1. Abhidhanratnamālā_109-1883-84
Page 1
No. 109 of 1883-84 Cupboard : 1
Title : अभिधानरत्नमाला
Author : भृगुल्लयोद्ध Age :
Extent : foll. 69 lines letters
Remarks : subj. कोश
Described : Vol. Part No. Govt. Mss. Lib., Bhandarkar O. R. Institute, Pune (India)
Page 2
द्ययोगश्चित्तले भ्रेयिनिलानाशकःरक्ताित्ताष्णानिस्यायोधनायागधीनाच
तास्तधारहीने वाद्यस्यात् यमस्तः प्रयते सृतः। वासोहो सर्कोः सेतो तुद्धि
यथा किंचित रोमतः। यतो मधुरवाक् घोकेःसृञ्जल्ली वक्षयो यथा।प्रियवाक्दा
नशीरस्थवचान्योःपरकीर्तिना।जावदेत्तगतो जिष्टःप्राणज्यैमानामतः
वद्धुश्रौस्तुनागाजेयोचल्लोदययतोप्रिय।मगदे ह्रीगडे स्वरःपिण्डिशरस्थका
याचो स्थाने क्षोया परानातिष्ठगाःसंन्तेविबुद्धिःजासोपैश्वजेनीःस्या
त्रयो मोदादिनत्रानरःविरङ्गिकावरागाधे धवानस्ति योमते।प्रह्ये प्रोसौ
परिश्रमेदाकमशूरकेर्मणि।अलेक मीण इत्यकाःकर्मशील खयाःप्रमानो।
Page 3
ए ताजस्त्रदिनाञ्जयो वि म भक्तिये चान्ती लोपायनयो त्रिवेतस्रायः श्रुनिकाम
त: अत्र सत्हद्याशिशको विजातो हष्टे चानो मर्थितकोटिनोर्सस क्लैकरव
भिनन्ति साभिः संजे नर्यास्या गृहामधीर्भयः शश यामतिशोकः शुत्तदर्शी
वया प्रसाना चिद्रूपः स्यासदयाःमहस्वः रोचिताष्टुः समुखवसखलु प्रत्रोको या
वलिश्च भिनोजचित्त नीरागगस्ति भये मान य गुमान् हण मात्रानु रागी चरिद्रा
रागश्च चाताशालीत्रयोनधाष्टो प्रप्रकोशती न सदादाहो रार्थनर्शमवेश
दार्द्धष्टिश्रे कीर्तिनागश्तपनमिनिनज्ञय सकालाया नधीनिररा॥ यदवियोदे
वपलेरो यद स्यादन्न्रेरः चन्न्यो मार मुरवा प्रको दुर्खोमु स्वाक्खरा स्मृतम्
Page 4
कृष्णमञ्जेषनेनेवेतागोमहिष्यादिककंसर्वेखधेनीवसंस्मतोनि भ्रे पः स्था
दुपननिशःकस्यातामच्छिविनिभिंकिं नस् रख्या किं प्रकशो मूरस्थमुखव
याउच्छधांसन्याश्चित्ररथयं विमानं चाश्चप्र धकंशलकानगरी। क्षयाप्रश्च्रेख
जानक्रवेरःविश्रअविचित्र कर्माच्चष्टस्याद्ववेकि। नासत्या दश्चिनो
दास्तो शोकोदचिचिस्याको।शो धोरनिदशशभलो बुधयः मा। श्री सथाग
जाः सुगतनःमारजित धययादी संमते नद्रोजिन शछत्न्याथः॥ जिने द्वोधीनारा
गोत्रहन्ने केवलीनीच त्रिकानेचतान्निनियतिविजेया नियतिविरुद्ध
याता यह राहस सगं धर्विः सिद्धैकं नरघु स्थकाः विधा भशर रसो वृतां पि
Page 5
श्रोवादवयोनयः श्रतावीमनेकारस्तो चर्वशीतििलोलोत्रमाशाकशममंगजगोखाधाः कशो
तेषरसौबुद्धैर्हला विलासबिवौके नीलललनचित्रविन्त्राः श्रीणश्रृंगारदृष्टान्
पर्यायवाचका। बाह्यार्थलिखनाह स्तुचिकामानावेतो खनावः क ज्ञति सर्वः
शास्रोकैरिसस्कृततः रतिहीसस्यशोकस्याकोभीसा होजयंतेया युगगुप्ताविस्मयेः
समाख्याययोवाः भकीर्तिताः श्रृंगरहा स्थकरणोदवीरनयनकाःवीतसाभू
तसीं तज्ञानवेनोहर रसाः स्मृतिता। गीतांग नति त्रिप्रोकं वाघमानोमिणता तयंच
ताण्ड चैनास्थो हत्तयेयना भ्रमुयात्ता। तालु का काक्रियामानान् नस्या म्यशुदाहत्तेजे
गहारोऽहगविद्यः श्योश्रेणिनयः स्मृतःपार्थागीतेधां संगीत मनिधीया
Page 6
मति:रुण्डा बाथस्फुरलिङ्ग शैकण्जिकातेयाविषः अञानतमल्लुकंजेय
मुक्काहालता निर्गतान्जवानतिरपाकेनको रक्तांस स्वाखसुप्रजा वाचा।
त्रिरिलाखैण्ड रूपतिसभक्षे शार्जिका॥ एव सर्वण मिषे नमेषः स
मिद्धिभइयिनितार्थि नतिर्सिते नस्ते घंरच्छा व निदिष्टा।वनवा इति
हद्यो दावा मेधवाश्चिरंमद। इवैःसमुद्रवन्खादाचावडाुरख।
समनःरामचलीभेनपनिः पित्रेपतिश्रकीनाशा॥ चिव खन्तौतःका
जिहिशोदरःकानःविस्वस्तेत्तांतं अंतेकोधर्राजश्र मोहण्डधरो
रुति।दहिणासोपतिसद्रिच्छादाश्चवेक्षकते।या रिन्याक्षनाक्र
Page 7
या दारा हससोंमिरत्हां सिन्नेत्वरनि स्तनको एपा सथानेक मेयास्कःवे रूयांयादशा
नतोर्पाशपाणवंतसञलाबिद्वेते शक्रःपय गाथापिनिद्धि॥यवेनेःश्रसनोवापु
मकुदनेलोमारुोजगस्याणःष्टहस्तःपवमानः पतेनजनस्यरीनावातेने न खानभात
सिद्धिवेसममीरछसमीरणमहदागतिर्यवहोदरिपोको महाबलःमं कावातेसवृत्ति
त्या प्रत्याचस्तेमेडनीक्षामोधन्यात्यारमेनस्तेारयं ने गुगधिनति।एते विल्लपालसो
विप्रवणर्किनारश्राधनदःश्रीहृःश्रीकंडे सस्वमन्जुष्टमर्धनाश्रक्षःते राशाप
तिर्देशंके चिरा नेवाहनेमगु होकारराजराजधनी गुणजानचरः।घमकंद्रयं
द्विणेरास्वारछापातरमर्थसं रक्तं धितं चित्रं धनवाहीरणं च सुखवि तवःअकेयां रूण
Page 8
सञ्धाकस्तेसंशाशिरौहीविनुदेकृतयथाप्रचकेवेप्रतीविनुपाविनमुगनि
एरावीत्क्षेमावंगः नःघण्डरीकैमदांजेन वैमनाप्रार्थेतः सर्वलोमासुपति
केस्पद्यदिग्जा। दिष्टकाले स्वथा क्षया स्वार्द्धतः कैलोदयः जद्धारात्रै शिवद्रः
कन्थयान्षष्टनादिकं दिवोदवादिनेनघः प्रोके महवीसरसथ्य स। प्र दरोया
मसौधायरजनीदिन योः प्रविशिनः कौसा। तमीते भिश्रकितितातमच्छिनौ वि
ताव्रीनेक्खमस्रशावेरील्लणपात्र यामा हणदाजेशीशिनी निशावादाछारजे
नीश्रवयामिनी। चेस्ति तिवी मितययी चशा मारत्रश्काशते। मरात्रौ निशावव्या
खरसाचन्तःपरं। सायेदििनव्वेसा नंस्यात्वा घोरजे नीमुखं नशी योमथ
Page 9
तन्नादावेचत्रयज्ञाघंष्टर्चंगेः सञन्यात्प्रकाधोषवतीवीणविपंपिरिवादिनीव
ल्लकीचचिन्रेदांत्रीजसममुक्कुवा रंगःस्याने रैसोखानं मृडेगामरजा स्मृतंश्च
ज्ञानक:पटहोजयो देण्ड्वापणच् सरथा कोएकोवा हनेदण्डास्यारीहन्दुिनिरख्यात।
नघराजीस्मृतादेवीकेमारान्प्रसारकः नावस्थेयान विदानानावकोगिनिनप।
यत्यात्।शुकखिताजेयप्रयेमिषययता्रीशाकानतेः काष्टोरिश्शसमा
यत्यात्।इंद्रानलयमिनिरतेवरणमररुदहरदिग्गयालोयादीपपर्षिवी।
त्वा दिशाशाम्या विदिशाश्च षदिशासथापरिष्ठाटुपर्त्थ्यासादावातः।प्रात्
Page 10
स्मृता:सबकोगठ कागुठोगुलतेलैपरकीकीर्त॥ सल्लट कोमलं श्रोकं वा नेशुक्र
रले जावेतोभीजेकोशीमीशाय्रेषिपर्वस्थया जते पसंभ गुल्मास्या वीर
बचितेपा स्म स्मृतिःशोषु चालेपंपाकं। मव्रेत्रण मज्जिनौधा स सुखयवे संप्रभो
काहादेर्नेकैशशः॥अजेपोबिल्वेशो योकः इधी काकाशे चयातः रिताली
ताचूरविशरो मेजइति स्मृतो:रताकद्रीनीमाचएराजः कश्याननते स्लोतो॥ किं
केन्दिरशोकःस्याहोम्रेतास सदेकारः मधीकागो सो नीदाक्खा हो रक्षवे कथने
हटायंख फलिनी शामा टजोगिरि मलिल्का ए वीरो होय मारो साक्षराश्रीफ
जोताश्चिल्वीकरणजें वीराद्या खबरी कयानी च क धैर् अजे युनेककैंभा
Page 11
शलेसं सर्वान् दुःखयोगाभुकः पितृणो शोकः। शःखोतोनेत्रौ स्मृतः। रिष्टः पितुयं
हस्या नयोगश्चवटयोति श्री गुच्छः पिपयाः क्षुधाः व्याधश्च कया तस्तेम
दुष्टलापतोशः स्या किंत्र केशत्र विपन्नकेः महावृद्धाः सुद्धिप्रयोके शखः अस्तेम
नकः स्मृतः नैकसारः करजेः स्या वृष्टोवासाटे रूपकः आरक्ष्येस्तेमातेः
स्वर्गाभूषवीक यति वृष्टौपतेः कलिकारः पूजशालोशः स्मृतः। हण्डव्य्य
जस्यहृदाचाराण्ये कीस्या रजे प्रिया। नि गुंढिसिं द्वारः स्या मम्हारः आरते प
कलेतो हलाती नागछत्री स्या ह्वागाः पृष्टये याता वानी जोवेज्ुकलेः शतो विक्र
योचन् सः स्मृतः। हर रष्ठले शङ्टाः सिहद्रा स्यात्रिकंटे क पिच यो बा
Page 12
सासपथयश्चण्डकरमं्तित्रीं श्रीमांबरं विक्रीपयदंवं यघो विहाय यस्या जगनेतस्या यामाच
क्ं क्षिदानादः शहःखोजभनेःखाररघोषणः अ निश्फनादामीरण।पंवेष्
कयेनादयखुतेतेदेहाःकोलोडेले कललेले सुमलोयै लोरचः चत्रवेच्छमिंदान
तिशोकःमनिबयंयधवाःत्रैःसरोघिनिसरामेजेगतीरयता कलश्रममरोति
शुरायेयौ विकटटो निगुरमतः सौभै सन्याभुरवावं प्रियं सयं यन्नेतां रख्या
तस्निष्टमवेस्पष्टमवेद्यवियुतार्थकं लपेदितं निरसंंस्यात्घस्लेलुष्टपर्स्ति
मयंञ्भ्रान्तेसनिष्ठीवंशाममलीनमिष्यता नित्लकंठोघनिधीरेःकाक्रिन
यतिधीयातासमासायय माख्यांतपद्जातेनक्रण्डको। जतेनसहो समीनीं सम्य
Page 13
यत्रतशंयातशोञ्जलीकं विनतेमिष्याष्टष् स्यादितृत्तंथार्थवादाः प्रशश
सत्रनीजाश्रुतिनीतिःविकन्नेतेव स्वाध्या चैनाव निग्धातो वडवाढचयेवाक्षे
रुधार्थहदयोगं वाचैदिन्तश्चत्रिशु हतानश समा स्मृता अ नादिवावली दिपति
हंकिंचदेतिजनेकनिःकोलीनैजवदःद्यादिगानेव नीयतो अएवादा अ
पाकोशोनिवर्दावपवादःपरिशाहा एकार्थः कथे तगर्हनिदाजुष्ोषौ
शाणाकोशञ हपचारण स्याचिरुहो मृताः सोलेठसायासो मोपहास्ते प
समोक्षयः अनुलोनाये भृत्शाप नायोनेर्थं वचै।काकावमप्तापसेन्ध्रे बु
योनाक्षलेमिथःमर्मरःभृत्पत्राणि विस्फाराशन्तु धनिह्रेतवरणणानां वह
Page 14
कशपनन्दनस्याजनी श्रीःकमलोपज्ञ भवासाहरिधियादत्तनयामोव
शृङ्खिन्रिशसमताः षघन्तोकरमनसिःसंकल्पजन्मिज॥ पञ्चवेष्ट
कुशमासुधश्चमदनोमारस्वरोमन्था।केदर्पषकेतिनिरति श्रीनदन
न ह्येःकामःशौभवरसदनोमधूसवः शृङ्गयोनिः स्मृते।दर्कःसूर्यकारोति
नयोगविषमायुधःश्यात्मेर्मिनिशायश्रयवश्चमनोजवः।मापयमरुदा।श्री
वकामपञजीरतिःस्मृततःऽनिरुद्धशक्तसगुुरसारमणचयेत्रादियाःसचितासद
स्थिरणोधोतानानाजाखर्तिग्मोःसरणिर्र्ज्ञानविविखान्दूरः।मारण्डउसं
पाशाचिनर्जनयःश्ष्पपतांगमगो।स्वमेतिगपतिर्येमादिनकरःशूरंशा
Page 15
जीरविमि मिहिरे विषेचनोर्खिस्मििरपृघ माणिंस्तु मानंत्रेः इतिसिद्धिः स प्रार्थ्यः
भौकर रोजनां मान्जान्तुर्भमेट्सः ख्वागामित्रचित्र्रेताल्नु रहप्ततिः कर्मासाहीजग
वेधृदादशामात्रेयनुःशावि विश रनीश प्रधोतगे नास्त्रमिघिणि कि रणः।
रुविरुकौढिनिदीप्तिः घतिशाखवा घानिशाखवा प्रजार्चित तान्ता सञ्क्षे मच
सोककम मीरीविः भयाहापद्धिनविश्य मूष्पृढं मानकर रणदविरोकामवहिर्
स्थ्यनिहिता कुसमानीः तिगमेती चक्रवरांंतीद्रां चन्दमुक्लंं क्षैद्र स्मृतं जातेपः कथाना।
वावाढं निदाघोभ भयेचनापिरधिः परिशवश्याम्बण्डलेनो पससर्कं चयान राक्तं
शर्शेपराग उपजवनः इङ्कुष्यं धन्द मा उषशीशा साबोरोजा रोधी लीच्छोष्टः
Page 16
क्षकाः स्यात्रानत्रप्र सर्निष्टालयंशुःश्वतेरो वि विशशंकः।दिजरो जोरञनीके र।
पीयूषरु विर्निर्शिनीनाशःजीवात्रि कामृगांको विष्यदाह्रियेणीरमणै।वैदिकौके
मुदीजोष्कान्तथवं हतपः स्मृतेः।मेंडले विंख्या मया नेह दायर्संलठं मृगः।अवं
शिन्रमनिञानलोठ नेल्भमजेहण।केकेकाथिनिविन्यानानाश्रवाचका।
वक्रमेघरखैंजोमें लोदितौ गंधराभजं।रोदाहये येबुधासोमयं माहृच्छदमसय नौ।
वाच्यस्पतिरंगिरसोष्ट्रस्पन्नःकथनेगु रूक्कीव।दिश्रक्षत्रिदिशयार्तित्रशारवं
दिश्रक्षतेच्छा उशनाश्रैःकायो दिश्रघुर तर्गिकविशिष्टः।असिनः क्रौडः पिङ्गगु
छायातेन्येनेशुरःशारिःछनीतुःसिंहके यथ तन्मोराह् विबुष्टैदःकतौ
Page 17
शिषिनो येकाश्दाक्षेश्च ये चाता सत्रर्षयस्तु विद्ध्यः कृताचित्रशखवेदिनः। सो
निकायेद्रलोपोको पन्स्तुबल्लौसित॥तेत्रश्चर्तोरकांतारकाचज्योतिसारयः
समुर्न्नेतयोदुःणस्प्यध्याधनिष्ठाायविष्टा यल्पः कीर्तानाशं दराः
इन्द्रोदुःशवानादिरिुरपति संकंदेनोवा सवोवृश्चविर्ते सदनः शस्ते म
शवोवृष्टश्चभवाः कौशषिक॥जिहल् चन्द्रधरः सहसनेयोर्सोपिनर्गो पपति
मर्न्योमघवाचृषाह हृदयःश्चवीनेर्हइस्मृच्छरक्तःष्टते नाघाट प्रं
हर पृच्छैदिच्यति शाराटारण्ड जेस्तुराराघाटस त्रिमागोत्र जिसू नासीकु
शका स्थायुधध्वहररिच नपाकेशासे ने॥त्रिस्पति बीडोज्याश्र मरुवाणमे
Page 18
विशेषवाणद्यताविशेषवाक्सुदेवाश्फमर्तिःशक्रसारसिः।सपा विद्वद्वन्
शिवङ्गतवेहोविशानरोग्निवेज्ञिनविसर्ववःरान्तरगन्तिस्हाप्रिये
पावकश अभभिमान्जल नशशेनरलो घमघजो होयवाटाबडिण्डितकबुद्धिः
शावत्रानशुचिः।ष्टीटयोनिर्द्धिमननाक्षवर्तिशशाणिविनावसुरोपितं
ज्ञानविद्यामन्त्रानेपाचितहोौष्टहद्राचश्रयामोधमञजयः।हिरणार्तासमौ
ध्राणहित्याहिताशनेःअत्रिककीजालावर्तिसजा।स्त्रिवसथाज्योतिः
हनिघ्नतिद्वीविरविःशिरवाणमशयःसमानाथी।स्मृतोप्रकाशा
शलोकनेधेतयसमाग्रयःआगर्यकख्यात्याहाहम्यास्याक्षममसं।
Page 19
गवादाहर्रश्कालीपोलोमी। रावीजयेतश्कुतेसुतोतेजेयः अमरवतीवन्गरी।ं तनु
मुधानमिद्ध्यापविरशनिशतशमरोवद्राकं किनिशानचतिदेतो लि: गोगिर्द्रुर
व्याधमासमुरिन्द्रप्रहरन्थासिंवास्फृञ्जेनिषे वद्धाशानाति नी
स्मृता।रजुरोहितमिढंतिबुद्धोशशशसोसयंञत्रमस धोध नाम धस्नेष
लु:पयोधरः।शघोराैमज्योतिद्वीमृतस्याबलाहक।धरासंपाञजासा
रायानासंचारसीकरणदुर्दिनानामच्छतिमिरकस्यादहनोपला।वलनत्रवात्र
मोलाचब्रोये:कादेच्छिनितीस्मृता।रोयाचपलाह।एकाशतेज्दाफ़ानिनी तडि
दिख्तनासोदामिनफे चरांश्च:पाज्ञेरा चेतीचविजेया।ए रावान्त्रातेग
Page 20
सेवानरूपपाक्षसाधनानाचोपचाराच्छिनिबिबं प्रतिरूपं प्रतिमानं प्रद्याति
तिर्ताना प्रतितिच्छन्।चनिकायश्चेव तिनिभ्राति प्रत्यायौ प्रतिष्ठायाञ्जति
प्रतिमानोकाहर रिणीस्या धिरमयी। अन्यलोभाविशाजिः रूमी श्रणयेवेण
तेस्तु विर्मथ्यपवि चैनाग्रणं पाचने मुचयाता विमलनेविशं नीव मुक्तेनेस्यादे
ना विलेनोनुवजंविष्टैलोको जगदेर्थवाच का। अ मते त्रिदिशाहारः खशम
भीए शमुयात्र सवौजी वितंशाञ्जीजीवाचक कथाते ते तजेः प्रशया
त्वाका संसाराचनामते। मं धारः पारिजनकः हरि वन्दते कस्य वृत्तसंतो
जाः पञ्चवेन सुरतेरौभिरः सुर पर्वताञ य न तौमरव ते विचय होय।
Page 21
त्विनंकाप्रयोत्तयेनद्रेश्चमेगलोमोदःप्रमाहाहर्षः।प्रीतिरुर्वेक्षवःसमत्
दोमस्थानं ह:शमीजाश्चरोसंखुरवंकिर्व्यां निर्वायनिश्रेयस नृत्ते महर
बलात्रनिर्वावाचयाक्तिमञ्जोमहदःसनातानेश्रवेनित्यशाच्छा
तस्याच्छात्छराधर्मिभुण्येष्टप्रयःसन्नेतेवसस्मृतेइष्टानिष्टफलपद्याः
स्मृतेददेवमयानकं।जागाधयेतेशतागंपविषाकोचनितव्यता।त्रपलिगमणि
हस्याच्युपसर्ज्यपदचेसशोन्यातः।इतेरजेनयं चेबुवैदेमरोहिंबच्छविन्ना
वंकाश्चिरिता।अश्चर्जासपयाच्छादुपहोरालिस्कृततः।प्रणिक्मनेसम समाधि
नोसामाथ्यप्रससमाश्रयः।त्विवःस्यापिनित्यमृष्पासनापरक्षःस्या
Page 22
सारात्रः श्रोकाकाशमहानिशाश्वेतमससमेत्सं संतेमसं धेतमंधकारं
वाटिमिरतिमिशमित्रात्रिश्रमिलेन तिन्नृछायां कल्यानमुखप्रद्युं प्रभ
प्रज्ञान्तेताचिततेवादिवसमरखगामर्धातेयकं वनिहिष्टं राशानि
रानी वाचस्ते नाष्टके लत्रमावा स्वाचनेतिरुनेराका संक्षैर्ष
पीनासीव त्रिशदहोरात्रंस्यामास्तुत्यामृच्छवेसंताधाः याष्प्रभावेट्
शरदाद्रमन्तेः शिशरइच्छतेष्ट। वित्रादिमासोमपसाधिवोद्यतांपरंश
कशवीक्रमिणो नतोनस्तस्याके शिता विष्णज्ञाजी महः सद्यतोपःस्तप
स्यो मासेनेमष्ट्या एंपिच्य महाक्रमकमिलेनतिप्रह्माणस्ते देवानां स्वा
Page 23
सन्दादेव्युगसद्सत्त्याहोयनाक्षशरद्वर्भसंवेसरसमयाः समाः।निदाघः
कथ्यानत्रश्रीणवर्षाष्टस्तेणपयेःसंवर्त्तःपरिवर्तन्तोजगं तो जगधनासभ
कल्पान्ताससससिःसंहारःन्याम्हाप्रनयेत् सोऽष्टकं फलेसघउर्र्कः
फनमुलैर।तेकाजेंचतेदावस्त्याफुत्तररःकोलेनयायति।दितिरदिदितहक
क्रनिकरावचिनताश्चमातेरप्रौताःदेहःसुरदानोपिशानेप हो
राजानां।वंशाकीचवौकैपेष्टष्यदेतोश्चकीतितो।जायापतीन्तिविचित्रः
अम्पती हपतीन्था धावान्मी करोदस्योद्रसीरोहस्सीति।कशतेजि
नाथाडौ वोमीरं शयनाशने।छ्वेयःसेस्याक्र्ल्यांणं सोवेशयंशवंखुनी
Page 24
रवं गच्छणलि दहाईदिं दशिखव दृरलाविं वरीका जिनो घिसफामिल्लीकानी
रिया ससरधा मध्यमह कोते वे गुढा। शृतार्ना शर्मिसकटजालिकः क्रिम यथ
छत्यार्थि। एतं गोशाले ते पोकाः स्वघोनाप्यो निरङ्गण॥ लौनाहरल श्रोनिका।
उष्टा स्यात् जद्रगोधिका यामसंवसथोजेयो यामाभर्नेखे टेकं। यामी एणखु
निगघान्त्याया याममेयकारतिः यामोनिकस्तुपाशिल्पपर्का पिसरः कटः
बौद्धैः श्रवधिमर्यादास्यादाघटः सीमे सीमा नाब्रग्धपन्थयाप क्षिनिके के यदीव
भर्ववर्मनी शरणि। अयनेपदवी मार्यः पधाचनमिगड ते निगमसः याम योरत
रदीघ्रौ। श्रोत रयपरिककीरीता घोषजातीरपछ्रीस्याप क्षणारा बिरालयया। वृज
Page 25
स्या जो कुञलगोत्रेगोटे देगोधर्वनोनोगोमानगोमीखामीगोविन्धिनार्तागौ॥
च ज्ञार्द्वनि बेलीवहीःके ज्ञानऋषतोष्टवेः। सज्ञः सोहरितयोगवाडवेयोयसा
कर तर्केस्य स्म येनिचसो धन्यसत्यरा स्मृतेः शार्त्यः स च विजेयाःस्वंदेय
स्वयोगपत्ता। माहा चस्या दुहते तरोष्ट गृहखुजर जचै। धैरवहतिया शुरयोभारयाः
सवेके भ्याता। धूरी स्या पृष्टवास्तु खुं गधका सं गधार्श कांशक्रट खुके खैदं
सारत्रा स्या जातक भरत। नीवीकीच शिरोदाश शंधृशोवेत्तः स्मृते। नस्ययोतोन
स्तितेः पोकेः घोडाःष्टडे शानः स्मृते। नयमे गखु कृटाःस्या विशाराशं गौ-यते
अभ्यागो मद्याही। चरणनिबधुकलोवासारजननी वाच्यार्जुनीवरोत्रिफ्काप्रु
Page 26
त्रमुरिबुधरनेद्द्वी। वृष्टेनोक्पाष्टोही गर्णिवीवसावंमर्धुनर्ने
वस्सन्तावेक्षयणीष्टोढचेसा स्त्रेचनोकाचवर्निजागो गोर्मित्लिका।
अवेहीसरताप्रोकोवसेकामाश्चवसैला अघस्यादापीनेपीनोश्रीपीव रखनी शो
कागप्रष्टवेनीवकीस्थाघोणदुर्धाक्सरदुग्मावा कालोपसर्यो प्रज्ञानप्रसिद्धा
प्ररष्टकावभन्तु रघससिन। चिजायातजाप्रनिचसर्वं गौ। समो समीनिनिनिग
घातासी। घृद्धि सञन्न्तसता स्थात्पनिकिकनी बालन गर्णिणी। गद्य गोसत्तवसै
बंकि्रीक्षेभो भयैसृतेनत्र धंसं ह्रीरस्या गुर्गन्नपयश पीषं। दभिसारंनव
नीतांखुवातादेयीयोगमवीमवातेक्रममिष्ठमदशि्रिद्देहननकान्त सयममथि
Page 27
तानि द सन्देश्यस्याःसर्पिष्टमामाज्यमाहारा। सीननं स्याने गुष्टल्पथयं चिलिनं इवम
व्याता मथमशश्रमसंथानो विशाखः स्वजकेसया संदामेहामिनीदमपक्षना
बन्धनेमते अजेप्रोके सनेहाः धागेः गोते गठकः चचक्र राकेथितसस्रिनः
वर्पितकर्णः पशुःरुचरशृगाहीनसुष्ठमाने योजेनश्रयः अचित्रसर्ियुककुत्र
कड्डेरुकाणा वृद्धिमिषमेधाश्च अनाढसम विमरीस्याद विल्पनोयं गुर्ध्वमारः
हासेरकं कासनेलेखः उग्रो मयेरव ए कलेत्तःष्टव्लिकाः बालनयेयक्षौवा
नूरवरग हस्ते रासोश उल्थ्यो थ्याः कोलेनयेक स्मारमयानषणःयावकेत्
रशमुनेकोष्टगहर्शख्रे येः शोटककोमते मृगयेकशान्तशाश्चविषक
Page 28
इति स्मृतोऽग्नेकोरागतिोज्येयसुनेकशशरमुचतापशोनर्वक्संख्या
यापश्च्रेन्स्मयातङ्वेः।दिवर्गो सुतानाब्धा नामोचारपश्वर्कं नीष्टजे
नपाददाशोपच्रेनिमिष्ताजानालोकः यजाधौौ विषयामस्ते
रक्तया पञ्चरनेद्याद्विष्टोऽनिगममः यद्यतेदौ नगेरंगरीदंगः पानीये
एवं धरीपुरा। शंऽमचरशतिधाराजक्षनी निग्धाता। शाश्वानगेरमारख्या
तत्तथोपयनेगेरङ्ङ्वेः। विष्ट्रोमिथिनाप्रक्ता का शिवाणसीस्मृतास्तेत्र वैक्
क्रयनीञ्ञाक न्येक्ढा मलोद्रयाः हसिनेखःपरकृतं कण्यानगोभर्र्षु
रहार्।वंवंशशांतशाकारामाुरिरिकंपटेश्चत्व प्रनोली शिवाण्या मुरवे
Page 29
निसर्रैस्मृतं ।स्तेगाटकपथल्पःसंस्थाननेवचव्यर्थं ।गरुक्मिशुवासु
न्याघाटञ्वष्टकोष्टिनः ।गृहस्थानैस्मृतंराजा मुपकार्योपकारिकाजा ।
वासावसथेयंगढर्वैलुचने स्थानेनिशो्तंले संसंयाोनिनयो निकड्याप्तमु
टजङ्गगर्दैर्टेमन्दिरो घि्र्वयं धमनिकत्नेवसदनने एस्वयंवासुख्रेयाशा
ज्ञावाशिनिवशने स्वसथयेक्षकेवसाञवेसी । सरणमेगैर्निवेसेन
माञयएकाार्थवाकाशाङ्ः ।अप्रवरकंगतिह्र संचयनेन्याष्टेशा
लोगढ्रमिष्ठअधिकांशिरचितंशासाढाद्वेत्लारंद्राै ।आयतनेद्हवानी ।
मन्येषोर्ध्वनचतोवदर्ध् सुखसधवचिततैसाद्यएकोहिमंबे क्ष्रेमिकां ।ईदको
Page 30
श्री शुभमङ्गलस्या हस्ते कामते। याक स्थानरसवेतीक य्त मन्दाने सौर्भें
तिशययने स्थानेवासागर विसारहा। आकाशशं शल्पिशाला वाजि शाखावे
मन्दिरषा यणविकयशात्या स्थाप एणविपस्रेथा। कर्मशालावका रूपणा
मञ्चमाने मुदाहत्तेन षपयाये शालाष्ट्रेलालाप्रियः उपग्रथा
अथ धर्को मुनीनो स्थानमाक्रमः। मण्डशप्रतिनानास्तेमण्डपः सञ्वा
श्रयाः।वासमाकदेश प्रषणः धधाणस्या टलिवकः अजिंरयोगं एषलों
वैदिककाव वितहिका। खाधारं वलनं श्रय मार्ग नापरिधा। स्मृतं तैरगैभमते
तियेक् द्वारस्य्यो परिहारयते। अभिधानरत्नमालावेतरपरकी प्रत्याः
Page 31
एकोदस्यापातेनिः श्रणिरधिरोधीलीघौचष्ट्रेणप्रकादेरलीमनी
क्षिति। सन्मार्जिनीवध्नीत्यास्तेकरोव करेः स्मृत्वाछार्तन्स्याखलजट
रूणागोपानसीहारुचेवेक्रसंदे नीध्रबलेकी पटले ते मृगाः कपोपाली
चिट्टैकैञ्जा।वानायानागवाञशुज्ञानकंञनेमुयाता।कण्तररशकोौष्टै वै
दशालाशिरोग्रहं।खस्थिकावेध्मानेनेशमन्धावल्लिय सथा।विच्छेदके विशो
बस्त्य रमीत्रपनिवश्मनौ।परिवारःस्यात्यातिकरःपरिच्छेददाः परियन्हा।तस्या
पकररंगोोषं परिविरूपरूपिष्ठः।पश्यकःशक्ने शया तल्पवतनिनैनस्तेत्
तां अज्ञापाश्रयखुविदाैः:कथन्ने मन्त्रारणः।यद्यवापासर्णवसर्ःपरिखौ
Page 32
मन्थ्यकेचनवर्णाव त्रिलव्यार्थिष्ठ दस्योरछ छै।अपटीकाण्डपह
स्याव्तिसीराजजेवेनिका तिशाखिरणी।ख्यारत्तस सुपभनी भीरूपपबर्मा
रद्यतां।वैददेचिनान्स्या फुक्लोवः षजकस्य स्थायंजेनंतोबै तं नविष्ट
रपाढमास संनाव वत्रासन्तया संदीर्कंते केशार्नी।पाकुकाण्डमहीना
स्या कुयानत्याद्र्रहणै।वीतदृच्छखवजिका।कस्यति हरहरसकोःपेटीवदे
तिंबजृषभकेश्लेधम्यकोष्टैंम्बररीकोते वेद्रा ध्र्क्षभसेड निकानिस्न्तौ
चल्ल्यस्तिक्मुद्यानै स्मृताविश्रयणं गुभै।अंगारशकटीढाःदसैनीवेदु
सैतिकौछच्छा खालीरुकंनी पिळेरैण्ड सुयाता।कचाहःक परेक्षेयो नैगा
Page 33
राकनकालु कोशाला जिरोवह्मानः मयास्भव यीतदुखाः काशिकाामालिका
प्रोमापिपिभं स्यो दुह्व नौ कटाः शरीरः कशः क टजे तानिपेः स्मृतः। क क
रीकरका शोको चर्नी वगलेतिको गर्गराथनी शोकाणिकःस्या दलि
रसीः मष्यो मृमारनात्सं संभनंकं जिन््वा सोधीरं अनिषवमं वि। सोम मे
घषोर्मन् शक् मिठेंति्रीयाः क्षं तके तदा धिरमंतत् योदनिससा। शरानन्स्या
हारास पृ पाष्ट्रप्रव प्रपालिका। ययागरुष्ठिका का श्वाणतणं व चिनेपिको।
श्रीनरीपा यसंशोक्तं परमात्रेव स्ुरतिः मिष्ट्र ने योजननक्षयं वसवारूप
स्करः। दहिमुण्डात् चिन्भस्तु करिबोदयि सकमः। दाविकै सैस्कृतैदे हछमीसा
Page 34
लिखन्ति सर्विधास्ता तानवलोककंसिद्धिं महाभावाणिं मत्नां श्रृङ्गारश्च
पद्यमोसंञ्जितितर्ष्टकंत्रष्टोद्मुखवा यान्सिद्धि। श्ले सर्वं त्रित्रेषु
किरीटकुण्डलाकानल्लिरस्य विस्रतानाितं वितिनिगोडि मर्क
द्वीर्देशदेशरा।वाञनेमत्तयेवहारश्चत्यवसोईमञ्वाग्र।खदनम
सनेत्तञएमाहाराोजनें खदे नैपयोक्षिशुपसम्पन्नत्रशसिया हियमु
व्याता विधासनुताश्यास्ते चुककोिष्ठं चाफिका मम्रेजनैपात्र
स्थानै चैत्र्यार्थमिथना मल्षः धानुतातेपर्ध्यसपकारः स्मृतिःश्रया
नेपाने गोष्ठीया सपीतििस्रपनकं तपहैशा वदैशो वहाण संप्रवेशह
Page 35
ज्ञातामध्यसवेसीक्षरापन्ना परिश्क्रत्यास्यामदििरमहि। का कंबरीया
कुनसावञ्जागंधेनमाधवकस्याला। कल्पकेशन्तयामघैमनैका
पिशायन्माधीकसवः शोक्तः परिश्क्रवारणीमङ्। मनुष्य मानुषोम
मान्या मनुजामानोनर। ध्रुमानपैच्छनो नावक्षपुषो विटा।धीरो
शमाननल्छवेर्विपच्छितो। वृद्धाविज्ञाप्रप्तहृदयिनूपः।स्हरः प्रज्ञा
पैडिनोसञ्नीषीच्छाप्रज्ञः।काविद्वश्चमयोबुद्धि। गुधाःसुधीलतीलप्तिः
कविर्यको विसारदे।विचक्षसर्वमधवीस्रन्याचा नमतिमान्ते।प्रज्ञा
प्रज्ञाप्रतिना धारिष्णणमुखी मनीवाचादिर्मतिश्रमभिसैस्यासैवि
Page 36
निरुपणाऽभिः। तद्वैर्रस्याच्छे भजः ततदेसः सतेमुखवस्तेतकमी। ह होः कृश
नाञ्ञा निष्टां तनिशित तः धवीणश्च। विधायावप्रशो बालो जेडोजञ्भोयेयो
जन्ता। मूढोमदाचिवे ऐष्य मर्स्यान्नाटसासङ्गः। त्रवीणमाणके मप सदमच
मवधर्निनिपुष्टमववेष्टृच्छममन्निलेंकाण्ड्रेटं पायंपरे फर्शाप्राक् एकागा
सिकक्ते खर तस्फः धिनिरोधका परसंखदी। नालामाजिञ्छुश्चस्यात्यिरमोक्षी
पारिपंशकस्नेनापशपातायोह रथर्थ। सात्वोरः पश्याता हरः। दद्य यल्पपरि
तञ्छौ दैंश येद्योर्यमितिस्मृते। पाटचरपटवीरो वै धौनद्वस्य संयुक्तैत्र लम्बैका
रोतििनिष्टता तिनिशयेतातः शिवंकरः परव्योस्तु पच्छाशी तानिघ्रपरवशासया।
Page 37
पद्यतन्त्रःपराययःपद्यंशस्तेयष्टश्चकठःकठोरःकठिनोवृक्षःकशः:कर्शा
दुष्टैश्चयानातिभजलेस्तःःपीनःपीवासन्पीराःअथःपरिष्टितःस्वामी प्रभु नतो
वनायकमअभिन्स्त्रधिपशोक्षो स्वधीशोधिपत्तिसर्वथा।नातादिशासा नपणः
अशवणञ्जीचकालनःअजावीमजथरी नियन्त्रथःकयत्सरः।दुर्कतेःपिन्तु
नाह्युदोनीचःकञ्जपर्खलन।दाशयादीधरोनागीविदिनिकोमसरीमतः
कदर्येहीनकीनाशाःकिंपवानमितर्पवाप्तलाःछुन्नोकालीवेल्लुडाएकाथ
यावका।छुपद्ररिद्राकिंसनरुविधफुच्छाद्यदुर्योपाकाः।इवरःप्रसेतपाम
रष्टथकजनाबर्याशयेत्याथी।हांडाजननेकैडुकककापालिनिकोजालि
Page 38
कथाको स्तेकः क्षैलेन्यो स कतेको मायावी स्त्रीमायी आ धृनस्याहा
हरिको नल्ल् कोघ स्मरो क्षरः तस्से वयं धाका श्रु्रियस्य नजा याति एरा
नतः परपिण्डदाः परजातः परिधितितः सर्वनी हिहै सर्वतन्लो मांसाद्भामो क्रिनु
नतः ध्यानप्रवणः यकः सन्तपरशु परायणः यतन्ने धृन्ते गुम संस्कृते च
निगधात्र्नो जपं लो भुजने लोतेजा जैसं लेपटं विदुः प्रमसि सुखिन्तस्कृतसी उम
कापश्रुताः स्मृतिः मूवीररश्च विक्रान्ता नटारजटो नवेता दतििनेश्चितोति
स धृसोतीनश्कातरः गुग्नितः श्रौकिस्ताञिनतिनानाथचवेकाः महासादो
भादाधागामाहस्या नहोमनाः तर्हाँन्ते शोटी एमिहो क्यो दास्ते चन्ति ।
Page 39
आवाः समशोधनेवाजिन ईशोधनेश्चरात्यागिकमिहंति कटंभ व्याष्टेंज नाः
मांसोधाघजनी: स्याद्घनः पाशिकसथा जघालोजनोवागगी पाशयंशवंं
स्मृतां विशेके: प्रभणकेद्रांगुरति स्मृते जानिथ्यं त्यतिष्यमानिषे
यिशकश्यालाश्रीमात्रिणके येकोयाचथ विनीपेका अथ्यो होणि हणययत्रा
यवे नोधार्थनास्मृता छान् गुक्ले दत्त शातो जिघ्न लिखित सथा प्रशना
याढोच्छोष्क्षौ जिघ्साछते हृषेः सममा। कोपनःक्रोधनः धीरोपस्यादा
मभल्ल। कापकोधसथा मथिरक्ष धतिघ उयत्र रपितस्वर्वितो शोकः पिपा
सथपिपा चिततः। द्वन्यातर्वट टिक्क्षापिया साथ समा सृता। रक्षकको ग
Page 40
येव एविजातायः इदं सुर्ययिन्याः स्यात््रेदाशोजै तेजास्मताः चश्च चे यद्यो
वादशाकाश्चोवख्यायमाः इदृष्ट एव स्यात्न्त्रयो विञ्नाचतो चश्च न वा
रीताश्चबल्ली हख् स्नानाके सथा। विशेषने सोशीने प्रस्थः कमे संर्ज्ञा - यतिः
त्रत्वानः सचिद्विप्रप्रः छन्द सो मतेः धर्त्वातापि कृत्य ये लोस्यामुश्रयदृष्टा।
त्रछायोश्चत्रयो वंशगो वंशातिजे नके लोश्चितं चरितं रतां चरितं वसम स्मृतम्। हृ
तापस्याया न संम्पत्रिरणश्चस्ते त्वर्ते संप्रन्नो येर् बुद्धिर्धाक्रः समेन्द्रियस्य यमः
संशयमुपमेया यो न्याया विधा यशाविः यप संयोगहवा पि भाक्रः संतोतिवाद्
ने निष्ठान्न्द्रियाजोत्य्य शर्तेशान् शक व्यात्ता तपकैश सदह सोहतोन्त वाम य
Page 41
शास्त्रवितेत्रज्ञपकेणग्नमयो यानचयाचिरणंस्मृतौ। शिष्यान्वांसिनो क्षत्रौ
यथाथ मे कल्पिनो। विन्द्रेराय पञ्च होय याचयर्कीर्तिितः सकत्यचे वनें या
जेः पारायणमुदातं आम्रायः मेप्रायः स्यो तारकंपयंग रुक मे। धयते स्या तन्तु
किष्टाः। सोमितशखिनिशितः। संचसारा राजो निधिको ज्ञमी भस्ति कस्ते स्या। की
नीतिकं खुद्ववेज्ञः आद्रीगणकः स्मृतौ। भारसंकार रहीनःस्या देव कीसी? ह
तखन्ः। सथहानोचारः स्वकाग्निवीर होविजः। धर्मघजोलिंगे वृष्टति रसा
क्षयाया निरोत्तिः।शास्त्रकाजीवाण्डस्पष्टोस्तवं भुविजाधमः। जातिमात्रौ पजीवीच
कथया शास्त्रणेणकैकः। अत्र एमव स्याचन्त्यां स्थाण हितं उपवीतंं ब्रस्
Page 42
वप्रिष्टदद्धिएकेराशावीनावीतिमन्यास्मिननीवीतंकंठलेन बिततं श्रावमनमुप
स्पर्शमञ्ञवने स्नानमिथयाता सर्वंनिर्बृषय्।लिते मा दृशन्ते चल्ल्योयं
पारसरीचतीतिद्धिमछरीपारिन्रक्षक। परिभजन्ने पखीव के मैत्री एतः
स्मृते।विक्रमुत्रासङ्गघौलाकाट्टिकातेशौ।पयस्यिकोपरकर पर्यकाथ
तिकख्याता कस्यापटः न्यायाकोर्पैन कंडिकावके मेलु आशाष्टुटिनौदेंडो
घुटिनोमासनेष्टृणी सत्विकल्दर्शीत्या मुनिर्विंचयं मोसतः।धावेन
सखुवाल्लंभी किमेत्रावरणउयात क्लौगसिरगस्यालो पामुद्रपितश्यघट
योनिः।साचवात्यःपारो सयेर्लक्ष्देणयासस।योगयज्ञ कृतेसोमः सत्त
Page 43
तयं चर्मलेखो धोरः विज्ञानमन्त्र्रोबहेः सवःसत्रैवकेनयात् निर्मथःकाणमरणि
श्रोणीताग्निशःस्कृततःः वेदीपरिकुतान्मिः पात्रमुकंस्वगदिदं हयणकश्च
रुद्रोः मन्त्रो येह विकृतया तीना दीर्घ हिहिष्टाः मम मन्त्रोक श्यान बुद्धि येः
चपलत्सुचिञयामत्र एषभृत्तापष्टु कृत्तं वष कृत्तं येययज्ञोच चैशे
स्मृतेः वृहस्पतिः साचनेष्टये नासीष्ठपतितीवतो सवीचदश्रुविजेयोदत्त
सर्वेक्ष शृणन्ति विषयायं विहायते नमिर्तिपवर्जें विनितरणि वाविनर्पीणी
तेस्पर्शनेमुसर्पस्यावशनेन्दाानं यज्ञवयेस्तेत्याता हादेष्टौ हतो
बत्ती इज्याशीलोयामनौ वै यज्ञास्या हासुती बत्ती॥ राजा राजजे नियोराट्टाज्ञाय
Page 44
शृगालोजेन भुक्तः शिवाफैरिडःफरवःफेरकोष्टवमृगभृत्कः एतुकुरै
गौहरल्पमृगःस्याते सारगेरञ्छष्टनाूकखन्येक्सयारैकेतिसिद्धा
वातामीशीचर नक्षसोरा।बली मुरखोमङ्ककोन्का धैर्ग्मस्या प्रवेगः
जवंगेः हरिकपिःकीश्यायशशा॥शखामाण वानरद्यतिन्ति।गाली
रजेतिधीकाः शल्लचक्रमर्तिःकापकीडा विहं किंचितकोपयमिति
कश्याताशलेनः श्लोकेसयाचित्त्रीशन्सशलै।याभ्रेयो येचैरा
पशवेःशायपदोः स्मृताःगोधमेश्लिकाशोकागोधरोनस्तुता मतः।ारटः
शाक्रेक्लोशस्यात्प्रिसर्ये शयानेका।द्राखुःष्टृशोमृखःस्याडुरः
Page 45
रवन के सथा गुहें दरी विजेया विध्रिगंधमृगिका त्रि विडालोमाङ्करी वृषदंस
शके श्रताजाहरा कागोवसंकावी मंडली चावृधः स्मृता: पते न पतेगः पतगः य
तत्री पशीशं निःशक्र निःशक्रतो वयो विहा यो विहे विहगो चिहगमः पत्रर
थागे रू मा ना निःशक्र निःखवागा नागाका पछोकर सथा विके रः अण्डज नीडजं
या जिहिजाशोक शिता समा नाथौ त नजे रुहंग रु तये त्र पता संछ दने छदाः पिखे
वाज स थापत्व पञ्जमूलं त्रप पच्छति: पशीकाश स्मृतां स्व केलायोनी नीडजे चान्त।
ववृ वृह गुत तश्रो टिढयेय नैगग नैग निन: क वरीरा स्वरा रखवेडी छचला दी बर्हणः
कालापी वासपर्शा नामसूरः शिरखवाखलः श्याम मकं टेश्या वाणी के शिखा खुडा।
Page 46
हरश्लो क कर्णसा खूंनमे पितु॥ कोशतेकी पडली स्या जिरकाणिपशा जिति
कथने सञजा गुंजा तो पिठः काकेन डडिका। कियाकःस्या नहाकोले च स्त्री वि
भी वेडिको। विशारस्या चंशा व गुब्रैक्स सार मखरा। छ ने निय निल नीलो
ैता वणव सो वकीच का। नीलोर्मटी नेवध्वाए पीता सहवेरी तचेता मानती
कथजानि मृगधी म थिकातशा। ह म गुष्यम हिनागकेशरके शरवेले
प्रवहपाता को विहार मपि काच नारकं माच्छिकां विचाकिलिं चिछण।॥ वसिद्धि
यम मनोतेकं तेशा॥ कैं किरणते मुदितं करटकं उद गुष्यम निधि यातपा
सप्रज्ञानेव मा मालिका स्मृता॥ वैंहैं बैं गुजी वं स्या पुन्नोग सुख सिरिका।
Page 47
श्रिनमुकेकमपिढति वसंतीमाधवीलेता।एवीरशर्येटपोकोवातेंकी वर्ति तीजया।
कथ्वीकरथक्षमाणण्डंखिनोलोकस्युग्रिका अररएमटचीसस्रेकोंनारकोने वने
वपनेगरुनेश्चतिनातिनार्मिश्रतानतोपकेयाजातावेनेराजीमहीटैभि
पयकोतेतामाक्रुपरिष्ठाबध्ययकी।नगरान्तिलिकारएयय:मद्धिसपापिते:त
सखण्डसहारामातशोपवनेमुयाताविजेयंप्रमदवन्नेपस्तुयास्मिमिहोति।
सेनरमतगरहोयकंठउधानेक्षयमपारः ससैंतलोके रण्यैशों वितेकोंवमुख
वाटीमोतेर्गदरद्छिपाःकरिग्जनसोबरमाननकपाःकैकनीकैंजर्वारणनरना
दह:सामोद्रवेसिं धुरछल्पार्थकार्थारुमिगपति:पंचनन:केहरी।हयेत्नोनरव
राजुखामृगरिषु:मिहस्यकंठिरिव:जप्रोमेदामृगच्छतिविजेयाविभागजा
Page 48
मु्यामामीमंजेग्योतोगीनेवाययष्ष्टिक्रमशणौ। शाकशाके टमारख्यानंस
यवाशाके शािनो शाके स्येन्त्र मषेाममञ्च्रे प्रभसंहतितिर्वले
खनाशेलेःहितिधिरगोत्रेपर्तानार्थनगरश ऋषिानु मंतोराधिं
भमव्याथः निहितबःकट कौञयः सानेप्रस्तुं तटे नगुत्। गुगं
है निर्दःपशौंतेसों गुहापाषाणसंभिःस्याकंदराकं दसदरी। निमिर्जंगका
रे पोक्ता पादाश धंतेपवेतानि शलोपनाश पाषाण यावाणश्च सरोष्टत।
गन्तितो हृतपाषाण मेडाश्लोइतिः स्मताश्च यत् विशाख्याश्चैबौ के
त्रामुका दयःश्रीखुरः स्योनिमिर्जा रूमा चलणके र उच्चगानोरकं
Page 49
सच्चतोदयं खल्लो बहुदेवेरञृटः स्मृतितिः कौन्यासारष्ट्रेकं नथायि रिसा
रमसारंजना हकालोयशतेथाश्री तील्मयाः पारसवं कचयःकथ्येच
तिन्नाशो सीसकं सीसपत्रस्यादङ्गं चमभ्रेकं चक्ष्राःरजतकंजामिते वाराप्यन्
पञ्चकश्शताद्मघर्ञजातरूपपंखवयंर्म्यरुककं होठकेसानेैं ।गौग
चेष्ट्यो इत्रिक्रीन्ुरिवेंदाः शृत्याणस्यास्त्रम्रेष्टापदेवाञछ्रेनदं हिर
एएककमहारजतको वना निस्तःःकालर्खरखामीकरैभूरस्वपेनी
यनामाानिरशमगजेमरकंच हिरामिरतिस्स्ते।शोएश्माप चराख
गौःस्याविद्हयंबाले चायजं। स्कृतिः सूर्यकोस्ते करिस्मादेहनो
Page 50
तिस्त करिरीदते धृतंस्याधारि गञ्जवेन्म। निग्डः पादौ वैष घ्रिं जीरैश्वली
एकः कले न करिपाते स्याकै्रेशः शुएयत अप चास्तुराजवाच्य न शोभते
समरोचितितः यानोदष्टगजश्चोदे सिननीव वशा स्मृता। शभीरणाहासिपका
रूष्कारो हानिधािनः गजाजीवास्तु शास्त्रज्ञेमिहोमास्तिस्मिता। कोजनःको
डाः शर्करस्या धरादः पोवीद्रीष्टश्चिरके किर्धा याधोधीपीष्ठुरिकस्तु सिद्धि
शारदजे स्यावितत्रकायो मृगारि। मषिशः नरंते कोरकाःकारो नेलायः
वाभ्रीमस सभ्रीगीजकर्तिक्येयत् साघ्रिर रहौब नछ्न ता त्केजे धृकायमस
माम्बृताता। अरपःशातु येणया कोके यामृगाष्टके गो माघुः त्रिमात्र स्याते
Page 51
वन्ने चारसा रूपाणि। सङ्घनादापलिता। मृगैपिण्डो स्मारतो कुत्तातः।कं नयोरन्तरं विद्धि
कष्टयस्तेङ्गौ जावेथः करसीरः हाने महा विषाणवेशानो क्षे ग्रास
भयंशर्शनयोण केस्पर्शतेत्रे लिका अवये हाला तस्या धारि तं ते
योरः। हतायारु तया मर्धेषतिने धवेत्ता। कशयज्ञज्ञ श्रैयौकै मग्जि
क लिपिका समतादितृषः पिष्ठमर्जे पन्स्याबिद्वालकं। जे नय घ्निनोमे तस्या
उपायामदेव कृताः। त्रिगदत्ते प्रद्धा रक्षु गजजपरितो मन। स शृताकापि
ताजयोभक् नौघटा नाघटा। वृषकाच्छायवच्छा तस्या दिशाने सीत तत्यातापा
एक मेशुतं धोलं ज्ञात वैकैश वारणं छ नये बीज माख्यातां नद शृलोवयोग
Page 52
प्रकोडः स्यात्त्वगणेणं ध्येयं चात्वांश शानाख्यान निष्टःकोटराः स
मृतः।वर्गैवं वेस्तेपो मज्सार मुदात्तं करहाटेजवखैः पादोमू
नजैवेस्तेलेनोःस्याद्राचायःख्नानवेतेथया। नतोङ्जामावरोष्ट
लङ्जतशापाः।श्यालेनेशालवेनोःस्याद्राचायःख्नानवेतेथया। बदेर्देयपसर्हनेपत्र
प्रवानाः पञ्चोयोकरः पञ्चवेस्याश्चिशये चन्दरीमञजरीतया। वृषमम
पनाशालेनमंते दःश्रकं रस्यांक्रारधोको हृत्पसवबंघैर्नी वृषममवेउम
मौप्रसनेर्कश्मनेसासमाराताकोतेकंजोलिके निकिका अन भलमुकेजा
निज्ञञानितच्छ्जीितितु मुपितोस्ते गुनिदं विजिंनितस्तेहसितां तबदैंया
कोशंपुष्येच्छुचिकोशावणको शोद्धाःपाश्यार्ञःपरागःस्यात्तोकरैसामौ
Page 53
मल्ल:रनेव सुखमसिः सर्वे सर्वेवलोह्ये तेजसे टट तौहि रिपा हति तिरुदा।
शिवरीवे श्वौरी शावी लौवने स्तििरगोविटपी क्रटेच्छा अपि कृजे: स्रु
रनो क्रह इये जिन्नाश क्ष्द विष्णुरगक्रम पद पाद्या। अचकशीस
विज्ञया: फलिनर्ध्यस्तुयाचना। त्रिपा सृक्षो शारवः शावी फलवानफ
जनित: स्मृता: न स्पत्या स्मृतोवे चै। य गुणति फलेतिव। फलं नये विना
वृशोता नवेदेतिव नेस्पनी नाफल पाका वसाना गुये राधवः स्मृता::
लता प्र्तौने जीवनछ्ती पति तिबैनतिस्रा भवागानाव भै: भाय्रे तु
शिववेरे शिरः विसारो विटप: प्रोक्: आररादुसमुग्धयः खयं भदव
Page 54
कोमतायाघाटसुजेरवाजाञशकीरखौत्तते॥वातिशिरािरिरख्याते उकोशं
रूमतः॥ साच्युदाजेतेर्कात्यातोकोयाष्टिश्खवे स्मतः॥वैको बकोटो विज्ञ
योचनाका विशकेक्तिकाजाशके निशलोमु नस्यात्यस॥ हतेसो
येले दाक्षेका भेगो मानसोक्सस॥वरनाहैसेकोशवरताया
प्रानीमिराजहमाशन्राद्धाशिततोर॥ मयानमेस्ति काख्याश्च के षोतवर
एनानः पन्हराशारे हैमौकलहैसातिस्मृत: प्रद्योतप्रग्निका सेना विटिका
छद्रप्रह्िका॥जीवंजीवेक पिंजनावकोरहरारीजेवंंजुलः कपोतो॥कारिड़वेका
ह्वेकशा कराधाःपहजातयोगया॥मध्यकरधुप मत्रेतशी मुखवक्रम
Page 55
चन्दकामवकः स्मृताः पञ्चलोकाः शिरवण्डिश्या कतापोबर्जे जाताता अन्यतेताप
रकुष्टः कलेकंठः कोकिलाः पिकः शोकः कलेविं शष्टक स्यामद्र बलिन्तु क कनी
सञ्चाराः वासीकाः शिवा इशौच कुण्डः शवरञ्जः खेजेरीडः कोक श्रेणः
श्रेकोणोरथोगः धाविघटाः सारस भुक्खरा: शोकासद्रिः सारसीले स्मणव
वरिष्ठः करटकः काको बालिपुत्रः सत्खञ्जः एकटको बलिन्तु कुन्धौः सरजी
बीचवासायः छल्लेकाः कोशिका शोको धल्ली रातिनिशी टणे॥ काकोलामो म
लिपिया तपका कोरे नायः। सकचाके सम्रमण्डः कुटे रण सुधाः कि
किदिछि स्मृते शशे चर्तो नासे चया रङ्गः कालिङ्गश्याटेः सारङ्गशात
Page 56
सिद्धत्रयो नपशत्रमृ पृथ्वीनिखले नपतिः अपर्ध्वनरदेवेलोकपालना स्थाः
यनेष्टराज स्थाया। ससंघाट परिकीर्तितः॥ चक्रवर्ती साचिन योमा मध्यमा
मेडाले शरान्तपत्रे तेवेष्ट्रे संमरवचर्तिता॥ एककाहे मेसिंहसने।
पशू स्मृतेन्वासने ब्रवाः धारखण्डोवारिक क्षत्रहण्डाच्चरसथा छसा
रको धर्योनेः पतीहारा भुवेः स्मृतेः अपसधर्श्वरधार॥ घण्लिगृढापोरु
बयथर्थच एमिंचत्रजः साशोतेरकउ चाता मेत्रि वृधिः सहायाः स्था द माया
सविचे स्थायासोवस्तिकरति धौकः पुरोसधुरिततः महामाः धभैन्स्या
स्था दथ्योधिर्तिः स्मृतासो विदाः सो विद्धिश्ख्यापत्यो वं त्रकीमतः॥ मित्रैस
Page 57
स्वयवशशास्त्रग्नवश्चकशनात्रल्लुधीवीससहायःस्यासेवेकोते वरास्ते
ग:धायाकोच्छ्तिक सये योन्यायाच्छहरितश्चनातार्तेखरे्रेभितो ते स्फनोरेत
वैसिकोनेरःकीवाचर्धर्षेःभेदकस्य नभंसकः तन्नेयैयजे नैपाटा चेति
याप्रट्टतिःसृता।आराणिकाः सयेकारःसद्ःस्यावल्लवेसस्था।पोरोगवसुवि
हेयःहरोभिन्मोनीभिनतिविहोसिकःके क्लिक्श्लोवृधर्वासंतिकोमतेः परिफो
सादाचानमिर्केलि्रीडाव्रेते नैसच्छित्रेष्टिनिनखुसेनानीवाहनीपतिति।
अथीगामाजावहायु योनागाधयो बालिःकर तपदाभान्त्न्नेयोक्लं उपपेद्या स्मु
पायजंलै वोक्तवमुपाष्ठनषवारस्सया मिसिखं प्रबोधकागमजवैधसको ।
३३
Page 58
वितिका मंगल पाथ का । छोड़ने स्यानुगया मृगायो पाप धराखेट का
रयतिन्नं सर्वंवेस्त्र त्रिर्जीरंगमस्तुतः नार्र्हि रिुरागाण यजुकुरै ।
घाटको होयोवाह । खुणदेशोतो खेण संजा सुखरने कभभी लो कौ कवीसीते
शाणो रक्ततोह मन्ते मवेस्ति मात्रिकाहसितर्त्रिनजासु अमेतनी श्रीष्ट
हु कीशविञ्ञः श्रीष्टोये खललो नें रजानिया कलीनास्फः पारसी का चेना
युजाः । स्काराडुविनीतायोता शोकः किशोरक अचननीट वामाामीप्रसन्त
तावा जिनीस्मना ॥ लूर्नमच्छें लोगर लेंवाल हस्तया वाजविः भो येइफ खानेधी
एम मध्य केपे खुुरा शकाः यर्याणस्यात्यापलययं खलनर्के विकं स्मतं दर्म दै
Page 59
इक्शाशाताःवल्लामिकशाममिताःरं६ हस रस्यह स्यात्सरोचैगौरययोः
वादाही।वाजःपञ्चछोदाणसृमन्नीरजेश्चलल्यार्थःग्न नशतांगःशाकटःस
देनेःकथन्तरथःगन्द्रीकंबले बास्पञ्बरीचिनिनिधातोयोगरशोचिनेय
कोश्मन्याोजिजातककवीरश्रोभवहणनयनाचतित्रार्थकत्यात्।द्वावटी
द्वरयोयुार्थःोपप्रयकःकीडरथप्रज्ञनाजेरथः स्मते।चक्रं रथोगमा
यत्यान्ने कृचरंवयुगेशरावेकशेरापधिनर्मिनािनित्यक्रस्थैपिडिकोअएक्रोरथं
मस्यादादिरस्नायेकीलिक।नियेतोप्राञिताछत्ता।दत्तणछस्सारथि।सञ्चष्टः
कथयात्सतोवरथरथगापनो।चारहनेशेरणंसुग्योंयानेषमिचनतिस्मृते।शबि
Page 60
कायाने स्याद्याशरोशयत्तरोम तेषपदान्तिपच्यादातिःपदानाके पदानायाः
पदानां प्रदिकाःश्रतिकैश्याणपदाविणःदृष्टशौष्टलेनपटेकेनटी गुमिलयनीशात्
निकावनिधिष्टाःश्रुवकःशावकःशंकःश्रृतेकःश्लोकःयाश्चत्रयाघ्रछाने
नितिवशाःशविरंमृतेच्छवक्षंदशपातेस्वामाभ्रिनकंंचनिग्धातासेयामसमितिनति
समीक्ष्यरमरंसंख्येसमीक्षंरणाणयधयेसधनेमृधेसमुष्टयाःसेयतकलिनःसेय
गंघघायोधनेसंप्रहारकरनोऽच्छम्भहवात्यागमाःसंस्फोटप्रच्छिन्नाकरणमप्र
हकाणनीकाजयाःसङ्गसीसंपरयःसमाधातेप्रधातेशससमाकायःजेनयं
स्यादृन्तिसेपातःसंमहीविप्रदसथाअनिज्ञाततिरतिामित्रविष्टपतिपप्रह
Page 61
विपक्षि विसंभियाः आद्यतोसुदिनसग्निधांहरतिप्रतितापिनयं पिपसरसुखःः
यथार्पं यथ स्थातामभीरीवे साच्चैः शास्त्रशं पौ आचार्यो प्रभ्नीकोहिषमन्तः
एत नासि नाघजिनी पताकी वादिनी लेसेन्योच कैंच श्वेरुिन्याः नीसकीस्या
नीहं वाचजे यति पताकावाचन्या कृ्ततने घजेः अस्योबृला बृला न्याया वृद्धा
भाममुखखर्वे संञ्योदाः वच वर्मत ज्ञाण मरुछटः जगगरः ककं टटोमा
हीर्शानञ्जालिका स्मृति। स्टेकं फलं वर्शौ के माचेण्येःश्चर्मिनस्या
किवितोशने बोदेशते सया सर्विनिसारमिढति सर्वसंजेह नं भुषैः यसे
नयामिनियणं सृजनत तदपिष्य जन हनिस्त्र प्रहारणर्वि ३५
Page 62
धतश्रामुका मुके मसुकं कर मुकं येत्र मुके चा शत्या दिपाणि छलकं स्या दतु
कैशुरिकादिकां मुसुकंत्रेय इत्यादिदि येत्रमुकंशरादिं अखंड्युरिसा।
कादेतुं धनुःकास्ते नापोश बाशनेणत्रा भवीयाशं चिनीगुजीवाण
रधासंगर एंपी निशंगमष्ट विशा पाणत्रयः कलापः काके कौटिर्वे
दटनिके क पत्रशर मात्रेण चैचित्र घंखे विशप्रण्ड के लैं॥ सो येकाः
षदरकोउष्टकाः पात्रणशवंग शिनीमुखे सोपा। सर्वयश खुणः
बछौडे नपशेण्ये नागोया तीरीने बलहंडा सनादयः काण्डज दास्त्य!! प
वपाली नाच दाशं के त्रीं श्रख्वे चयात पच्छस्ते ह्यंशर वौव निमिर्लं चैसम
Page 63
विदुः सर्वं संदभर्शातिभरा्रेन्मुखव्यानत्राराये तमुखख्वन्क्षणोषपत्री
नित्तैजणमुक्तिश्चेदेो दीप्तिर्गेगे स्ति्रेतान्त्यासः कस्यिनियोग्या
चमस्मानैनवललिकालधुरसशीघ्रवधीतेन्रेख सुखसित्तः मन्वेदप
सारिण्यमस्पलेनहौक्तर्खगाः निस्त्रेराः कचनवाख्रौकोयेकं तलैपण
स्थान्तिस्थिरसिंघद्रासोत्रवारिण्डलाग्रेवाकोशाः धयाकारःख्वपिष्
मनसे रुजतेवद्धिःञसिप्रत्रकासिधुः हुरिकापवेशक्तिकाञयाःपर
धमंकंकारशपर्स्तुर्धितसथानििशो तानिशताभेतं ताज्ञितंवेसमन्
ताप्रासाोनिगितैक्रतान् रोधगुणः स्मृतःकवेकंकरपत्रस्यात् परिघः
Page 64
परिधाननोयाञ्स्तिपहिमसफोटमुर्वडीशंरशाकयाानिधिमालेगदाण्डवत्री
धाशीखजाञ्जयःमारैणिसरैणिनिर्भेणसट्दनिससरसने निकेतनाधा
तनेपशमनेषमापणैचर्केनविशसनेपवासजेनिर्पपननिर्बनेकेहन
योपादनाित्रेत्यानिनिथेनेमौतांश्रमयाहिंसाचसंजेन्नेष्टोगरही
सदिकघौलेको दिशिकानयेते।यखज्ञान्ताजेोजिनकासीजिनावाही
छद्वौनेमवरोधसशाशौनाखरमुग्रुत्ततानिष्कामदिश्रतिहिन्येतरा स्मि
सासामाचामावामेनेत्रोघ्रशीनाितीरुमिनीनीकासिनीचायोछायोपिदोसेजा
बर्सेनीछौसीमेन्तयगनाखंडरीवाप्र्लामहिजालननाशमटमनी
Page 65
नितंबविनिनिता दयताश्रितीपर्शीन्का कांताछेश्रवे साचवति। कुलिनातनया
श्रीकुमारी क्षितोकन्या किं चि्तोढा सुशासिनी।पयोपतिंवेराशो नशाशो
ढावाकोटची। अष्टराजसेना नशिका्रेकान भ्रुस।वचटी विरेटी वादिती
यचयासीखियायो अृष्टच्छाचयो नारीसाकाचाय निकस्मता।भने नेत्रिरघिष्पा
का। वृषस्पती रताशिरर्नीपतिपनीजीत्यति जीवतोका जीवसहरदिनापतित्रा
वाच्योनिर्वा रतिधाया विश्वशाविषेणलोण हणा विनिक्त्रा।अवेणा।
नितपुरमुण्डाययस्याजी सखी स्मता अवीरुद्ध वचरञछल्लदाहत्रिका प्रष्टयं
तीव्र नारीका तविकाछरजा शुककन्या। नस्यपखिनचता निण्डु सुखया ३१
Page 66
शीवरारोहोववर श्रीमलगणसिनीछिव विद्रवम मतवलिन्या निधीयाना रूप
जीवाचश्चस्य गणिकाय अङ्ग नायक चण्डा॥ राज कैले प्रतिबद्धा वारखीवार मुरख्या
सगापिकङ्गकानो ते समृदः के्यानन्तु वेः शशकं शुभप्रः पश्चाछ हीसे वारिका
स्मृताः कृतिनीशं नलीहं टी। मेरंधी गंध कािका घौटाोटा यथा टीदासीया
कृटहारा का यामालिक प्रतिकाष्ट्वा निर्मिता॥ स्मृतिण्यमथीधीव
भूधरं जनिकारिका हारातेत्रेकलन्त्र वे नायोसह वरीचैः सधमे चारणि पनीजा
यावेग हानीरहा तपयाः परिणये पलिग्रह विवाह कले ववाबिका
कल श्रीपिनित्रतासु वरितासतीधींपहला हरिखीण प्रसन्नशये ली व
Page 67
शर्िली कल्लटाशोकाश्चिनतानिसारिका कानस्याखमिना पतिर्वरिता नत्री व
योत्थावा रुथाती केरा धिकोशुरमण धिनायालुगः सद्यः मेत तिराभ
अश्वतजुजा पुत्रो प्रसतिर्ता सु कौकांते नयश्चर्तेनति प्रभाभिर यर्ं नृ्री
पञ्चस्रागुवीस्या हतर्वल्ली चगु विल्ली। दाहारौ डहारौ हृदलान्सावे सममास्
ता। स्तिमिसावेजे नयोग नोजेन्द्रणति स्मतः। अरिष्टः गार्हमिहति सञ्चिका न
यनेबुद्धि विजातोव पृताव प्रसता स्त्रीनिग्धतामनाशयोराजुः स्यादुष्टो च
कललैं स्मताक न्योभ्रे सुको नीना नेहर स्याञटी सुताः बंशुकी बंशुकीपुत्रो
गोप्यो हसी सुतः स्मतः। बालपाको नीकागते पोतशष्टकाः शिशुः शाोडिन्
Page 68
विज्ञयोबकर्माण्येकोमतेः श्रवणयाश्रोवृद्धोयार्मश्चकथातोजानात्र
चिन्साया प्रोक्तो रक्षकायो युवा सन्वासित्रीजननीमातावेसावेता
जनके पित्रासुखी जनपुत्रे वश्व्रे विद्याखजावती चात्रवेश्मतावावृद्धि
तानेनयाघ्रीजामाताकुद्धितःपति। हृदयःतेश्नातानेत्रोमराप्रेश्चकथा
शृङ्गःप्रवीजाजपेयःकनिष्ठवररजोज्ञः चात्र्योत्रष्ट्रेःत्यातेत्रायो
जाण्डनसथा। तात्रीस्याष्टपमातोजननीयानिसखसाच्चिन्ने येते सुत्रेःख
श्रेयोयामयोजागिजेःस्यानासमाधौर्यसौधर्यः सगतिसोह राःस्मताः
जात्रववृक्षस्यायाजाया यानरक्षकपरस्परं शान्मीयछजनोवांगःराज्ञाजातिथवौ
Page 69
४४। सजननात्यः सपिङ्गक्षसगोवाशसमास्तता॥ तच्छसञ्शे हतेनेशरीं
कलेवरं विध्यहदेहिककाया। अर्थगोवेशवच भण्डारं पिण्डास्त्रत्रवेगांजेधनस्य
मुखं चर्ति पादशरण पाणिन्द्रय पञ्चशत्र करहसा॥ कामां कशाका
एकलोभ चनेर्वा पाणिजाननेखा नवरशा॥ कांचीपदं कनेत्रं वाचननेप्राणे
कले भ्रती जेया चारा रस्तु नितंबः॥ कटी कडी रञ्ज कष्ठौ नै गु स्थायु
दन्तेन्यात्या काटेशो योस्कि योधाता। कं कैन्दरो समावष्टजेनोजनधनः
पाका जागो योनि रूपच्छ वरं गंभर मिरं। शीर्शा को येमद्रश्य।
चल्लयमेह नासफसी चञ्ञस्या स्थाना प्रसतो जंधा चहटु टको खफुकः॥
Page 70
एकाः स्वास्तिपिञ्चदं जहरोदरैङ्गिकालिङ्गगर्वास्कऽश्रं गुत्लयःकरशा
स्वाकर्षोश्वैर्तिःश्तिःश्चवाऽवलोचयेमननिर्मया। शिरथ
लोकेधरा गलःकण्ठोस्वाचचयोत्रीवाकं भुञ्रीचनिकश्याताभवि
जत्रैशिलग्नौच मथ्यमस्थगुयातामुण्डोजनागमसके इमालिशिर
शीर्षमृदकानिःस्फःछण्डौवदने वक्रान्ञपनेस्तुख मास्य मानने च
समीहहगदाष्टिनेत्रलोचनचहर्न्ने यनावाक्लणश्रीलिअश्र्णि
बर्ध्शीदन्नेयजेलाशाक्रमानिननेयौप्तमङ्गःस्याकैनी
नकोयनमथथासाशाकृर्ण्यभुवो यमथास्थकःस्या होष्टपयैम
Page 71
सिहनीनाशा का नाश भालोण्वक व्यातः रसङ्हार रसना जिको तो उकाजाह
मु याचादाम्भवेष्टञुजो बा्राः भुजीवेस्म यित्तैः गडोगङ्गः के पोलया
हृदुः शून्यार्येवावे का मुण्डकोणः कोशः संयोगहोष्ठिरयाता जजबज्ञा
शयाशंभिर्कुसि चिश्ववेहणः रोमतेनुरुदमुके नयन नगतं पन्नेमुखवेतो
सभक्रं भयरोदेनतठदे उष्टउयते तंत्रवाससद् उष्टायोः यबु कौतेलोटम
जकं लुञ्ञगो में शेंवा केक्लाव व बाढूलेधाटा सवटें ने कोटिका माटका जरसी
उकुत्वेच्छो रूद पयोध रक्षने समाजा नामानि जकाौ कैवेमुखवेङ्गैक टैना
निशिखावे चत्त्या निर्भृजमथधारा वेहो हसयखाने वहौ मिडैनि एका थी
४०
Page 72
कथं दर्शनेद्विज दैत्तरदरदनाकोडमेंकथयोसंगाः भाषागवेपुष
स्मृतः:।ष्टंशशीपश्य मोयोगः काटोवृशीवीका। जीवस्थाने नवेन्म
मैं:पाशायेष पदे मनसी म्तः कन्नेस्त्रीयां कशो माध्यमति।कसा
सिरासिमृहजः कंचित्रः शिरारूक्षा स्मृतिवाजा।।तैर्ध्विशिष्ट विशेषतः वेणी
शामिह्रं तेले कुशवर्यःहृतः पहलापाशा केशाशु बेरुंचा वकाशा हृत्
जलेके कुटललोकाशात्रमेरक मुत्कं तेलोट हूं। बालोनाौं उशि शिवाःत्री
का:काकयद्धो शारवेडि का:।यलितेपं दुरा।कशा:श्चिनिनञ टाशीफा।म
बध्दं पाणिमूरलं कपिणिकर्र्षः स्मतः।ने योमध्य प्रकाशः शान्तप्रकोडा
Page 73
कृषरांशयोः।वताश्चिरंमनःखांतं ह द्येमानसेसमं एकायनेत्तनशकायमेक
सानेवतजतेऽधिसुमानसीपीढा सौहितोथार्मानारथः।घमिमिन्द्री्यांश्रा
तोद्द्धिकं करणस्कृत्।मधुगुल्लीपरयो याथामाणिकः करः।बमुद्धि
कसोरात्रिररन्निसकनिष्टकाः।मपण्डितोग्लिनिद्धिः प्रस्तिं वितो गुनिप्र
सारित्यां गु्लानिःपाणिकशान यलनसल।आदर्शशस्या त्वदाशिन्यो ताली।
कालो समययावेतागोर्णामयाप्रकायाति न्यायाकानिनष्टया।आ
कन्या मेषर्नावषभ्तिकेषसाधनं वृषणं खदालं कारोनेपथयारणे
तथा समञलनमिढंतिस्वर्माणिष्ठवयः।खासकंहसविंबैस्ता
४१
Page 74
परिस्कार पाणि। तिलकंते मालापत्रे वित्रकमुं विशेषः पुद्धारचिता
ललाटपण्डितलाटिका श्याति रिखा शिरिखवर मण्डलेतेषु
चित्रित्राकुशले:।ञ्जुलियानजल निग्धान यवच्छति तिंकंमे भुव
एच्छसंप्रोकै लोदितवैनौ काश्मीरजं चविद्रिः कालये गुडास्मृतौ। नन्द
नेस्याम्भजे यज्ञं भस्वेंडे रोदणक्रमः मृगनाजिर्मग महा पोकाके सूरति काव्य
धिएकघैरा राघनेसारः स्यात्गुकसृतो। तौबृले केमुकंप्रोलो मे गारागोविले
पनोउपसे याने परिधिमेभरीर्यं निवसनेते्रेल्ल्यो चाचरणंसं यानेपरिधि
नक्षत्रिये ये चात्र धिरिकंवरक्ष्रीण। वासश््रेयाकंृतं परिधिमुखयः
Page 75
प्रोक्तनीवीतयोद्ययैर्ंशीरवाससकर्पटमाठ्दंनिवसजैव श्रंम्बरमेश्रुककम्
वयंचस्त्रसिवयःपताः॥वश्चविधेविजयेयंकं सुच्रे कृमिरोमजे पत्रो एक्षमे
साकाशयोदुःखजंलोहामिष्णतोकाष्सिवाद्रेलोकं चक्रस्योनावंवैलेः
अरहस्तेन्यान्चवासाजीर्मुकंपेटर्राः मेताभुन् मनी यंचो चत्विर्द्धिहशा
सुचवाएकार्थोश्चिकोरन्त्रररक्षाको एसिबैबेला॥ैं चबुकोवारवाएःस्या कपी
सत्यनिचैलेक।ष्टगानामाल्य मारत्यातेके शमये चगतकःभत्र्रेष्टकीशस्व
लेखितुरोन्न्यसंलनामकंनितर्ग्चवत्रिवित्रेण विकहके सुहदे नौवीवा
योले बिनेधाञ्शालनेबकमिनस्मितेशापाडाशारो लंसा।वतंसा।सिरसिस्त
Page 76
यन्नेकर्षारपिदश्येतानयोर्लोसावतेसकिंजेथयावे कनोहीनलकका
समासिढकंमश्तिष्ठौ ककजेमन्जनमनिहितमादृष्टिर्णमकरती।
उकनाडपत्र्रेकंंडेलेन कष्चिष्टने कष्िनले करंससवे कािकेयानिनधीयेते।
केसरंगगदेशों नाक्मृलें विविषेणं धचायः परिहार्यस्तेत्याते कट्टोवेले
ज्ञानतशांक्कळेहसससत्र्रेचचित्तृप्रतिसरन्तथया वृक्षात्री वालेले केरंगमर्वे
त्रवेयकमितिव्यापत्ताश्रंगगुत्याकरणैश्लोक मंगलली यकस्मिंकथैनेंगु
लिमुक्खावानावधाधानिबिनाह्रा।कलायाः सल्लकीकांवीमखेलारसेनातेयति।
कतिसत्रंसारसमानकिंकिणीहपुव्रंटिका।सिञ्जिनिनयाफटका सुखको।
Page 77
खुञुखरा मेञजीरे दे सकं क्षीणो चरणास्तेणथयादच्वहतेदशयष्टिस्थो
भाणवेकेः स्मृते।हारोगुच्छाइगुठौवौघछल्त्तेवेक्र भान्एकाचल्पके
यष्टिस्ताते कथ्याले साञ्चकेति का।प्रोकानञत्रमालाव सग्रोविशिनिभो
त्रिकाहारमधे क्षितरन्नो।नायकेतरलेनचिद्रुःङ्डामामिंवाविहोसोवदे
तिशिरसिद्धितंअङ्ःकिरीट मुक्षीषं कोटैरमुकुटंससंराशोजौवि
वृषास्याहतिद्वःमुखवमासमा निञलनं निशा मने निष्मवेलोकान।
इह्णवेद्शिनिदाष्टि।घोटने वसममेस्मृता।कटान्हा दृष्टिविपेयषब्रहसिते
स्मृतेहलक्का पत्राण्रीहात्रया द्वा मुयातोलिंगने सुयगदेनेमाङ्
Page 78
परिन्ये परेङ्गं। आलेष्मे कपाली कोडी कर एवं चत्यार्ये। संशय
ने निघ्नेसंयोगोर होतिति। सुखते मोदसंयुक्तं मानिनरति विज्ञितं
जयाया रमिष्टशो विषयान्तरयाश्च विशाः स्मतः। जीवनं क्षिरराजजावावा
तीवच तिनिगघातापञजीवा वनिजेः प्रापिसिकोनिगमाश्वेट्रेहा।दि
गुणिकोवात्रित्रिकोहच्छाजीच कृशीदक प्रोकेः अपमित्य सुधाररां स
अस्तत्यापयेदं चने वृदिःकालों तेरपंक्लों कृशादे क्षिरजिने परिवृत्तवि
नमयोयानयश्च निघघाताश्च्रेयः रोत्रकं प्रोकें नाटकाव्रेयः स्मृतं
हताजीवा इत्र त्रिकः स सवीलेः कर्कः कुटेबीना। सद्यो सस्तोपोके वत्स
Page 79
केत्रंव के दोहारा हस्तेस्य योगले सीरां फकालं कशकमु चाता येत्रे च उरामि
राबेधः शम्याचयुगकालकस्थिनोलोष्टलीकोष्टः कोटीसंकोष्टजेह
नैसोभातेत्रिदिमेन्त्याते सीनालालं गले पढतिः गोहारौ विहाजे ल
चित्रं धातमुखयतोधा तोद्राजन्नेत्रे हन्ने मितिस स्मृतिं खवाजवली
नाचजेटिः स्वजेभ्यो स्वने स्मतो बुशाफेमराः श्रोकेः करणः सया हो
दत्ते कुल्लानाः मय शकं चिं सारु कशोधाभ्य शीर्षैं नौ कौंडे हो
गुहो लो्रीहिसं वकरिः स्मृतेः रक्साललिर्शालि र्तमी निशाल
यात् धनाः कतितेः धाः कोद्रवेः कौद्रष्ट केः मां गळ्यायको मेस्त्रा स्यास्ते
७४
Page 80
सिद्धार्थः सर्वः स्मृतः।आखुरारीराञ्जकाचेन्तिस्थ्यानराजसर्षयः।ष्टैर्गुतःः
ख्यानकैगुरतेसीस्यां फुमाहम्।कल्पःखवेडि कोजेयाः सगानश्च मनि
तिन्जैर्िनलो कथ्यान मन्द्रिररणा घन्तवशिलति। शिलति पिंज शिला पजे।तेथा
खवेउिनिलः स्मृते।दणभन्येनीचराश्याकाःशपा मकोजे चेता वेणिपावा
कापोषकावटकीरचरी स्मृता।द्वष्टं सञ्येतावौजाएष्टगुका शिपटाव
करतितोसहाः।ष्टष्टय वाष्ठुमना।दश्रप्रकारकेस्थ्यान तृणःशशौच
वर्शोवृक्षनोःपदपञ्ज शकथ्याननेरचेकंस्यां लिपिकरःकायश्चरजी
चका।आनीरास्यांमहाश्रदो गोपालो चन्दवस्था।वष्टव काष्टततन वा
Page 81
स्थकारश्चवेगदेकिः नाबंधमैकैलोः सुखःखकारशमुक्तिकोक्षेयश्च कति
कामिनकारोऽभस्कारलोकारः स्थानात् चुरमहृदिवाचो लञ्चति लो
पितृ:स्मृतौ सालोकारसुविजेयोबालके धातिहरिकः कं तकारो क्ष
क्ष:स्यातेतेश्चवायाः कैं टकं संक्षारकोऽगमहितेनवायश्चनवेकेःले
पका:पल्ते गौण्डःस्यातेरंगजीवसुचित्र्रेतोक मीलन्यादिर्कं सर्वश कर्म
स्मृतेर्भूयेःशीला जोशीशः कशीत्रस्तेशोरणः कृशाशवेजावीयाजी
ऊर्नरतौटत्था।स्थानाटीढगुदा॥शालिनःकारश्च:पोकाःश्वेतश्
मनिखिजति॥निर्जस्ताद्जकः कल्पपालसुशण्डके किवशौधीवरोहा।
Page 82
मस्यबन्धनीजालिकाः।ज्ञानायाःकथनेजलं कवेणमस्य बन्धिनि।वेसं
शाकः शुनिकः न्यायात्कोटिको मांसे विक्रीया नस्या धान्यं खाने।ते
पाणिनीचक्रलर्याचर्मयाढुकाकारोनधवीश्रीचक्रताष्टगधुलिक्षे
कोथ्यांभिर्धुरिको मतः।छल्लाञ्जर्वारैच्छव सं संत्रि गुस्थथा।
पापःस्या बन्धने्रेतिः।वीरगुराममजालिका अत्रवसायीवंडानो।निशा द
यजनमंगसः।श्रवपक्षसद्धिवमातेर्गक्षगा स्मृतः।किरातशिबिरा नि
स्थाच्छतिन्हां नाहेत्तानटा।मालामृष्टोदयनित्राकयेत् सन्तजास्मतः।
तयःरोगः कूव्याधिरलोकल्प तगहोमोसपटाचं।आम्रामध्रातेकः
Page 83
उपातापापा रोजोस्मृताः चवशेषुः कस्यते कासो विपष्युः पथ चालात्दवषुःपरि
सापःस्यात्। सानिश्के मथस्मृतःराजयस्माद्वयः शोफः शोफे ये शशिशो।
किला संकथत्सिभि॥पामापञ्जख स्मृतौ।केहि तिक्क यांडाः।कह्रने
तथाखर्दी।जामर्ज्ञागरणं।प्रजागाराजागराव।विजेया।।िटकेः स्फोटनो
मण्डास्त्रकृष्ठवेपौडवं।एपदेवेल्मी कःष्ठखये।घ्रटुः स्मृतः।केश्रा
मिथ्रलुप्त्रेद्यादर्शशगुदकालक।माधुःपिलैकःश्लेभोप्रिसायशोषिन
स: वातकी वातरोगी स्यानेछुदाःछु दनासिकः।क्लिनेयस्याणणी पिक्खस्ता
छल्मुच्छ्रश्स स्मृततः।पिंवडालाष्ट्रेकु टिनिसुं जिहौरालोसः।खलति
Page 84
यापि चिस्तिःस्यान्नोहेदलुशके एचवावाषेभस्नेढमर्कःस्याददाचविरत
याताजडकडःस्मतासुककनन्नेत्रकसुवाकेक्रतिःरवंजपंगसुस्थोशणि
याञिनर्िकलयाणिकेस्तेनिरुन्नेनोनिःस्याते वियोचिततनासिकः।गइ
नाकथ्यातेकुञश्चरचशेखव सुचामन।ष्टमिशिल्याः शरीरःस्याते किरणान्
सवेकथ्यान्जाकार्दी निष्के विधेपाक्षःद्या विकिसकः।प्तचर्याति
किशास्याया निदाननरुचयातोञ्गुणिको विषनिषढकयात्वाद्याहृटेदि
कणि निषजर्ज्ञात्पञ्ञायुरगस्ते्रेमाखधौ।मिच्छैं भौनि संथैसेवैल
वाणौमैश्ल्वीपकव्यादेही पश्चलीमागधीकाणः।नाका
Page 85
माहलिधेविघ्नषं चिश्या।मःकंयाष्टभुस्या दमन्तोच सादिनीगइवी
यात्राद्वकंस्तेगाचरस्तोत हञ्जीजीरका: मृत्तन्ने मलिवं केमरूपण्ये च
मभिप्तििनिनोवेतिलशुकवक:शर्भेवेशयकोत्रिकेषपण व्यृद्धि
उरामछायता हरिनया नपयाश्रीनामजकी शिवा।कानिर हो चिन्
त:स्यावितर्ये त्रिफलोस्मृता।एडगजेःष्टभुञौटाद फघ्रश्र्रेमहक।धा
श::शते कृलिकवतीरू।निहघ्रिकार्कटको रिकायाधराख्या मदिशा
रथच्छो गु गुन्यास्तेलैखकम।महारत्तमिलेनतिर्शेनेव समेधस।हिंगुल ले
हं सप्पादे वाक्रुबिह निघधातासारमानके होदेममधगुणरसखया।
Page 86
उसीरंचीरणी मूजेहौ विजेवालजेजलाम मसकाकरविहिहः स्यादेगोवजत्
हाकयौणछाछककाठपस्ति्री नहळौपुषजेतायामातिष्नरनैमानो यो
न सिकोडे धितीर्यंसे माघ्रं।धा।दण। चद चा सुखवं पणतालेन विरोवननिक
त नैतेतेशा।भिजोचनेप्रोकंनागे जोकिरसातलं।१ निमित्त मगाधेर्तिषुन्त्र
श्रशिरंचपाविलेनविविरैतेरमटाहिदे निविशैरैखारापद्रहरुशा।२
निरयोपुर्गतिश्रेयनरकापिरकीर्तिते।नारकाजजेत्तव:पेताजायायाद्यवाति
वाहिकाउयातेनोकारए धौका कारा बैधनम्युयोताया बाशेवेत नाडु
रचे मत्रीपीडा येथातथा व्याजिने फुरते कुः क्रैत मधमेहःकान्मिखते तेमा
Page 87
कानष्त्यानाकलामेत्रवमशजंपा पस्यात्यात्कंपाशा । निधने नाशोमृत्
नरलेपेबश्चैमिघ्रयोः कौतूहसं स्थाद्यादृष्टाता निमीक्षते नैधीघिनितवा ।
कपसोभरूपं पद्यः धमीताौ सौर्ध्वतोमते । ध्येते पारते श्रथा कै एयपः
बधुव्यात्त् कवं धश्चं कख्याते मेजेः हसममकरधेणौ । अष्ट कवेराजिनै वममी ।
त्रतस्तुकपरिकारितन्ः प लनेस्ते लोग्ले मांसे पञजेपि शिरते मामौक वो
नरसामते कौथं विश्रं स्या दाबगंधिकौत् तन्नजेनोहोहितं मिथंका धिरमश्को
पितै यरस्तेत्याजोछिरनिध्रे की रुसकैत्याजिनिनवंतिब्लानि नि०शशरा
स्याप्तिकं काजेतेथा स्याद्धिसिपंजरां रासीसिद्धि करोति स्याते कपालैशाक ४८
Page 88
त्ववयता इस्वाच्छिनलेकं प्रोधैं गुष्टःस्याच्छिरो रञ्चै।कैडशान्यायान्म
हास्नायुस्नेसास्वायुः शिरः स्मृता।मात्रिकेमस्कास्तोचणमेहोवशाः
स्मृता।त्रत्र्रेभुरीतेन्काितंकाते खण्डयन्मते।१३षुभृत्स्यादयमासिंव
नतिलेकंकौम्यशतेनामिकीटसुनीलंगुर्भलेकश्ससस्मृते:१४
उथयाचवेबद्धाराचवेश्नोचकरः स्मृता।हृथैकीटंचविटाचिष्टाभरीं
समलेमस्तौभैं वीर्यैर्स्तेबीजममिद्र्यांरत्नचयाताशमशानंस्यात्च
वनेविताविद्यवेक्यते१५कै द्वित्तरुदितं शोकं वितापःपरिदेवने।अपः
स्वानार्मृतास्नानानि नियतापःपितत्तर्वाण।विषधरैर्दशक पचनाशनेसर्प
Page 89
स्तूपोरगयालः भुजङ्गभुजङ्गमकंञिनसङ्घनागनागतिनत्रिभिफलितुष्टदाकौ
कोहरकंत्रुश्चञ्चिगृढपधिरनेकईवयहरै रहैः श्रतायां भुजङ्गमाया
शविषा विषादीर्ध्यष्ट्रेण्डलीजिस्मगा स्मृतोफणफणफटाष्टोकी विवं
स्योररलेमनः इत्यन्हाः शरीरंतोगःस्यासीहृद्या निधि यानातेवि्लैगो
गोनाशा चा रूसो जगरः सयुच्छलेग हेजिलतयानो रजिलोहट्टिनस्मतःः
अहीरली स्याद्धिमुखराजसपण्डसपण्डत्कानिलयेयनीनिमेकः कंभुश्चित
क्रात्रभुजङ्गमुकाचौ वैम्रीकृटेनाकै वल्लीकावामलुरक्ष स्थापञजि कोपिती
कासवम्रीस्यादुपदिहि कामर्जेष्टकलोक्रैं आलिश्रष्टकाःस्वन्
Page 90
त्रवाशिनिकेयोदारद्वशःप्रदीपनर्सः सोराङ्का कौंडा तीको शु विषयषु
याताशभङ्गिकौवस्नानिश्काले कृटी देहारले। का कोलो चिस्फ लिंग अ
ताद्रशाशरनेकशः आयप सोयेयध नरसपयः भरामसप्रद्यो कै पानी वैशा
जिते सुदकंवारिशांब्रेवचम्प्राणःशराजस्तेनःवीर मनोः तेनीरौ
कंशाञ चचनममृतंजीवनीदकंचा यत्तश्लेस्यामगाधं तीरस्यान्तीभ
स्वार्तिं नोशातार्योयोका तते कन्त हृत्ततो टो।लाजेयमस्यायु।
बुद्धिर्नशाशिचिन्दितं क्षवारंस्वामधिकस्यानीहारासि संधातोहिमानीचारक
Page 91
शमामाः पुलकास्यास्तेकमदिशणैभसमवेतेमोञमोरामवकारसी।
शमवर्षसिमानायाथरौकरस्तररखाते धिरुद्धचने सुसरित्यािरकृपा
रपा पावारलो सोयधिरर्जलतेरासिसागरसमुद्रोः ३०वीवीरंगखरेगस्या
तो तन्मद्रैवकशतेत्र मिर्कलिकौलनौःकानलोन देरीतयो ३१ मयो
होक्रलादशौभविलाष्टच्छिशारणः वत्नो चे नंत्र विजया प्रभकैस्तेय
गनै ३२ सौयात्रिकः याते वणिक् पोते धर्वह एस्कृतै कृपको गुणग्रहो
न्यात्तेनियमोः कर्मभरकै।श्रतेर्नलवरसभं पूरंयादानिधीताजवाला ५०
Page 92
र: स्मृतोयादः क्षैंजीरोने क उचयान उठ के छपेः क मठाः कृर्मित्रायो वदुली
स्मृताविशारिण विशारःस्यात् पृथुरोमञले वैरोघोषमस्य्रोः इति अस्थिरमिप
श्वमीनरकालीजवीच विजयः। मेहस्वं द्विणष्ठीना:प्रोद्वी वश फरीस्मताः
नजेमीनशलचम क्षलीराककैटोमतः। कालःराकेलो कैलिशोराजीचोलोदि
तश्पेल्पवे कौ मृंगीमुरवांगु सन्धावर्दियोमस्याः मस्यविशेषोमक
र: करमेररोत्त वितदिहिशख्या चारिनतिमिं गिलिगृह्ता। दयोमहा मस्याः
छुदांडा मस्य संधा ता पाताभने वश्यान इठरूपदाः किंत्रये कोजल्लकास्फ
Page 93
अर्जुनस:मेदिकत्र्वे कोशकाशाल्लौखदुसोदरि।४० च्वेंगमःश्वस्याह
वृक्षस्रहः स्मृता।याचताहशेतनरकखिरगोदयस्थलेजै चा॥।ताव तः
सानिलेश्यपिजेलेशवस्तिपिविजेया। छकामुकामागिकंशिकेयं शुका
स्फोटः शुकिराख्यायतेवा४२ कंधूःशोत्वा गुल्लोका छदशंवा शृंगकोवेव्याका
पादचिरट।४३ सिंहभूःश्च्वेन्तीटिननीतरं गिली नहीगुनी निरणीच्छ निम्नगा॥
कृणेन करवाशीवतिनीसरखत्तीसमुद्रकों्ताग्धिनिनितीयापगा।४४ श्रोतः: यो
तात्रनीकृष्पः कल्यादीपवतीसरित्तरोशेवप्रसुविजेयोतिग्धधोनदः स्मृताः
Page 94
तीरंक्तेते टळे प्रणातो रोध्ये याता अवीकुलने मयारत्यार पारमिति
स्मतोणश्चैतुकृते योर्ध्यमाच्रीपयसंत्रमः। रस्याह नसोष्टहिःफे नोडं
डीरश्यात्नोधःप्रवाहोवेणीक्षरायातोरयाः स्तः॥ संजद्रसंगमोनाधा
सावधच्छनिगधाताश्कामं नैनं धिनिद्वीपेशाकेतावालुका स्मतः। माध्य
द्वीपमत्ररीपल्लहदेयक्षयाशयोमतेः। हत्व चकाणिपकानहोस्फाःस चर्व
रूणश्चयात्जाधारसवरपण्येचतप्तस्याुकुपप्लवचःतरानोमर्िनिनी बेडा
नादौहौ येणणीृताः अरित्रं कोटिपत्र स्यात् गुलिदोमंगश्च यातानागी
Page 95
रथी सरिसरते सरद्धिक्षल्प य हीजान्वीत थागगंगा में होकिनिती त्रिपशर्गासनि
दरात्रििशर्ध्काशोका।गोदावेरी गोडा कालिंटी दिनकरमजाय
मुनाश्रोणहर रिपबाढा। मेकल के कयाचन में होरेवाप३अवि संतपन्नेतेतं
कासारंसरमीसरा।श्रीखवातोदेवखवातेस्यातेस्वाताःघ्र रिणीजेवेताप५४
आभरच्छतडागेन्याते हाजीपालीनकेश्यना। परिवाहि घिका पौकलौचोनायाः
परितःभुरापपपरिवादाहोज लौखासः उच्छभ्रेवणंस्मृतं। वधुषोबिन्दचःपी
कोष्टखते पष्टेतो स्वथापढ पिच्छलेन्सस्या छिजे पिलेपंकंः सादाोनिषधरःजै
Page 96
वाचनं क इमः प्राक्तो बुद्धिरवाचितं स्था ५१ संहेस्वपत्रशत पत्रमें भुजेकं
शशयंतामरसेसरोक्हं विशेषप्रस्ते कमलेमहात्पलो सरोजम मूर्नालि
नवं वृष्टो राष्टसजीवमेरचिदं वपन्नेकेज मिष्ठता रकोकेन नदे शोतिं
छडरीकेशतों भुजं।मागे धिकेव काद्रास्याहिन्दीच रमुत्लं नीलोत्पलं च
बलयो केरचकं मदं विदुः १५० क सिरिकाभीजकोशः स्याते किंजवं केशा
मस्तैं मणाजेस्या दिशोकं दो विषनीनालिनीतवेतो ८५ मे दतीम महि
नीध्वाचें केर चीस्कृताः। शोवानेशशेवलंत्रं जले शुकैचनी । लिगा ।
Page 97
श्रीशकृष्णपष्टिनर्निश्रीवेदीचवृत्तकं।निपालनसुदपापनवव्याहोश्वकथा
ताडुरुष्टघाटनेबटीयपंपादाचैरिघटका।पानुंगसारणिशोकाप्रणलीज
लपक्षतिःछा।श्री।इतिस्त्रीटहौय धर्ताया मतिभनरलायो काते
कोंडेसमृतीयंसमाञं।छा।हृणङ्गिनिकरकायंनिवर् विसरखडैंज
समूहसेव्यायाःसमुदयसार्थ्यप्रण निकरवेकदैबृगोशरायः।वयसे
मायावृष्टदे संहाहसमाज विनान संहति।प्रकरगणाधसन्धसी धातेवा
तकलोक्ररास्कृततो।।२पटजौपटजेवंत्रं बक्रवालेतुसैडोंजालेनजातातैत
५३
Page 98
तस्यावदात्। वारसाममश्रतसमाः इस्तमन्लोशवंक्षकाः हद्यप्रदन्तिवावाणण
वाकिंचितमात्रसन्तुसीकइखलये टयः से मा॥ ध्येव्याहाररषचेकममप
संचर्येवारणवंरासाम्यांष्टेभ सुमनुत्तेवमहृं मंजुप्रियं मंजुलौहृवं
लतिमानाजाहरा। वक्रबिरेकौंपपरे गुह्रं। साम्येसाधुचवप्गु या सुखवं
वामस्तुजेतपशते। पसंश्योप्रधमश्चसुखं धुरोगोमुखस्य पगा धोंश्चभच्रेभवेसं
भयस्रंसमभमछत्रेम तस्यामण्य मथ्येपमुद्राहरति। शोकचित्तर्कमोदद्
संशयोरेकविन््रेमाः विचिक्िक्सा विकव्याश्च्रोत्रिरकार्थाचकाः। १९ स
Page 99
मीप्सनीड्ससमयर्धिभारतसादर्शोश्चवेशं राश्योपकंं तथात्यपर्वे न्यायमन्न्या
समाज्ञःरक्षाःसंनिधानोत्तिकंसंनिष्टं आससन्नस्विधेपार्श्वगुणान्पद्यन्तेविचि
पशष्ठपरन्तरमहाराश्वविहिततेस्मृतेदक्षसमानःमदशःसृष्टःप्रप्रकाशः
प्रतिमःप्रकाशश्चत्रैतन्यासमःसंनिज्ञःईर्यिनौरक्षाःप्रयोगश्चविषयाणीया
लोलञ्चपलेवदुर्लधुरन्तरलंपरिक्ष्छमधारोपारिञञ्चवशीराश्राज्ञाक्वेवं
ज्ञनेवकथयन्तिचक्रंष्टिनैसंञ्घरमाविद्धिघ्नितनेनतन्जिञज्ञमरालेकुटि
ज्योतियांचितितधर्मिमक्श्रितंशाकैचपलेवमच्छुमच्छकैकर्वितमाशीघ्र
मराङ्कायसचरंवच्छिवृत्तमेसागटतिसत्यतेसंतेतमनिशशिन्यमज्ञसं ५४
Page 100
वराशष्टस्वन्तेऽविरतेमनिवर्त्तेस्यादकार्समारतशशंकौ १८ वृहेद्वुकगुः
विभिन्नैर्ष्टपुष्टकुले महदिशोत्रेायृढंचित्रलेरंविष्ठकाार्थसिद्धिः ॥
यथयुगौ गेवयुगवं यदादितययं यमेयमलो शीघ्रघ्रं सयो सुगङ्गं मिष्यंपरकेथ्य
तससिद्धिर्वाञ्योत्रे रिप्जेन्नौ चपत्ररबक्रलैबक्रौष्ट प्रजेप्रशन्नष्टमुद्यम
निधीयेत् १९९ चित्तिनिवतंव्याये छन्नेकीर्णशर्तेलेकलेतेप्रप्रर्ना
जिनोनार्थशकाश्चप्रख्यार्तेश्चतिद्धिंशं दिशानिरासतं । निरसतमयवि
द्वशशाशोपरिनहतेचिद्रः २० ज्ञञ्योकारंपरिन्वोनिकारपराजेवे ॥ ज्ञाना
हन्शञज्ञानितवतिरस्करशत्यात् धोरप्रप्रतिितयंनीमटारूणेस्याद्रया
Page 101
नवाशात्रितीणति शंतेरवचनयावदः २१ सर्वे सो सा चापटी ना सोहा
द्दी सौम्यदनमन्दः मद्रीधीतिःनर्ये संजनानेमेगमेश्लोके स्वा धिर्य
धराप्रवैपश्यमशाक धुरैः स्मृतेऽप्योप्रेमारतोपशाञुवे रमेवत्ता २२
रहाध्वच्छन्न्मेकोतेनिश्िलाकमुपक्तनी।रात्रपर्श्ययञजनामेश््लोके रदस्यगु
त्वमयात्ता।केतवैकपटे कृटे याजले जो पधिहजेजौमिर्प नितेव निधि
ष्ठयापद्दाशाशोरितं उपर्धावामस्पृहा काङ्काकामास्यारु विस्थया
आसर्सावितंस्यार्निश्रितं नियतंस्मृतं २३जाञजेरहु सायंप्र नैमप्र
तनैश्वरातं नेप्रलोकान नयेचेने वीनास्या मृतन मजिननर्वन्तुं २४ निष्टं
Page 102
चिष्टितमुर्कमपरिचिष्टेचलययज्ञपरिष्टोऽवावर्त्तमुकुलितमुव्याटित
मुष्टतेवसम्वे१८हंससमप्रप्रसकले।समसंसेंचविश्रंनिरविज्ञाखिले वरंब
डार्णिमिसाकलेच्चित्रेसामीत्यप्रष्टसमानसेज्जा।१८ चकोार्मिवधससं
थक्ले मुष्टेष्टमुक्तिंजनोतेमज्ञमपहरितमिशयागारसेरसंभो
त्रतिप्रवासेप्रवप्रतिज्ञाचदातोस्याद्रवाहलं।लीढा वेजा चैलीढाचामूलीका
मप्रोषलंमचनर्कार्मंशीकरणचित्तिशारुशायःपशात्रोपोनुतापः
स्याताकारम्यौ तनर्शौणीणफलवतेभिनंततनु।निरैतर्यन्नेशौदेबक्रैविर
जेतेरा३३निचडंनिचडीशवंढंगगढपवद्ताकामेषकामेपज्ञिनौतीद
Page 103
शमुचयातिपर्थमिनयमर्दिमतिवलेकेनशता।वक्षभनेतिरोशनेमयं नहि
रूपंवारणी।३५परस्परमिथ्याप्र मानोयमितारत्न।कोते दूर्जे विनोद्याया
कोडकंचक्ररहते ३६जातीशएपवलीपकीराजनी च कश्यता।छोरै
वेतदाकारणं मुण्डनेचपनैस्तां ३७त् प्वेमिदाचिज्ञाप्पोमानोगर्विन वेद्रै
कारसि।३८उत्राविशाःसेधःसर्वैतःसंक्रममस्तथाटापा।भोएणष्ठानबजेघ
मन्त्रमोजामृष्भतेसं सहः।शत्तो पापायोरुपन्तजोविक्रममेस्यात्याराकमश।३९
अञुक्कोणकृणाशकंन्दयाचकरणोघणःश्व तीक्ष।मतीौ नत्रेयस्याद्
सतनक्रमः।४०श्रीशंकोजयमशीका दरस्तासघुसाधस।महैच्छमाति ५६
Page 104
त्रिलोलोकाशो त्रिललोकमिश्रतागणवोलगडौर्तोदेदेयपृष्ठकथाता ।
गविविषाविहाराःत्यापरिसर्थीपरिःक्रमेः ८२प्राणिश्रेयथाकोठिर
त्रकोणश्चकन्याता कस्मनेसमिनै कृतने मलीसमुद्रहो हत्त्वा ८३फष्टिन
यावर्मन्पाचेतोमृल्पं चात्ततेनिपिरालाख्येलेख्यास्या जिपिल्रेणोद्धर
स्तेवाचर्कल्कनेकत्तनेपोलोकंवधैनाळदनेतथाचचयःद्याद्धिपयोसोव
परिवर्चिपर्यः ८४शस्त्र्रेनेगेथनेंगगुफाःसर्दवीरवेनास्मृताःअपकृष्प
जापाःस्यातोदपञ्ञमपाचयाः८५उद्धत्रिनमुठादाने माक्राःस्यास रह
Page 105
सितं उक्तििञ्जले शकलकन्दौपदममवेगतम्।४१ गौराःश्वताः शितः शुभो
बलेजोश्चश्ववलौर्निःहरिणोपण्डुरचैशस्तेस्त्यपीण्डुरः।४२ अरुणोशो
एकवर्णोर्मिनष्टः पाटलनसयातोऽः लोहितास्थ्येकाथोः कञ्चिनिश्रभयो
उर्त्ता४३ शितर्तिशितञ्जलोकाले नीलेश्वामवेौ। रस्यामेच्छष्पोमलेरमं
पलालाशशृंहरितं हरिता५० दुरिक मृगःकेहारःश्वपिङ्गलोपिकिकर्ते।पी
तंरुद्धिमाख्यात्। रस्यामेच्छ कपिशं स्मृतः५१ पिंगलःपिशङ्ग इथौ वैक्र
कपिलपिङ्गलःसोरङ्गःशबलोवैषःकेञ्षःसकपण्डुराःपीत
Page 106
एकः श्योम्भस्रनोः पाण्डुरः एकः श्यामोजनववृक्षमौमलः सचकशताया
नीलममदपशब्तोः नादिरीस्मताः जपाकैशमंस शैकाशोलोहनीप
रिकीर्लिताः परिण्वद्धप्रक्षीरुपशायानुपाचयाः अङ्ग्रेमश्रयर्सी
विषयःपरकींश्चितःपप ईश्या श्रेहनाटं मिथ्यावयी वैककीतिःक
सत्तिनिसृष्टियाशोभरीपथकल्पना। चित्रकञंजीरकलत्सारवेशो वैसीमि
शकेण्डुरागाः करैरैः करैरैःसारा। षष्ठष्टःखिताससमा।४९ आययछन्ने केतु
कंभास्या फुञ्जिकारनिश्रणरङ्कं असुच्रेर्स्त्रखौ विरूचिया।
Page 107
गोवल्लव्यार्थश्चन्ति भृजशतिजोमघनीपमुक्लंभससस्मेकार्यंअपर्वित्रीव
विशिष्टं दैवीतं संष्टनेखमितिर्।आङ्क्षतीपमयेवमपशमंगायकोदे
शं वात्त्रणसुद्यतमुकटिनितिनिनोथी ॥ ५० समाजेःसंसे हास्ता नीसूना ।
सत्यपरिच्छेदाविचित्रममुक्तत्तमाख्यार्यिनभयलोभमिशाता ५१पापाचिनत्तेनेरितोषभि
तल्लुजितर्ते स्ृताशुर्कस्यादुवितितर्त्याज्ञो शास्त्रमोप्रयकंथया ५२आहितं निहितं नद्य
क्षमामारपितमिनिनस्मृताश्चेद्विनदमास्रेत्मपर्ध्वन्केयात्५३ वयंनं वाति
संशनोविजीकींर्क्षयतारणचिषलन्ताविसंवादानिश्लोपंश कीर्ति ५४
Page 108
यथनीकमपराक्षंस्यादागोमेतुशाश्चिव्रियोगं प्रणतिश्छृष्टुनयः क्षर्णिपातेश्व
सांवनं च धृत्तौक्तपसोचारक्षोचसक्रेः चद्रेत्तपन्नतेभञज्ञाभपस
नक्षपस्तितात्ऽप्रोष्ट्यमुशतंकंगमुदयेर्दीर्ध्मायतां अयं त्रितं खादा
ममुबृञ्चलमनर्ज्ञोऽ७ विशटेप्रकते स्व्यष्टप्रकाशं फुटामिष्याताते्रे
लेखपदेत्रयेयमधासपद्बिच स्मन्तःविशकंटोविशालेस्यात्करौं विके
टं तथा निस्खले चचैलं गुन्ने क्षष्टपटे चिष्मोन्नैअवगाहोजेल्लेदोणी नि
वदःखवृच्छायातो धमादाहश्चेनवक्षमाने सयोद्याभिनमतिकमाः५० निवाच्
राजपयोगःथानुद्रानागः परिस्पर्ताना अववीर्णमुक्हं सुपन्नहर्श्चयज्ञ्रेचेत्
Page 109
यामसंसयंचिदुःश्चञज्ञापससयंचदाहन्नेणमृतिक्लाभक्क्लाशेर्पपद्मपतु
त्वा१२चिपरितांपरसाचीनमपचीनेपरायक्षुस्त्वा स्मृतेकोशीघ्रमालस्यमुपक्षु
परिञ्ञ१३चिविविषेवीचिशेजारपर्यानाशश्कयाताकाकाशक्यमित्रोलोकौ
नौरयप्तिचिर्हगिका१४श्सोष्टवस्यादेववण्तादक्षःभसजेउचायतोशययो
यदकोबन्दीपपणञ्छस्तेः स्मृतेषायःस्याोजननयोगःमन्यासोननेशनं
स्मृतेमाधम्युसफनेर्धर्यनर्तेस्म्रोवलंभुरौ स्मृतेवाणिजंवाणिज्यं वणि
ज्याचेसमेत्रयोद्धाशीर्घपयजयोतादार्मिनस्यस्तेवेकरीरकंशाक्त्त्तंखा
हिनिशायोयाकृतिर्निगिरिकव्याष्ठाडिजेसंस्कृतातामिरयाःसंखानेमुचता ४२
Page 110
पचयममुर्कंसधर्कसुपायेमुपसर्जननं।हदालाार्पस्वोजनसंभ्रेस्वा।एत सवेस्या
नमि हस्राणै।मचलेसादिशंश्रृंगंहर्तिचर्मवासवका:सभुञ्जःसंप्रयाक्षयो।बडि
शामस्त्यबन्धौ।०जातःश्चित्ततंप्राभिःश्च्तिनियर्तने कृतो।सपत्राकरैणलोक
यथरस्यापीडडौ।८।समासःस्यासमाहारःसंप्रल्पःसंयेदहसथा।व्यासःप्रपं
सोचितसारंमनशशास्यविसरः।१२उन्नेल्लित्रेस्मतेञ्जनां।चित्तत्रक्षेपीडितयं
न्येत्रपतितंमौलोकंकुञंशार्त्तौवसरति।न्येचितितंस्यादयहृदन्नस्त्रमूर्दंचितं
कावितंसंस्कृतितंप्रलोकंरुचित्तंङितंस्मृतै।७८चित्रेषःप्रतिब्रोक्षवि्रेताकथान्
श्वविश्रामासंमहैस्यायमलनः।अद्यमोहीचिष्कारःस्यात्।७५चपाधिर्मीवि
Page 111
स्वात्त्रनिधिभसमनवकरं च्रियं चञजधर्मस्ययात्त्रिः शाशं नितिमितता य
कारान् वद्रोस्तीः दोषप्राटीनो चसमतः करव्या चञवेरशोलांखं गाविरुचयात् ।
स्यामयं येज्ञवाच्चो नवेत्ते सन्तो चेनाताश्च छृष्टमशजाश्चकारश्चनिस्
हूँसैं सच्चास्यात्या निचयः प्रसादः प्रणयो स्मृततः । स्ववारणमहादाननं संकत्यां क
मानासं संञानयासार्थकंफंटमंटेर्निरर्थकं । छच्छ घानिर्निमिलं स्योद्यहळे
ययधिधीयात्धाधमाधमोर्यं योस्तेर्निर्वायमथमं मथर्ममध्यमीर्यवेम
यधिन मुद्दात्तौज मस्याचेंद्र नाभौौकात पस्यात्रियममास्तिः परित्ठ्याबेता
दानेभक्त्याधावगितर्ता । निकलं गुच्छ मसारंतं फल्लतुखृद्धि फलने स्मतं । कलिले
Page 112
गदंश्रोकंलिथिंश्थिलिश्रता सतेवत्रिन्येच्छानम चागौरवौ
शिखानन संसंचशः स्यातेदाख्यानंपतःसञजाः संकथान्योसंगीतिशति
पणिपाश्चग्रेत्रा चैतेकेर्जेसाहाह्केटि्रेतिसणा छपजायात्वे्रेदा
सामसोध्वदित्तस्मृतःताथतिप्रप्रयःप्रवांसकारोवासनास्मृताः स्मृतिमा
चित्तमात्रकान्तीष्टपन्हत्प्तल्लितंसंवीतंप्रतीसृतंस्मृति
तच्छमाश्रःकूटमंश्चैत्यादचेतापावटःस्मृतिःधर्मस्नेहोश्च्रामास्यादामि
वृत्तिजागररःस्मृतेपुरुषमानिघ्रःमाचारानिकमक्रियाछण्डमप्रलेनंस्या
जातिःपञ्चशरास्मृतःअदमहमिकात्रस्यात्रयक्रियास्पयाकिचित्त॥
Page 113
याक्तियातस्पर्शशयोकिंवितयचवृसानि निवशाःस्यासाममाहाधृरूपांचिन्ताधा
ज्ञाः सिन्द्रनादात्चक्षौडोगैपायवक्षणरक्षणैप्रतोवती वदत्यायेश्चितुतांश्च
चुविक्तिततो।परजागो गुणाणैर्श्यर्सिर्दर्शनश्चयेताच्छायामस्तेतेश्च
नधिपरिणायोविशलोता।२५ ति्रीजहल्लावृध्रेतायामनिभनरनेमाला
यंमामायकोण्डं वचर्संसमग्रं॥श्रीगणदणैकाशयेनित्रनिशास्त्रःक
शितःकचिन्न्रेनाएकेस्तेचवृशा हस्य बक्रसर्थेभवतेनोरुदेपिस्वण्डय
रक्षविशचयेश्ककुण्डलानोप्रक्षै।धारपिपस्त्रतिहारः शकारास्त्रयेपिक
पिशिखर्शपयोत्रपिन्नतेस्यादाहवनीयाद्रश्चृष्णुज्ञैतां संदाहरपिवाधर
Page 114
माक्रृः कलाहरपिकलशणैर्सनाया मापिंटे क्ष्वाणघृनेवदं पियुषे
विरन्नछपिञजेनाम मृदुचौडफृष्कार्थ्येन्ते रजात्ताै । रजति
हारसिसुारपिकंमाकः यैनापिग करस्तोताुपकरसंसे निष्ठानपिनयन
छार्दपिचर्मश्चिनयेदः सियन्नजागपिन्त्रेभोयेपिस्वेटः स्याकामिकेलवा
जिकायौच्चोरं भालाराकशः कुृणघृतिपादपक्षीयामाणिबन्धके
निष्ठकायामंश विज्ञागपिकरस्तत् । | विंतायामसपिचवी जगतीरो
जग्रभंशलनौकि पिस्त्र्रेगोनारजस्यपिविकि चोष्ट्राष्टपिनधिष्टं कव
चिपितार्चाचवायाञजीमूते पर्वतपिक यन्ति वृहं रव नामायापिदावी
Page 115
तस्मात्प्रयत्नकार एककाय चिष्ट्या तद्चिष्टाणोर्वेष्टनेप्यकः मा चा परिभ
दे क्षेणः पिद्धौ तन्तो निगम सः जिनाःकाशयेक खाानुकीलपिडज
रंगगो गौञाडागार गौमुख सुपालन पिनपस्याता तन्स्तेपिभानो स्या
तद्संभारणयोश्याघटाणो क्रस्ते हियामेपिन्तरोमुखां ए
एक क्षणेः कर्मविपाक् पिदशा मतीस्ते काजनपिदवदाया उदािशे
शिरस्योपिद्धि सिन्न्या धन्तुकांगणिका क्षत्तिपस्तिपस्यापिसाद्रिशे
वृणाणकुगुशायों उत्तलाल सुञ्ञापिनस्ते पििनिगघ तेखरतिः।४ संर्वैं प
Page 116
त्रिवर्तिः रायनकशान्तः बारनागः।परिमाणौपि भक्षः सर्वमानिसर्बस
नाह:।१५प न्यासपिद्धितीयार्तेपचित्ररवधिसचार्टपि भसो नाचिपधष
ने विचित्रिततेशत्त नैपिस्याता२५अतिमात्रे यतिवेलंकार्येणसो यद्ष्णते
सद्रृश्।ष्टोक्षिन्यपिवंशःकैदाननिककरविजर्यांश्यां जाालकपटकंकं
कपाटमुक्तघटादिशलेपि।सिद्धं या पाचनयोररिष्टमश्र्रातिपिनिद्धि
ष्ठायासेपिचिग्रहःस्यात्मानजेविशाखिप्यो रुखव्यामामोहे लाभससावपि
प्रयहरे आबन्धानश्च्रेःोट्टैञरकारपिंतुण्डायावाशोलनेश्व सैंसारे
Page 117
खालञपिवाशानिः स्यात्कलक्षतेशातंकंतिपिशाखयामपिपरिवधिववस
तीर्ज्ञानाश्रमेव निद्धिः।अन्येषैपि मरुद्रष्टबैकैधौः २१
माणिदाऽखित्रात्तावसःसंसारपिनिद्धिःवामप्रावितृनेपिचौौ
शुक्कापिशश्चिरोमो२२हस्नेदिनपिक्यनत्र्रे मृनेिरज्ञस्य पिपरागः
बृलोममर्त्यामस्पितिरत्तावबलिःका२३गिरिसाच्यपिव्रेन्त
तंहोहर्श्चछुबि्योतिः।चर्यादाचपिहिसासरप्रणायपिनिहि
ष्टः।संघातापिशामो नृतेन्दियशास्त्रकरणौ।खण्डेऽ पाथ पानौ श्रीधका
Page 118
रिनरस्थ्रेगणोष्पनेन्धाचर्ज्ञःसरत्नःशलनशाकोथवंजेनसिलेक॥
पञ्चस्यादेन्त मोक्षोष्टह विशाख्याभिशयेत्ता रत्क कुत्रक खवायसुखमी
नत्यश्चकीत्रिताः शोनाश्रेपिश्च सुञ्जेतन्छी्रीकं विवित्रेमाः आर्य
न्याश्चविदाल्पिबीहाव्यानुरिस्ताचंडातिपिर्वाकीर्तिःविवधा
नाद्रेस्तास्वपिष्टस्नाहणपक्षचोधौर्णायत्रेशयः स्मृतः सुरतो
पिवत्रयःस्याश्चेनमस्य हतावपिष्टकुर्यमात्रेपिकांतोरं गहवाधा
विनःकृटाः।रूपमङ्गपिचिवित्रयोश्चुस्याञक्रलेपिचा०दौहीरुपि
Page 119
सृयात्चवस्त्रक्षेङ्गलेपिषादुष्यर्मप्यिनिहिष्टःरापिचिस्तो मणिषिनिः
सेस्रःश््रेसारथौ हन्तिकैजाञघ्ररःगर्ज्ञाधपि कञ्जः संभवयात्
वक्षमेपि । ३२ यद्यछायोस्तेच्छास्या संचित्राभचिवदना । यात्रस्तोदष्टत्
त्रौवसंञ्ञायोवेशसमाक्षयः । ३३ क्रीवाच्रममहीिनिसमायपकट स्मृतः
कलेकलेनेलोभनेदाक्षशृदिशोकोरवापि समतिःसङ्गतिःसञयोक्
बृष्टङ्गमपिचितुःप्रभमाननापिटङ्का स्याद्तिमानेेषसररघटनोप्यकारणात्
३५ मेक्विनन्ये वसरिनिः कथ्यातथासंञ्ञहडोर्मानसेयेकेतोदय
Page 120
मर्जेपस्रेक्रा३६कारएणञुरखैगःस्याथ्योकोगुस्तेण्यवस्करः।वमिकां गु
लिमुक्षायों।नानायामस्तेमिस्था नीचीपरिपाणैकः कटिहशेत्रमरव
लाप्तयेवाययपिच्छोश्चचिश्रंमर्याते गुभेः निदानमवसानिपि खामि
नृपत्तावदििनोजैठराःकेठिनेयकाःवाञपरिणितपिञ्चरकाले कल्पे
चिच्छिर्धर्नाश्चवेर्षकंबुदेयाःश्रययःशः पाजेः सोत्रे वापिभ
मवचनिहिष्टा।४०छारंडेले लपीटां संवायःसंसकटतेवण्रकः।ण्रस्ति
प्रत्यासाारवरणस्वपशामचनागारतिचत्त्योसंयोगःपतिदेयेस्त्रीभने
Page 121
विष्णुंस्तेवेशंकरशरीरचिन्नविविशेषेपिर्थ्ये तन्नेत्रमचयेयसी
लोगास्तेनाग्नितेथाचयाष्टप्रताकेलु काशडेछुद्ध भन्धेकथात्॥
आकाशंस्तु कोपीनो जलस्तेिरजनोपुक्तलेशं मुर्त्तैविषा ।
त्रौवचनिघधाश्चेयबुधमेकंयंदचतयत्तानथा । चत्राकदेहो संजा
तोवेरास्ते भस्मयैतिबुधाः अश्रेययसहयोत्नथात्रिनस्र पशा स्मतः ।
मोथमित्यचत्प्राज्ञः हतशकरययोमुस्का । मदेखळे दयोखरं कोस्या
कलेक्षेरुषेण करणर्गजिहसिन्योपी तश्रगजह ह योः १९ शजाकायु
Page 122
घस्सावे संधाते के सायामास्तु। षजलकण्डो। १। वेदाहस्ते ब्राह्मण ए हिरणल्प
गर्तेषु कथावस्ती यन्नतिष्ठण स बोयोंं स्वात्रिन्रेभ सवस्या तष्ट २ राशा
श्री ब्रह्मैञ्ज योत् विचान्यो सानन्त्सि निमखाहोयामवर्ष्कला मेव
कीर्तिनो कालः संकटेकाचारः सिद्धान्तसमयाः समास्ते नत्रे न गुलं चै
सिद्धान्तःपरिच्छेदः प्रमाणानिपित् सारने सवनेयोः प्रकाशगौध नभेति च
खमस्यतथाछ्ये यथमजेतेरो तणिणपजवकाशव दियोग विशा प्रवम
रंगैर्ं। भगवनामपर्याया निष्पात्कारपिकीर्तिः। ८। कन्थ के विदनयोः
Page 123
कीर्तिना:ष्टकश्यानां विद्ययेपिष्ठा सयोमङ्गललादिशयचिरसा
दीर्घकालेपसुल्प्रा चिरंचरा विणतिवाचिन्योपयं नयोःपरितः
विशिष्टके समन्तेव समन्तेःष्टप्रयसः सहशः साहातेवातिसंजोयाः
रोचनसम्पप्रदर्शेवं शंतशृङ्गप्रवृत्ता इष्टैं कुश्च्रेत्त्वानकोभे पयये निश्मि
वशिष्टश्चनोनार्तरणार्र्थव्यनिरकार्शावावेका॥ २० प्रयोक्ति नेहःधाको ते
सङ्घभिनयेक्षयाः रतिहस्यां क्षायते प्रयामुत्रत्रौनाशोकं सादेस
मेसस्रेण।सहार्थ्येसम्बन्धकीर्तिना।धरसादेस्तरः स्यादधसोदहतेराद्रा