1. Aatmabodha Upanishad

॥ आत्मबोधोपनिषत् ॥

१

प्रग्लितनिजमायोऽहं निस्तुलदृशिरूपवस्तुमात्रोऽहं । अस्मिताहन्तोऽहं प्रग्लितजगदीशजीवभेदोऽहं ॥ १॥

२

प्रत्यगभिन्नप्ररोडहं विश्वस्थाशेषविधिनिषेधोऽहं । समुदस्तश्रमितोऽहं प्रविष्टसुरूपपूर्णासंविवेदोऽहं ॥ २॥

३

साक्ष्यहमनपेक्षोऽहं निजमहिमि संस्थितोऽहमचलोऽहं । अजरोऽहमव्ययोऽहं पक्षपातक्षयादभेदवृत्तोऽहं ॥ ३॥

४

अवबोधकरसोडहं मोक्षानन्दैकसिन्धुरेवोऽहं । सूक्ष्मसोडहमक्षरोऽहं विगलितगुणजातकैवल्यमात्रोऽहं ॥ ४॥

५

निस्तैगुण्यपदोऽहं कृतकस्थितानेकलोककलनोऽहं । कूटस्थचेतनोऽहं नित्यनिद्राधामहप्रतर्क्योऽहं ॥ ५॥

६

एकोऽहमविकलोऽहं निर्मलनिरवाणमूर्तिरेवोऽहं । निरवयोऽहमजोऽहं केवलसन्मात्रसारभूतोऽहं ॥ ६॥

७

निरवधिनिजबोधोऽहं शुभतरभावोऽहमप्रेऽयोऽहं । विभुरहमनवद्योऽहं निरवभिन:सीमतत्त्वमात्रोऽहं ॥ ७॥

५

वेध्योऽहमगमास्तीरगराध्योऽहं सकलभुवनहृद्योऽहम् । परमाणुनदघनोऽहं परमाणुदैकभूमरुपोऽहं ॥ ५॥

९

शुद्धोऽहमद्वयोऽहं सन्ततभावोऽहमादिगुण्योऽहं । शमितान्तर्गतयोऽहं बुद्धिमुक्तिहृदयतस्थिरोऽहं ॥ ९॥

१०

शुद्धोऽहमन्तरोऽहं प्राशस्तविज्ञानसमरसातताहम् । शोधितपरतत्त्वोऽहं बोधानन्दैकमूर्तिरेवोऽहं ॥ १०॥

११

विवेकयुकबुद्ध्याहं जानाम्यात्मानमद्वयम् । तथापि बन्धमोक्षादिव्यवहार: प्रतीयते ॥ ११॥

१२

निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो मे सत्यवदति सर्वदा । सपञ्चो राजुसत्त्वेव ब्रह्मसत्तैव केवलम् ॥ १२॥

१३

प्रपञ्चारूपेण वतंस्तो जगत्र हि ॥१३॥ यथेष्टरससंवासा श्रुतिर्वर्तते तथा । अद्वयब्रह्मरूपेण व्यामोऽहं वै जगतव्यम् ॥ १३॥

१४

ब्रह्मादिकोटपर्यन्ता: प्राणिनो मधु कल्प्यन्ता: । बुद्ध्यादिविकारान्तस्तरु: सागरे यथा ॥ १४॥

१५

तरङ्गस्य द्वै सिन्धोर्नास्ति वास्त्वित यथा तथा । विषया: इन्द्रियाश्च मो भेदानन्दरुपता: ॥ १५॥

१६

दारिद्र्याशा यथा नास्ति सम्पन्नस्य तथा मम । ब्रह्मानन्दे निमग्नस्य विषयाशा न तद्वत ॥ १६॥

१७

वृथ दृश्यादृश्यं दृश्यं त्यजति बुद्धिमान् । आत्मानमपि दृश्याहमनात्मानं न नश्यति ॥ १७॥

१५

घटावभासको भानुर्नश्यति न घटो नश्यति । देहावभासक: साक्षी देहाश्रयो न नश्यति ॥ १५॥

१९

न मे बन्धो न मे मुक्तिर्न मे श्रास्तं न मे गुरु: । मायामात्रविकासत्वमायातीतोडहमद्वय: ॥ १९॥

२०

प्राणाद्यालनतु तद्वर्मे: कामेभो हन्यन्तां मन: । आनन्दबुद्धिपूर्णास्य मम दुःखं कुत: भवेत् ॥ २०॥

२१

आत्मानमज्ञसा वेत्ति क्रियाज्ञानं पलायितम् । कर्तृत्वमध्य नष्टं कृत्वा नैव क्रोचति ॥ २१॥

२२

ब्राह्मण्यं कुलगोत्रे च नामसौन्दर्यजातय: । स्थूलदेहगता एते स्थूलादृष्टेर्मे न हि ॥ २२॥

२३

क्षुत्पिपासान्नव्यवाधीशिकामक्रोधयो: स्विला: । लिङ्गदेहगता एते नलिङ्गाद्दृश्यस्य न सन्ति हि ॥ २३॥

२४

जडत्वप्रियमोदत्वधर्मा: कारणदेहगा: । न सन्ति मम नित्यस्य निर्विकारस्वरुपिण: ॥ २४॥

प्रतीयेते

उत्कस्य यथा भानुरन्धकार: प्रतीयते ।

२५

स्वप्रकाशे परानन्दे तमो मूढत्म्य जायते । चक्षुरादृष्टिनिरोधेऽभ्रे सूर्यों नास्तीति मन्यते ॥

२६

तथाऽज्ञानावृतो देही ब्रह्म नास्तीति मन्यते । यथामृतं विषादृशं विषपोहेन लिप्यते ॥

२७

न स्पृशामि जडादृशौ जड़दोषान् प्रकटात । स्वल्पापि दीपकानिका बहुलं नाशयेत् तमः ॥

२८

स्वल्पोऽपि बोधो निविडे बहुलं नाशयेत् तमः । कालत्रये यथा सर्पो रज्जौ नास्ति तथा मति ॥

२९

अहंकारादिदेहान्तं जगत्रास्त्यहमद्रयः ।

३०

चित्प्रतिष्ठा मे जाड्यं त्यक्त्वाऽज्ञानात् तमः । आनन्दत्वात् मे दुःखं ज्ञात्वाडज्ञानाति सत्यवत् ॥

आत्मप्रबोधोपनिषदं मुहूर्तमुपासित्वा न स पुनरावर्तते न स पुनरावर्तते इत्युपनिषत् ॥ ॐ वाङ्मे मनसीति शान्तिः ॥ इति आत्मबोधोपनिषत्समाप्ता ॥