1. Abhidhanratnamālā_109-1883-84
Page 1
No. 109 of 1883-84 Cupboard : 1
Title : अभिधानरत्नमाला
Author : भृगुल्लयोुद्ध Age :
Extent : foll. 69 lines letters
Remarks : subj. कोश
Described : Vol. Part No.
Govt. Mss. Lib., Bhandarkar O. R. Institute, Pune (India)
Page 2
देयोगं कुः जिश्नु न्रे निनिलाशकाः टक्षा नित्ताक्षणि यास्याद्यधनायागधीनाच
तासऽधारहीने वाद्यस्यात् यमस्तः सृतेस्कृततः। दासो हो सर्कः सेटो खुद्धि
यथा किंचित रोमतः। श्लोतो मधुरवाक् घोकेः सूत्लन्नो वक्रया। प्रियवाक्दा
नशीत स्थवचान्याः परिकीर्तिना। जावदेत्तगतो हिशः प्राणज्यासैमानामतः
वद्युश्रोस्तुनागाजेयोचहल्तोदयता प्रिय। गदेने हदीगल स्वरः पिण्डिशरस्थका
यथाच्छा स्थाने क्षोया प्रसनाच्छतिगाष्टः संप्रते विबुद्धिः जासोपैश्वजेनीःस्या
नयो मोदादिनत्रनरः विरंङ्गिकावराहरे धनेवानस्तिद्य नमते। प्रभ्ये प्रसौ
परिश्रमेदकशस्ते कर्म। अश्ले मीण इत्वैः कर्मशील सुखः प्रमाणो।
Page 3
ये ताजस्त्रदिनाञयो विमक्तिये चानाती क्लौपायनयोत्रिजेतस्रायःश्रुनिकाम
त:श्रससत्द्याशिशको विजात्ता हष्टे चानोऽ मर्थितकोहिंसन्तुर्सः कैक्रव
भित्ता साभूः सङ्जे नभर्याद्या गृहाधीगहाभियाः रश्री यामितिशोकः शोत्त्तदर्शी
वयाः प्रमानो चिद्रूपः स्यासदयाःमहस्वः रोचिताबुद्धिः समुद्रवःसखलुप्रोक्तौ या
वल्तिऽभिनोजिता नीजारागगस्तिरपे मानय धमान् हणमात्रानु रागोचिरद्रा
रागश्च चाताशालीत्रयोनधाष्टवप्राकोशती न सादादाहो यार्थनिरर्थं प्रदर्शती
दार्द्धष्टस्तिः कीर्तिनाग्तपनमतिञजयस्वकालाय नधीर्राः यद्य विश्वोदे
वपलायो यद स्याद्यन्नैरः अन्नो मार भुरवा प्रको कुमुखो स्वाखुस्वराः स्मृता
Page 4
कृष्णमञ्ञनेनेवेतागोमहिष्यादिककंसर्वेषुधनिनीचवंस्मृतोनि नीले पः स्था
दुपनिषिः कत्याश्चछििनिहिं किं न रस्या किं प्रकाशोमयुरस्यमुखस
थात्धानांस्याश्चत्रे रथेयं विमानं चाप्रधकंशलननागरी।ज्ञयाप्रत्रेख
नातेभृवेरः विशवन्नविध्यर्र्माच्चवष्टा स्याद्ववेकिः। नासत्या दच्छिनो
दामस्त्र शोलोकोदचििनिसकौ।शो धोधर्नि दिशशैलो बुद्धिः।मा।स्ति सथागा
जाः सुगतः भारजित द्वययादी संंते नद्रोजिनश्चत्पार्थः।जिने द्वौवीतरा
गोत्रहन्ने केवनीच त्रिकानता तल्भिनियतिविजेया नियतिविविरुत
याता यहा राहसगं वर्धःसिद्धिः कैं नरख स्वका विधाशरश रसोतां पि
Page 5
श्रोवादवयोनः श्रतावीमनेकारं चर्शीचनतिलोत्रमाखाकक्षीमुंगजगोखाधाः कशो
तेक्षरसोबुद्धिर्हृता विलासोबिौके जीलनलित वित्रमाः भीण श्रृंगारदष्ट्क्ष्य
पर्यायवचका। बाह्यार्थलिं जानाष्ट स्तुतिकारोमानसोवेतो खनावः क यति सन्भिः
शास्रोकथिरस्कृततः रतिहीसस्यशो कया कोधेसा होज यंतेया जगगुप्ताविस्मयेः
समाख्यायनोवाः भकीर्तिताः श्रृंगरहा स्यकरणदवीरयानकाः वीतसाभु
तसीं तोशन्ननोहेर साः स्मृता। गीतिरंग नमिति त्रिप्रोकं वाघमानाग्रणता नयंच
ताण्ड चेनास्त्यो हत्तेयना धश्चयात्ता। ताल्खु कालन क्रियामानं नयस्या म्युदाहत्तेजे
गहरोऽहग विदोषेः श्यो श्रेणिनयः स्मृतःपद्मर्गे धाधं च संगीत मनिधीया
Page 6
मति:र्क्षो बाथस्फुरलिङ्ग श्रेकणञ्जिकातेयाविषःञनातमल्लुकजेय
मुक्त्वात्लार्निर्गतान्वान्तिरैकेनको रक्सां सख्याप्रजा बाजा।
त्रिरिलाखैण्डूपतिस्रसे शार्षाजिका॥एत्वर्षणमिषे मेषःस
सिद्धिभृत्यनितार्थि नितर्तितेस्ते घोरंरच्छाव निदिष्ट।।वनवाति
हद्यो दावा मे धवाकििरमद।जैःसमुद्रवन्खादादाचावडुरै
समनःरामचलीभे पपिनः पतिश्रकीनाशःचवखौतौका
जिहिशोदरःकानःविवख्स्तौतांकंतेकोधर्राजश्रयमोण्डधरो
रुति।दद्विणासोपतिस्र्रिव्यादाचश्वकनते।यार्िन्याक्षनाक्र
Page 7
यादशरा हंसांसिरतां सिन्नेत्वरनि सतनोकोएपा सथानेक केयास्कःवे रूयांयादशा
त्वाक्षेपाशपाणिश्रावत्संजलाबिदिवेते शक्रःपद्यगाथापिनिद्धिष्यवेनेःश्रसजोवापु
मकुदनेलोमारूत्जगोयाणःष्टष्टहःपवमानः पजेनजनेशरीनावातः ने न क्षानभात
सिद्धिोवेसमीरछमीन एमसदागतिर्गवहोदरिष्योको महाबलःममकावातेस भत्रि
त्यावान्याचानस्तेमेडटीक्षामोदस्यात्यरिमन्तःस्मोरितयं ने सुर्गंधिना।एने विल्लपालहो
वित्रवएणकिंनाराराधननदःश्रीहःश्रीकठे सस्वोमन्जुच्छमर्धनाश्रक्षःते ते राशाप
तिर्यंदेशं चिरा नेवाहने गु हयाकारोजराजश्रधनीप्रएणजानचरः।धक्तंद्रयं
द्विणेरास्वारंछापातरमर्थसखां रत्नकं धितं चिन्नं धनांहिरएणच वसुवि तवःश्रके एणूप
Page 8
नयंशाकास्तेन्शाजिरोहीवीन्मुदेकनयाप्रचकेवेप्रतीविनममुपागगिनः
ए रावीत्त्रक्षमांगः नःघण्डरीकंकैमदाञजेनमनाप्रार्थेदनः सर्वलोमाश्वपतिः
केस्पयदिग्जाः।दष्टकालेखथा क्षया स्वद्रास्फः कैलोदयःजदाारात्रैच्छ शिवत्रिः
केशन्त्रपष्टनादिकं दिशसोदवादििनेंघःगोले महवीसरसथायवसप्र द्रोया
मसौधयरजनीदिनयोः प्रविशानि कोसा।तमीतिमिश्रकितनातममिननीवि
ताव्रीनेक्क्षमस्वनार्लल्णपात्र यामा हणदाजेशिननी निशावादाछारजेः
नीशवयामिनी।चस्ति तिवी मितयीचशा मारत्रिश्रकशाते।मयात्रौ निशाबव्या
खराचतन्तःपरं।मायेदिनाभवसांनस्यात्राघोरजेनीमुखंनशीयोमथ्य
Page 9
तेनाब्दवेचत्रयज्ञाना घोषचर्गेः सञ्ञता प्रोका घोषवती वीण विपं परिवादिनीव
ल्ल कीचिनिन्रेदांत्रीज दसमक्कुचा रंगःस्याने नैनो खानं मृगेगामरजः स्मृतिजाया
ज्ञानक:पट होजयो दण्डवापणच् सथ्याएकोवा हने दंडा स्यारीहं गुनिर्यात्
नि घराजीस्मृतिदावीके मारानकप्रहरकाश्च नावस्य विद्या विना नावकोनिन्य प
ति:शाचुकखिपिताज्ञेयप्रयोमिषते यान्रीशाकक्तेः काष्टोरिश्दसमा
सत्यातो।इ इन्द्रनिलय मनिरतेवरूपमरव नहरुददिग्गया लोयें बष्ठीर्षिवी।
त्वा दिशाशाम्या विदिशाश्च अधिश सथा उपरिष्ठायुपर्ध्वन्थायसादाभगतः।ंतरा
Page 10
स्मृता:सबकोगठ कोगुठोगुलेठापरकीकीर्तित॥ सत्त्वटो कोमलंतोकं वानेशुक्र
रले जावेतोबीजेकोशीमीशोवा्रेषिपर्स्थया जते पसंभे गुल्मास्या व
बचितेपा स्मृतिःश्रो चालेपंकं। सर्ववेण मज्ञै धस सुखयवे सन्
काहादेर्नेकैशकेशि॥ अजेपोबिल्वेशो सोयकः इधीकाकाशे चन्तः रिताली
ताचर्विशरो मेजइति स्मृतिःरताकृनीमाचएराजः कस्यिनते स्लातो किं
केन्दिरशयोकास्याहोम्रेतास सदेकारः मधीकागो सो नीदाद्या हो रक्षवे कथ्यते
हटायंख फलिनी शामाेट जोगिरि मल्लिकका एकावीरो होयमारो माच्छरस्त्रीफ
जोताविछल्वीकरणोजं बीरास्या खबरी कवनी च क ध्रेद्या॥ अजेयुनेकंसंभाक्र
Page 11
शारीरे सर्वते सङ्गयोर्गाः पितृणो पादाः मुखमेनेत्रयो स्मृतः इरिष्टः पितुं
हन्या न शोकश्च रोधश्च वटनो गुहयो पश्ययोः श्रोणौ च त्वधश्च कचया तप्तम्
हस्ताः पादाः क्रियां क्रशश्च विपन्नकेः महावृद्धः बुद्धि प्रौढः शिखाश्च मेधा
हृदं स्मृतिः नैकसारः करजेः स्या वृष्टवासाटे रूपकः आरयेशात्र तमातेः
स्वर्णमण्डवी वच्यति वृत्तात्पतेः विकारः पूजशालोशः स्मृतः हण्डण्ड्य
सहृदाचारोन्की स्या रजाः प्रिया। निगुण्डडीसिं दुवारः स्या मन्दहारः पारजेते प
कन्तो हनती नागवन्ती स्या हयाः पृष्टे चन्ता वानी जोवेजुक्तेः शतो विग्र
जोचन्तः स स्मृतः गौहर स्थलेः शङ्गाटा सिहिंद्रा स्याक्रंटे क पिच्च यो बा
Page 12
सारपथयश्चष्टकरमन्तिरिनं श्रीमांबरं विक्रीयदंचखवं यथो विहाय यस्या जगनेतस्या यामाच
क्रांज्ञादानादः शः खोजभनेः खाररघोषः अ निश्मनया हाबीरण पपंवेष्
कयेनादयखुतेदेहाः कोलोडेले कले कले सुमलोचै चः चवेच्छमिदान
तिशोकः मनिबयंयदवाः तलैः सरोघनि स्रामेजेगतीरख्याता कलक्षमिरति
धुराययेकौ विक्रेटा निगुरमतः मांै स्यामुरंवाकं प्रियं सयं यस्नेतांख्या
तलिष्टमेवष्टमबर्धवियुनार्थकं। लषेदितं निरसं धयात्घस्लेष्टपर्हस्म
मयंञंभृन्तेसनिष्ठीवंश्यामम क्लोरीन मिष्टा। नित्रकंठोघनिधीरेः काकेनिन
यथिधीयाता समासभाय माख्यांतपद्जातेन च्रण्डको। ततेसछो समीनीनं सम्य
Page 13
यत्तशंयातशंञल्लीकं विितन्नेमिष्याष्ट स्यादेनृत्तंतथाअर्थवादाः प्रशश्
सत्रनीजासुतिनिर्तिःविकचनंतेव स्वाधा चेमनावबनिग्धातोवडवाचयेवापि
हृदयर्थंदयोगं चात्रैदिन्तश्च्रेसिं हतांश् सम: स्मृता अ नादिवाली द्यति
हंश्चिनचदेतिजनकनिःकोलीनेजनवादःस्यादिगानेवनीयतो:येवादा अ
याकोशोनिवर्दावेषवादाःपरिहाःएकार्थः कथे तगर्निदाजुपुष्व
शाणकोशञजात्पचारणस्याहृहोएं मृता: सोलेठसायासो मोपहास्ते प
समोश्रयःअनुलोनाये भृत्त्राशपलानेर्थं वचै।काकावपमष्टपसेभ्रे कु
योनाश्लेणंमिथःमर्मःसृत्पत्राणि विस्फुटराधनुषं धनिनि ध्रेतवरणानां वह
Page 14
कशपनन्दनस्याजनी श्री:कमलोपज्ञापवासाहरिवियादतनयामाचौ
शृङ्गदििश्रता: षट्न्मनग्जामनसिजःसंकल्पजन्मीज॥ पञ्चै
कुशमासुधश्चमदनोमारस्वरोमन्मथाः पञ्चैर्केतेनोतिति श्रीन्दन
न ह्येयः कामःशौचर्यसदनोमधुसरः शृङ्गयोनिः स्मृतेः दर्र्कःसूर्यकारोति
नयोगा विषमायुधः आत्मेर्मिनिशाय प्रषधश्चमनोजवः मापत्यरुदा: श्री
वकामापञजीरति: स्मतः अनिरुद्धशक्तसुर्प्रचारमणयेन्त्राद्याः सचितासद्
खकिरणर्धोतानानाखर्तिग्मोःसरणिर्ज्ञानविद्यकानन्दान्उत्
पानाचिर्जनयः पञ्चपतांगागौः मेतिपतितिर्मादिनकरः शंशा
Page 15
वीरवमि मिहिरे विषेनोर्क्षिमिरपृघ माणिहंमा नंत्रेः रसिद्धिः सप्रायथः
भानकरोजने मानजानन्तु भ्रेट्ं सः स्वगाममित्रचित्तल् रहरार्तिः कर्मासाहीजग
वैद्यधर्शामात्रेयान्ता रा विश्वणि रनीश प्रघोते नास्तिरघुटणि कि रणाः
रुचिरुकदेभिनिर्दिः घतििशाखवा घनििशाखवा प्रजार्चित ताता सञक्ष्रे भच
सोकाकमर्रीविः प्रत्याहापतिभिविष्ब मृषाणं मानकर रणदचिरकागवहिर्
स्थनिहिता खुसमानाः तिगमतीच्चं वरंतीब्रं नन्दमुष्टं पे यैद्रृता जातपद कथाति
रोहिं निदाघोभमे यचानापिरधिः परिवशस्याम्बण्डलेनो पसयर्कं चयान राक्तं
शर्देपरागउपजवनः इकुष्यं धन्ध मा औषधीशः साबोरोजा रोधी लीच्छोज्ञः
Page 16
क्षशका: स्यादत्रानत्रप्र सर्निच्छालयंशुःश्वतेरो विशशंक:।दिजरो जोरञनीके रण।
पीयूषकुर्विनर्शिनीनाश:जीवात्रिकामृगैकों विशथदाहयाणी रमण:।दिकिकाके
मुदीज्योष्टानथवं दानप: स्मृते।मण्डले विंशाख्या नेह हयलोंठं मृग:।ंव
शिन्रमिन्जानं लोठ नेल्भजहण।केनेकानिविन्यानाविना श्रेवाका।
वक्रमेंगरखंजोमेदितिं गंधराभजे।रोदहये येबुधासोयं मसायय ना।
वाचस्पतिशंगिरसोष्ट्रस्पन्त्ति:कथनेगुरुक््रीव॥दिशएस्त्रदिशायर्तित्रशवं
दिशखतेच्छा उशनाश्रै:कायो दिश्यघुर तर्गिकविशिष्ट:असिनते:क्रौड:पिङ्गु
छायातनेयंशानिश्रुर:शारि:छनीतु:सिंहके यथ तमोराह् विबुद्धद:कतवा
Page 17
शिशिनो येकाशालेखकश्चायतासत्रर्षयस्तु विद्ध्यः कृताश्चित्रशखवेदििनः सो
निकाये्रेलोलोको प पष्टुबहल्लौ सितः नन्ने वृचन्तोरकांतारकाचज्योतिसाराधौ
स्वमुग्धं तेष दुः एष्प्योध्याधनिष्ठाायविष्टादाच्छायाष्तः कीर्तिनाशं दताः
इन्द्रोदुः श्चनादिरिशुरपति संकंदेनोवा सवोवृश्चारर्ते संदनः शतो म
खवोवृद्धाश्च भवाः कौशिकः जिल्लक चन्दधरः सहसनेयनो वर्षासोपनिर्गोन्ति
प कर्णिनोममघवाचृषाह रिदयश्चप्रानीबहिसृत्तः घर रक्तः घटेनाघटपुंसं
हर पृच्छैदिच्छयतिः शाराटारखण्डजे सुखुराघटेस तमागोत्र जिसू नासीकुः
शाक स्याद्ययधन्वावहरचि नूपपाकेशासे नः त्रि्रेस्पति बीडोज्याशमरुवानमे
Page 18
सविशेषवाणश्चताद्यवेश्रवास्तुदेवाष्फमर्तिःशक्रसारसिः।सपात्रबिर्दन
शिववीङ्जतवेहोविद्यानरोग्नर्खवेग्निनुसर्वःरान्तरगन्तिस्होप्रिय
पाचकोऽऽभिमानञलननशाचरनलो घमघजो होयवाटाबडि्योतिकशबुद्धि
शावित्रज्ञानश्रुचिःछपी टयोनिद्धिमनाक्षवेर्तिशशाणि।विनावुरपोपितं
ज्ञानविद्यामन्त्रानेपाश्चितहोचौष्टहद्राचराक्षयामोधमञजयः।हिरणार्तास्तमो
ध्रालोहित्योहिताशनेःअग्निकीकीजाक्लावेर्तिजा।स्त्रृपसथयाज्योतितिः
हनिघ्नतिदीप्तिरूपविःशिरवाक्षममयःसमानाथ।स्मृतोप्रकाशा
शलोकनेधेत्यसमाग्रयःआगयेकश्यात्स्हाहम्यास्याक्षमसं।
Page 19
खवादननर्श्कालीपोनोमी रावीजयेत्तक्षते सुतोतेजेयःऽमररावतीबनगरीं न तनु
मुधानमिमिद्यापविरशिनिशतशरोवद्रांगिनिशं चतिदेतो लिर्गोनिर्द्धर
व्याधमासमुरिन्द्रप्रहरणथासिंश्च्रीवङ्ज्ञनि धषे वढानाति नी
स्मृता:रजुरोहितमिढंतिबुद्धोशशरोसंसञत्रस धौध नाम घस्नेष
नुःपयोधरः शशोधरामेयोति्टीमृतस्याबलाहकधरासंपाताजासा
रायानासंचारसीरादुर्दिनमघतिमिरकंर्कस्यादृहनोपल्ना चलन्त्रवात्र
मीलोवचृयेःकादेभिनितीस्मृताशयाचपल्नाह एकाशतेज्दा कादिनी तडि
विखन्तानासोदामिनफे चरांश्च: पाक्षिनेरा चेत्तीवविजेया॥ए रावानान्त्रातेग
Page 20
सेवानिरुपाक्षिपसाधनानाचोपचाराप्रतिनिबिंब प्रतिरूपं प्रतितिमानं भवति
तिटणं प्रतितिच्छन्। प्रतििकायश्चेव निनिभिमा प्रत्यायेन्नौ प्रतिष्ठायञ्जति
प्रतिमाशोकाहरिणीस्या धिरमयी। अन्यलोहमे खाजिः रूमी सूणवेकण
तेस्तु विर्मथ्यपवि चैवाग्रणेशाचने मुच्यता विमलनेविं नीव मुक्तेस्या दे
नाविलौनुवजंविष्टपैलोको जगदेकोर्थवाच का। अ मते त्रिदिशाहारः खशभ
भीये यमुयान्त्र सवौजीवितंशाणजीवोजीवाचेकथाताते तजेः प्रख्या
त्लाकासंसारचतनानामते।मं धारः पारजनकः हरि वन्दते कस्य वृत्त संतो
जाः पञ्चवेन सुररैररौमिरः सुर पर्वताञय॥ नौमरव तमे विज वि होय।
Page 21
त्विनकात्रयेनद्रेश्चमेगलोमोदः प्रमाहाहर्षः प्रीतिरुक्षर्क्षवः समत्
तोमस्थानं हःशमीजाश्चरोखुरवं किर्व्यां निर्वाणिश्रेयसं नृते महरे
बलात्रपनितर्वाचवाक्तिमञ्मोहनदः सनाततेश्रवेनित्यशाच्छा
तस्याद्दृछराधर्मिभुणष्टायप्रयः स्वस्तेतेवसस्मृते इष्टानिष्टफलप्रदः
स्मृतेद्विवमयानेकं नागाधयेतेशतागंपविषाकोचितितव्यताऽपलिगमनि
हस्यात्पपसर्ज्यपपदचे सशोन्यातः ईतेरजेनयं चेबुवैडे मरोहिं बक्षवि पन्ना
वयंकाश्रिरताऽश्चवचर्जासपयाच्छादुपहोराचलिस्कृततः प्रणिश्मनसम समाधि
नासामाथश्चससमाश्रयः चिवःद्यापिनित्यमुष्टीपासनापरीक्षःस्या
Page 22
सारत्रि: श्रोकाकाशमहानिशाश्वेतमससमेत्समसं संतेमसं धेतमंधकारं
तिमिरंतिमिश्रमित्रात्रिश्रमिठं तिन्नछाायं। कल्यानमुखप्रद्युं प्रग
ज्ञानां तच्चित्तातेवादिवसमरङ्गासगार्ते यक्षं वनिधिष्ट्राणि राशिन
रानी वास्या दिशे नाक्ष्रेन्त्रामा स्वाने मतिरूनेराका संक्षैष
पीनासीव। त्रिशदहोत्रंस्यामाकुस्वात्यामृच्छवैसंताधा॥ याष्प्रभावेट्
शरदोद्रमंते:शिररइते षष्ट। वित्रादिमासोमपसाधिवोद्यतापरंश
कशवीक्रमिणो नतोने जस्याके शिता विष्णुजिर् मह:सद्योत्प:स्त्रप
सयो मासे मष्टस्यांपिच्य महाराजमिमिढं तिप्रब्रह्स्ते देवानांस्वा
Page 23
सन्दादेवीयुगसद्होत्त्यांहायनाक्षशरद्वर्भिसंवेसरसमयाः समाः।निदाघः
कश्यात्रश्चोवर्णाष्ट्टणपचयःसंवर्त्तःपरिवर्त्तोजगं तो जगधना सद्य
कल्पान्तासससस्तिःसंहारःस्यान्हाप्रलयः।सीष्टष्टकं फलेसघौउर्र्कः
फनमुलैरं।तेकाजंचतेतदावंस्या फुल्लरःकोलेञ्ञयति।दितिरदिदितहन्चक
क्रनिकरावचनिताश्चमातेर्प्रोकाःदेहःसुरदानेोरगपिशानोशनेप्य
राजानां।वंशाकीचकौभौपे नष्यन्तोवकीतितो।यापतीवविचित्रः
अम्पती दम्पतीनशा धवान्मीकरोदस्यरोदसीरोतिति।कशस्तेजि
नाठाडौसीरंशयनाशने।छसेयःसेस्याक्ल्याणं सोवशीशवंशमुनी
Page 24
रवं गच्छणायि दाईं दिं दशिख्व द्ररलं विस् वरीका जिनो धिसकाक्षमिल्ली कानी
रया सरधा मन्ध मस्ते कोते वे गुडाः धृतो सर्वनाजिमिकट्जालिकः क्रिया यथ
छत्थर्थः पतें गोशालेते पोकाः स्वघोनाञप्यो निरङ्गण॥ हात्नोहरलखर्जन निका।
उष्टा स्यात्द्रगोधिका यामसेव सयोज्येयो यामाभर्ने खे टकं। यामी एणखु
निगघन्ंताभ्या ग्राममेयकारतिः यामोनिकस्तुपाशिल्पपर्कं पिसरः कटाः
बोक्केः श्रवथिरमर्यादास्यादाघातटः सीमे सीमात्राब्धपन्थप क्षिनिके यन्दीव
भवेवर्मनी शरणिनः अयनेपद्वी मारः पधाचननिगध ते निगमसः यामयोरत
रदीर्घं श्रोतंपरिकीता घोत्तीरीपछ्रीस्यात्प क्षणःरा बिरालयाः वृज
Page 25
सयाजोकुलैंगोत्रेगोतेदेगोधर्नेमनगोमानोमीनाखामीगोविहोधिजातागवौ॥
ज्ञानाद्द्वनिबेलीवहीःकेज्ञानार्षयतोष्टवेः।सच्चणःसोरितयोगवाडवेयोयसा
करन् तर्केःस्मयानितचसो हनयोचस्यतराःस्मृतेःशारर्त्यःमत्र विजेयाःस्वन्द्रेय
स्वयोग्यता।माहा छस्या दुहतेरोष्टघृखुजरज्ञचै।धैर्यवहतिय्या शुरयो भारयाः
सवेकभ्यातः।सूरीस्यापृष्टवास्तुखं सङ्घक सङ्धार्वाकांशकटखुकैदं
सारस्नान्याजततकबेरन्।नीवेकीवशिरोदशाःसङ्धार्शेवत्तःस्मृते।नस्यतोन
स्थितःपाकेःघोडाष्टटेदेशःस्मृते।नयमेगखुक्रटास्याविशार्सं गौयते
अथयागो म्याद्रीय।चरनिबन्धहलोवासराज्या वाच्याजुर्नीरोत्रिफकाप्रु
Page 26
श्रीमद्कुुरुबुधेरनेद्राही॥व वृष्टेणपपाष्टोहीगर्जिनीवसावेंममाधनुर्र्
वषसन्तावेक्षयणीष्टढचेसा स्स्तेप्रचनोकावेर्िनजागोगोमितस््लिका।
अवेहीसरताप्रोकोवसेकामाचसंला अद्यस्यादापीनेपीनोश्रीवीवक्षनीशो
कालोपष्टवेनीवकीस्थाणदुधा प्रवरदुग्मावाकालोपसर्योप्रज्ञानप्रसिद्धा
प्ररष्टकावप्रभुरयक्षसति।चिजायान्जाप्रनिवस्रै।समसंसमीनिनिग
घानासी।दृष्टिसन्ध्यसतात्याप्तिनिकनी बालन मर्जिनी।गद्य गौसत्तचै
बंकि्रीक्षेगामस्यैस्तृतेन्धंस्यो ह्रीरंस्या फुर्गंसन्नौपयश् पीषं।दिसारंनेव
नीतांखुवाताहेयीयोगमवीमवात्तेक्रममिश्रुमदशिर्देह्नकानसयमथि
Page 27
ताानि द संदेश्य भूस्या सर्पिष्टममाजपमाहारा। सीनामस्यां घृतेनापयं चिलीनं हव्य
व्याता यथा मनश संथानो विशाखः रजकेथ्या संदामेहोमिनी द्वापयक्षनी
बन्धनेमते अजेलोक सयोगठःछागळे गलेहलकः चदरं कस्यति स
वर्पितकर्ण: पशुपः रचरः शृगाहीनसुभमाना योजेनश्रयः अचित्रास्य कुकुत्रे
कड्ढे करणा वृत्तिमिषेद्याश अनाष्टम विसरीस्याद वियं गुंघमारः
हासेरकं कालेलेखः चन्द्रो मयराव एव कलतेःष्टवलिकाः बालनयक्षौरी वा
नवरग हत्ते रासो नोश उल्पाथ्याः कोलेन्यक सारभयाणणः या चका
रश मुनेकोमटे गर्देश शख्या येः शोष्टकोमते ॥ मग्येका शान््ताचिशक
Page 28
इति स्मृतोऽर्जनकोरागितोज्येयसुनेकशरमुचतापशोनौर्क्संख्या
यापश्चन्नेस्मर्येतृङ्वेःदिवश्वगो सुतानातब्धा नामोचारएपश्वर्कं नीष्टजे
नपादादशेपपच्रेमिष्टाजानालोकाः यजाधौौ विषयामस्ते
रक्तया पन्नेरन्यात्दिघष्टोंनिगमसः यक्तेदौ नगेरंगरीदंगः पानीये
एवं धरीपुरां शङ्मचरशतिधाराजक्षनी निग्धाता।शाश्वनेगरमारख्या
तत्तथोपयनेगररङ्क्वेः विष्ट्रोमिथिनाख्या का शिवाणसीस्मृताश्च वैक्
क्रयनीञ्ञया क नयेच्छा महोयाःह सिनिनेखःपरकृट कण्यानगोभर्ध्
रहार्ं वंशशांतेशाकारा माफुरिरकंपाटटेच त्वनोली शिवा पारण्या मुरव
Page 29
निसरणस्मृतं।स्तेगाटकपथोश्लेशःसंस्थाननेवचव्यर्थं।गरुमिशुवासु
द्याघाटञ्वावष्टकोठिनः।गस्थाननेस्मृतंराजा मुपकार्योपकारिकाश्रा।
वासावसथंगडर्वैभुवनेस्थाननिनिशोत्तकंले संसंयाोनिनयो निकड्याप्पु
टजङ्गगर्दर्तेमन्दिर विश्म धमनिकक्त्तेवसदननेस्यान्वासुभेयाशा
जावाश्मिननिवशनेस्वसयेश्केवसाञवेसी।सरणमेगैर्निवसेन
माञयएकाार्थवाचकाशङ्ः।अप्रवरर्गजतिर्हं संयचननेस्याष्टेशा
लोगरुमिष्टिकादिरचितंशासाढाद्वेत्नानर्दायां।आयतनेद्हवानी।
मन्येषोधनचतोवर्म्यां सुखधवचलितैंसाधेकहिमैभे भ्रेमिकां।इदको
Page 30
श शुभमंगलाया हास्ते कोलता।पाकक्षानरसवेतीक यन्ति नम्दाने सौउशं
तिशयनने स्थानेवासागर विसारहा।आश्रयं शांतिशाला वाञजि शाखाव
मन्दिरसि यल्पविकयशास्या तपाणविपिस्रेथा।कर्मशालावका रूपणा
मञ्चपने मुदाहृतेषभयानीयेशास्याष्ट्रेश्लाप्रिव्रियः उपश्रयः
अथधोलोकु सुयानोस्थानमासस।मठस्यप्रतिनास्थानेमण्डपःस्याञना
श्रया।वाशमाकदेशप्रवणः अधाणस्याटलिहकःअजिरयंयोगैषोलोकं
वैदिककाव वितह्िका स्वाधारंबलनं श्रयमार्गनापरिधा।स्मृतं तैरैर्गमते
तिर्यक् द्वारस्यापरपरिहारयत्।जाद्यवेदनमालावतारपरकीर्तिप्रत्रा
Page 31
रूद्रंस्यासापमेनिश्त्रोणिरधोतिधीघौचष्ट्रेनीप्रकादेबलीमनी
क्षितिः सन्मार्जिनीव धनीन्यास्ते कनोव कतेः स्मृताछायन्स्यादेखन्तीर्
रूवाणि।गोपानसीहारुचेवेक्रसंदे नीध्रौबलेकीपटौ ते मङ्कृतिः कपोत्पाली
चिटैकसैञ्जा।वानायानागवाह्नञानकं जानाने याता। कन्नातरशकोढैर्वा
दशालाशिरोर्हं।खशिकावेर्माननेशनिन्धावल्लिय सथा।विच्छेदके विशो
बस्त्य रमीत्रपिनिवश्मनौ।परिवारःस्यात्परकरःपरिच्छेदःपरिग्र्रहः।तस्या
पकररंगोर्कं परिबरूपपिट्ठ।प्यंकःश्रोक्ने शया तल्पवतनिननेस्तत्
तां कृपाभयखुविदाैः।कथत्ते मन्त्रवारणः।यद्वापावरणःपरख्या
Page 32
मर्कथकेचनवर्णापत्रिलव्यार्थभिष्ट दस्योरछै दै। अपटीकाण्डपह
स्याथतिसीराजवेनिका तिरशाखणि। उख्याणसुपभनी वीररूपबहा
रद्यतां। वन्द्रो देयाचिनास्या फुलोवः क्षजकसयायंजेनंतोलेहैं तं विविष्ट
रूपशमासनावचत्रासंत ता संदीर्कंतेशकानी। पातुकाण्डमहीना
स्या कुपानत्यादरहण।।वीतृच्छखरवजिका। कस्यतिहरूसकः पेटीवदे
तिंबजृषं केशेष नैयकोष्टकंम्बरीकोते वेदा स्वाःक्षी सोड निकास्कृतौ
बल्लप्तमिक्तमुष्टानै स्ृताविश्रयणं गुवै॥ अंगशरश कटीडाः रसैनीवेदु
संतिकौ तच्छा खालीरकं नीपिल्रेकैण्ड सुयाता। कचारः परिक्षेयो नैगा
Page 33
सकनेकालो शाला जिरोच्च्हीमानः मरवस् स्मयन्द्दुभः काशिकामालिका
प्रोनापिन्नमस्यो दुहेवौ कटा शरीरः कशशःकट टानिपेः स्मृतः। कथ
रीकरका शोको चर्हनी वगतिको गर्गार्मथनी शोकाणिकस्या दलि
जराः अन्यन्यो मृतानात् संभनकं जिन्चा सोधीं अतिषवम वि। सोमे
भषोर्णशशक मिभिन्ति्रीया खंतेले दधािरान््त सोदोजनिसा। शनास्या
दाहाराः पृपात्रप्रवपालिका। यथगारुस्ति का शगाणरणं चिनपिको।
शिनरयापा यशोकतं परमान्तवे सुरतिः मिष्ट्रने योोजनञ्यं वसवारूप
स्करा। दहिमुण्डात्त चिन्नस्तु करिबोदय सकमः। दहिनसै सकौत्तैमिसा
Page 34
लिखं सर्वार्धास्मृतान्नवलोदकसिद्धौमहवाणिकं म्तं शङ्गारश्च
पद्यमोसंञ्तिर्जेष्टकं त्रष्टोद्मुखवा यायेसिद्धै। शस्ते सन्नोतित्रेषु
किरीट कृशिका चिनल्लीरस्य विस्रन्तानाितं विद्धिनिगोडी मस्य
दीर्वादेशखरा।वन्नेमत्यवहारश्चनव्यवसोञजनमनञजा।।वादनम
सनेत्तृणए महाहारोजनन्ने खद्यौपयोक्षसुपसम्पन्नत्रशसिया हित्यमु
व्यात्ता।विघ्सानुकाशस्ते चल्कोिष्ठंश्चाफिका क्षम्रेजनैपात्रे
स्थानैन्नेर्थार्थमिथानगल्भः धानुतातेपशस्यपकः सरकः स्मृतिः न्याया
नेपने गोष्ट्यासपीतििस्रपनकं तपहैशा वदैशोच वहाणै संप्रवेह
Page 35
ज्ञातामध्यसवेसीदुखरापञ्ञापरिक्षनास्यामदििरमहिष्। का कंबरीया
पुनसावकुङ्जागन्धसेसमाधवकस्याहोला। कल्पे कशन्थयामघैयकै
पिशयन्नौमाधीकसवः शोक्तः परिक्षवारणीमीण्डु। मनुष्य मानुषोम
सर् मनुजोमानवोनरः। मनुन्पेच्छनो नावे भृषपोरुषस्य विटा।धीरो
श्यामानलनल्वेर्विपशच्छते। वृद्धाविज्ञानप्रयाभृदोष निरूपः। हरिः प्रज्ञा
पैडिनौसन्ननीक्षीवृद्धाप्रज्ञः। कविविस्तोबुद्धिधः। बुद्धिधःसुधीलतिप्तिः
कविर्यको विसारदे। विचित्राश्मधवी संन्याचा नमतिमान्ते। प्रज्ञा
प्रज्ञाप्रतिना धारिषणा समुमुखखी मनीवाचादिर्मतिश्रमभैस्यामैवि
Page 36
निरुपेणाभिः।वैश्वरस्याश्च्रे भजतः ततेदेहसः सतेमुखवशेनतेकमी।ह होः कश
लोञ्जानि नितनाशिश्रितः षवीणक्ष। विधायावप्रशो बालो जेडोोजञोयेयो
जनता। मूढोमदाचिने ऐष्य प्रसन्यानाटसासम्भः।त्रवाणमणकमप सदमच
मचगर्धनिष्टमवेष्टो अधमं विंकौण्डेट पापं चरे फशं प्राक्र एकागा
रिकते खर दस्फः धिनिरोधका परसंन्दी।वालामाञञिन्दुश्च्यात्यिरमोक्षी
पारिपन्थक स्नापशपातायोर् रयथर्। सात्वोरःपश्याता हरः।द्वयंष्परि
तंजौदैक्ष येद्योर्मिन्तिस्मृत्।पाटचरपटवीरोबैघानद्वय संयुतेत्रम्बैका
रोतििनिष्टतानिशियेतोतिः शिवकरः।परवोस्तु पच्छाभीानिघ्रपरवशत्या।
Page 37
पवनतत्रयःपराययोःपदश्रृस्तेयष्टश्चकेः।कठोरःकठिनोक्रूरः।कशिनःकर्शा
दृष्टः।नयातनभ्रान्जे स्जतःपीनःपीवास्वीराःअथ यःपरिष्टः स्वामी प्रभु नतो
चनायाकश्चिन्रसिद्धिःक्षको स्वशोधिपत्तिसथा।नयाटादिशासा चापणः
श्रवणम्जीचकालनःआजीवो मषभरी नियन्त्रथःकथत्सर्।दुर्र्तेःपि
नाह्युदोनीचःकञ्जपखलन।।दशयाधीरोगामिदिनिको मसरी मतः
कद्यये हीनकीनाशाःकिंपवानमितर्पवात्पलाःच्छौकालीवेल्लुडाएकाथ
यावकाः।छुपद्रत्रिदाकिन्सं नविधिसुख्याःखद्वेणपाकाः।इवेरःप्रसेतपाम
रष्टथकजनाबर्शाशत्याथी।हंडाजनेकेनडुरककानिकौ जालि
Page 38
कशाकोः स्तकः क्षैलेन्यो स कउ को मायावी मायायी आ धृन्स्याहा
हरिको नल्ब कोष स्मरो नरः तमस वत्स के धाका ऋषियस्य नजा याति एरा
त्वात्पर पिण्डदाः परजातः परिबन्धितः सर्वनी है सर्वतन्लो मांसाहरामो क्रिनिनु
त्वात्य ज्ञानप्रवणः यः सन्तपरशु परायण ए। यत्प्रनो धर्ते गु एं सं कृते चं
निगधात्र्नो जपं लो भुने ने लोजा लसं लेपटं विदु। प्रमसि सुखुरित स्वसः उम
का प्रशश्ताः स्मृता। मूवीररस्य विक्रातां नटशारजटो नवेता। हरित्रेश्चितोति
स धृक्स्ती तन्कातरः गुग्नितः श्रौ कितास्िन नातिनानाथ चावेका। महासादो
भादाधाधागा माहसस्या नहोमना। तर्हाँ चन्ते शोष्टी एमिहो क्यो दस्ते चया।
Page 39
आवाः समशोधनेवाचिन ईशोधनेश्चरात्यागगिकमिह्लतिटैंभयाटेंज नाः
पांसो धागाश्वनीनः स्यार्घन्यो पाशिकसथा जंघलोजचनौगभी पाशर्यंशवंं
स्मृतां विशके: प्रभणकेद्रांगुरतिः स्मृतेयानिथयं तयाथ्यमानिषे
यिश कशला अथीमात्रणै: योकोयाचकथ विनीपेकाः यथो होणि हणयत्रा
यथ नोधार्थनास्मता छान गुले श्रत शातो जिघ्स्सु क्रित सथा प्रशना
याछोछोोक्षौ जिघ्साछुत हर्शेः समाः कोपनः कोधनः कोधीष एस्या व
मर्भेलः कापकोधसथा मघोराशः धतिघ उयत्र रघितस्वर्विन्तः शोकः पिपा
सथपिपा सिितः इह न्यानर्बडे टक्षा पिपा साथ समा सृताः रक्षकको ग
Page 40
यदावप्यिविजातायः इदं सुर्ययिन्याः स्यात्रेदाशंसै तेजास्मताः चक्षश्च यद्यपि
वाचोकाश्चो विख्यामाः दृश्यगादृष्टेव श्रतान्त्रयो विञ्ञाचतो च श्रोणि
रीतिश्चबल्ली हख्या स्नानाके सथा। विशेषने सोशीनेपस्थः कमेसंज्ञा - यतिः
चित्तान् सचित्दीप्रयोः छन्द सो मतेः धर्ख्यातापिते कृत्क्षेमुश्रयप्रणते
हस्तायो भ्रेयो वंशगो वंशानिजेके लोंचरित्रे चलितन्शीतां चलित्रेव समस्मृतम्। हृ
तापथयने संपत्रिरणश्चस्तर्ते संभ्रन्नं येर् बुद्धिर्धाक्रः समसन्द्रिययेमसं
संशयमुपमेन्यात्रयो जत्वाघोयशाविभिः उपसंग्र्रहणवा पिशाक्रः संतोतिवाद्
निष्ठान्त्रियाजो न्यश्रोतेश्यां सख्यात्तात्पदेशसद्दोदोतोन्तवामसं
Page 41
शास्त्रवितेन्द्रमपकेणऽमयो याचयाचिचरणेस्मृतौ। शिष्योन्तवा सिनो क्षत्रशि
शथाथ मे कल्पिनः। विष्णोराय पद्य होय याचयश्री कीर्तिः सकत्यचवे वने यौ
येः पासायणमुहतां समाश्रयः मेप्रायः स्या तारंपयंग रुक मे। धयस्ते स्या तन्तु
किष्टाः। सोमिततश्चिनिशितः।सञ्चसाराज्यो निधिकौ जानामीक तिक्सेया।की
शान्तिकखुद्ववेज्ञः आदित्रीगणकः स्मृतः।बाहसंकाररहीनःस्या देव कीसी? ह
तखन्तः।सत्यहानोपुराचारःसत्यकाग्नीवीर होविजः।धर्मघजोलिंगे ह्टनि रसा
क्षया निरोतिति।शास्त्रीवकाण्डस्पष्ट्रेस्तबं भुविजाधमःजातिमात्रौ पजीवीच।
कथात शास्त्रन्नेकथै।अवप्तमव धस्याचन्त्यामत्ताणितं उपवीतंब्रखस्
Page 42
वप्रह्रिष्णुद्रिएकेशावीनावीतिमन्यास्मिननीकंठलेन बित्राभावमनुप
स्पर्शमञ्ञने स्नानमिथता सवंनिर्निृपयल्तिते मा द्रौतेवत्यायं
पारासरीचितीतिद्धिमखरीपिनन्नः परिभजन्ने पखीवके मैदीतोसः
स्मृते विक्क्षममुत्रासङ्गघौका वृत्तिकातेशौ पयोसिपरकर परेयकाथ
तिकश्याना कस्यायट्याक्रोर्णंकंङिकावकेलु आशाष्टटिनौडो
वृत्तिनोमासनेवृणीसिवित्रकलादर्शीन्याते मुनिविर्वियममोतः॥ धवेते
सखुवाल्लंभी किमेचावरएणउयातछौगासिरगन्यालोपमुद्रपित्यघट
योनिः साचवात्यःपारासयेर्लक्षदेणयायासः॥योगयज्ञकृष्टसोमः सप्त
Page 43
सत् चमार्कः धरणः विज्ञानसंसरोबदेः सवःसत्रैवेकशत्।निर्मथःकाणमरणि
श्रोता:श्रृणस्कृततः।वेदीपिसकृतान्र्मिःपात्रमुकंस्वर्गदिकां हयणकश्च
रुद्रोः मन्त्रो येह विकृतयाता शानान्तिरद विद्धिः।ममस्योक्यानत्र येयं
चपात्सुचिज्ञायामत्र एषौृतापष्टु।हृतं वषहृतं श्रेययज्ञतोच क्षैशो
स्मृते:बृपति:साचनेष्ट्राये नासोष्टपतितीवतो सवीचदष्टविजेयोदत्त
सर्वे हृणः।विशयाणं विहायतेनमिर्निपर्बजेर्विितरं वाणि
स्पर्शनेमुसर्पस्यायावशनेदानं।यज्ञवस्तेत्याता।दादेष्टष्टीतो
बत्ती।इञ्याशीलोयामन्कोययक्षास्याहासुतीबत्ती।राजा राजजे न्याराष्टप्रज्ञा
Page 44
शृगालोजेन्दुकः शिवाफैरिडःफरवःपरक्रकोष्टवमंग शृजकः एउतुकरै
गौहरिल्यो मृगःस्याते सारगेरञ्ढाष्टनानरुकख्यान्येक्सयारैकेति प्रसिद्धा
वातामीशीचर नक्षसोरा।बली मुरखोमहिटकोवन्का धैर्गमस्या प्रभेः
जर्वंगोः हरिकपिःकीशयामशशा॥शखामण वानर इयतिन्ना।गाली
रुजेतिधीकाः शल्लचक्रमर्केट।कापकीडा विलंकिंचित कापयमितिः
कश्याताशलेनः श्लोकेत्या चित्त्रीशौनकशलै।याखदेयो वे नचैरा
पशवेःशायपदोः स्मृतिताःगोधमेशलिङ्काशींगोधरोनस्तुता म।।टः
सक्रेक्लोशःस्यात्प्रतिसर्य शयानका।द्राखुः वृषणृखःस्याड्या फुरः
Page 45
सवनके स्थया गुलेन्द्री विविजेया विध्रिगंधमृगिका त्रि विडालोमाञजारो वृषदंस
शके श्रताजाहाराकोसकावी मंडली चावरायः स्मृता: पते नपेंगः पतगःप
तत्री पशीशं निश्रे निःश्रेंतो वयो विहा यो विहे विगो चिहेगमःपत्रर
थाग रूमाना निश्रे निःखगा नागका। पच्छि कर सथेया विकरेः अण्डज नीडजं
या जिहिजाशक शिताः समानाथीः तजे रुद्धग रत्रे पत्रासंछ धने छदाः पikle
वाज सस्थाप पाञ्जमूलं तेपच्छति। परिशीकाश स्मृतां शके केनायोनीडजे चात।
वन्वृर्हमुतशो्रो टिडेयन् नेगग नेगिनः क वरीरा स्वाराखण्डी छचला दी बर्हणः
कलापी वासर्शा नामसूरः शिरखाबलः श्याम कंठ वाणी के कािखडा।
Page 46
हरः प्रोले कणी साः ख्ते में पितुः कोश तेकी पडली स्या जिरिकाणिपशा जिति
कथन्ने शजा गुजा तो पिठाः कोकेडं डिका। किपयाकःस्या नहाकोले स्त्री वि
भी वेडिको। विशार क्या चंशा व गुब्र सार मुखरा। छ ने नय नीलो
ैता वणव सो वकीच का। नीलोर्म टी नेव धाए पीता सहवेरी चेत मालनती
कथत जाना मृगधी रू शिका तथा। ह म गुष्य म हिनाग के शरके वेले
प्रवहपाता को विहार मपिकां च नारकं माच्छिनिकां विचाकिलं चिच्हण। वसिद्धि
यम मनो तेकं तेशा। कैं किरणते मुदितं करटकं उ ध गुष्य म तिधी यातपा
सप्तज्ञा नेव मालिका स्मृता। वैहं कें बैं गुजी वं स्या पुोग सुख सिरिका।
Page 47
श्रृनिमुके ढन्ति वसंतीमाधवीले ता। एवीरशर्लपोकोतां की खर् तीया।
कथ्वी कुरथखण्डण्डखं चिनोगृह गुधिका अरएएमटचीस्रे को तार कौजने वने
वपने गरुनेश्च तिना जिना शिश्रता नतोपकेथे याजाता ने राजा महीट नाभि
पयकोतेतामा कृ रूपिष्ठद्धयकी। नगरान्तिकला अरए य: मधि सारापिते: त
स: खण्ड सहारामातशोपवनेमु याता विजयंप्रमदवने पस्तुयास्मि नोंति।
सेहर मतिगरहोयकं उधानेख्य यमपारः स भैत्तलोके रन्येषं वितेकं न मुख
वाटीमोतेगहरदद्छिपाः करिगजसो बरमानकपा: कु कैं नै कैंरवारण नरना
द: सा मोद्रववे:सिं धुरछल्पार्थका रसिमिगपति:पं नाजन: केसरी। ह येतोनेरव
राजुखाभ मृग ऋषि:सिह स्यकंठिरिव: न प्रोमेदामृगच्छति विजये यात्रि विभजा
Page 48
मुमस्यामीमंजेग्योतोगीनेवाययेशष्टिक्रमशणौवा।शाकशाके टमारख्यानैस
यवाशाकानिनोशाके सप्त्रेत्रमषेणामचते्रे प्रभसंहितिति्रवले
खलानाशेलेःहितिधिरगोत्रेपचनायार्नगरशखिसानुमन्धरादि
भमन्नेयाथः निहितबःकट कौञ्जः सानेप्रस्तुं तते गुगु। गुगवं शिवखैक्र
है निर्विरपशबंतेसों गुहापाणसंभिःस्यांद्राराकं रसदरी।निर्जंगका
रे पोक्त पादाश धंतेपवेता।शलोपनाश पाषाणयावाणश्चवरो दष्टत।
गन्तितो शृन्पाषाणमेडाश्लोइति स्मृताश्च यकानत्विशाख्याश्च क्षैबु के
त्रामुका दयःश्रीखुरःस्रोवनिमिञ्ञ रूमा चलणैर उगानोरकं
Page 49
सच्चतोऽं खलयमुदेररारखटः स्मृतिरीतिः कोन्यासारष्टकं नथायि रिसा
रमशसारञजोहैकालोयशंथाश्री तीलममयः पारसवं कवयःकथैच
तिन्नाश्रो सीसकंसीपेत्रस्योदगम चमभ्रेकं त्रधः रजतकंजातेनारा्यता
पञ्चकश्त्याद्रमघर्ञजातरुपखवयं देर्म्यरुककं होठकेसानेकैं गौग
चष्ट्यो इद्रिकं नूरिवन्दासाः धृळ्यायेन्यास्त्र्रेपदेवाञ्ञनेदं हिर
एककममहारजतको वना निस्तःःकालंखरनामीकरबैविरपननी
यनामाानिरशमगजेमरकंच हिरणिरतिस्तेते शोणश्माप चराख
गःस्याविहूर्यंबाले चायजं स्फुटिकाः सूर्यस्तेह कृष्मा देहनो
Page 50
तिकरीरीदंत मृततं सव्यारीव गञ्जैधें। निगडः पादौ वैष विहिं जीरैष्टखवली
एकः॥ कलेः करिपाते स्वक्के श्रेशः शु ए च चात अप चाश्चोराजेवास्य स शोभयः
समरोचितो यालोदृष्टगजः शोकोरु सिनिनव वशा स्मृताता। ब्रह्ममरणादहसिपका
रुन्नारोहानिधा धिनः गजाजीवास्तु शास्त्रजेमेहोमाश्चस्तिमृता। कोजनानिको॥
डार्ः अरकरस्या धराहः पोवीदं श्रीष्ठ घिरके कििरधा याघोधीपी पुर्ं उरिकीस्तुद्धि।
शारदजे सन्यावितत्रकायो मृगारि। मलिषः समरन्ते कोरकाचौ कारोजनलायाश्च।
वाभ्रीमंस भभष््रीगीजकस्तिके यति सामप्तिः रच्छाब नन्ना ताक्केजे धृकायमस
मास्मृताता। अरपः श्यातु येञ्या कोके इयामृगाटके। गो माचः त्रिमात्र स्याते
Page 51
वनेषु चाररूणा। सञ्ञादापलिता। मृगीपिण्डो स्मृतो कुञताकं योरन्तरं विद्धि
करत्यास्ते गौजावे मेथःकरसीरःहानेमाहा विशाणवेशनोर्षे भ्राव
भयं तर्दर्शनयणीर् केस्पर्तेभ लिका अवयेनाला तस्या दारित्वाते ते
योरशः। दत्तायारु दत्ताया मर्ध्वस्थतिमान धवेत्ता कराययं भ्रै प्रोक मैगलिं
क लिका मतापितृषः पिष्ठमर्जेप पस्त्याबिदुजालनकं जे नय घिनोस्ते तस्या
युपानामदेवक्तिः ति यर्गस्ते प्रद्धा रस्तु गज:परितो मनः स धिरताकापि
ताजयो भक्नौघटा नाघटा। वृषकाच्छोवरच्छा स्या दालानैसीत्तत्यातापा
एक मेषुतं भोलं जानते मेकैशवारंणंछ नये बीज मारव्यातां नद हृलोसयोग
Page 52
प्रकोडः स्यात्त्वगुणैं क्षधये चात् क्षयंशारावास्तु शालान्या निष्टःकोटरः सृ
सृतः: वागर्वैवं वेस्त्रलेपोकं मज्जासारमुद्रात्तं करहतोजेवखंश्चैः पादोमृ
लङ्जतताशापाःशवाचनेभलोनेः स्याश्चायःस्थानंतेथा। नत्रामावरहोदु
लङ्जतताशापाःशवाचनेभलोनेः स्याश्चायःस्थानंतेथा। नत्रामावरहोदु। वद्यपयं दल्पपत्र
प्रवाणतःपञ्चोदयंकरः पञ्चवेस्याश्चिश्रनये चन्दरीमञजीतथा।
पनाशांस्तेनष्टदेःभ्रयंरस्योक्रःधोको हृतेपसवबंघनैक। प्रष्योंः सर्वं इम
मनाप्रसनेर्कशमेनेसासममारयाताकोतेकेञ्जलिककेनिकाक नभलमुकेजा
निञ्ञानिचित्जीलितमुमुपितोस्ते गुर्निदं विञ्ञिनते दहितां तबदैंया
कोशंपुष्येच्छविकोशावणकोशोःपाश्यरञः परागः स्यात्मकरैतोमघौ
Page 53
मन्त्ररनेव सुखमसिः सर्वे सर्वलोहंतेजसोसौट तौं रिपाहि तिरुदहा।
शिवरी शौरी रशा लौवने स्तििरगोविटपी क्रट्वा अपि कृजेः स्रु
रनो क्रह इये जिन्नाश शास्त्रद विष्णुरगक्रम पद पाद्या। अविकशीस
विज्ञयाः फलिनर्ध्यस्तु यानाचना। रिपा वृक्षो शाखः शौरी फलवानफ
जनितः स्मृतां मन स्पत्या स्मृतावे चैौ। यथ गुणति फलेतिव। फलं नये विना
वृष्टतानेवदेतिव नेस्पनी ना फले पाका वसानासु गुये राधयः स्मतः।
लताश्वोनै जीवछ्ती पति तिब्रेनतिस्रा अवानागानाव ब्रेः श्यात्रे तु
शिवरैं शिरः विसारो विटपः प्रोक्तो आराधसुसग्ध यः खं भदः
Page 54
कोमलतायाघात सुखैरजाञशकीरछदात्ततः॥वातिशिरारिरख्यातेकोशः
रोमनातः॥साच्रोजतेर्कात्याको याष्टिशखवे स्मृततः॥वैको वैको टो विज्ञ
योदनाका विशकंकटिकाजातोपीश निःशलोमु नस्याक् नेवायस॥ह्वेसो
येतले दाक्षणीकाबेकोगो मानसाकोसःवारनाहसैकोतोश वैरनावटतेया
प्राणोश्चराजहहमाशशन्राद्धाशितारःमन्यानमेच्छिकाख्याश्चे शोतवेर
एनानःपन्हराक्षशहरेहैौकलहहैस्तिस्मृतौ पद्योतपघ्लिकासेना विटिका
छत्रपघ्लिका॥जीवंजीवेक पिंजवकोरराहरजेवंजुलःकपोतो॥कारडवेका
ह्वेशककराधाःप्वेजातायोगया॥मघकरमधुपमश्चैवेतशीमुखत्रम
Page 55
चन्दकावकः स्मृतः पञ्चलोकाः शिरवंडिश्या कतापोबर्जे ज्ञाता अन्यतेऽप
शुक्रः कलेकंठः कोकिलाः पिकः शोकः कलेविंश्रुटक स्यामद्र बलिन्तु मनि
कञ्चनः वासीका शशिवा अशोकः चण्डः स्वरञनः खेजेरीड: का: श्रेणी
कचयो कोरथः धावीघटाः सारसभुच्छ्रराजो शोकास्रिः सारसीले हण व
वरिष्टः कटकः काको बलिपुष्टः सत्तखञः एकडके बलिन्तु कुञ्न्तः सरञजी
बीचवायसाछल्लुकः कौशिका शोको धतििनशी टटने॥ काकोलामो मक्र
लिपिता तपका कोरा नायेः सकचायं समुण्डः कटः रणा सुधाः कि
किदिघिश स्मृते शशर्तो नास चता जङ्गः कालिङ्गश्याटेः सारङ्ग शात
Page 56
सिद्धत्रयो नपदेत्रै पृथ्वी नखले नपतिः इशवनरदेवे लोकपालना स्पः
यनेष्टराज रायजन। ससंघाट परिकीर्तितः॥ चक्रवर्ती साचिन्जोमा मध्यामि
मेडाले शरान्त पत्रे तेभेत्र समरवकीर्तितां॥ एककांहे मे सिंहासनं।
रशं स्मृतेन्रासनें ब्रह्मावेः द्वारख्ण्डोद्वारिकः छत्राहण्डाचवरसथा छसा
रको द्वारयोनोः पतीहारा भुवेः स्मृतेः अपसर्श्वरधारः धणल्लिगृढापोरु
बद्ययथर्थच एमित्रजः साशोतेरकउ चाता मेत्रि वृद्धिः सहायाः स्या द मायाः
सविचे स्थयासोवस्तिकरति पौक्तः पुरोसथपुरोहितः महामायाः धमेन्सस्या
स्या दथ्यनोधितिः स्मृतेनो विदाः सो विद्धि स्थापत्यो संत्रकी मत॥ मैत्रेस
Page 57
स्वाययस्तास्थिरता स्निग्रहश्चनात्रलुधीवीव सहायःस्या चेवेकोस्तु चरास्ते
गः धयायौ धृतिकस्ते योश्चाय रक्ति अताप्रते भ्रेश्चितो ते स्नारेव
वैसिक्कोनेर॥ कीवाचर्धर्ष्टो भेदकस्य नभ्ये सक॥ त नयैर्यजे नैपा टो चेति
याप्रटति स्कृता। आरणिकाः सुपेकारः सद्धःस्या वल्लवेसथा। पनोरोगवसुवि
हेयः सर्व हिच्छोमेनीतिति विहोसिकः के क्ल्तिक्लो वृधर्वासंतिककोमते। अरिको
साच्चानर्मि कैलि्रीढा च्रेलेते नैसचित्रेच्छनी कस्तु सेनानी वाहीनीपति॥
अथर्गामाजावहायु योनागधयो बालिः कर तपदाभ्यांते यो क्लं उपपेक्षा सु
पायजं लै बोक्तौ मुपात्नान मुश्चारस्स या मिसखं पबोधकामाजवैधस कौ। ३३
Page 58
वितालिका मंगल पाथ का। छा छडने स्यानम्बृगया मृगवयो पाप धराखेट का
रयतिनां सर्वरंवैशिष्टसत्रिर्जीतिरंगमतः:तार्दिहरिसुरागाणयुरुक्तौ ।
घाटको दयोवाह । रुणदेशोतोक्षेण संजा सुखरने कहभी लो कौ कवीछते
शाणौ रक्तकोमम्त्रवेस्ति मल्लिकाहसितानित्रिव्रिनजासुभ मेतः श्रीष्ट
हः कीशिनंजया श्रीष्टाये स्थलोने भजानिया कलीनास्फः पारसीका चेना
युजाः। स्कारडुविनीताशयोतालोकः किशोरकं अर्चनीवट वामामीप्रसन्
तावा जिनीस्नाः लम्भुेंतु लोगर नेवाल हस्यात्जाविः प्रयेषख चनेधी
ए मथ्ये कशपे खुरा शकाः ययास्तेत्याप्तलययं संखलीर्के विकं स्मतं तर्म दै
Page 59
एकशाखाताः वल्लारमिशोमिता।र्६ सप्त रस्यः स्यात्सर्वोचैगोरयोद्धा
वायाही।वाजःपञ्चछोदाहरणशृङ्गैनीरजेश्चलयार्थःअ नःशताङ्गःशाकटः
द्नःकथ्यरथःगन्द्रीकंबले बास्वञ्जूफरीचिनिगधातोयोगपेरोऽचिनेयो
कोऽष्मञ्योपोरिजाताकःकपीरशःप्रवहणनयनाञ्चत्रिजाशर्यकथतः।द्वाधारी
द्वयरथयोयुद्धार्थःसप्रयकःकीडरथपुत्रज्ञनाजेत्ररथःस्मृते।चक्रंरथयोगमा
यत्यान्नेबृचरंवयुगस्थरावेकशेराधिनर्मिनानित्यक्रस्थ्येपिडिकोअएक्रोरथं
मस्याद्िनिरस्नायेकीलिक।नयेतोप्राजितात्ता।दत्तणछस्सारसिि।सञ्चष्ट
कथयात्सतोवसरथयोगापनो।चारहनेशेरणंयुगंयान्नेपचयिनस्मृते।शबि
Page 60
कायापिनयाने स्याद्याशरोशयत्तरोम तेषपदातिपिन्यादातिःपदातिकेपदानायाः
मर्दानाःप्रदिककाःश्रतिककैश्यापदसारणैदृष्टसौखलेनपटेकेनटीगुमिलयनीशाक्
निकावनिधिष्टाःश्रृवकःशवकःशंकःश्रृतेकेःप्रलोकःयाश्चत्रयांघ्रछाने
नितचशाःशिरंवमृतेच्छवक्षंदशपोतेस्वामाभ्रिनकंचननिगधातासेयामस्समिनति
समीक्ष्ररमरंसंख्येसमीक्षंरणायधयेसधनेमृधेससमुष्टयाःसेयतेकिनःसेय
गंघ्रायोधनेसंप्रहारकानोच्छच्छंदेमहवात्यागमाःसंस्फोटप्रच्छिर्दाणप्र
हकुणज्ञानीकाजेयःसंगरासीसंपरयःसमाधातेःप्रधातेशसमाकाययःजेनयं
स्यादृत्तिसेपातेःसंमर्हविप्रदसथाअनिजातििरसातिमित्रत्रिपतिपह्र
Page 61
विपत्तिविसेभिरयाःआर्तोसुदिनस्निधिंखिरतिप्रतितापिनयं पिपससुहन्तः च
यथपीयं यथ स्तातोभि विरीव साच्चैः। शशपं पशौ आच्यो प्रभनीकोतिभन्मतःः
एत नासि नाघिननी पताकिनीवादिनीवेसन्न्योच कैंच मृवेरिन्याः नीतकीस्या
नीतिकं वाचये येतीपताकावाचत्र स्याक्रतेनेघजेःअस्याबृला वबृला स्यावृद्धा
भमुमुखक्रर्चैः संनोदाःकच वेर्मतछ्राण मरुच्छदः। क्षगररःकं कटोमा
हीर्शा नञ्जालिका स्मृता।त्वष्टकं फलेकं चर्मौके माचेरेनबुधेःश्चर्मिनस्या
कंचितोशने बोदेशते सया सर्विनिसारमिठति सर्वसंंजेह नंभुषःयसे
नयामिनिनिएण सम्ज्ञतदतिपहलजेनो हिनिशस्त्रं प्रहरणसाययुधमखवितर्वि ३५
Page 62
धन्तस्त्रमुका मुके मसुकं कर मसुकं येत्र मुके वाशत्या दिपाणि छलके स्या दंतु
कैञुरिकादिं मुकासकंत्रेय धादि येत्र मुकंंशरादिकं अखाञुरियासा।
कादेतुं धनुः कास्ते नापोश बाश नेडणत्रा भावी याशं चिनि गुण जीवाण
रधासंगर एक्षपी निषङ्ग इति विशा पाणत्रयः कलापः कार्मके कौटिर्वे
दटिनै के पत्रशर मात्रे एणत्रा एच्छत्र धंखवे विशाण्ड्रे के लैं॥ सा येकाः
वद्ररकोण्डष्टकाः पात्रणः रमैंग शिनिती मुखवे सोपा। सर्वयिश खु बाणः
बहौडे नक्षणत्रा नागाया तीरीने वल हंडा सनादयः काण्डज हास्त्य। पे
वपाली नाच दाशं के त्री श्रखवे चयात पच्छ लस्ते हशैशर वैबे निमिर्लै सम
Page 63
विदुः सर्वं संदंशभातिभरा्रेन्मुखमुयानश्चराये चमुखखान्क्षणं पञ्चपत्री
नित्त्रेणोजमुक्तिचेडो दीप्तिर्गे स्तीव्रतान्त्यासः कन्थिनियोग्या
त्रमस्खान्नेवलरिकालधुरसशीघ्रवधीतेन्रेवखसुसित्तः मनेवेदप
सारिण्यमस्ते ह्य यत्तःखगोः निस्त्रैः कर्वानत्खृदको नयेकः लैपण
स्थान्तोस्थिरिरासिंद्रसोतरवारिरमण्डलाग्रंवा कोशाश्चयाकारखृपिष्
मंस रर्तेवधिःज्ञसित्रकामिधेहु हुरिकापवेशास्त्रकाया पर
यथंकंस्तेरशप रस्तुवधितेसथानिशोतानिशितार्धंतं तज्ञितंवेसमेंस्मृ
ताप्रामौनिगदितं कुतामन् रोधगुणः स्मतःकवेकंकरपत्रेस्यात् परिघः
Page 64
परिधानन्याष्टिपठिसमस्फोटुरवण्डीशंशकाययानिधिमालेगदार्दवत्री
धाशीखजातयःमारैणिसरणिनिर्हहैणसट्दनेनिसरसने निषेसनाधा
तनेपशमनेषमापणीचर्निविशसनेपवासजे।निवर्पन निर्वासनेकेहन
योपादनाित्रेयानि निषेयेनेमौतांक्षमयाहिंसाचसंज्ञपेनै नष्टोगरही
तदिकघोषको दिशिकानयेक्तौ। यखञनान्तिताजेोजिनकासीजिनादवा
छद्वौनेमवरोधक्षसाशौनाखरमुग्रतोत्तानिष्कामदिशितिनयोतेरास्मम
सासामाचामाामेनेत्रोघ्रशीनातीरुजीनीकासिनीचायोछायोपिदोसजा
बर्सेनीछौसीमेन्तयगनाखंडरीवाअबालमहिजालननाशमोरमनी
Page 65
नितंबबिनीविनिता दयताश्रितीपर्शीन्फका कांताश्च्रुवे साचवतिः कुदितनातननया
शत्रीकुमारी कितोकन्या किं चित्रोढा सुशासिनी पयोपतिन्वेराभो लो नशाश्रो
ढावाकोटची। अष्टराजसंमारी नशिका्रे चात्रुभः वक्षटी विरेटी वादितती
यचयासीखियायो अष्टधाच्युयो नारीसाकाचयनिकास्मृता धनेरिरघिष्वा
का वृषस्पती रताशिरनी एतिपनीजीत्यति जीवतोका ये जीवसार्दिनापततिन्ना
ब्चोनिर्वि रयतिधी याता विश्वार्धविधाशेलोको घणो ना निक्कृषा अयवेणा
नित्जुपुमुण्डण्डयस्याजी सरखी स्मृता अवीरुदक्याचरजछल्लाहात्रयिका प्रस्य
तीव्र नारीराका तन्विच्छाचरजा शुकन्या नस्याघखिनित्ता निण्डु सुखयाना
Page 66
शिवराहोवर श्रीमलगासिनीछिद विद्रमव मतवलिनि निधीयानां रूपा
जीवाचश्चाय गणिकाय अङ्ग नयका चण्डा॥ राजं कैले प्रतिबन्ध वारखा मुराख्या
सगापिकङ्गिकानोस समुद्रः के प्रत्यश्च्रे॥ प्रशके स्था प्रच्छा हनीसे वारिका
स्मृताः कृतिनीशं जलीबं हटी। मेरधीगन्धधिका घोटवोटा तथा चेदिसीस्या
कुटहारां याञ्चालिका प्रतिकाकाष्टत्वादानिर्मिता॥ स्मृतिणयेमथधीव
ध्रुवरं जलरिका हाराते ककलत्र वे तयोसह वरीचछै॥ सधमे चारणिपञनीजा
यावेग हणिरहा तमयः परिणयने पलिग्रह ए विवाह उदाहे क्रल्लवालिका
कल श्रीपिनित्रतासु वरितासती साधी संशला वैधी की खरण संताभ्यली वरनी
Page 67
शर्बिली कट्टपकाः वचिन्यात्रिसारिका कंसस्याक्मिना पतिर्वरिता नत्री व
जोकाथावा रुथनी कशेरा धिकोशुरमणो गधिनायोगः सज्ञः मेते तिराभो
अश्वतजुजा भुत्रा प्रसति सुता सुकांत नयश्च नन्ने इति प्रभिर यथ स्मनौ श्री
पञ्चस्रागुवीस्या हतर्वरी यगु विल्ली। दाहर डडाटो हतेश यहालन सावे सममास्म
ताः स्निमासावेजन नेयोग ज्रेन्द्रणतिः स्मतः। अरिष्टः गाहमिमिंति सन्तिका नु
यनेबुद्धिं विजातोव प्रजातावव प्रसता श्रीनिघधातम नशयोराजः स्यादुच्छो च
कललैं स्मताक न्योच्रे सुकोनीना जेर स्याञटी सुताः बंशुकी बंशुकीपुत्रो
गोप्योहो सीछुनतः स्मतः। बालको निर्कागतेपशष्टकाः शिशुः शावोडन्त
Page 68
विज्ञानोधर्माणि वेकोमतेः यथयाच्छविरोष्ट्रयोयातर्मश्चकथाताजानात्र
चिन्मसा प्रोक्तो रक्षकरणो मित्रौ सञ्चित्रीजननीव मातावेसावेताना
त्रजः पितृवा सुखार्नीपत्रे वक्ष्रे हस्याखजावती चक्ष्रे स्मतावाहृद्धि
तानेयश्च्रीजाताहृदितः पति। हृदयः नस्तातेनेत्रो सर्वोप्रेश्कथन्
शृङ्गः प्रजापत्यः क निष्ठवरञोजन्याष्टयोत्रष्ट्रे स्यास्तेजात्रयो
याण्डजसथा। तात्रीस्याष्टपमातो जनिन्यायानिसछसाच्चिन्जे योतेत्रेश्ख
शयोयामयोयाजिजे येःस्यानासमाधौर्यमौर्यः सगतीःसोद्धाःस्मताः
याटवत्रेयाजाया यानरक्षकस्परं श्रीमीयः छजनोवस्तोजातिथौ
Page 69
चत्ववः सञनायःसपिण्डाक्षसगोवाशससमास्ता॥ तन्नेखसन्शे हतेनशरीरीं
कलेवरंव्रियहर्देहिककाया। अर्थगोवेशश्चव भण्डारञ्च पिण्डाङ्गत्वगाजेधनस्य
मूर्भिं नासि पादचरणपाणिश्रयपञ्चशाश्वकरहसा॥ काशंकाशका
एकश्लोखभनेर्वापाणिजाननेखवरश॥ काचीपद्यकंलेत्रं वाजघनेत्राणि
कटीभन्तीक्षया शारारुहसुनितंबबः कटीकडरी रञकेष्ठोना गुष्टायु
चोनेस्यात्रा काटेशो योसि यागुतां कंदेहरो समावष्टजेोजधनः
पाकाजागोयोनि रूपच्छथ वरं गम्बरमन्दिरं। शिरःशाशोको येमद्रश्य।
बल््यमेह नासाफसीजाञस्या दष्ट्वान प्रसेतो जद्धाचटुंटको खुफकु॥
Page 70
एकाश्चोस्तिपिञ्चाञहरसोदरभङ्गल्काङ्गगर्वास्कं गुप्तयःकरशा
स्वाकर्णो श्रोवक्रतिश्तिश्क्रश्चवैलौयाचलमननिर्मया। शिरथ
लोकेधरा गलःकण्ठोरस्वाचर्यो कित्रीवाकंञुश्चितश्याताभवि
जनेत्रैशिलिनौच मथ्यमस्थगुतामुण्डोजनागमसके मालिशिर
शीर्षमृदकानिःस्फःछण्डोवदने वक्रान्जलप्रनेसुखमास्यमानने च
समतोहगदाष्टिनेत्रलोचनचल्लर्न्नेयनावाकलणश्रीलियाश्रूर्णि
बर्ध्रीदन्तेयनजेलाशाक्रौमानिन्येयौौमपंगःस्याकैनी
नकोयनमथ्यमासाशाकृर्णञुभो यमथास्तकाया होष्टपयैनम
Page 71
सिहनी नाशा का नाशघाण्वक व्यातर रसर रस्ना जिसकी तो उकाजाह
मु याचाच्छाभ्रवेष्टुजो बाक्रः भुजीवेस्मी य्तबैः गंगेोगङ्गः के पोलन्या
हृदुः शळ्यार्येवा का मुकोण्ड वृषणः कोशः संयाहोमुष्ठिरोता जथवद्रो
शयाशंभि रकसि चिश्ववेहणः रोमतेनरुके नयनगतं पन्नेमुखगेते
सभ्रं भयरोदेनठडे उष्टयते दतवाससच्छा उष्टायो यथबौलेोटम
जके लुञ्गो में शैवा केन्नाव बाङ्फुलेधाटा सवटन ने कोटिका माण्डरसि
उत्थवेच्छो रुद्र पयोध रक्षा समाना नामानि तको कैवेमुखवेैक टैना
निशिख्वाने चत्या निभृजमथधारा वह हो ह्रयखाने वह हो मिलैति एकाथ्यो
Page 72
कथयं देशनेद्विज दैतरददनाकोडमंकेतसंसंगः भाषागागवेपुषा
स्मृतः।ष्टैष्टश्रीत्यपश्य मोगाः कटावेकटशीधीकी। जीवस्थाने नविन्म
मं:पाशायेषपदे मनोसीमंतःकथनेस्त्रीणां कशे मध्यं एकति।कसा
सिरासिमृहजाः कश्चन्चित्र शिरारू स्मृतिवाजा।।तविधा विशेषश्याः वेणि
शामिन्नेकतेलोकशर्यःहृतः पशोपाशःकेशाखु बेक्रो वकाशा हृत्।
जलेकेन कुटलोकिशात्रमेरक मुतं तेललोट हूं।बालनाौत्शिखवा:प्रो
का:काकयपशः शरवेडि का।।यलिपं गुरा।।कशाः वैत्रिनोज टाशीफाः।म
बन्धपाणिमूर्लं कपिण कृर्षः स्मतः।नेयोमेमध्य प्रकाशः सत्ताप्रकोडा
Page 73
कर्शिरांशयोः।वताश्चित्रं मनःखान्तेर्ह ध्येमानसेसमं एकायनेत्तशकायमे
कानवेतञ्तेऽधिसुमानसीीडौौडितार्थोमानारथ।षद्धिमिन्द्रिय्यां
तौहद्शीकं करणे स्ता।मध्यगुुली कृपरयो माथगामिकाःकर।बद्धि
करोश्रात्रिरिनिसकनिष्टका।मपङ्ङिटोगुलिमुद्धिःप्रस्तिकंविनितो गुनिःप्र
सारितं गुठिनःपाणि कश्याते धनेजलल्ल।प्रार्शस्याव्याद्शिन्यो ताला।
कालो मथमयाञवेता।गोकर्णानामया श्रोतायति भ्रकानिनष्टा।आ
कर्न्या मेषमर्वावषेण्तिकमेषसाधन्ने नृषणं खादलंं कारो नेपथयारणे
तथा समालेञजनमिढंति कर्मारिष्टि वसरय।खासकंहसविंबैस्ता
Page 74
परिस्कारश्च रूषाणि। तिलकंतेमालापित्रे वित्रकमत्रं विशेषकाः पुष्टारचिता
ललाटपहललिकेशत्या रिखाञजे शिखरखते मण्डले कपलेर्ष्ठषु
चित्रा विताकुशले:।ञञलिञलनल नि निघ्न यववती तिंकं मेधुस्त
नैचपंप्रोकै लोदितं चैनौना काश्मीररं चविद्रिः कालये गुडैस्मृतो। नैद
नस्याम्भजे यज्ञं त्रिस्वेंडे रोदणमः। मृगानातिर्मग मह पोकाके सूति काबु
भैंकघ्रा राघने सारः स्त्यागुरुसृतो। तौ धृक्लेमुखप्रलोः मेगरगोविले
पदेञपसे याने परिधिमन्मरीयचन निवस न्रेत्यायाचरणंसंयानं परिधि
नखतरीये चाच्छा धहरिकंवरक्ष्रीएण। वासश््रेयातकस्मृतं परिधिं करिषि
Page 75
भोक्तानीवीतयोद्ययोरवीरसंशीरंवासकर्पटलमाढदं निवससनेवाश्र्यम्बरमेश्रुकम्म्
केवस्त्रसिवयःपत्यायातः॥वषेविधेविजेये वके स्ख्रे कृमिरोमजे पतनोएश्मे
साकाशयोदुःखजंहामिशणातोकाष्वाससिवाद्रेक्षं चक्रस्योनावंवैनीः
अरहस्तेन्यान् चेवासाजीर्मुकेपटेराणा मेताभुन् मनी यंचो चर्त्रिविद्धिशा
सुचाएकार्थश्चिककोरन्त्ररक्षाकोएसिबैला॥ैकंबुकोवारवाएस्या कपी
सन्धिनैलेकः।ष्टमानामाल्या मारख्यातेकेशमथ्ये तृगतकःभत्र्रेष्टकीशस्व
लेखिशुरोन्न्यसंनलमामकंिनर्र्गचत्रात्रिवन्त्रं।विकहके सु सुहौलौनीवा
योलेबिनेधाञःशालनेबकमिनस्मितेशापाडाशाखरोलंसा।वत्र्सा।सिरसिस्त
Page 76
यदाकर्षार्पिदशन्तानयोर्लोसावतेसकिं जेउयाव कुजाहोइ नकका
समासिढकंमश्तिष्ठं ककजेमञजनमनिहितते भदृष्ट्येणोमकरति
उङ्कनाडपष्ट्रेकंंडेलं कष्चिष्टने कश्लिने करंससवे कासिक्येयानिर्येते
केशरंगदेशोकंवामृश्लें विश्रषणंवापाणःपरिहार्योत्याते कटकोवेले
ज्ञानतशाकंकळेहसससत्र्रेचचित्तृप्रतिसरनथया वृक्षात्री वालेलंकरंसोमवे
त्रिवयेकमितितीव्यात्ताङ्गगुत्याकरंसोभाकं मंशगुली यकर्मिका कथ्येनंग गु
लिमुद्धावानावधाधिशबिनाहरा। कलायाःसत्तकीकांवीमखेलारसेनाथया
कतिस्तैंसारसमानंकिकिणुपुबटिका। सिंजिनिनयाडपटको सुखलाको
Page 77
खञुछरां मेंजीरे दे सकं ख्रीणो वर्णजत्रणेतया।दवहंदशतयष्टिर्थो
भाणवेकेः स्मृते।हारोगुच्छा इगगुठौवौघछ यत्तेक्र भान एकाचल्पके
यस्तित्यात्कथले सांचे केति का।प्रोकान्नत्र मालाव सग्रौविशिनिमो
त्रिका॥हारमधे क्षितैरन्नो।नायककेतरलेनचिद्रुःहङ्डामा एं विशोवं
निशिरसिद्धितांअङ्कः।किरीट मुक्षीषं कोटीर मुकुटसं मांराशोशौवि
नृपास्याहतिद्वोःमुखव मास साता निज़ाननं निशा मने निष्यनमवलोकौ
इहवाणोदशिनिहदास्ति।घोटने वसमैस्मृतां कटाह दृष्टिवि्रेपषब्रह सिते
स्मृतेहह लक्का पत्रण्रीहात्रपामं दाह मुचयातोअङ्कः लिंगने सुयगर ने माक्र
Page 78
परिवन्ताये परि श्रङ्गं। आशलेष्मे कपाली कोडी कर एवं चत्यार्शे। संशा
ने न गुचने संभयोगोर होरतिः सुरतं मोदंयुक्त मािनिनरति कृञितं
जया रमिष्टशो विषयातरयश्च विशाः स्मतः। जीवनंश्चिर्राजावावा
तीव तिनिगघातापणञजीवा वनिजेः प्रापिसिकोनिगमा खविेट हो।।दि
गुणिकोवात्रिबौष्ठ्वाजीच कृशीदेक प्रोक्तः अपमियक सुधाराः स
अस्थापयेदं चने वृदिः कालो तरप्रोलं कृशादेष्टचि जीवनं परिवृत्तिव
नमयोयानयश्च निगघतापत्रेयः रोत्रकं प्रोलं नाटकावत्रेयः स्मृतं
हताजीवां त्रिनिकः स सवीलेः कर्शक उटटेबीना सद्यो सस्तोपोके वत्स
Page 79
नेत्रं च केहारां हस्तेस्य योगले सीरां फलेलं कशमु चाता यो भ्रे उरामि
रक्तषः शम्याचयुगकालकं कपिनोलोष्टनीलोष्टः कोटी संकोष्टजेह
नैश्रोभान्तेन्धिमें स्याते सीनालालं गले पतिः गोहारौ विहजे ल
वित्रा हात्रमुखयतोधतोद्रा भजनेतोत्र्रे हनेद्रात्रमिति स्मृतिखवाली
नाचजेतिः र्जेभ्यो नखने स्मतो खुशाफेथेमरा श्रोतेः करणः स्याया हो
दत्ते कुत्लाः मय शकं चिं सारु कशोभन्ने शिरें नौते कौंडे हपो
गुहो लो ब्रीहिसं वकरि स्मृतेः रक्तशालिर्शालि क्तमी निशाल
यात् हस्तेः कतितेः घानिः कोद्रवेः कौरक्ष केः मां गल्कको मेखरास्याते
Page 80
सिद्धिार्थः सर्वः स्मृतः।आखुररीराञ्जिकाचेन्ति क्यानराजसर्षयः।इत्ययंगुःक
क्यानैगुरतेसीस्यां फुमाहंसा।कल्पःखवेडि कोजेयाः सान्नश मनीषि
तिन्जैर्जनिनःक्यान मन्दिररण घन्तवश्िलनि।श्िल पिंजसिलापञ्ञ:तेथा
खवेउतिन्ः स्मृते।दणभसञ्येनीचराश्याकाकेशपा मकोजेचेत वेल्लानिपावा
कापोकाकाढकीरचरी स्मृता।इत्रसंसञ्येतावन्दा।इष्टुकाशिपटाव
कतितोसफलः।इष्ट्रीयवासुम्भमना।दशरयपकारक्यान तृणःशदौच
वक्षर्वृक्षनोःपद्यपञ्ञश्रक क्यानरचेकेस्यांछ्लिकराःकायेच्छरजी
चकाः।आनीरास्यांमहाश्रदो गोपालोचवसेथा।वष्टवकाष्टटतत्वा
Page 81
स्थकारश्चवदेकिः नाडिंघमश्चकैलोदः सुवर्णकारशमुक्तिकोजेयश्च कति
कामिनिकारोऽमकारलो रकार स्ता चुरमृदिवाकार तन्बिण्डलोना
पितृस्तृतो: सालाकारस्तुविजेयोमालिकेधातिहौलिकःॐ तकारोश्ला
ज्यास्तातेन्त्रचयायुःकैं डकाःसृङ्चारको गमहितेचवायश्चनवेके:ले
पका:येने गण्डःस्यातेरंग गाजीवसुचित्रेतोकमीलनप्यादिकं सर्वेषसकर्मी
स्मृतेर्द्धे:शीलाजोशीरश: श्रीत्तमोरणःक्रशावेजाजीवेयाजी
ऊबानरतनोटसथा।स्तन्नाटीन्हुधा।शालिनःकारश्चपोकाश्श्वेतश
मनिखति॥निर्जस्ताद्भकः ककल्पालसुशण्डकेकेसौधी रोहामी।
Page 82
मस्यबन्धीजालिकाः श्रानायेःकथनेजलं कचेनीमस्य बन्धिनी।वेशं
शाकः शुनिकः स्त्वा कोटिको मांसे विक्रीयात् नास्या धान्यस्य खाने। जे
पाणीनीचकलर्शीचर्मत्याढकारोनधवीश्रीचक्तमताष्टगवृलैक्षे
कोथ्यांभिर्गुिरिको मत्तःछल्ारञुवारसौचट संत्री गुएस्थथा।
पाशःस्या बन्धने्रेतिःवीगुरामगजालिका अत्रवसायीयंडाकानो।निशा द
यजनंगमसःशपवपक्षद्धिवमातेर्गक्षगा स्मृतःकिराताशििरानि नि
स्थाघतिन्हां नाहेलानटा।माला वृष्टदोयोत्लाकयेत स्वन्तजास्मतः।
तयःरोगगाक्व्याधिरोगल्पतगहोमोसपट्टेंच।आम्रमामघृताकः।
Page 83
उपातापा र रजो स्मृतिः चवेष्टः क श्यते कासो विपश्याः पथ चाला दवषुः अपि
साप सद्याः सानिश्क मथः स्मतःराजयन्माद्वयः शोफः शोफे यशुरिशो।
किना संकथयतसिभि॥ पामापञ्जख स्मृतौ। कैहि टिंक याकोंडाः कहयने
तथाखडीः जामर्जिगरलकं प्रजागाराजागाराव विजनेयाः पिटकेः स्फोटनो
गण्डाशस्त्रकंष्ट्रवौर्वं अपदे वल्मीकःष्टत्रे शृगृटु स्मृतःकेश्रा
मिं्रलुप्त्रेस्यादर्श्यागु दकौलकः। माधुः पिलैकफश्लेभो प्रिसाययशोषिन
सः वातकी वातोगी स्यानेग्धदाः धनासिकः। क् नेयःस्याण्टी पिक्क्षत्र
हस्मुच्छ्र्वस स्मृतः। पिबण्डालाष्ट्रेष्ट टिनिस्तु हिनौरालोससः खलनति
Page 84
यापि चिष्ट्रः स्यान्नेहेद्रलुशके एचवाक्षेभस्नेढमर्कःस्यादाच्चिरिरत्
याताजडकटाः स्मृतासुक कः कन्त्रकसुवाके क्रतिःखवंजपे गुस्थोशणि
या जिनर्िकल्येणिकेस्तेच्छिनिरन्नेनोनिःस्याते वियोचितनासिकः।गडि
नाकथ्यास्तेक्षः रचशाव सुचामने।ष्टमिशिल्याः शरीरःस्याते किरणानः
सवेकथ्याजादार्दी निष्के विधेपाक्षःस्या विकिसकः।ल्पचयोति
किशास्यान्निहनानुरुयात्ोजं गु्लिको विष्रिनषकयात्द्याहृदिदि
कः निषजर्ज्ञात्पजञ्ञुरगस्तेच्छा मोषधौ।मिंमौनि संथसेंवैल
वाणोमैंश्लोक्यकव्याटेही पिष्टीलीमागधीकाणा।श्रेष्ठीनागरमुका
Page 85
माहिशस्ये विष्णजं विश्व्यामः कंयाष्टिमभुस्यात् मतोच सादिनीग इवी
याचार्ड्केस्तेग रस्तो तजञ्जीरका स्मृता धल्ने मलिं क्रें रूषणे च
भानिनिष्ामवेवित सुहक कशबरूभेम योकं विकुषेणे व्याषर्दि
उरामठछ चाता हरनः नयप भत्रीनाम मकीशिवा कािनिरौ चिं
त: स्वाचितर्य त्रिप्लोस्मृता। एड गजेष भुञजोटा द फघ्र श्रे महक गधा
खः शते कलिकवतीरू निदाघ्रिकार्टको रिकायाध्या धराख्या मदिषा
यथच्छो गु गुस्याप्तलैख कः महारत्तमिठिकशोनेव समेधसः हिंगु लें
हं सप्पादे वाचरुविह निघधाता सारसम माजके होदें मधुगुणर सथया ॥
Page 86
उसीरंचीरणी मूजेजेडा विलेवालजजेजला मस्रकाकरविहिहः स्यादेवावजत्
हाकयणोछाछपस्ति्री नहलापुद्यतायामातिष्ठानरन्जेमानोयो
न सिकोडै धितीर्यंसे मघ्लं।धा।दण।चड चा सुखवं पणताले विरोवतनिके
त नैंतेशा।भिजोचनेप्रौकंनागेजौरसातलं। निमि्त मगाधेरतीषुन्त्र
श्रशिरंचपाविलंव विरोज्ञैरमटादे निविशैरैखरापकैहरुहशा।२
निरयोपुर्गतिश्रवेनरकापिरकीर्ते।नारकाजेंत्तवःपेताजाचयाद्यवाति
वाहिकाउयानेजोकार एधौका काराबैधममुयोताद्या बाख्शेवेट नाडु
रचे मत्रीपीडा येथातथा व्याडिनुरितं कुःहत मधमेहःकान्मिखेतेमा
Page 87
काश्वीत्नाः कलमेत्रवमशजार्पस्यात्यात्कंपाशा। निधनेनाशोमृत्
मरलेपेच्चैमिग्गयो: कौत:सं छास्याद्याष्टातानिमीक्षे नैनदीघिनिद्रा।
दपशभुरूपसं पन्तः धमीता:सौष्ठितमते। धेते पारतेश्रनेथा कैएपशः
बध्नायात् कवंश्च:कश्याते मे:हस्मर्ममकरभेण। अष्टकवराजिनैवमी।
हृत्स्कुकपरिकारितन्:च प लनेलोग्ले मांसे पचनेपि शिरतेमामिषौकवौ
नरसाममे कौथर्वविश्रंस्या दामंगधिकौत्स्नजेलोहितंमिथ्रकाधिरमस्कशो
लितेयकरस्तेयातोच्छ्रीनिधयेकी रसे कन्याजिनैतिति्यां निरांशरा
स्याच्छि कं काजेतेथा स्याद्धिपञजरां रासोसि करोतित्याते कपालैशाक
Page 88
त्वयेयता सावाच्छिनस्तेकं क्षौलं गुष्टः स्या शिरो रुचै।कैडरास्यान्ब
हस्तायुः स्नेसा स्वायुः शिरः स्मृता।मात्रकंस्त स्का स्तोचण मेहोवशाः
स्मृता।ैत्रत्रेभरीतेन्कातितेकाते खण्डयन्न्ते।१३ धृष्ट स्यादय मासिच
नितिलयेकौशमकस्तेनामिकीटसुनीलंगुभुक्ने कश्ससमस्तेः१४
उष्ठाचवेबद्घाराचवेश्नोचकरः स्मृता।हृस्थैकीटं चविचिष्टा भरीव
समलैस्तलौभैं वीर्यस्ते बीजाममिद्र्यां रत्ताचया शमशानं स्यापिच
वने विता विधाव कन्ते१५ कैं दित्तंरुदिते शोकं वितापःपरिदेवने।अप
स्मारणे मृताः स्नानि।नियपाःपित्तर्वाणा।विशेषर्दंशक पनाशनेसर्वे
Page 89
सूपोरगयाल भुजंगुजंगकंञिनसघ्ननागतागिनत्रिफैल्तष्टदाकौ
कोहरकं त्रि किचिरिढपणिसनेकईवय दहतै कौश्रतायां गुजंगमाआ
शविषा विषादीर्र्ष्ट्रेण्डलीजिम स्मृतको फणफणफटाष्टोकी विवं
स्योररलेमनः।२आहाःशरींतोगःस्याहासीहृ निधि यानाविललैगो
गोनाशा चाूसोगरःसयुच्छलेगिनिलयाोजिलोहोदुिनस्मतःः
अहीरलीस्यादिमुखराजसपर्घसर्न्तुकानिलयेयनीमिमेकि।कं ब्रित
कृभुजंगमुकाचवौ वम्रीकृटनाकै वल्लीकावामलुरश स्थापिनिको एिती
कासवम्रीस्यादुपदिहि काअर्जेष्टलोकुरैसआलिश्रृकाःवस्त
Page 90
चतुर्ंशितयोहारदर्शःप्रदीपनं रसःसौराङ्काः केशा ततीको शु विषयषु
यताश्चस्त्रङ्गौकावसन्ञनिश्काले कृटी देहारलेः का कोकोलो चिस्फुरलिंगं
ताद्राशोचरणनेकेशभः आयपक्षयोथ नरसपयः भक्रामसप्रयोः कै पानी वैसी
जिले सुदकंवारिशाशबैर्वा त्रएःपाशःकेराजस्तेल्बनःवीर मन्दःतेनीरौ
कंशाञ्जभुचनममतंजीवनीयेदकंचाऽभत्तलेस्पर्शमगाधगं तीरस्यान्त्तीरभ
स्वार्तिगनो नातार्येनायोशाकै ततेकन्त हणृत्तं तो। प्राजेयमवस्यायु।
क्षुदिनंशाचिन्द्रमिच्छरवारंस्वामधिकस्यानीहारारिसंधातोहिमानाचारक
Page 91
श्यामाव पुष्पकास्यास्तेकमत्रिशणमसमवातेमोजुरामविकारी।
शमवक्षर्सिमानानाथरशकरररख्याते धिरुद्धचोने सुसरितनिरकृपा
रंग पावारलोयधिरर्चजलरासिसागरसमुद्रोः ३०वीवीरंगरगःस्या
तो तन्मद्रवेवकशन्ते मिर्कलिकौलनौलेन कानलोलोन हरितयो ३१ मयो
होहक्लादशौशुविलेलाष्टिशवारणः वल्लो चे नमत्र विजया मयस्ते स्वय
गते ३२ सौयात्रिकः याते वणिके पोते धर्वहस्कृतं कृपको गुणहो
स्यात्नियममः कर्मभरकैः श्रेतेजेजलवरसभं कुररयादानिधीयाताजवे ५०
Page 92
रः स्मृतितोयादः क्षैञ्जीने के उयान उठ के छपेयं क मठाः कृर्मित्रायो वदुली
स्मृताविशारिण विशारःस्यात् पृथुरोमाजले वैरोघोषमस्यः इपतििरमिमिप
श्वमीनरशाकलिौच विजयः। मेहस्वं द्विणष्ठी नःधो्रीश फरीस्मताः
नजेमीनशलचम क्षलीराकौतमनः शालःराकेलो कैलिशोराजा चोलोदि
तश्वपन्नवे कौ तङ्गमीमूरवांगसर्धावर्दियोमस्याः मस्यविशेषोमका
रः करिमकेरोत्तितितहिशाख्या चारिनतिमिगलिग्र्ना। दयोमहासस्याः
छुदांडा मस्यमेधा ता पाताभने वक्यान इट्टरूपदाः किंत्रेजेकोज्ळकाफ्
Page 93
ईश्वरक सः।मेढकत्रैव कोशकः शाल्लरोखुिदरि।४० चद्वैंगमःश्वगस्याह
व्याघ्रसहृदो स्मृता।यावंताहशयेननरखरगोदयस्थलेजैैचा॥ तार्व तः
सन्निलेजोपिजेलसवृष्टि पिवजेयाः छत्ता मुक्तामागिकं काशिकेयं मुका
स्फोटः सुतिक्राख्यायतेवा४२ कैं धूर्श्वा घलुका छदननाश्वा शृङ्जे काये स्पत्याका
पादचिरटः४३ सिंहघः स्वैन्तीटिनिनीतरं गीली नहीधुनी निर्रणीच्छ निम्नगाः
कृष्णै करवाश्रोवतिनीसरखत्ती समुद्रकों्ता ध्रिनितीयपगा।४४भो श्रत: यो
त्रात्रिनी कृष्णष्ः।कल्याधीशपवती सार्रोक्षेवप्रभुविजेयोधि उधेदः स्मृतः
Page 94
तीरंक्लेतेटेकंळे प्रणातो रोध्ये व्याता अवीकुलने मयारस्यापरं पारमिति
स्मतोणश्चैतुकृते योर्थमाच्रीःपयसंत्रमः। प्रसद्याहन्सोष्टहिःफे नोडि
डीरश्यात्ध्वःषवाहोणी वक्षराशतोरया।स्नतः।संस्कृतसंगमोनाधा
सावधच्छनिगधाताक्षमेकलिन्दिनद्वीपेकेतावालुकाःस्मता।माध्य
दीपमंतरीपल्हयख्यायाशयोमतेः।ष्टवत्रकाणिपकानहोस्तःःस चर्व
रणश्चव्यात्धारसरपण्येचत यमस्याुकुपल्पवः।तरानोर्दिनिननी बेडा
नादौडौ हे पणीस्मृता।अरित्रं कोटिपत्रस्यात् गुलिन्दमंग व्यातानागी
Page 95
रथी सरसिररते सरद्धिल्पप हीजाङ्क्वीत थागगंगा मेहोकिनिती त्रिपशगासनि
दरात्र्रिशधीर्ध्कोधौका।गोदावेरीभे गोडा कालिन्ती दिनकरम्य
मुनाशोणहरिपबाढा।मेकेल कन्याचन में होरेवापविसंतेपन्नेनेतकं
कासारंसरमीसेरा।श्रीखवातोदेवखवातेत्याते स्वातःत्वाघ्ररिणीजेवेताप५४
आभरच्छतडागेस्याने हाजीपालीकेश्या। परिवाडी धिका गौलावतोयाः
परितःपु्रापपपरिवाहोजलौखासः उच्छैश्चभ प्रवंस्मृतं। वधुषोबिन्दवचःपी
कोष्टखतेःष्टेनो स्वथापङ् पिच्छलेस्या छिजे पिलेपकः सादानिधरःजै
Page 96
वाच्यं क एमः प्राक्तं बुधेर्वाचितं यथा ५१ संहेस्वपत्रंशत पपत्रमेंडुजेकं
शशयंतामरसेसरुकहं विशप्रसत्तकस्मन्हाप्तलौ सरोजम भूर्जिनालि
नवं पक्षश्च रोष्टराजीचमरचिदं वपन्नैकंजमिष्यतारकेको नदेहि शोतों
छेडरीकैशतां गुजं।मागमेधिककेवक्रासद्याहिन्दीचरमुत्यलौ नीलोत्पलंक्र
बलजेयोकिरचकं मदविटुः १५० क सिर्काबीजकोशः स्याते किंज्वकं केशो
रमस्तैंमणस्तेयादिशोकं दोबिशनीनालिनीतवेतोऽ मे दतीक्षमहि
जीवाचैं कीरचिईकृताः शोवानेशोवल्योत्रं जले शुकैचैनी । लिगा ।
Page 97
श्रेयकृपधिनर्नििशरीवेडीवृत्तकं।निपालनसमुदपापनववाद्याहोश्वश्वर कथा
ताद्वृष्टघटनेवेटीययंपादावत्रिरिघटका।पांतेछसारिनिघोका प्रणलीज
लपक्षति।छ।श्री॥इति श्रीजटहौय धर्तोया मतिभनरैमालायो जाति
कोंडेसमृतीयंसमाञं॥छ।हणौणनिकरिकायेनिवर् विसरखडैंज
समूहसेव्याः।समुदायसार्थवृष्णणिकरवेकदैबृगगोरायः।वयसे
मवायवृत्तदेसंहाहसमाञ वितानाने संहति।प्रकरगणाणधसंघसी धातेवा
तकलोक्ररास्कृततो।।२पटजैपटजेवंत्रयं बक्रवा लेंतेसैडोजालैजातैत
Page 98
तथा वृदा। वारसामं श्रतसमाः इष्टश्मलोशवंक्षकाः हृददेतेनोवाएण
वाकिंचितमात्र संसंसो इच्छालये टयः से मा। ध्येयधारणार धवेकमप
संचर्यैवारंरासाम्यांपष्टेभ्य सुमनुतेमेवमहं मंजजुप्रियं मंजुलितौ हृदं
लोरिमाजाहरा। वक्र विरेकोंपरे गुहं। साम्ब्येसागु चव गु वुरु सुखमं
वामस्ते जैपशलेते पमष्टेप्रधने सुखख्ये धुरोगंमुख्यो पगा ध्वन् चव्रेभवेसं
भयेसरंसमभच्रे मे संशामणप मत्रएपमुदाहरैति। शोकचित्तर्कमोदद
संशयारेकच्चित्रेमाः चिकित्सा विकल्याश्चत्रोिनिरकार्थाचकाः १९ स
Page 99
मीप्सनीडर्समयर्भिभारतसादर्शंश्चवेशं राशीपपकं तथाचपर्ये न्यायमन्या
समावृज्ञःक्षमाःसंनिधनमानोतिकं संनिर्मष्टं आसन्नंसविधेपार्श्व गुणतांस्तुपदाते शुचि
षसष्टेपरधरराशस्यविहितस्मृतं धक्सममानः सदशःसहृदःप्रद्याकाशः
प्रतिमःप्रकाशश्चैत्यासमःसंनिष्टः ईयिनिनौः शक्षाःप्रयोगश्च गुविषणीया
जोजलंचपलेवदुर्लघु गुणंतरं परिच्छञ्चमधारो पारिच्छञ्चमवशीराश्व जाक्वं वं
यजेंवकथययंति चक्रंष्टिनिनसंजंगुर माविद्धिघ्तिनेनतंजनि जिंञनमरार्ति
जोज्यांैंचित्तधूर्मिमश्रितंशाके चपलेमबुमछत्रौकौ ऐैंवितमाशशीघ्र
मरांअस्कायसचरं च्च्रिवृत्तमवेसागटति सतते संतेतमिनिशिमञसं ५८
Page 100
वशाष्ट्वतोऽविरतेमनिवर्त्तेस्यादकार्यममारतमशकं १८ वृहेदुुकगुः
विभिन्नैष्टण्यपुष्टकुले महदिशोलेवायिष्टं चिचित्रलें वरिष्टमार्थसिध्यते ॥
यथयुग्मनगेवयुगत्व वं धितयं यमेयममलोधीघ्रं सयो सुगङ्गं मित्रंपरकेथय
तस्सिद्धिर्वाज्योत्रे रिप्जेन्नौ चपत्रुर बक्रलैबक्रान्ष्ट रजे प्रशन्न मुष्टयम
निधीयेत १९ १९ वित्तित्रेनिवितंव्यास्ते छन्नेकीर्णशर्क्लेशाकलेनिरतेप्रर्ना
जिनोनार्थशकाश्चारख्यार्तेश्चतिद्धिष्टं दिशांनिरसतं। निरसम मयनि
द्ववशाशोपिरहते चिद्रुः २० न्ज्योकारंप्रिन्वौ निकारश्च पराजेवे ॥ ज्ञना
हन्शाश्रितवितर्काशकशत्या घोरप्रतित्तयं नीमहांता रुणस्याद्रया
Page 101
नवाशात्रैर्णतिशंतेरवचनयावदहै २१ सर्वे सो चापटीर्नो सोहा
हीसोद्दतथामनेः स्रीधीतिरजये संज्ञानेमगमेध्लोके आदिरथ्य
पुराचिनो नद्यमशाक धुरोस्मृतेप्तय्योप्रेमारतोपशाञुवेर्मेतवत्ते २२
रहाध्वच्छन्मेकोतेिनर्शिलाकमुपक्तनी। रात्रयोश्च यजनेमध्लोके रदैर्गु
त्वमग्नयात्केतैवंपटेंकृटेज्ञलेनो पधिहजैमिर्नि नितेव निहि
स्तेयपादाहशामोरिनःपर्धावामास्पृहा काङ्कामानेन्यारु विख्याया
आर्सेसावित्तंयार्निश्रित्तं नियतंस्मृत्ते २३ जाञजरहस्तु रायंप्र नैप्र
तन्नेक्षराततनैप्र्लोकं नयोचेनेवीर्नंस्या मूलतनमजिनर्वत्रुं २४ निष्टं
Page 102
चिष्टितमुर्द्धपरिचितत्तेययज्ञपिरसिद्धोऽवर्द्धितमुकुलितंत्याटिट्
मुष्टतेव समये १८हृत्समप्रसकले समंससंवैविश्रं निरिविजाखिले वरंब
ढर्घनिमासकले चिन्ने साममीत्यसपर्सममानसेजाः१९ च चर्ष्मि वधसं
यक्के मुष्टे मुक्तिं चनोदत्तेमंचज्ञातमपर्हितमिशत्याख्युरसेगरसंभो
खितिसप्रवाप्तप्रव प्रतिज्ञाचार्द तस्या द्रवाहलं लीढा वेशा चलीढाचा मूलीका
मर्प्रलोकं मर्चननर्कामलंवशीकरणं चित्तिशारानुसायःएशात्रोपोनुतापः
स्याताकामर्हौ तन्नेरौहीणपलवंत चिनंततनुः निरतरेर धनेसोदैबक््रे विरा
जेते रा३३ निचडं निचडीशवं डढंगगोढं पत हृतो कामश्कामे पयाणिनोत्तीद
Page 103
शमु चातिशर्थमतिमर्यादिमतिवलनेश्चोतावचक्षमनेतिरोशनेमयं नहि
रूपं वैरणी ३५परस्परमिथ्याक्षस्तेमानोजनित्तरकं कोते दूर्ले विनोद्याया
कोडकं चक्रं हते ३६जातीत्याप्यो वलीपंथीराजनी च कश्चोताछोरै
शतदाकारणं मुंडने चपनैस्कतों ३७त्व्येमिदाचिलाप्पोमानोगवेर्िनवेद्रै
कारः ३८उत्राविशाः संगः सर्वैन्तः संक्रमस्तथा स्थापाः भो एणच्छानबलजेघ
मत्रोज्याञृषभतेरं सहहः शत्ता पापापयो रूपान्तजोविक्रेस्तेत्यापराकेमः ३९
प्रज्ञाकोशणाकिणाश्रेणदयावचक्रणोघणः शतीतीक्षा मतीौ नत्रेयस्यायाद्
स्रम्बक्रः ४०शतीकंकाजयमाशीकोदरस्ता सङ्घसाध्वेसःमश्चत्ति ५६
Page 104
त्रिलोक्यान्नो तिरुकोमल्लिकतागणवलोगडौस्तो देदेययष्ठकथाना।
गविविविषा विहाराःत्यापरिसर्थीपरिंक्रमेः८२प्राणिश्रेयथाकोठिर
प्रकोणश्चकन्याता कस्चनेमलिने कृ्तने मलीमससमुहो हत्तै।८३उत्ति
याचर्ममपाचेतोमृल्पं चात्तेन निपिरालाख्येलेख्यास्या।जिपिलेषौह्र
स्तेवाचर्कल्कनेकर्तनेपोलोकंवधैञालदनेतथाचचयःस्याभिपयोसोवा
परित्रञ्चचिपर्यः८४श्रेयनेगेथनेगुफाःसर्दत्रिरवेनोस्मृताःअप्रक्रौप
जापाःस्यातोदपञ्ञमपाचयाः८५उद्धत्निमुढादने माक्रःस्याया स र
Page 105
सितं उत्पञ्जले शर्कलकेल्पपद्मवेगतम्।४१ गौराःश्वताःसिताश्चशो
बलेश्छोश्ववलौर्नुःहरिणःपीण्डरचैशनातेस्त्यपीण्डर।४२ अरुणाःशो
एकर्कोमौजिष्टःपाटलनेसयातोऽः लोहितस्ययेकाथोः कञ्चतिश्रोभाय
उष्पाता४३ स्मितर्तिसितञजलकालेनीलैर्श्यामौ। रयोमञश्चपामलैरामं
पलाशाशंहरितंहरिता।५० हरिकभृःकोहारःश्वपिङ्गलोपिककीर्ते।
तितंरुद्धिमाख्यात्।रयोमञश्चकपिशंस्मृतः५१ पिङ्गःपिशङ्गः इथौ वै क्रतः
कपिलपिङ्गलःसौरैगःश्वेतनोवैषःकञ्षःसपण्डरा।पिङ्गुरुःपीत
Page 106
एकः श्योभसः श्वेतः पाण्डुरः एकःश्यामोजञ्जवृक्षमौषधला: सचकशाता से
नीलकमदपशितीतोशो का नादरीमन्ताः जपाकेशमसैकाशलो हिनीप
रिकीर्न्ताः परिणधाष्ट्रीपशायनुपाचयः अर्क्रेमश्रययो
विषयःपरकीर्तिः ५५ ईस्या श्रेह नाटं जोमिथ्यावयी वकीतिः। क
सृष्टिनृष्टिमया शोरीपथकल्पना। चित्रकञजीरकत्सारवेशो वैसमि
अर्ककण्डराः कर्खैः करखैः सारा। सेष्टष्टःखविताःसमाः ५७ आययज्ञकेषु
कं गास्या कुञजेनिकारनिश्रणणकं सुच्रेन्त्रखौ विविरूचिया।
Page 107
गोवत्लन्याश्चतिभृजशतिजोमंधनीपमुक्क्षसस्मेकार्यार्पवारित्रीव
विशिष्टं क्षैवीर्सं क्षतेखमिर्त्या आङ्क्षतीपमयेवमपशमंगताकोदे
शं चात्ञणसु सुहतमुकेटिनिनोतििनोथी । ५० समाजेःसंसे हाच्छा नीसूना ।
सत्यापरिच्छेन्दोवितित्रमुक्तत्तमार्यिनस्भयलोभमिशाता ५१ पापाक्षिनस्ते रलितोपषधि
तल्लुजितर्तेत्ताशुर्कस्यात्दुवितर्त्याज्ञश्च प्राप्राोपयकंथया ५२ आहितं निहितं न्य
क्षमामारपितमिनिसस्मृताबध्घिनधमासस्तेमपर्ध्वन्केथत्ता ५३ वचनंनाति
संशनोविजीकंंसर्क्षताराणचिच्छलन्ताविसंवादानििश्लोपश कीर्तिना ५४
Page 108
यनीकममपराखंस्यादागोमेतुशाश्चिव्रियोग्यां प्रणतिश्त्र हृद्नेयः भ्रणिपातेश्च
सांवर्नो च धृतस्तेपसो सोचावारक्षोचसक्रेण चदत्तपपनतेशाज्ञाभपस
नक्षपञ्चित्याद्प्रष्टचयमुत्तंगगमुदयेर्दीर्मायतां अयं त्रितं खाण्डहा
म सुभृञवलमनर्ज्ञानोत् विशस्तेप्रकते स्व्यष्टप्रप्रकाशं स्फु टामिष्यताते ह
लेकपदेत्रे येमधाःसपदिच्छ स्मन्तः विशकंटोविशालेस्यात् करोलं विके
टं तथा निस्फुलें चैत्तलं गुष्टनैष्टपटे चिष्मोन्नैअवगाहोजेनदोएणि नि
वदःखवृत्यातो धमादाहश्चनवक्षमाने सयोदद्याभमनतिकमः ५० निच्
राजपयोगःथानन्दृदानागः परिश्सर्ताजवगीर्मुञह सुपन्नर्श्चयज्ञचेत्
Page 109
समाधिं सययंचिदुःश्चाज्ञापसत्ययेददाह्णिणमृत्तिक्लानोत्क्लाशर्येपधुरमपध
ध्या १२ ध्यानपरितांपरराचीनेमपचीनेपराक्षुस्त्वा स्मृतौकोशीघ्रमालस्याममुपक्षु
परिज्ञां १३ चिद्विषेवी चिक्षेजारपर्योहारश्च शत्या।काकाशक्यमित्रोल्पौ
निरययद्धिचिर्हिंगगिका १५ चासोष्टवस्यादेववृतादाक्षःभसजेश्चायतोपययो
यद्धको वन्दीदीपपणाञ्छस्तेः स्मृतौषायःन्याोज्नयोगश्चमन्यासोनेशानं
स्मृतौमाधंमुक्तिफलनेर्ध्वनर्तेस्म्रोवहलंगुरौ स्मृत्वाणिजं वाणिजं वणि
जयाचेसमेत्रयो युद्धार्धीघपयजयोतादार्मिनस्येवेकरीरकंशाक्फुत्तंखा
निशपायोया कृत्तिनिगिकताष्ठाडिजेसंस्कृताभमिरयःसंक्षानमुचता प
Page 110
सत्ययमुर्कं सधर्क्षमुपायेमुपसर्जननं।हालाार्पस्वोजनंभ्रेस्वात् सवेस्या
नमो हृदयेमचनेसादिष्टशङ्गङ्हतिचर्मवासकासमभुञःसंप्रयाक्षेयो।बधि
शमस्तयबन्धनात्७०ज्ञातश्चितित्तं प्राज्ञः प्रतििनियर्तिने स्कृतो सपत्राकरणैषलोक
यथप्रप्रया पिीडडनोत्७१समासःस्यासमामाहारःसङ्कल्पःसंयेद्रसथा।व्यासःप्रयं
सोचिसारा संप्रशाष्टस्य विसरः७२उन्नतिलित्ते स्मतेन्जननो।लिप्तप्रज्ञस्तेपीीडितंप
नत्रपत्तिंमौलोककुशञंशार्तोवसरतिःन्येचितंस्या रोधिप्तिंस्त्रमृदंचितं
कावितितंसंृतितेप्रलोकं रूचित्तंङितंस्मृतेत्७८चित्रश्चःप्रतिबोधवि्रेताकयान
स्वविश्वाससंसंमईत्याप्रमलना।अयमोहीविचित्रकारःस्यात्७९उपाभिधर्वि
Page 111
स्वात्त्रनिधिभस्यमनवकरं त्रिचयंञ्जदभंस्यात्त्रिनःशशं निहित्सिततातप
कारोतेवप्रदोषः दोषप्रदाटीनोचमेत::कार्यञवेरंलोकखुरंगमर्विरुयात्।
शशसोयं येक्षञ्चवच्छो रवेत्तसन्तो चेनातोया चद्धिष्टुशष्ट्शाकाकारश्चनिरस
हनासें स्वचास्यात्यनिश्चयःप्रसादःप्रमयोःस्मतः। प्रवारणंमहोदाननं संकत्यांका
ममानसंञज्ञायासार्थकंफर्टमेतर्गुणिनिरर्थकं।छच्छघंनिर्निमिलंस्तोद्हळे
यधिधीयात्त्वाघमाधममोशंस्तोर्निर्मवायममथममथममध्यमीर्यवेम
येदिनिनमुदाहत्तौन मस्याचन्दनाभौौतपस्यात्रिनयमस्तिति॥ परिष्टव्याबन्ता
दानेभख्याधावगितर्मता। निलिं गुच्छमसारंते फल्लुकफल्पलेनस्मतं। कलिले
Page 112
गदंश्रोकंलिथिंश्शिलिशता सतत्रष्टिन्येछानमच्छानवगौरवो
सेच्छने संविचशः स्यातेदाखाननपतः:सयो संकथयान्न्योसंगीतिशति
पणिनाःषग्रेत्राश्चायतेभर्जेतेसाहाक्कटिन्रेतिसणा चपजायास्तवे्रेदा
सामसोध्वन्तस्मृतःताथतिप्रप्रयःप्रवांसंकारोवासनास्मृता:स्मृतीमा
चित्तमाक्रांतंप्रतीष्टप्रन्तदाहत्तांपल्लितंस्यासंवीतंप्रतीष्ठंभृत्तंस्मृ
तेच्छमाश्रःकूटमश्चैस्याश्चवतापावटा:स्मृति:धर्मश्च्रेनोश्च्रात्मास्यादाम
वतिजागारः:स्मृतंपुरुषेमानिघ्रःमाचारानिकमक्रियाछण्डमप्रलनेंस्या
जाठि:पञ्चशरास्मृताः:अदमहमिकात्रस्यात्रयक्रियास्तइयाश्चित्त॥
Page 113
याक्तियातस्पर्शशयांकितितयवृथानिनिववशाःस्यासाममाहाधुपशकांचिधा
ज्ञाःसिन्ध्रनादात्तवाच्छौडोगैइषायुत्वरणैप्रचवतीवदंयार्क्षिन्तुतोप्र
चविविक्ततो।२५परजागोगुणैकैर्पश्यर्र्र्र्येतायामस्तेतेश्री
नधिपरिणाहोविशालतो।।२६तिद्धि्रीजगल्लावृधस्तैतायामन्तिभनरजेमाला
यौमामामायौवंवशेर्समाग्न्रे।।श्रीगादणाएकाथेयिनिकृनिशास्त्रःक
शितःकच्छिह्ज्ञानाएकेस्तेवचशाहस्यबज्ञप्रश्रेष्णुवत्र्नोरुदेपिखंडडप
रखविविश्रचयेयेककुण्डलानाप्रोक्लै।।धारिप्रप्रतिहारःशकारास्त्र्रेयेपिक
पिशिखर्र्शपयोर्त्रपिन्नतेस्यादाहवनीयार्भिस्त्रिज्ञैतोसंदाहरपिवाधर
Page 114
मा क्रः कलाहरपिकलशणौ उसनाया मापिककंवाणघृतेवदं पिन्युधे
विरन्नखपिपुञ्जना मृदुचौण्डफृष्टकार्थशन्ने रजतस्यौ। रजनी
हारसि सुारपिकंमाक।ै नैपिग कर स्योतादुक्षकरसं निष्ठानपिनयन
छार्दपिचर्मश्न नियतःः सिन्यानागपिश्त्रेयेपिस्तेः स्याकामिकेलवा
जिकायौच्चोगामभाराएशः कुणघृतिपादितपक्षी्रीामिनिबन्धके
निष्टकायामेष विनागपिकरतः स्यात्। विंतायामपिववी जगतीरा
जग्रभष्मनलोकि पिस्त्र्रेगोनरजस्यपिचोकि चो्राष्टिनिहिष्टं। कव
चिन्तारचवाणजीमूतेपर्वतपिकल तयंह रवनायापिदावी
Page 115
तस्मात्प्रभैर् ऐकाय चिस्त्या तदुष्ट्रीणार्द्धवेष्टेणकः माथापरिद्धि
दे क्षैः पिद्ध्रौ जिह्वातोनिः जिहनाकाशये कः खाऊ कीलपिङ्गजे
नासिकागोलाच्छाङ्गारौमुख सु पाति पिनस्या तञ्जते स्थिभनाः स्था
त्वद्संभारश्यायाघटाण धृक् क्लन्या क्षस्ते हियामेपि रोमुशाख्व ए
एक क्षैः कर्मविपाक् पिदशा मस्ते काजनपिदवदाया उदािशे
शिरस्योपि पिद्धसिन््यां धन्तुकांगणिका क्षतिपस्त्रतिपस्यापिसाद्रिशे
हृणाक्गुष्ठायों उत्ताञज मुञ्ञात्पिष्ट पििनिगघ तेखरतिः१४ संर्वैं प
Page 116
शिववार्तो रयाकश्चान्तं बारनागःपरिमाणौपि भक्ताः सर्व्मानिससर्वस
नाहः।१५प न्यामपिद्धित्तीयार्तेपचित्ररवधमचार्पिसोनाचपिबधः
ने विचित्रितशोत्नैपिस्याता१५अतिमात्रेयतिवेलंकार्येणसोऽयदष्णते
सद्रृः।इष्टाच्छिन्यपिवंशःकैदालनिककरविजर्न्याया जााललक पाष्टपञ्चं
कपाटमुक्तघटादिशकलेपि।रिद्धिं पाशुनयोररिष्टमन्त्र्रातिपिनिद्धि
स्थायासेपिचिग्रहःस्यात्मानजेविशाखपिप्पो रुखव्यामामोहेलाभसाव्वि
प्रयहरे आभेधानश्चस्तेकोजेटर्ज्रकारपिंतुंडायावालोनेश्व सैंसारे
Page 117
खलानि पिशानिः स्यात्कलक्षतेन्शातान्नपिशास्वाखयामपिपरिविववसः
तिर्तेनाश्रमेव निद्धिष्टः अन्येषपि मायेरुक्कोत्रषत्बकैधीौः २१
माणिदाक्षपित्रात्ताचससंसारपिनद्धिष्टःवामप्रातिृणलेपिब्रोौ
शुक्कापिश्चिरोमो २२ह्यस्नेदिनपि क्यनित्रेमृनेिरन्मय पिपरागः
बृलोगोमर्त्यापस्पिर्चित्तावबलिःकाका २३गिरिसाच्यपिचव्रेन्त
तर्न्होर्श्चछुबि्योति।वाचर्यादाचपिहिसासरःप्रणायपिनिहि
ष्टः।संध्यातापियामो नृतेन्दियशास्त्रकरणाौ।खभेऽश पाठ पाानों श्रीधका
Page 118
रिनस्त्र्रेगणोऽक्षपनेघवाचर्तिसरत्नःरालनःशाकोथवंजेनसिलेक॥
पञ्चस्यान्दन मोक्षौष्टव विशाखाधिर्शयेता रक्षकण्डित्राकस्वायसुमा
नत्यश्चभकीर्तिताः शोनाश्त्रेपिष सुञ्ञेत्तनन्छ्रीकोन्निवित्रामाः ज्ञाय
स्याश्चविदाह्लपिबीहावणुरिश्ताचण्डातेपिद्विवाकीर्ति विवधा
नदादचेतास्वपिष्ट स्नाहणपक्षचः धौत्राणाययत्रेशयः स्मृतोः सुतो
पियंवायःस्याश्चगममस्य हतावपिष्टकुर्यमात्रर्पिकान्तरं गह वाधा
विनःकृटाः रूपमङ्गपिविक्षेयोबच्छुस्याञ्ञक्रलेपिचादंताहीहपिवा
Page 119
सृयात्चवरेक्षणमलेपिपिदुष्ष्मपपिनिदिष्टःरापिचिष्टो मणिषिनिनः
सेस्सरःश्ोषारथकोहन्नैजाण्वरः।गर्नोधपिपञ्जःसंभस्यात्
वषमेपि।३२ यच्छायोवसेख्यास्या संञ्चित्राभचिवदना।यास्तोद्भववृत्त
त्रैवसंञायोवसमाक्षयः।३३्रीवाविक्रममहीनपिसमायापकटःस्मृतः
कलनेकलनेक्लोचनेनेदाक्षशृद्धोकोशवापि समतिःसङ्गतिःसजेयोक्
बृष्टङ्गापिचितुःखप्रमाणनापिटंस्याद्तिमाननेषसररघटनोपकरणोत्
३४मेक्विन्न्येवसरिनिनः।कथ्यातथ्योसंञाहंडोहरमानसेयेकेतपोद
Page 120
प्रज्ञापसस्रेच्छाकार एयेणुरखैगःस्याथ्योकोगुस्तेयणवस्करःवादिकांग गु
लिमुक्षायों नानायास्ते नमिस्था नीचीपरिमाणणकैः कतिदृशेत्रमभव
लापचयेवायपिचिच्छ्रेणचिशुंस्मर्याते गुभेः निदानमवसानिपि खामि
ृपत्तावदििनोजैठराःकठिनेयकैःधाञजेपरिणितपिच्चाइकाले कल्पे
चिच्छिर्घर्जाघनेश्च्रेवेर्षकोंंबुदेयाःश्रययःशशःधाञजेःश्रेयेवापिभ
मवचननिहिष्टः४०छारञजेले नपीटां संबायःससंकतेवण्ककैःणिरद्धि
प्रत्यासार वेरणस्ववपश्चामनागारतिचत्तयोसंयोगःपतिदेयेस्त्रीभने
Page 121
विष्णुं स्यात्वेवेशं करेशरीर चिन्नाविशेषोल्पकेर्थये तन्नेत्रमनिश्चयसी
लोकं चानग्नितेथाचयापत्तानाकेलुकाशीडेच्छुद्धभन्त्यकयात्॥
आकाशंस्तुकोपौना कौतेर्भिरजनो फुक्त्रलेशं मुर्तेविषा।
त्रौचनिग्धाश्चेयबुधण्डकेयांदचतायानतेथा।ढत्रकहदेहोजा
तोवेरालेनदेस्म्यैतिबुधाः।श्रयेयसासायोत्नतात्रिस्रपहास्मृततः।
मोथमित्यश्चयात्प्राज्ञः।हल्लशकरयोमस्कवा।मदेखलें दयोखरं कहोस्या
कलेचीरुधै।करणुर्गजिहसिन्न्योपीश्रगगजहहोयो॥१९ शजाकायु
Page 122
घस्वावेसंधातेके सायामाभ्युर्ज्लकाण्डो।वेदाशस्तेमब्राहणाहिराण्य
मर्तिष्ठकथश्चस्त्रीपन्निष्ठानससयोर्स्वामिनित्रेश्सवस्याताष्ट२राश
श्रीब्रह्मयोश्च विच्योंसानन्त्सिविनमिखाहोयामर्र्कालोमयो
कीर्तिनो कालःसंकटेकावारः सिद्धान्तस्तमयाःसमास्ते तन्नेते गुं च
सिद्धान्तःपरिच्छेदःप्रमानपिपित्सारनेस्नेयोःप्रकाशगौधनेवेति च
खमस्यतथाछियेयवसमनेतेरोमणिणपजवकाशबयोगविशाप्रवम
रन्नेरै।भागनामपर्यायानिषापाकारपिकीर्तिनाः।७५केन्थकेविदयो
Page 123
कीर्तिनाश्चहकशनात् विद्यनेपिष्ठष्ठयो मङ्गलादिशयचिरसा
दीर्घकाल्पेषु सुपा चिरो चिर विणतिवाचिन्योपम नयोः परितः
नोविश्रके समन्तान् समन्ते:ष्ट प्रयसः सहशः सात्ते वातिसंजाशयाति
रोचनसम्प्रर्शेवं शंतशस्त्रंष्टैं कुश्चे नवान कोभे पश्यति नसिद्धि
वपिटष्ठश्च नन्ताणार्थ्येविनिरकार्शावेकाः पत्यारञति नेहःधाको ते
सङ्घविनिनक्षेया रतिहस्यां पक्षाय प्रयामुत्रत्र नौना शोकं सादेस
मेन्सस्रेण सहसार्थे संबन्धकी कीर्तिना अधरसादेस्ततराः स्यादाधसोदहतेराद्रा