२३-२५
अर्शसां
साध्यासाध्यविचारः चि. १४-२६-३१
अर्शसां
सामान्यो हेतुः चि. १४-९
अर्शःसाम
पिच्छदानभूता भातः चि. १४-६
अर्शःसाम
आकृतयः चि. १४-१०
अलसकस्य
लक्षणमू सू. १७-८८
अलसकस्य
लक्षणमू चि. १२-८८
अलसकातियूचिकामदोषेणु
चिकित्साकमः चि. २-१३, १८
अलसकस्य
लक्षणमू चि. २-१२
अलसकस्य
लक्षणमू चि. ७-२३
अलसुगुणा:
सू. २७-१३२
अवगाहस्वेदस्य
कल्पना सू. १४-४५
अवगाहस्वेदस्य
द्रव्याणि सू. १४-३४
अवनस्यकाया
अपि चिकित्सेग्रंथे हेतुः शा. २-७
अवपीडनस्य
दानविधिः सि. ९-१०८-१०७
अवलगुजस्य
गुणा: सू. २७-३३
अवलगुजस्य
गुणा: सू. २७-१५-१७
अवल्युजस्म
गुणा: सू. २७-१०-१०३
अनस्यादिनः
शुकदोष लक्षणमू चि. ३०-१४८, १४५
अविभक्तानां
दोषाणां तरुणजन्तुने पाचनानि चि. ३-१४२
अविरुद्धयैव
येषां मेषजं जीर्णांत तेषां चिकित्सः क. १२-७९, ८०
Page 384
[ERROR page 384 - NVIDIA client error]
Page 385
THE CARAKA SAMHITA
आगन्तुकविकाराणां...
३७५
आगन्तुकविकाराणामतुरपत्तौ विधिः
सू. ७-५३, ५८
आगन्तुकोनमादस्य चिकित्सास्थितस्य
चि. ७-१६, १७
आगन्तुकोनमादानां साध्यासाध्यविभागः
नि. ७-१५
आगन्तुज्वरमेदः
चि. ३-१०१
आगन्तुज्वरलक्षणानाममेयैर्गेयैः आगन्तुज्वरौगेष्वति-देशः
वि. ३-१२३
आगन्तुज्वरस्य चातुर्हिष्यं कारणमेदेन दोषागुणनिद्र्शः
नि. १-३०
आगन्तुज्वरस्य. वैषम्याचमु
नि. १-३१
आगन्तुज्वरस्य दोषादिविचारः
चि. ३-१२६-१२८
आगन्तुनिबर्हरोर्गयोर्लक्षणतो भेदः
सू. २०-७
आगन्तुनिजागुन्माशौ परसपरमतुवधनीतिः
नि. ७-१८
आगन्तुवणानां हेतुश्चिकित्सा च
चि. २५-७-९
आगन्तोर्ज्जर्वस्य निजाद्वा मेदको धर्मः
चि. ३-१२८, १२८
आचाररसत यनमु
चि.८-३०-३५
आचार्यपरौक्ष्या
वि. ८-८
आत्मोपदेशादिमिः
आाजमांवस्य गुणाः
सू. २७-६१
माटरुपककायः
चि. ८-५५, ६६
बाहकfya. गुणाः
सू. २७-३३
बाह्ह्रग्रहं गच्छतो वैद्यस्य यात्रायामसुभानि निमित्तानि इ. १२-२६-३०
सू. ६-८-C
बाह्ह्रग्रहं वार्त्या
प्रशास्ता: इ. १२-७१-७९
आतुरस्य गुणाः
सू. ९-९
आतुरस्यातिमित इन्द्रियज्ञानेन्द्रियार्थान् विपर्य्यांश्चो मरणलक्षणमु इ. ८-५, ६
आतुरसात्म्यः: प्रश्नास्ताः इ.११:२-७१-७३
आतुरद्वितो विधिः
सू. २८-३४, ३५
आतुरावस्थास्वपि कालाकालनिर्देशः
वि. ८-१२८
आत्मगुसाया गुणाः
सू. २७-३४
आत्मनः शुाभाशौण्डनप्रकारः
सू. ८-२८
आत्मनः सौक्ष्म्यभृतत्वेन धमन्यः
शा. ९-८३
आत्मनो निवृत्तिरतस्त्वानिदेशः
शा. ४-३३
आत्मनोऽड्सुवर्गः
शा. २-३७, ३८
आत्मनो लक्षणमु
सू. ९-५८
आत्मपरलोकस्थितिप्रतिपादनमु
सू. ११-७-१६
आात्मा ह्यथे देहाहेहान्तरं जाति
निःपणमु शा. २-३१-३५
आरामानमभिसमीक्ष्य मुक्तवतो गुणाः
वि. ९-२५
आत्मेयकृतं समाघानमुपविशकते जनपदो दूषन्सनविषये प्रस्त्ने वि. ३-६
आदावनविषगंग्योऽलस्य हानसूचकं
सू. ६-८-C
आदौ दुष्टरफान्निग्रहे दोषाः
चि. १४-१५७-१५९
आध्माननव्यापदो वर्णनं चिकित्सा व चि. ६-५८-६०
आध्मानव्यापदो वर्णने चिकित्सा व स. ७-३१-३६
आत्माह्यं संप्रमानिर्मेक्षणं च
सू. १८-२२
आनांहिनोडसीथम इ. ९-९०
आाप्तितद्र्श्यनाद्मनार्थं मेध्यं प्रयोक्ष्यमु
इ. १२-५९
आासलावक्यद्वारा पुनर्मेवस्य प्रतिपादनच
सू. ११-२७-२९
आासल्य लक्षणमु
सू. ११-१८, १९
आासोपदेशलक्षणमु
वि. ८-४
आासोपदेशाज्ज्ञाततुल्या त्रिषयाः
वि. ८-५
आासोपदेशादिमिः सवेंऽरड्यवसानसमोच-हर्ष मवति वि. ८-९-११३
आासोपदेशादिमिः सवें रोगान् परौक्षं निःर्णयो विधिः
वि. ८-५
Page 386
[ERROR page 386 - NVIDIA client error]
Page 387
[ERROR page 387 - NVIDIA client error]
Page 389
[ERROR page 389 - NVIDIA client error]
Page 390
[ERROR page 390 - NVIDIA client error]
Page 391
[ERROR page 391 - NVIDIA client error]
Page 392
पैन्द्रुकषय....
३८१
कफगुरुमे....
पैन्धुकषय गुना: सू. २७-११८
कपालकच्छषय लक्षणम् चि. ५-८
पैन्द्र रसायनम् चि. १/३२-२८-२९
कपालकच्छस्य लक्षणम् चि. ७-१८
पैन्द्रसत्वषय लक्षणम् सा. ८-३७
कफजलमांवषय गुणा: सू. २७-८
कटुरसषय गुणकर्माणि तष्यातियोगे
कफषयषस्य गुणा: सू. २७-१३६,१३७
दोषाक्ष सू. २६-४३
कफकासे कटूफनादिकाष:
भोज:क्षयलक्षणम् सू. १७-७३
चि. १८-११२,११३
भोजस: कर्माणि सू. ३०-९-९१
चि. १८-१२५-१२८
भोजसो लक्षणम् सू. १७-७४,७५
कफकासे कतिपययोगा:
भोदनषय गुणा: ,, २७-२५६,२५८
चि. १८-११७-१२०
भोदनानां मांषादिविकल्पद्रचयसंयोग-
कफकासे कुलष्यादिग्रुतम् चि. १८-१२९
साधितानां गुणा: सू. २७-२५९
कफकासे चिकित्साकम:
भोषधीनां नामलुपयोगज्ञाने गुणा:
चि. १८-१०७-१०९
सू. १-१२०-१२३
कफकासे दशमूलादिग्रुतम्
भौष्ठाश्रयमरिष्टम् इ. ८-१३
चि. १८-१२३-१२४
बौौद्द्रद्रकयं चतुर्विधम्-सू. १-७१,७२
कफकासे दोषापेक्षिणी चिकित्सा
बौद्द्रद्रकषयसंप्रह: सू. १-७३
चि. १८-१३१,१३२
बौौद्द्रदलवणषय गुणा: ,, २७-२०३
कफकासे धूसयोग: चि: १८-१३०
बौपमषयष लक्षणम् चि. ८-८२
कफकासे नागरादियोग: चि. १८-१३५
बौपधं त्रिविधम् सू. ११-५४,५५
कफकासे पाठादियोग: ,, १८-११८
बौपधद्रकषयाणि कर्म हृ्याप्यानि
कफकासे पिप्पलीप्रयोग: ,, १८-११६
क. १-९१
कफगुल्मषय निदानं लक्षणं च
बौपधहरुणविधि: क. १-९०
चि. ५-९८,९९
बौपधानां नामलुपयोगज्ञाने दोषा:
कफगुल्मे आंतर्देशिकी चिकित्सा
सू. १-१२४-१३२
चि. ५-१६१,१६२
बौौपषाहारविषयकमरीष्टम् इ. १२-६८
कफगुल्मे क्षीरपटलकं घृतम
किक्किषा लक्षणम् चि. १२-९९
चि. ५-१४७,१४८
कटुरसषय गुणा: सू. २७-१६१
कन्योत्पत्तौ कारणम् सा. २-११-१८
कणमहषटलक्षणम् चि. २३-१५२
कण्ठाध्रचयं गदच्छत: स्नेहष्य लक्षण
चिकित्सा व सि. ४-३८,३९
कण्ठयो दशाको महाकषाय:
सू. ४-९०
कण्ठौद्रनो दशाको महाकषाय:
सू. ४-९१
कक्य मिषकृ त्रिकालां वेदनां चिकित्सति
शो. १-८६-९७
कर्यभूतमना मौषधं पिवेत्
सि. ६-१७
कर्यभूतमौषधे नापयते सि. ६-२८
कर्यभूते देहो जाताति प्रद्याणुपादेयानि
क. १-९
कर्यभूतौ द्वौपुषौ मैजुनसुपेयाताम्
सा. ८-९
कक्य मेषजं तीक्ष्णरचं मन्त्रद्रचं च याति
क. १२-५३-५६
कदमषय गुणा: सू. २७-११८
कदा पुन: संशोधनौषधं देयम्
क. १२-६२, ६४
Page 393
[ERROR page 393 - NVIDIA client error]
Page 395
[ERROR page 395 - NVIDIA client error]
Page 396
[ERROR page 396 - NVIDIA client error]
Page 397
कुष्टे...
२८६
कुष्टे श्वेतकरवीरपल्वायां तैलम्
चि. ७-१०६,१०७
कुष्टयादीनां स्नेहने वर्जनीयद्रव्याणि
सू. १३-९१
कृतवेधनस्य सप्त मांसरसयोगा:
क. ६-११,१२
कुष्टेऽनुरासनम्
चि. ७-४७
कुषुम्भतेलस्य गुणा:
सू. २७-१९३
कृतवेधनस्याष्टौ लेहयोगा:
क. ६-९,११०
कुष्टेऽप्यास्यापनम्
चि. ७-४६
कुषुम्भशाकस्य गुणा:
सू. २७-१९०
कृतवेधनस्यैकः सुरायोगः
क. ६-५
कुष्टेऽपि कृमिसंभवः
नि. ४-९०
कुषुम्भस्य गुणा:
सू. २७-१८-१०३
कृतवेधनस्यैक इक्षुरसयोगः
क. ६-१२
कुष्टेऽपि क्षारः
चि. ७-५४
कृतान्नवर्गः
सू. २७-२५०-२८५
कृमिकारककुष्टोपद्रवा:
नि. ५-५१
कुष्टेऽपि चिकित्साक्रमः
चि. ७-३९-४२
कूपजलस्य गुणदोषा:
सू. २७-२१४
कृमिमेभेजकविधेरनुत्तानाप्यतिदेशः
चि. ७-२८-३०
कुष्टेऽपि दोषलिङ्गानि
चि. ७-३४-३६
कूपस्वेदस्य कल्पना
सू. १४-५९, ६०
कृमिजरोगाणां संक्षेपेण चिकित्सा
चि. ७-१८
कुष्टेऽपि दोषविशेषण चिकित्सा
चि. ७-५८,५९
कूर्ममांसस्य गुणा:
सू. २७-८३
कृमिजशिरोरोगस्य चिकित्सा
चि. २६-१८३-१८६
कुष्टेऽपि धूमपानम्
चि. ७-४९
कूर्मायो यापनावस्ति:
चि. १२-१८/६
कृमीणां प्रकृतिविधान्तः
चि. ७-२१-२७
कुष्टेऽपि नसयम्
चि. ७-४८
एकलासकदष्टलक्षणम्
चि. २३-१४९
कृमीणां भेदा:
चि. ७-९
कुष्टेऽपि रक्तमोक्षः
चि. ७-५०-५३
एकशूसाध्यस्य लक्षणम्
सू. १०-१४-११६
कृमीणामपकर्षणम्
चि. ७-१५-२०
कुष्टेऽपि लेपादीनां वर्णनविधानम्
चि. ७-५६,५७
एकशूसाध्यस्य लक्षणम्
सू. १८-३७
के चिरेण के च शीघ्रं मायान्ति
चि. २४-८५-८७
कुष्टेऽपि वमनयोगः
चि. ७-४३
कृतनेत्राद्वापरङ्गलिपु कमेण धर्मेषु
मनुष्याणामायु:पुस्तकं ह्रस्व:
के नराः सेव्या:
सू. ७-५८, ५९
कुष्टेऽपि विरेचनयोगा:
चि. १२-८४,८५
वि. ३-२४-२८
कृतवेधनकल्पोपक्रमः
क. ६-९,२
कुष्टेऽपि विषप्रलेपः
चि. ७-४५
कृतवेधनस्य चत्वारः क्षीरसयोगा:
क. ६-५
के नराः वर्ज्या:
सू. ७-५६, ५७
कुष्टेऽनुवपानवाधनार्थं हितानि तैलानि
चि. ७-१११
कृतवेधनस्य दश पिच्छयोगा:
क. ६-८
केमूत्रकस्य गुणा:
सू. २७-८५-९८
कुष्टयादीनां स्नेहनप्रकारः
सू. १३-९१-९५
कृतवेधनस्य द्वादशातिः कषाययोगा:
क. ६-५-७
केलेटकस्य गुणा:
सू. २७-११८
कैशान्त्रभयमर्षितम्...
कृतवेधनस्य पर्याया गुणाक्ष्ष
क. ६-३, ७
देशसंख्याकथनम्
शा. ७-१८
कृतवेधनस्य पड् वर्तियोगा: एको
घृतयोगश्व क. ६-८
कैवादिकलपनस्य गुणा:
सू. ५-९९
कैशान्त्रभयमर्षितम् इ. ८-६-९
Page 398
[SKIPPED page 398 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 399
[SKIPPED page 399 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 400
[SKIPPED page 400 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 401
गुरून्मत्सस्य....
३०
गुरून्मत्सस्य लक्षणमू चि. ९-२० गुल्मसंख्या चि. ३-३
गुल्मस्य निदानं संप्राप्तिस्थ निति. ५-३-६
गुल्मस्य पक्ललक्षणानि , ५-४०-४८ गुल्मस्य पञ्चसमानलक्षणानि
निति. ५-४०-४८
गुल्मस्य चिकित्सासंप्राप्तमू निति. ५-१६, १७
गुल्मस्य संप्राप्तिलक्षणं च सू. १८-२३ गुल्मस्य सामान्ग्य लक्षणमू चि. ५-७
गुल्मस्य स्थानानि , ५-८ गुल्मरस्यामलक्षणानि , ५-४०-४८
गुल्मध्र्यारिष्टभूतानि पूर्वरूपाणि इ. ५-१२, १३
गुल्मस्यासाध्यलक्षणमू चि.५-१६९-१७०
गुल्मा: पद्य सू. १९-४ | ७ गुल्मादिरोगेष्वातिदेशिकवस्तय: चि. ९०-४४, ४५
गुल्मे ऽत्रिसंघुकषणविधानमू चि. ५-१३४, १३६
गुल्मतस्य गुणा: सू. २७-१७४ गृहमसी द्विविधा सू. १९-४ | ७
गृहमस्याश्विकित्सा चि. २८-१०९ गृहमस्या लक्षणमू चि. २८-५६
गृहकपोतमान्सस्य गुणा: सू. २७-७२ गृहमगोधिकायां चिकित्सा चि. २३-२१६
गृहगोधिकाशातपरीडघ्रलक्षणमू चि. २३-१५६
गोक्शीरवाजीकरुणमू चि. २-३ | ३-५ गोजिह्वाया गुणा: सू. २७-१५-१७
गोधायो यापनवस्ति: चि. १२-१८ | ५ गोधामांसस्य गुणा: सू. २७-७०
गोधूमस्य गुणा: सू. २.९-२९ गोमांसस्य गुणा: सू. २७-७९
गोरसर्वर्ग: सू. २७-२७७-२३६ गोरसादीनाां वर्जनीयानां निर्देश: सू. २७-३१८
गोचृष्णायो यापनवस्ति: चि. १८-८ गौड़स्य गुणा: सू. २७-१८६
गौधूमपैष्ठिकानां धात्सकारात् लघुत्वमू सू. २७-२७२ गौधूमिकभक्ष्याणां गुणा: सू. २७-२७९
गौधेरकलक्षणमू चि. २३-१३८ प्रथितरफाचिकित्सा चि. ४-७२-८४
म्रत्थपरीक्षा चि. ८-३ म्रत्थविसर्पस्य चिकित्सा चि. २१-१९८-१३८
म्रत्थविसर्पस्य निदानलक्षणे चि. २१-३९
म्रत्थीर्ता निदानं चिकित्सा च चि. १२-८१-८६
म्रहणीगदस्य पूर्वरूपमू चि. १५-४९ म्रहणीगदस्य सामान्यलक्षणमू चि. १५-५२-५४
अदृणीदोपमेषजस्य संकलथय कथनमू चि. १५-१९६, १९७
म्रहणीदोपाश्वतवार: सू. १९-४, ५ म्रहणीरोगस्य मेऽदा: चि. १५-५८
म्रहण्यामवस्थितो चिकित्सा चि. १५-१९८-२०५
म्रहण्या: स्थानं कर्म च चि. १५-५६, ५७
प्रीषमचर्या सू. ६-२५-३२ वृत्तपानाहार्ता: सू. १३-४१-४३
वृत्तस्य गुणा: सू. १३-४८ वृत्तस्य गुणा: सू. २७-२३९-२३४
म्राणपाकस्य लक्षणमू चि. २६-१९४ म्राणप्रभृते रफोपिते चिकित्सा चि. ४-९७-९९
म्राणेनिद्रश्विकृतयोरिष्टभूता: इ. ४-२९
सकृराश्रितमरिष्टमू इ. ३-६ चटकमांसस्य गुणा: सू. २७-७५
चणकस्य गुणा: , २७-२२, २२१ चतुर्हुलकल्पोपक्रम: क. ८-९, २
चतुर्थकविपर्ययलक्षणमू चि. ३-७३
चतुर्थे मासि गर्भस्य सद्रूपमू शा. ४-२०
चतुर्थो बलायो यापनवस्ति: चि. १२-१६ | १०
चतुर्थों...:
Page 402
चतुर्विधयोगस्यैव....
३९९
जम्बीरस्य...
चतुर्विधयोगस्यैव सुखदुःखेहेतुत्वम्
सू. ९-१३०,१३९
चिकित्साया लक्षणम् सू. ९-५
छर्देरिष्ठभूतानि पूर्वरूपाणि
इ. ५-२५
चतुर्विंशवितत्त्वारामकस्य राशिपुरुषस्य लक्षणमू सू. १-३५-३२८
चिकित्साया लक्षणम् ,, १६-३४
छर्देरगाध्यलक्षणम् चि. २०-१९
चतुष्पादं भेषजमलमारोग्यायतेया-त्रेवस्था स्त्यापना सू. १०-२
चिकित्सार्थ: चि. १-१३,१४
छर्देरपदवाः ,, २०-१६, १९
चन्दनायो वस्ति: सि. ३-४८-५२
चिकित्सासुत्रम् सू. १०-६
छर्देरौषधा: ,, २०-५
चरकहढवालाभ्यां ऋतुद्विविधेशातन्र-प्रतिसंस्कार: सि. १२-३७-४१
चित्रकस्य गुणा: ,, २७-१०६
छद्युपद्रवचिकित्सा ,, २०-४५
चरकप्रतिसंस्कृतस्याम्रिवेशातन्रस्य हढवालकता संपूर्ति: चि. ३०-२८८-२९०
चिरप्रनृतसच्छर्दिवचिकित्सा चि. २०-४६,४७
छलस्य लक्षणम् वि. ८-५६
चर्मकुष्टस्य लक्षणम् चि. ७-२१
चिरमेढस्य गुणा: सू. २७-११२
छागदुग्धस्य गुणा: सू. २७-२३२
चर्मेदलस्य लक्षणम् ,, ७-२४
चिल्वया गुणा: ,, २७-९८-१०३
छागरसायो निदानं सि. ३-४३
चिकित्साया: पादचतुष्टयम् सू. ९-३
चीनस्य गुणा: ,, २७-१४
छाया: पञ्चभूतानां विविधलक्षणा: इ. ७-१०-१३
चिकित्साया: प्रयोजनम् सू. १६-३५,३६
जृम्भणिकायाः गुणाः सू. २७-९८-१०३
छाया भरिष्ठभूता: इ. ७-३-७
चिकित्साया: प्रयोजन9नास्तररससमाधानं च सू. १६-२७-३३
जयवनप्राय: चि. १-६२-७४
छायाप्रभयोद्भवोष: इ. ७-१६,१९
चिकित्साप्राभृतस्य गुणा: सू. १६-३७,३८
छत्रकजातीनां गुणा: सू. २७-१२३,१२४
छिद्रोदरस्य निदानवम्प्रातिलक्षणानि चि. १३-४२-४८
चिकित्सायां कालविचार: चि. ३०-२९६, २९७
छत्रधारणस्य गुणा: सू. ५-१०९
छिद्रोदरे चिकित्साविधि: चि. १३-९१, ९२
चिकित्सायां देशसात्म्यविचार: चि. ३०-३१५-३१९
छर्दनयोगयुक्तस्य मधुनः छण्णाविरोधितवम् क. १-१५
छिनाश्वस्य लक्षणम् इ. १७-५२-५४
चिकित्सथयां मात्रा विचार: चि. ३०-३१३, ३१४
छर्दय: पथ्य सू. १९-४ | ४
जगलस्य गुणा: सू. २७-१८१
छर्दिनिम्रहणो दशको महाकषाय: सू. ४-१८
जङ्मविषय लिङ्गानि चि. २३-१५
छर्दिनिग्रहे दोषाश्चिकित्सा च सू. ७-१४,१५
जङ्मविषय मेदाः ,, २३-९,१०
छर्देः पूर्वरूपम् चि. २०-६
जङ्मस्थावरोरमयविषयप्रमाण: चि. २३-१७
जनपदोद्वंससे साधारणी चिकित्सा चि. ३-११२-१८
जम्बीरस्य गुणा: सू. २७-१६७
Page 403
[ERROR page 403 - NVIDIA client error]
Page 404
जीवादानाध्यायपदो....
३९३
ज्वरेनिसूद....
जीवादानाङ्ग्यापदो वर्णनं चिकित्सा च
सि. ६-७८-८४
ज्वरस्य प्रत्यात्मकं लक्षणमू चि. ३-३१
ज्वरे ष्ठातुलोमनः कषाययोगाः
चि. ३-२०७
जीवादाने वस्तयः
सि. ९०-३८-४२
ज्वरस्य प्रभावः
चि. ३-२६
ज्वरे अनुवासनप्रयोगः
जीवितदैर्ध्यमिषजः प्रशंघा
चि. ९-४ | ६०-४ | ६२
ज्वरस्य प्रवृत्तिः
चि. ३-१४, १५
ज्वरे अभ्यङ्गप्रदेशपरिपेकाः
जीवित्स्या गुणाः
सू. २७-१०७
ज्वरस्य साध्यासाध्यलक्षणमू
चि. ३-५०-५३
ज्वरे आरस्वधादिवल्लीः
जन्मानुप्रहे दौषास्त्वचिकित्सा च
सू. ७-९९
ज्वरस्य लौम्यापनेयमेदोयोधिवरणमू
चि. ३-३७-३९
ज्वरे वर्णनं जलमू
जेन्ताकवेदेसय कल्पना
सू. १४-४६
ज्वरस्याष्ठमेदीहनि निरामत्वे हेतुः
चि. ३-२७६,२७७
ज्वरे कषायविधानमू
जेन्ताकवेदेसय द्वयाथनि
सू. १४-२८
ज्वरस्याष्टौ कारणाति
नि. ९-९९
ज्वरे क्षीरयोगाः
ज्वरज्ञाः कवायाः
चि. ३-१९७,१९८
ज्वरस्यैकत्वेऽपि कारणमेदाद्वेदप्रदानमू
चि. ९-३२
ज्वरे गुलुच्यादिनिसूदः
ज्वरचिकित्सासूत्रमू
सि. ९-३६-४०
ज्वरहरो दशको महाकषायः
सू. ४-१६.
ज्वरे चन्दनायं तैलमू
ज्वरपयोगाः
चि. ३-९९
ज्वराणामनयेगां च न्यायेनामरिष्टमृत्युपकस्पाणि
इ. ४-३-५
ज्वरे चन्दनायचुचुबासनमू
ज्वरप्रमोक्ले लक्षणानि
चि. ३-३२४-३२८
ज्वरितां यवागवेये प्रशस्तातनि धान्यातनि
चि. ३-१७७-१७८
ज्वरे जीवन्त्यादिचुचुबासनमू
ज्वरसंप्राप्तिः
चि. ३-१२९-१३९
ज्वरितां यूषार्थे हितानुज्ञातनि
चि. ३-१८०
ज्वरे त्रिकण्टकायं पद्यः
ज्वरस्याङ्गुरुपक्निः
प्रभाववस्थ नि. ९-३५
ज्वरितां हितातनि मांसानि
चि. ३-१९०-१९३
ज्वरे त्रिफलादिकषायः
ज्वरस्याचिछ्छानमू
चि. ३-९०
ज्वरितां हितातनि शाकातनि
चि. ३-१८९
ज्वरे दाहप्रशमनात उपचारा:
ज्वरस्यारिष्टमृत्युपूर्वरूपाणि
इ. ४-९
ज्वरितेम्य उष्णपानीयदानने हेतुः
वि. ३-३९-४०
ज्वरे दैवध्यपात्रये कर्मे
ज्वरस्य कारणानि
चि. ३-२७९
ज्वरस्य प्रकृतिः
वि. ३-१२, १३
ज्वरे नागार्जुं पद्यः
ज्वरस्य पुनरावृत्तौ हेतुः
चि. ३-३३२-३३८
ज्वरे अप्यर्वादितैलमू
चि. ३-२६७
ज्वरे निह्ह्रद्वस्तिप्रयोगः
ज्वरस्य पूर्वरूपमू
चि. ३-२८,२९
ज्वरस्य पूर्वरूपाणि
नि. ९-३३,३४
Page 405
ज्वरे निरूहानुवासन...
३९८
ज्वरे निरूहानुवासनप्रयोग: चि. ३-२४०
ज्वरं पटोलादिद्रवैस्त: ,, ३-२४९-२४९
ज्वरे पटोलानुवासनम् ,, ३-२५२
ज्वरे पथ्य:प्रयोग: ,, ३-१६७
ज्वरे पेया-कपाय-क्षीर-सर्पिर्विरेचनानां
काल: वि. ३०-३०२
ज्वरे मध्याह्नादिहिम: चि. ३-२०६
ज्वरे मांसरसप्रयोग: ,, ३-१९६
ज्वरे यवागूययोग: ,, ३-१४९,१५०
ज्वरे यवागूयोग: ,, ३-१५९-१८७
ज्वरे यूरविधानम् ,, ३-१६३
ज्वरे रक्तावसेकावस्था ,, ३-२८९
ज्वरे लघूनं पेयां न हितम् ,, ३-२७२
ज्वरं लघूननिवार: ,, ३-१३९-१४९
ज्वरं लघूनादिक्रमकरपे युक्ति:
वि. ३-२७२-२७६
ज्वरं वत्सकादिद्रवै: ,, ३-२०४,२०५
ज्वरे वमनं कदा देयम् ,, ३-१४६
ज्वरे वमनयोग: ,, ३-२२८,२२९
ज्वरे वमनयोग: ,, ३-२३०-३३२
ज्वरे विरेचनम् ,, ३-१६८
ज्वरे विरेचनयोग: ,, ३-३३०-३३२
ज्वरे शिरोविरेचनप्रयोग: ,, ३-१९३
ज्वरे शिरोविरेचनधूमवर्त्यादिदेश:
वि. ३, २५४,२५५
ज्वरे शीतप्रशमनो उपचारा:
वि. ३-२६८-२७१
ज्वरे शीतशीतं जलम् चि. ३-१४८
तद्रियसंभापाय: मेवरा: वि. ८-१६
तन्त्रयुक्तिज्ञानफलम् सि. १२-८५-१०
तन्त्रस्य पर्यायाः सू. ३०-३१
तन्त्रस्याधौ स्थानानि सू. ३०-३३
तन्त्रादीनां निरुक्ति: ,, ३०-६९-७१
तन्त्रादीन्यधिकृत्य प्रक्रमा: ,, ३०-३०
तन्त्रार्थाः सू. ३०-३२
तन्त्रानिदानं संप्राप्तिस्थ चि. ९-२१,२२
तन्त्राभ्यां चिकित्सासूचम् सि. ९-२४
तन्त्रालक्षणानि ,, ९-२३
तत्रियमा (स्नेहपाननियमः) पालने दोषाः
सू. १३-२०,२१
तम्बकस्वास्थ्य रक्षणम् वि. १७५-६२-६२
तपोभिर्जानत:प्तुमादयो:धातव:संसृष्टटपर्वतलुपलिड्गानि
वि. ७-१८
तरुणज्वरे कवायरसनिपेध:
वि. ३-१६१,१६२
तरुतस्य गुणाः सू. २७-११६,११७
तरुतस्य गुणाः ,, २७-३४-३५
तर्पणयोगाः ,, २३-३४-३५
तर्पणादिक्रम: कृत योक्तय: सि. ६-२५
तर्पणाहीन नराः वि. ३-१५५
तस्य (आपान्तुलोदस्य) प्रतिकार:
सू. १८-५
तलप्रभवस्य गुणाः सू. २७-११५
तालशास्यस्य गुणाः ,, २७-११६
तालशास्यस्य पक्वस्य गुणाः ,, २७-१३०
तालविद्रघे:लक्षणम् वि. ११२-१११
Page 406
[ERROR page 406 - NVIDIA client error]
Page 407
[ERROR page 407 - NVIDIA client error]
Page 408
दन्तविद्रधेघ्नलक्षणम्
दन्तविद्रधेघ्नलक्षणं चि. १२-७८.
दन्तषाठस्य गुणाः सू. २७-९६१
दन्ताश्रयमरिष्टम् इ. ८-१३
दन्ताश्रितं रिष्टम् ,, ३-६
दन्तोध्वंसनस्योः पद्मासवयोगः: क. १२-३२-३४
दन्तोध्वंसनस्यो दन्तीध्वनस्योरेको मद्ययोगः: क. १२-२१, २२
दन्तोध्वंसनस्योरेको मोदकयोगः: क. १२-२०,२१
दशानां नखवृद्धानां विशिष्टलक्षणानि चिकित्सा च चि. २३-२२९-२३२
दाडिमस्य गुणाः सू. २७-१४९-१५१
दाडिमशमनो दशको महाकषाय: सू. ४-१७
दाडिमे दोहे वस्ती मि. १०-३३
दातुं केवां श्वेदा महिता सू. २१-४५
दातुं केवां श्वेदा महिता सू. २१-४५
दधि निन्द्राया: प्रतिषेधो ग्रह्मेतरेषु म्लेच्छु सू. २१-४४
दधि निन्द्राया: दोषा: सू. २१-४६-४९
दधि निन्द्रा येषां हिता ,, २१-४९-४३
दिवास्वप्नस्य व्युपदः: सि. १२-११४ | ७
दिवास्वप्नस्य गुणाः सू. २१-५०
दिव्यजलस्य गुणाः सू. २७-१९८
दीनोयौ दशको महाकषाय: ,, ४-९
दुःखहेतवः शा. १-९८
दुष्टमने वमनं कुरकोष्ठे विरेचनं न न देव्यम् चि. ६-३७
दुष्टप्रतिद्वयायजा रोगा:चि.२६.९ ०-१०९
दुष्टप्रतिद्वयायस्य लक्षणम् ,, २६-११०
दुष्टरचना: चि. २५-२४, २५
दुष्टस्य शुक्रस्याभोजतत्वम् चि. ३०-१३३, १३४
दूतस्य प्रकारस्तस्य लक्षणम् इ. १२-६७-७०
Page 409
[SKIPPED page 409 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 410
THE CARAKA SAMHITA
Page 411
[ERROR page 411 - NVIDIA client error]
Page 412
[ERROR page 412 - NVIDIA client error]
Page 413
पञ्चेन्द्रिय....
७०२
पञ्चेन्द्रियद्रव्याणि सू. ८-९
पञ्चेन्द्रियबुद्धयः :, ८-१२
पञ्चेन्द्रियाणि :, ८-८
पञ्चेन्द्रियादीनां परिगणनसू सू. ८-३
पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि :, ८-१०
पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि शा. ७-७
पञ्चेन्द्रियार्थाः सू. ८-११
पटोलस्य गुणाः :, २७-९५-९७
पत्तूरस्य गुणाः :, २७-९८-१०३
पञ्च्यापथ्योलेक्षणमू सू. २६-४५
पञ्चपल्लवस्य गुणाः :, २७-१०५
पञ्चसफलस्य संपकस्य गुणाः:
सू. २७-१४३,१४४
परिकतं द्वौ वस्ती सि. १०-३४,३५
परिवारकस्य गुणाः सू. ९-८
परिप्लुताया योनिलक्षणमू
चि. ३०-२३,२४
परिमित्सन्तनिधिः इ. ३-४
परिक्षेकस्वेदस्य करपना सू. १४-४४
परिक्षेकस्वेदस्य द्रव्याणि इ. १४-३४
परिक्षावग्यापदो वर्णनमू सि. ७-५८-६२
परिखवे हौ वस्ती सि. १०-३२
परिक्षावग्यापदो वर्णनं चिकित्सा च
सि. ६-६८-७०
परिहारीषु लक्षणमू चि. ८-६०
पार्थिवस्य गुणाः सू. २७-११८
पार्थिवकस्याम्लस्य गुणाः :, २७-१३२
पर्पटेकस्य गुणाः :, २७-९५-९७
पर्पटकोलकस्य गुणाः :, २७-१६२
पर्पण्ठा गुणाः सू. २७-१७०
परीक्ष्याः प्रयोजनमू :, ८-१३२
परीक्ष्याः विषये मिश्रा: प्रश्ना:
चि. ८-८०
परीक्ष्याः विषये मिश्रा: प्रश्नानामुतरमू
चि. ८-८१-८२
परीक्ष्यार्थतुर्विधयमू सू. ११-१७
परीक्ष्याणां द्विविधो मेढ़ः,तथ्योः परीक्षणो-
पायस्थ इ. ९-४
परादिगुणानां लक्षणमू सू. २६-३९-३५
परादीना गुणानां निर्देशः :, २६-२९-३०
परावस्थैयपरीक्षा सू. ३०-८२-८३
परिकर्त्तिकाग्यापदो वर्णनं चिकित्सा च
सि. ६-६१-६७
परिकर्त्तिकाग्यापदो वर्णनं चिकित्सा च
सि. ७-५८-५७
पवर्गपुष्टया गुणाः सू. २७-१०७
पलाण्डोगुणा: :, २७-१७५
पलाशादयो निऋहः: सि. ३-४,४५
पलितस्य लक्षणमू चि. २६-१३२
पञ्चूना वस्तिकर्मविधिः: सि. ११:१९-२६
पाप्मभौतिकानामप वधरादीना तैजसतमा-
दित्यपदेरे हेतुः सू. ८-१४
पाटलस्य गुणाः :, २७-११५
पाठाया गुणाः चि. २७-८८
पाण्डुकामलयोदर्दोवेक्षिणी चिकित्सा
चि. १६-१९५,१९६
पाण्डुकामलयो: पानाहारौ तयोभू
चि. १६-१९४
पाण्डुप्रदरचिकित्सा
चि. ३०-१९६-१२०
पाण्डुरोगस्य निदानमू सू. १६-७-११
पाण्डुरोगस्य वित्तजस्य निदानलक्षणे
चि. १६-१९-२२
पाण्डुरोगस्य पूर्वरूपमू चि. १६-१२
पाण्डुरोगस्य मेढ़ः :, १६-३
पाण्डुरोगस्य मृजदृः चिकित्सा
चि. १६-१९७
पाण्डुरोगस्य मृजस्य निदानलक्षणे
चि.१६-३०
पाण्डुरोगस्य वातजस्य निदानलक्षणे
चि. १६-१७-१८
Page 414
[SKIPPED page 414 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 415
पित्तकासे...
पित्तकासे पिप्पल्यादिलेऽहः
चि. १८-९४,९५
पित्तगुल्मेऽभ्यञ्जनं
चि. ५-१३९
पित्तजमूत्रकृच्छ्रे कृतिपययोगः
चि. २६-५९
पित्तकासे मर्दितकालेऽहः
चि. १८-९९
पित्तगुल्मे रक्तावहेवनम्
चि. ५-३६-३८
पित्तजमूत्रकृच्छ्रे सातावर्यादिकायः
चि. २६-५०
पित्तकासे वेऽहयोगः
चि. १८-८७-८९
पित्तगुल्मे रोहिण्यादि घृतम्
चि. ५-११४-११७
पित्तजयोद्भवापनेऽनिदानं लक्षणं च
चि. ३०-११,१२
पित्तकासे शारदपुष्पमूलकक्षीरम्
चि. १८-१००
पित्तगुल्मे वातघ्नतम्
चि. ५-१२६,१२७
पित्तज्वरचिकित्साया रक्तपित्तेऽतिदेशः
चि. ८-९५,९६
पित्तकासे शर्करादिलेऽहः
चि. १८-९०
पित्तगुल्मे विरेचनयोगः
चि. ५-१२८-१३०
पित्तज्वरस्य लक्षणानि
चि. ९-२२-२४
पित्तकासे स्थिरादिग्धीरम्
चि. १८-१०१,१०२
पित्तप्रहणीगदस्य निदानलक्षणे
चि. १५-६५,६६
पित्तज्वरस्य संप्राप्तिः
चि. ९-२२-२४
पित्तकृछे प्रलेपनम्
चि. ७-१३९
पित्तप्रहणयां विरातायं चूर्णम्
चि. १५-१३७-१४०
पित्तज्वरस्य हेतुः
चि. ९-२२-२४
पित्तकृछे स्नानम्
७-१३२-१३५
पित्तप्रहणयां चन्दनायं घृतम्
चि. १५-१२५-१२८
पित्तदूषितग्रहकृत्य लक्षणम्
चि. ३०-१४९
पित्तगुल्मस्य निदानं लक्षणं च
चि. ५-११,१३
पित्तप्रहणयां नागरायं चूर्णम्
चि. १५-१२९-१३१
पित्तप्रदरस्य निदानलक्षणे
चि. ३०-२१४-२१६
पित्तगुल्मस्य संप्राप्तिलक्षणानि च
चि. ३-८,९
पित्तप्रहणयां मुनिम्बायं चूर्णम्
चि. १५-१३२,१३३
पित्तप्रमेहनामानि
चि. ४-२५,२६
पित्तगुल्मे ऽामलककायं घृतम्
चि. ५-११२
पित्तप्रहणयां वचायं चूर्णम्
चि. १५-१३४-१३६
पित्तप्रमेहस्य निदानंप्राप्तिश्च
चि. ४-२४
पित्तगुल्मे घृतयोगः
चि. ५-११४
पित्तप्रहण्यश्विकिरसाकमः
चि. १५-१२२-१२४
पित्तप्रेमेहानां लक्षणानि
चि. ६-९०
पित्तगुल्मे चिकित्साक्रमः
चि. ५-३३-३५
पित्तच्छर्दिनिदानलक्षणे
चि. २०-९०,९१
पित्तप्रेमेहानां लक्षणानि
नि. ४-२८-३५
पित्तगुल्मे द्वायमाणायं घृतम्
चि. ५-११८-१२१
पित्तच्छर्द्याञ्चिकित्सा
चि. २०-२६-३३
पित्तमेहेऽह कतिपययोगः
चि. ६-३०-३३
पित्तगुल्मे द्राक्षायं घृतम्
चि. ५-१२३-१२५
पित्तजमूत्रकृच्छ्रचिकित्सा
चि. २६-४९
पित्तरोगे हास्तालव्यो वस्तयः
चि. १०-२१,२२
पित्तगुल्मेडनुपानानि
चि. ५-१३३,१३४
पित्तजमूत्रकृच्छ्रे पर्वासुचिकित्सादियोगौ
चि. २६-५२,५३
पित्तगुल्मे वस्तयः
चि. ५-१३२
Page 416
पित्तलस्य
पित्तलस्य पित्तरकोपे कारणं तस्यावजयतं च पित्ताधिकस्य वातरक्तस्य लक्षणानि
चि. ८-९७
पित्तलस्य लक्षणम्
चि. ८-९७
पित्तविकाराणां गणना
सू. २०-९८
पित्तस्य कृपितस्योपक्रमः
सू. २०-९६
पित्तस्य गुणाः
प्रशमने सत्रम् सू. ९-६०
पित्तस्य शरीरान्तर्गतस्य कृपिताकृपितस्य शुभाशुभकरत्वम्
सू. १२-९९
पित्तस्यात्मसात्कृतस्य लक्षणं धर्माणि
सू. २०-९५
पित्तहृद्रोगस्य चिकित्सा
चि. २६-९०-९२
पित्तहृद्रोगे कफशोथकायं ग्रहम्
चि. २६-९४, ९५
पित्तहृद्रोगे द्राक्षायं हृतम्
चि. २६-९३
पित्तातिसारे कफपययोगाः
चि. १९-५१-५५
पित्तातिसारे गुदव्रणौपकचिकित्सा
चि. १९-८७-९२
पित्तातिसारे चिकित्साक्रमः
चि. १९-५०
पित्तापस्मारस्य लक्षणम्
चि. ८-१२
पित्ताधिकस्य वातरक्तस्य लक्षणानि
चि. २९-२७, २८
पित्तापस्मारस्य लक्षणम्
चि. ८-१२
पित्ताधृतस्नेहस्य चिकित्सा
सि. ४-३१
पित्ताधृतस्नेहस्य लक्षणम्
सि. ४-३१
पित्तोदरे चिकित्साविधिः
चि. १३-६८-७९
पित्तोन्मादस्य निदानलक्षणे
चि. ९-९१,९२
पित्तोन्मादस्य लक्षणम्
चि. ७-७१२
पिपासाज्वरनाशनकषाययवागूगूग्नातिदेशः
चि. ३-२१५
पिपासानिग्रहे दोषास्त्वचिकित्सा च
सू. ७-२१
पिप्पली-क्षार-लक्षणाज्जातिमात्रसेवननिषेधः
चि. ९-१५
पिप्पल्यौषधीयनम्
चि. ९-३१३२-३१३४
पिप्पल्यैवधंमान रसायनम्
चि. ९-३१३६-३१८०
पिप्पल्या गुणाः
सू. २७-९५७
पिप्पल्या गुणास्तस्या अतिमात्रसेवने दोषाश्च
चि. ९-९६
पिप्पलीसारेडङ्गुवासनम्
चि. ९-९१,९२
पिप्पलीसारेडङ्गुपानम्
चि. ९-५६-६०
पिप्पलीसारे पिच्छावहितः
चि. १९-६३-६८
पित्तादिदोषपंसेवृद्धटस्य तनस्य (अर्शीणस्य) लक्षणानि
चि. १५-८७-८९
पित्तादिसंरग्धानम्
चि. २८-५८-५९
पीलुयुगुणाः
सू. २७-२४-२३९
पीयूषगुणाः
सू. २७-९८५
पील्वपिण्डिकाया गुणाः
सू. २७-९८५
पुङ्गर्भायाः लक्षणानि
शा. २-२३, २५
पुङ्गरीकृतष्ठस्य लक्षणम्
पुङ्डरीकस्य लक्षणम्
चि. ७-९८
पुंसचल्या योनिलक्षणम्
चि. ३०-२८
पुत्रोत्पत्तौ कारणम्
शा. २-९१-९८
पुनरावृत्ते ज्वरे चिकित्सा
चि. ३-२३९-२४२
पुनरावृत्ते ज्वरे चिकित्सादिकाः
चि. ३-२४३
पुरोमार्ज्जनां क्रमीणां समूह्यानादि
चि. ७-१३
पुरोवद्दश्रोतोतसां मूलं तदुच्छिष्टलक्षणं च
चि. ५-८
पुरोवारजनयीयो दशको महाकण्ठः
सू. ४-९५
पुरोववैगविधारणे दोषास्त्वचिकित्सा च
सू. ७-८, ९
पुरोवसंप्रहणीयो दशको महावदाचः
सू. ४-९५
पुरोवादिमलानां शयलक्षणानि
सू. १७-७०-७२
पुरुषसामान्यं चाधृतय समेतानां महारोगीणां विवादः
सू. २५-३-२९
Page 417
[ERROR page 417 - NVIDIA client error]
Page 418
[SKIPPED page 418 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 419
[ERROR page 419 - NVIDIA client error]
Page 420
[SKIPPED page 420 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 423
[ERROR page 423 - NVIDIA client error]
Page 424
[ERROR page 424 - NVIDIA client error]
Page 425
[SKIPPED page 425 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 426
[ERROR page 426 - NVIDIA client error]
Page 427
योनिरोगाणां....
४१६
रक्तपित्ते.....
योनिरोगाणां चिकित्सासूत्रम्
३०-४९-४६
रक्तपित्तस्य साध्याध्याय लक्षणानि
चि. ४-१३३-१४
योनिरोगे उदुम्बररक्ष प्रयोग:
चि. ३०-७७,७८
रक्तपित्तस्य साध्याध्याध विनिश्चय:
नि. ३-९
योनिरोगे उदुम्बरादितैलम्
चि. ४-६
रक्तपित्तस्य हेतुः
योनिरोगे करीरादिप्रयोग:
४-२३
रक्तपित्तस्य हेतुः
योनिरोगे धातक्यादितैलम्
चि. ३०-७९-८२
रक्तपित्तस्यारिष्ट भूतानि पूर्व रूपाणि
इ. ५-९०, ९१
योनिरोगे विप्पल्यानिर्द्र त्तिः
चि. ३०-७२?
रक्तपित्तस्य साध्यत लक्षणानि
नि. २-२३-२६
योनिरोगे लोहचूर्ण प्रयोग:
चि. ३०-८४,८
रक्तपित्तस्य साध्य लक्षणानि
चि. ४-१८-२१
योनिरोगे ऽपु पलाशादिकल्क:
३०-११२?
रक्तपित्ते खादौ शमन निषेध:
चि. ४-२५-२८
योनिरोगे ऽपदौ वातसमानं कार्यम्
चि. ३०-११४-११६
रक्तपित्ते वृत्तयोग:
चि. ४-८९,९०
योनिरोगे ऽपबस्ति की चिकित्सा
चि. ३०-१२०-१२२
रक्तपित्ते तर्पणपेय योग याडवस्था
चि. ४-३२
योनिच्यापचिकिसतो पक्कम:
चि. ३०-१,२
रक्तपित्ते तर्पणयोग:
चि. ४-३२-३५
योनिच्यापत्कु दोषाधिक्यानुरूपणम्
चि. ३०-३-६
रक्तपित्ते द्वौ आधिक्य कशान्म मार्गो लुनन्ध विशेष:
चि. ४-२४
योनिच्यापदां सामान्य हेतु:
चि. ३०-८
रक्तपित्ते निदान परिवर्तनम्
चि. ४-५३
योनिच्यापदो विर्शति:
सू. १९-४ | ९
रक्तपित्ते विपासा यों धी वेरादिजलम्
चि. ४-३१
योनिच्यापक रेदा:
चि. ३०-७७
रक्तपित्ते प्रमेहे च वस्तय:
इ. १०-४३
योनिच्यापद्रि षयेडमि वेशास्य प्रकरण
चि. ३०-३-६
रक्तपित्ते प्रदे पयोग:
चि. ४-१०२-१०४
रक्तगुल्मस्य निदान लक्षणे
चि. ५-१८-१९
रक्तपित्ते मार्गो दीने वक्ष्य लु ह्नं तर्पणं वा विधेयम्
चि. ४-२९,३०
रक्तगुल्मस्य निदान संप्राप्ति लक्षणानि
नि. ३-१८
रक्तगुल्मे चिकित्सा सूत्रम्
चि. ५-१७२-१८२
रक्तग्रंथे निदान लक्षणे
नि. ९-४१-४२
रक्तज मूत्र रुधिर छेद पथ्य यानि
चि. २६-७६
रक्तज मूत्र रुचि छेद श्वदंष्ट्रा द्य तम्
चि. २६-७४, ७५
रक्तज चिकित्सा रां चि किल्सा सू.
२८-३५
रक्तपित्तं त्रिविधम्
सू. १९-४ | ६
रक्तपित्तस्य चिकित्सा सूत्रम्
नि. २-११
रक्तपित्तस्य दोषा धिक्य व शां लक्षणानि
चि. ४-११-१२
रक्तपित्तस्य द्विविधा गति:
चि. ४-१५-१७
रक्तपित्तस्य निदान पूर्बिका संप्राप्ति:
नि. २-३-४
रक्तपित्तस्य पूर्व रूपाणि
नि. २-६
रक्तपित्तस्य प्राग् भूत:
२-१०
रक्तपित्तस्य मार्ग भेद:
दोषभेदेन
२-८
रक्तपित्तस्य शीघ्र प्रतिकार्य तवम्
चि. ४-५
रक्तपित्त संज्ञा निमित्तम्
४-९
रक्तपित्तस्य संप्राप्ति:
४-७-८
रक्तपित्तस्य साध्य लक्षणाति
चि. ४-१२
रक्तपित्तस्योप शवा:
नि. २-९
Page 428
[ERROR page 428 - NVIDIA client error]
Page 429
[ERROR page 429 - NVIDIA client error]
Page 430
[ERROR page 430 - NVIDIA client error]
Page 431
[ERROR page 431 - NVIDIA client error]
Page 432
लाजमण्डसय....
४२१
लाजमण्डसय गुणा: सू. २७-२५३-२५६
लाजसक्तोगुणा: ,, २७-५१९
लावमांससय गुणा: ,, २७-६९
लावादिविधिकरणां शास्त्रारणगुणा: सू. २७-५९,६०
नित्तवेनोऽचानां व्याधीनां युथश्रयमाश्रयमपि संमवति नि. ८-४०
ल्तादष्टलक्षणम् वि. २३-१८४-१८६
ल्तादिषे विदययोगा: ,, २३-२००-२०४
वैद्यतीयो दशको महाकपवाय: सू. ४-९
लोकपुरुषयो: सामान्योंपदेशास्म प्रयोजनम् सू. ५-६-८
लोकपुरुषोस्तुल्यसर्वदर्शनम् शा. ४-१३
लोटाकसय गुणा: सू. २७-९८-१०३
'लौनिकाया गुणा: ,, २७-९८-१०३
लोप्राशन: चि. ६-४१-४५.
लोमसंल्याकथनम् शा. ७-१४
लोमाश्रितं रिष्टतम् इ. ३-६
लोहरसायनम् चि. ९-३/१५-३/२३
वंशकारपौण्ड्रकसेको: श्रेष्ठत्वे हेतु: सू. २७-२३८
वसककल्वपोपक्रम: क. ५-९, २
वसककसय गुणा: ,, ५-६
वत्सकसय त्रय: सलिलयोगा: क. ५-९९
वसकसय नव कपाययोगा: क. ५-७-९
वत्सकसय पञ्च सूर्णयोगा: ,, ५-९, ९०
वसकसय पर्यायाः: क. ५-३, ८
वसकसय भेदौ क. ५-४
वसकससंक: कुशारायोग: क. ५-९९
वमनसय योगे पथ्यार्थकर्म सू. १५-१८, १५
वमनसय समप्सयोगलक्षणानि सू. १५-१३
वमनस्यातियोगजा उपद्रवा: सू. १५-१३
वमनस्यातियोगलक्षणानि सू. १६-९९, १२
वमनस्यातियोगलक्षणानि सू. १५-१३
वमनादिकर्मण: प्रागुपकल्पनीयाः संमारः सू १५-३-७
वमनादिमि: शुद्ध आहुति यथा परिपालनीय: सि. ११-२३
वमनद्रव्याणां कल्पसंप्रह: वि. ८-१३५
वमनद्रव्यानां मदनफलस्य श्रेष्ठत्वम् क. ९-१३
वमनद्रव्याणि सू. २-७, ८
वमनविधि: सू. १५-९
वमनविरेचनद्रव्यानां भावनार्थमालोडनार्थं च द्रव्याणि क. ९-१२
वमनार्थ वचादियोगा: वि. ३०-२:२,२५३
वमनाहा: वि. २-१०
वमनविरेचनयो: कर्तव्यं कम: सि. ९-१०, ११
वमनविरेचनयो: समधीनातियोगलक्षणानि सि. ९-१५-२०
वमनसय दश द्यापद: सि. ६-२९,३०
वमनसय पूर्वकर्म सू. १५-८
वमनसय योगातियोगानां लक्षणम् सि. ६-३१-३४
वमनोपगो दशको महाकपवाय: सू. ४-१२
वमने पाकप्रतीक्षा किमयं न कायां क. १२-६२
वमने विरेचने च दोषोत्सेधनविधि: सि. ९-८, ९
वमनाहाँ गुल्मी चि. ५-४९-६३
वमनायोगे कर्तव्यम् क. ९-१४
Page 434
वातकासे....
वातकासे विडङ्गादितैलेऽ: चि. १८-५२
वातकुण्ठलिङ्गानि निदानलक्षणे स.ि ९-३९,४०
वातगुल्मस्य निदानं लक्षणं च चि. ५-९१-९९
वातगुल्मस्य निदानसंप्राप्तिलक्षणानि स.ि ३-६,७७
वातगुल्मे एरण्डतैलप्रयोग: चि. ५-९२, ९३
वातगुल्मे चिकित्सासाकम: चि. ५-२४८-२९
वातगुल्मे तैलपानक्रम् चि. ५-९६
वातगुल्मे ज्यूपणादि चूर्णतम् चि. ५-६५,६६
वातगुल्मे च्यूपणादिश्चूर्णतमवरम् चि. ५-६६,६७
वातगुल्मे नागरादियोग: चि. ५-९९
वातगुल्मे नीतिक्रियायं घृतम् चि. ५-१०५-१०८
वातगुल्मे ह्यूपुष्पं च घृतम् चि. ५-७३-७३
वातगुल्मे हिङ्ग्वादि चूर्णौषम् चि. ५-७९-८४
वातप्रहणेऽपि दशमूलायं घृतम् चि. ९५-८२-८६
वातगुल्मे रम्युनक्षीरम् चि. ५-९८,९९
वातगुल्मे षाढ्यादि चूर्णकम् चि. ५-८५-९०
वातप्रहण्यां पञ्चमूलायं घृतम् चि. ९५-८८-९३
वातप्रहण्यां पश्चादि वर्णनम् चि. ९५-९०२
वातप्रहण्यां विप्लुतस्यांच चूर्णम् चि. ९५-९०५-९०७
वातगुल्मे शिलाजतु प्रयोग: चि. ५-९७
वातगुल्मे सौरर्चलायं घृतम् ५-९९,९०
वातगुल्मे रनेहस्र्वेदविधानम् चि. ५-२०-२२
वातगुल्मे स्वेदनम् सू. ५-९९
वातप्रहण्यां सरिचायं चूर्णीम् चि. ९१-९०८-९९०
वातप्रहण्यां मांसरस: चि. ९५-९९५,९९६
वातप्रहण्यां यवागू: , ९५-९९२-९९८
वातप्रहण्यां पानकं: , ९५-९९९, ९९३
वातप्रहण्याममयादि काथयक्षूं च चि. ९५-९०३, ९०८
वातप्रहण्याश्चिकित्सा चि. ९५-९७९-९९
वातभ्रो बलवर्णकृच्छ्र निसूद: सि. ८-८
वातगुल्मेडन्ये घृतयोगा: चि. ५-६७,६८
वातगुल्मे बस्तिकर्म चि. ५-९००-९०८
वातगुल्मे भोजनम् चि. ५-९९०-९९३
वातगुल्मे रकावसेचनम् चि. ५-३२
वातप्रहण्यां कतिक्रयोगा: सू. ९५-९८-९९०
वातच्छर्देर्निदानलक्षणे चि. २०-७-९
वातच्छर्द्याश्चिकित्सा , २०-२०-२५
वातप्रहण्यां कालिङ्गादि चूर्णम् चि. ९५-९०९,९०२
वातजपीडनश्व चिकित्सा ,,२६-९३४,९३५
वातजपीडनशे भावाद्यर्थी चिकित्सा चि. २६-९३७-९४२
वातजपीडनशे सक्तुधूम: चि. २६-९३६
वातजमूत्रकृच्छ्रस्य चिकित्सा , २६-४'९
वातजयोिनव्यापत्तीनां लक्षणं च चि. ३०-९-९९
४२३
वातजयोिन....:
Page 435
[ERROR page 435 - NVIDIA client error]
Page 436
[ERROR page 436 - NVIDIA client error]
Page 437
[ERROR page 437 - NVIDIA client error]
Page 438
[ERROR page 438 - NVIDIA client error]
Page 439
[ERROR page 439 - NVIDIA client error]
Page 440
विषिकरा....
४२९
तृतीय:
विषिकरादिपूर्वोक्तकल्पातिदेश:
सि. १२-१८ | ४
विरूपेषु कपाययोगा: चि. २१-५४
विषयं उदुम्बरादिप्रदेह: चि. २१-७२
विषपें दु चिकिसासूत्रमु
विषपें कालोयादिप्रलेप: , २१-७४
चि. २१-४३-५०
चि. ३-११
विरूपेष्य कफजस्य निदानलक्षणे
चि. २१-३३, ३४
सूचिकाया लक्षणमु वि. ३-११
विरूपेष्य दोषषड्यसंप्रह: चि. २१-१५
विषपें किराततिकादिकषाय:
विस्वरत: प्रकृतिमप्राप्तस्य वड्यर्यानां
चि. २१-५५, ५६
विषपें दौषमेदेन चिकित्सा
चि. १२, १३
चि. २१-११६, ११७
विषफोटकानां लक्षणमु चि. ७-२५
विस्फोटकानां लक्षणमु चि. १२-९०
विरूपेष्य निरुक्ति: , २१-१११
विषपें द्राक्षादिशौतिकषाय: चि. २१-५८
वीर्यस्य मेदा लक्षणं च
विरूपेष्य पित्तसस्य निदानलक्षणे
सू. २६-६४,६५
विरूपेष्य वातश्र्यन्तराश्रयमेदन
द्विविधस्यु चि. २१-२५-२७
विर्याविरुद्धं मुखवतो भोजनस्यु गुणा: चि. ९-२५ | ५
विरूपेष्य मेदा: , २१-१२-१८
एकधूमकस्यु गुणा: सू. २७-९८,१०३
मूत्रास्रलस्यु गुणा: सू. २७-११५
विरूपेष्य वातजस्य निदानलक्षणे
चि. २१-२९, ३०
विषपें प्रदेहयोग: चि. २१-७१
विषपें प्रदेहयोगा: , २१-७८-१९
कृदृश: संप्राप्तिलक्षणं च सू. १८-३०
कृमिकदष्टलक्षणमु
विरूपेष्य संप्राप्ति: लक्षणं च
चि. २१-२९, ३०
चि. २३-१५०,१५१
चि. २१-२९, ३०
विषपें प्रवोधनरौकादिकाथ:
विषपें रक्तमोक्षणप्रदान्वा
विरूपेष्य साध्यासाध्यलक्षणमु
चि. २१-२३, २८
चि. २१-१४९-१४३
विरूपेष्य सामान्यानिदानमु
चि. २१-१६-१७
विषपें रक्तसाव: चि. २१-६८-७०
विषपौ: सस सू. १९-४ | २
विषपें वमनमु , २१-५७-५८
कृष्युपवासस्यु गुणा: सू. २७-९६,६७
विरूपेषां साध्यासाध्यविचार:
चि. २१-४२
विषपें वज्रयामि , २१-११५
विरूपोऽभ्रातो विस्फोटकजन्तूनां
चिकिसैषा वि. ३-९०
विषपें विरेचनमु , २१-६२-६७
विषपें शारलादिप्रदेह: चि. २१-७५
कृष्यं शातावरौषतं चि. २-३ | १०
कुष्यं कुकुटमांसप्रयोग:
विषपें सारिवादिप्रलेप: चि. २१-७६
चि. २-१ | ८
कुष्य: पायसयोग: चि. २-३ | ९८
दुपरमक्रजिद्रुह: वि. ८-११
कृम्युपवासस्यु गुणा: सू. २७-९६,६७
कृष्यं क्षीरमु चि. २-२ | १८-३२ | २०
Page 441
[ERROR page 441 - NVIDIA client error]
Page 442
[ERROR page 442 - NVIDIA client error]
Page 443
[ERROR page 443 - NVIDIA client error]
Page 444
[ERROR page 444 - NVIDIA client error]
Page 445
शुकदोष....
४७८४
शुकदोषेविचये आनीयं प्रत्यनिलवेशस्य प्रश्ना: चि. ३०-१२८-१३२
शुद्धाशुद्धचि॑द्रसाप्रयोगलक्षणम् चि. ८-?३
शुकदोषाणां चिकित्सा चि. ३०-१४६-१५३
शुद्धिलक्षणदर्शनेनेऽपि सावशेषौषधे वमनोपदेश: चि. ६-२१
शुक्रप्रदोषजा रोगा: सू. २८-१८,१९
शुभायां गुणा: सु. २७-८८,९२
शुक्रार्घ:सु विप्लव्यादिप्रलेप: चि. १८-१८४-१८६
शुकर्मोन्दद्राश्तवारो वस्तय: चि. १८-२८,२९
शुक्रप्रभान्यवर्गा: ,, २९-८-२२
शुक्रार्घ:सु प्रलेपनम् चि. १८-१३४,१३६
जुकविकारो रष्टान्त: चि. २-८ | २९
शुक्रप्रभाभिमेदेनार्थसां द्विविधो मेद: चि. १८-३८
शुक्रार्घ:सु प्रलेपनयोगा: चि. १८-५२,५३
शुक्रणालक्षणमु चि. २५-८६
शुद्धचयोन्म्या लक्षणमु चि. ३०-३२
शुक्रार्घ:सु फलारिष्ट: चि. १८-१४८-१५२
युक्ररोण्णतमीवसंयोगस्य गर्भसंघकत्वस्य चा. ४-५
शुक्कार्शो:सु रक्तलावणमु चि. १८-५९-६१
शुक्रस्मस्थांनां धात्वीनां चिकित्सा शा. २८-२८
शुक्कार्शो:सु रसाद्याश्यपूर्यकल्वेदनमु चि. १८-९२-९४
शुक्रस्थद्य` प्रकृतिप्रसङ् वातरुय लक्षणमु चि. २८-३४
शुक्कार्शो:सु प्रतापनविधानमु चि. १८-७६-८८
शुकरथे वातेऽचिकत्सा चि २८-१४,१५
शुक्कार्शो:सु तक्कारिष्ट: चि. १८-७१-७५
शुके प्रतिेहते दोषासच्चि॑चिल्सा च सू. ७-१०,११
शुक्कार्शो:सु तुन्नुव्वादिद्रूपनमु चि. १८-५०,५१
शुद्धसचस्य लक्षणमु शा. ४-१३-१४
शुक्कार्शो:सु त्र्युष्णादिद्रूपनमु चि. १८-६?-६४
शुक्रसच्वानां मच्ये ब्राह्मणस्यात्यन्त- शुद्धसच्वम शा. ४-३७
शुक्कार्शो:सु दन्त्यरिष्ट: चि. १८-१४४-१४७
शुद्धस्य शुक्रस्य लक्षणमु चि. ३०-५४-१५६
शुक्कार्शो:सु धूपनमु चि. १८-८८
शुद्धस्य जोणितस्य फलमु सू. २४-७
शुक्कार्शो:सु निसिद्धवस्ति: चि. १८-१३७
शुद्धायां शुद्धे: फलम शा. ५-१६-२१
शुक्कार्शो:सु नूत्रेशादिद्रूपनमु चि. १८-८९
शुक्रार्तलक्षणमु चि. ३०-२२५,२२६
आतलक्षणमु ,, ७-७ | ३
शुलप्रशमनो दशको मदाहारवाय: सू ४-१७
शूलस्य चिकित्सा चि. २६-१०१-१०३
श्रृंवेरिकागुणा: सू २७-१९७
श्रृंङ्गाटकस्य गुणा: ,, २७-१९६,१९७
Page 446
[ERROR page 446 - NVIDIA client error]
Page 447
इयामा....
४३६
इयामानित्रृतयोदृतयौगौ क. ७-६६,६७
इयामानित्रृतयोर्द्वितीयस्थपर्णयोग: क. ७-६५, ६६
इयामानित्रृतयोर्द्वौ वर्णयोगौ क. ७-६१-६४
इयामानित्रृतयोर्मंधयोगौ क. ७-६९-७३
इयामानित्रृतद्रलपोपक्रम: क. ७-१, २
श्रमनि:श्वासधारणे दौर्बल्यचिकित्सा सू. ७-२४
श्रमहरो द्रवको महाकषाय: सू. ४-१६
श्रेयस्या गुणा: सू. २७-१०३
श्रोतेंद्रिय विकृतयोदरीष्टभूता: इ. ४-१९,२०
श्लीपदस्य लक्षणांचिकित्सते चि. १२-९८
श्लेष्मग्रहणयाश्रिकित्सासाक्रम: चि. १५-१४१
श्लेष्मजातानां क्रमीणां समुत्थानादि वि. ८-१२
श्लेष्मज्वरस्य लक्षणानि नि. १-२५-२७
श्लेष्मज्वरस्य संप्राप्ति: नि. १-२५-२९
श्लेष्मज्वरस्य हेतु: ,, १-२५-२७
श्लेषण: कृपितस्योपक्रम: सू. २०-१९
श्लेषण: शरीरान्तर्गतस्य कृपिता-कृपितस्य शुभाशुभकरवस्त सू. १२-१२
श्लेषण आत्मसच्वरूपसवलक्षणकर्माणि सू. २०-१८
श्लेषणो गुणा: प्रधानने सत्त्रम् सू. १-६१
श्लेष्मद्रवितचयकुष्य लक्षणम् चि. ३०-१४२
श्लेष्मप्रेमेषाणां लक्षणानि नि. ४-१२-२३
श्लेष्मलस्य लक्षणमू वि. ८-९६
श्लेष्मलस्य श्लेष्मप्रकोपे कारणं तथावजयतं च वि. ६-१८
श्लेष्मविकाराणां गणना सू. २०-१७
श्लेष्मातकलय गुणा: सू. २७-१५९
श्लेष्मातिसारे कफतिपययोगा: चि. १९-१०३-१२०
श्लेष्मातिसारे चिकित्सासाक्रम: चि. १९-१०२, १०३
श्लेष्मापस्मारस्य लक्षणम् नि. ८-८ | ३
श्लेष्मोन्मादस्य लक्षणम् नि. ७-७ | ३
श्लेधिमकगुल्मस्य संप्रासिलेलक्षणनि च नि. ३-१०, ११
श्लेधिमकयोत्रिरोगाणां चिकित्सा चि. ३०-७०-७२
श्लेधिमकविशलक्षणम् चि. २३-१६९
श्लेधिमकलक्षणोये प्रलेपवरपरीषेकातुलेपनाति चि. १२-७०
श्लेधिमकलक्षणोये सामान्ययोगा: चि. १२-७१, ७२
श्लोकस्थानिरूफि: सू. ३०-४६
श्वयथोर्विन्तपानम् चि. १२-६०-६१
श्वयथोर्वान्ययोगा: ,, १२-३१-३८
श्वयथोर्वष्टतातोऽरिष्ट: ,, १२-३२, ३३
श्वयथ्रो: कफजस्य निल्र्मम् ,, १२-१८
श्वयथोराग्नुतुमस्य निदानम् ,, १२-१७
श्वयथो: पित्तजस्य लिङ्गम् ,, १२-१३
श्वयथो: साध्यासाध्यलक्षणम् चि. १२-१४-१६
श्वयथोर्निजस्य निदानम् चि. १२-७, ६
श्वयथोर्वातजस्य लिल्गम् चि. १२-१२
श्वयथो:श्वकिस्साक्रम: ,, १२-१६-१८
श्वयथौ कंसहरीतकी ,, १२-५०-५२
श्वयथौ कतिपययोगा: चि. १२-४१,४२
श्वयथौ कतिपययोगा: चि. १२-२१
श्वयथौ क्षारसुधिका ,, १२-४३-४६
श्वयथौ गण्डीरार्घारिष्ट: ,, १२-२९-३१
श्वयथौ गुडार्धकप्रयोग: ,, १२-४७,४८
श्वयथौ....
Page 448
[ERROR page 448 - NVIDIA client error]
Page 449
संन्यास एकः सू. १९-४ | ६
संशोधनस्य योगस्य प्रतिद्वारः
सत्य:क्षीणस्य चिकित्साक्रमः
संन्यासस्य लक्षणमू सू. २४-८४
संशोधनातियोगस्य प्रतिकारः
वच्योग्रहीतगर्भाया लिङ्गमू
संन्यासस्य सम्प्राप्तिः सू. २४-२५-२९
संशोधनानन्तरं कर्तव्यमोदनसंशमनक्रमः
सव्योष्ठताद्यो यावद्वस्तिः
संन्यासस्योपक्रमः सू. २४-४१-४३
संशोधनानन्तरं पथ्यमू
सव्योमसुप्तपुत्राणि लक्षणानि
संन्यासादनमसूत्रछायोमेदः
संप्रयोगशरमूललक्षणजीरणपादोपक्रमः
संशोधने स्नेहदे वृत्तिः सू. १३-८०
सद्य:कृताजुष्ठानमू सू. ८-१८
संप्राप्तिमेदास्त्वपां पृथस्लक्षणान्ति च
सद्योव्यास्य लक्षणमू ,, ९-१८-२३
सन्थानियो दशको महाउपायः
संप्राप्तिलक्षणमू नि. ३-११
सन्निपातस्य प्रकुपितस्य वातस्य लक्षणमू वि. २८-३७
संश्वास्य लक्षणमू वि. ८-४९
सन्निपातसंकथाकथनमू शा. ६-१८
संयोगस्य विवरणमू वि. १-२३ | २
सन्निपातपुल्मस्य निदानलक्षणे
संवत्सधरेण मरिष्यतो लिङ्गानि
सन्निपातपातच्छर्देर्निदानलक्षणे
संशमनने स्नेहदे वृत्तिः सू. १३-८१
सन्निपातपातच्योऽर्शिकिसा वि. २०-८०
संशयस्य लक्षणत वि. ८-४३
सन्निपातज्वरोगस्य चिकित्सा
संशोधनं विनैव येषां कर्मवातातपाश्रिम-
संशोधनकदनं गुणाः सू. १६-१६-१९
सन्निपातज्वरलक्षणमू
संशोधननयोगा: पुर्वा:
सन्निपातज्वरस्य साध्यासाध्यलक्षणमू
संशोधनस्य गुणाः सू. १६-१६-१९
सन्निपातज्वरे वृद्धि:आदिगणः
संशोधन(समन)स्य मात्रा
सन्निपातज्वरे षट्वादिगणः
सत्यवमेदाः शा. ४-३६
सत्यस्य मौपद्विकत्वप्रतिपादनं
सदातुरा अनादुरारक्ष मानवाः
सदातुरा नराः सि. ११-२७
सदातुरत्वे हेतु:चिकित्सा च
Page 450
[SKIPPED page 450 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 451
[ERROR page 451 - NVIDIA client error]
Page 452
[ERROR page 452 - NVIDIA client error]
Page 453
[ERROR page 453 - NVIDIA client error]
Page 454
THE CARAKA SAMHITA
स्पर्शने...
५४३
हिकानिग्रहणो....
स्पर्शोन्द्रियविचृतयोडरिषद्भूता:
इ. ४-३२
स्वरा: प्राकृता: इ. १-१४
द्रव्यानांसङ्गानां गुणा:
सू. २७-८५,८६
स्पर्शविज्ञेया आातुरशारीरगता विकृतय:
इ. २-४५
स्वस्थवृत्ततसेवने चैष: सू. ७-४५
हंसोदकस्य स्वरूपमू सू. ६-४५-४८
स्मृतिविभ्रंशास्य वर्णनमू शा. ९-१०९
स्वस्थस्यवृत्तोपदेश: सू. ५-१३
द्रक्प्रहस्य चिकित्सा
चि. २८-१०२,१०३
सूत्रकृद्यान्तपानविधि: सू. २४-३३
स्वस्थस्यहितो विधि: सू. २८-३४,३५
द्रक्प्रहस्य लक्षणमू चि. २८-४९
स्रोतस: पर्यायाः चि. ५-९
द्रव्यायो यापनवस्ति:
चि. १२-१६१ | ७
स्रोतसां मेदाः चि. ५-७
स्विन्नेन यत्कार्यमू सू. १४-६७
हरितकवर्ग: सू. २७-१६६-१७७
स्रोतसां सामान्ग्य दुष्टिलक्षणमू
चि. ५-२४
स्वेद: पड्विध: सू. १४-६५,६६
हरितकानां वर्जनीयानां निर्देश:
सू. २७-३१८
स्रोतसां सामान्ग्यवर्णनमू चि. ५-३-८
स्वेदकल्पना रोगाच्चेपेक्षिणो
सू. १४-७-१०
हरितक्रीगुणा: चि. १-२९-३४
स्रोतसां स्वलपमू चि. ५-३५
हरितक्रीसेवनानिहा: चि. १-९ | ३५
स्रोतोमिहकिः सू. ३०-१२
हरितक्वादियोग: चि. १-९ | ७६
रसतन्त्रस्यापि पुरषष्यानिष्टयोन्निषु
जन्मप्रकृणे हेतु; शा. १-७७
हरितक्वादियोगोडपर: चि. १-९ | ७९
स्वप्नदर्शनं कयं भवति इ. ४-४१,४२
द्रेहेगुणा: सू. २७-२८,२९
स्वप्नमेदाः इ. ५-४३
स्वेदा: स्वेदनोयाध्य सू २२-३१
हर्षस्य निमित्तमू शा. २-४१
स्वप्ना अरिष्टभूता: इ. ५-२७-४०
स्वेदाअ्ज्ञयोदयेश सू. १४-३९,४०
हल्लीमकस्य चिकित्सा
चि. १६-१३४-१३९
स्वप्ना अल्पफलाः इ. ६-४४-४६
स्वेदन हृदयवसनादीनां रक्षणानिधि:.
सू. १४-११,११२
दलोमकस्य लक्षणमू
चि. १६-१३२,१३३
स्वप्ना महाफलाः इ. ५-४४-४६
इन्द्रियद्रधस्य गुणा: सू. २५-२२४
स्वभावत: प्रतिकूलानिहां:
चि. ३ -४५
स्वेदोपगो दशको मदाकषाय:
सू. ४-१३
स्वेदो यथा कार्यकर: सू. १४-६
स्वेदोवहस्रोतां मूनं तहुष्टिलक्षणं च
चि. ५-८
स्वरवलक्षणमू सू. ८-७ | १
हृदयमांसस्य गुणा: सू. २७-६५
दिक: पञ्च सू. १९-८ | ८
हिकानिग्रहणो द्रक्खो मदात्पाय:
सू. ८-१८
Page 455
[ERROR page 455 - NVIDIA client error]
Page 456
[ERROR page 456 - NVIDIA client error]
Page 458
CARAKA
PLANTS
1
-
Terminalia belerica Roxb.
-
Aquilaria Agallocha Roxb.
-
Clerodendron phlomoides L.
-
Alangium lamarkii Thw.
Page 459
CARAKA
PLANTS
2
- Apium graveolens L.
अजमोदा
- Linum Usitatissimum L.
अतसी
- Abutilon indicum G. Don.
अतिबला
- Aconitum heterophyllum Wall.
अतिविषा
Page 460
CARAKA
3
PLANTS
-
शिरीकाज्ञा Clitoria ternatea L.
-
Achyranthes aspera L.
-
Cissampelos pareira L.
-
Dioscorea oppositifolia L.
Page 461
[ERROR page 461 - NVIDIA client error]
Page 462
CARAKA
PLANTS
5
- Trichodesma indicum R. B. R.
अच्युतपुष्पी
- Saraca indica L.
अशोक
- Bauhinia racemosa Lam.
आइमन्तक
- Withania somnifera Dunal.
अश्वगन्धा
Page 463
[ERROR page 463 - NVIDIA client error]
Page 464
CARAKA
7
PLANTS
-
Mucuna pruriens D. C.
-
Phyllanthus emblica L.
-
Mangifera indica L.
-
Saccharum officinarum L.
Page 465
-
Hygrophila spincsa Andres.
-
Balanites Roxburghii Planch.
-
Sesbania aculeata Pers
-
Blepharis edulis Pers.
Page 466
[ERROR page 466 - NVIDIA client error]
Page 467
CARAKA
PLANTS
10
- Ricinus Communis L.
एरंड
- Lagenaria vulgaris Ser.
कडु तुम्बी
- Hibiscus abelmoschus L.
कटु फला
- Solanum Xanthocarpum Sche.
कण्ट कारी
Page 468
CARAKA
PLANTS
11
-
Anthocephalus cadamba Miq.
-
Acacia senegal Willd.
-
Feronia elephantantum Correa.
-
Carisa carandas L.
Page 469
CARAKA
PLANTS
12
-
Nerium odorum Soland.
-
Copparis aphylla Roth.
-
Pongamia glabra Vent.
-
Rhus Sućcedanea L.
Page 470
[ERROR page 470 - NVIDIA client error]
Page 471
[ERROR page 471 - NVIDIA client error]
Page 472
CARAKA
PLANTS
15
- Ginelina arborea L.
काइमरी
- Cassia occidentalis L.
कासमर्द
- Swertia chirata Ham.
किराततिक्त
- Holarrhena antidysenterica Wall.
कुटज
Page 473
[ERROR page 473 - NVIDIA client error]
Page 474
CARAKA
PLANTS
17
-
Carathmus tinctorius L.
-
Bauhinia variegata L.
-
Luffa acutangula var amara Clerke.
-
Schleichera trijuga Willd.
Page 475
CARAKA
PLANTS
18
- Crocus sativus L.
कुङ्कुमम्
- Acacia catechu Willd.
खदिर
- Balsamodendron mukul Hook.
गुग्गुलु
- Abrus precatorius L.
गुंजा
Page 476
-
Tinospora cordifolia Miers.
-
Tribulus terrestris L.
-
Elephantopus Scaber L.
-
Cassia tora L.
Page 477
CARAKA
PLANTS
20
- Corchorus olitorius L.
चञ्चु
- Santalum album L.
चन्दन
- Acacia concinna D. C.
चमेकषा
- Oxalis corniculata L.
चा ङ्गेरी
Page 478
CARAKA
PLANTS
21
- Plumbago zeylanica L.
चित्रक
- Holopliella integrifolia Planch.
चिरपिट्ठ
- Cucumis melo L.
विर्मेट
- Chenopodium album L.
चिशी
Page 479
CARAKA
PLANTS
22
- Angelica glauca Edgew.
चोरक
- Eugenia jambos Lamk.
जम्बु
- Sesbania egyptica Pers.
जया
- Lippia nodiflora Rich.
जलपिप्पली
Page 480
- Myristica fragrans Houtt.
जाति
- जिँहृी Odina wodier Roxb.
जि ्ही िनि
- Cuminum cyminum L.
जीरक
- Celastrus paniculata Willd.
ज्योति ष्मती
Page 481
-
Cinnamomum tamala Fr. Nees.
-
Tamarindus indica L.
-
Diospyros embryopteris Pers.
-
Sesamum indicum L.
Page 482
CARAKA
PLANTS
25
Gynandropis pentaphylla D. C.
Zanthoxylum alatum Roxb.
Morus indica L.
त्रिवृत् Ipomea turpethum Br.
Page 483
[ERROR page 483 - NVIDIA client error]
Page 484
-
Fagonia arabica L.
-
Cynodon dactylon Pers.
-
Vitis vinifera L.
-
Grewia tiliefolia Vahl.
Page 485
CARAKA
28
PLANTS
- Anogeissus latifolia, Wall.
धय
- Woodfordia floribunda Salisb.
धातकी
- Coriandrum sativum L.
धान्यक
- Ficus retusa L.
नन्दीतक
Page 486
[ERROR page 486 - NVIDIA client error]
Page 487
CARAKA
PLANTS
30
- Vitex negundo L.
निर्गुण्डी
- Indigofera tinctoria L.
नीलिका
- Ficus Benghalensis L.
न्यग्रोध
- Trichosanthes dioica Roxb.
पटोल
Page 488
-
Cinnamomum iners Reinw.
-
Prunus puddum Roxb.
-
Grewia asiatica L.
-
Rangia repens Nees.
Page 489
CARAKA
PLANTS
32
-
Psidium guyava L.
-
Saxifraga ligulata Wall.
-
Piper longum L.
-
पीडू Salvadora persica Li
Page 490
[ERROR page 490 - NVIDIA client error]
Page 491
CARAKA
PLANTS
34
-
Ficus tsiela Roxb.
-
Sapindus trifoliatus L.
-
Mimusops elengi L.
-
Zizyphus jujuba Lamk.
Page 492
[ERROR page 492 - NVIDIA client error]
Page 493
[ERROR page 493 - NVIDIA client error]
Page 494
[ERROR page 494 - NVIDIA client error]
Page 495
CARAKA
PLANTS
38
-
Phaseolus mungo L.
-
Cyperus rotundus L.
-
Clematis triloba Heyne.
-
Raphanus sativus L.
Page 496
CARAKA
39
PLANTS
- Hordeum vulgare L.
यव
- Alhagi maurorum Desv.
यवासक
- Nymphœa lotus L.
रक्तोत्पल
- Dœmia extensa Br.
राजक्षवक
Page 497
[ERROR page 497 - NVIDIA client error]
Page 498
CARAKA
PLANTS
41
- Soymida febrifug Juss.
रोहिणी
- Allium sativum L.
लशुन
- Artocarpus Lakoocha Roxb.
लि कु च
- Portulaca oleracea L.
लोणिका
Page 499
[ERROR page 499 - NVIDIA client error]
Page 500
CARAKA
PLANTS
43
- Prunus amygdalus Baill.
वाताम
- Solanum melongena L.
वार्ताक
- Adhatoda vasica Nees
वासा
- Gymnosporia montana Benth.
विकङ्कत
Page 501
[ERROR page 501 - NVIDIA client error]
Page 502
-
Crotalaria verrucosa L.
-
Peucedanum graveolens Benth.
-
Asparagus racemosus Willd.
-
Prosopis spicigera L.
Page 503
CARAKA
PLANTS
46
- Boswellia serrata Roxb.
साल्की
- Desmodium gangeticum D. C.
शालिपर्णी
- Bombax malabaricum D. C.
शाल्मली
- Dalbergia sissoo Roxb.
शिंशाप
Page 504
CARAKA
47
PLANTS
-
Moringa pterygosperma Gaertn.
-
Albizia lebbeck Benth.
-
Zingiber officinale Rose.
-
Trapa bispinosa Roxb.
Page 505
CARAKA
PLANTS
48
- Alstonia scholaris R. Br.
सप्तपर्णं
- Shorea robusta Goertn.
सर्ژ
- Brassica Campestris L.
सर्षप
- Hemidesmus Indicus Br.
सारिवा
Page 506
CARAKA
PLANTS
49
-
Euphorbia nerifolia L.
-
Ocimum sanctum L.
-
Proralea corylifolia L.
-
Adiantum lunulatum Burm.
Page 507
[ERROR page 507 - NVIDIA client error]
Page 508
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
51
- अत्यु
The bulbul
- जलकुक्कुट
The water hen
- हंस
The adjutant
- हंस
The trumpeter
Page 509
[ERROR page 509 - NVIDIA client error]
Page 510
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
53
-
कुलिङ्गः The sparrow hawk
-
कोकिलः The koel
-
कोयष्टिः The Coucal
-
गोकर्णः The mule deer
Page 511
[ERROR page 511 - NVIDIA client error]
Page 512
[ERROR page 512 - NVIDIA client error]
Page 513
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
56
कुञ्ज The common crane
कङ्क The snow wreath crane
ग्रध्र The bearded vulture
मत्स्य The fish
Page 514
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
57
- ṣaṇaḷaṣṭa
The snake bird
- rakṣavartmak
The red jungle fowl
27.ṣāṃ
The hangal or Kashmir deer
- aṣerqas
The minivet
Page 515
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
58
-
अट्ठी The scarlet minivet
-
वर्टिका The female bustard or button quail
-
वर्तीरक The rain quail
-
वानर The monkey
Page 516
[ERROR page 516 - NVIDIA client error]
Page 517
-
The golden eagle
-
The stork
-
The dark-brown python
-
The hawk
Page 518
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
61
सिंह
The lion
हंस
The swan
Page 519
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
62
The cobbler's owl bird (Avocet)
The horse
The cat-fish
The mule
Page 520
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
63
64
The camel
47
The oorial (wild sheep)
50
The bear
48
The owl
Page 521
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
64
The marmot
The musk deer
The crab
The black buck (Indian antelope)
Page 522
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
65
gṛdhra The gangetic gavial
sārdhaṃ sārasa The common river tern
gavaya The roe deer
kukkuṭa The cock
Page 523
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
66
The tortoise
The baya of weaver bird
The Indian muntjak (Barking deer)
The hedgehog
Page 524
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
67
-
मतङ्ग The elephant
-
खसृङ्ग The rhinoceros
-
गोधा Gecko
-
रासभ The ass
Page 525
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
68
-
iti The cow
-
iti The gayal cow
-
iti The hill partridge
-
iti The vulture
Page 526
[ERROR page 526 - NVIDIA client error]
Page 527
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
70
-
लावकः The hoopoe
-
चूचुकः The musk shrew
-
शृगालः The jackal
-
सुसु (गंगetic dolphin)
Page 528
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
71
75 The whale
79 The hyena
78 The panther
80 The partridge
Page 529
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
72
The Flamingo
The owlet
The pelican
The mongoose
Page 530
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
73
89 मण्डूकः The frog
81 शिखी The peacock
90 मकरः (The great Indian crocodile)
88 स्वर्गचारी राजपक्षी The King bird of paradise
Page 531
[ERROR page 531 - NVIDIA client error]
Page 532
CARAKA
ANIMALS AND BIRD
75
97 .
The fox
95 .
The hog deer
98 .
The king fisher
96 .
The common quail
Page 533
[ERROR page 533 - NVIDIA client error]
Page 534
CARA:A
ANIMALS AND BIRDS
77
-
The cork snail
-
The wolf
-
The skinmer or scissorbill
-
The tiger
Page 535
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
78
-
Fig The pearl oyster
-
Fig The hare
-
Fig The porcupine
-
Fig The estuarine crocodile
Page 536
CARAKA
ANIMALS AND BIRDS
79
III.119 The wild boar
III.118 The red deer