Books / Alankara Shekhara Kesava Mishra (Pothi or Oblong)

1. Alankara Shekhara Kesava Mishra (Pothi or Oblong)

Page 1

Barcode : 4990010095758 Title - Alankara Sekhara Author - Mishra, Keshab Language - sanskrit Pages - 88 Publication Year - 0 Barcode EAN.UCC-13

4 990010 095758"

Page 2

DATE LABEL THE ASIATIC SOCIE* 1, Park Street, Calcutta-16 The Book is to be returned on the date last Voucher

Date

Vouche No. 22976

Page 3

080 756

वेशवमिम: Printed पनभुगरश्रेखर: Bonares Edition

Page 4

S/0 K 39a

Page 5

अथअलंकारशेखरः प्रारभ्पत्ते

Page 6

श्रीगणेशायनमः॥ प्राणकुशोदरीणी राधानयनान्तसर्वस्वम् तेजस्तमालनी लंशरणागत वञ्तपंज्रम्व्दे।सप्रकाशचिदानंद मयाय पर मात्म ने अविद्या निविड ध्वान्तभास्क रायन मोन्व हम् ॥२॥गन्या: काव्यकताहिता य विहिता पेसप्रपूर्वम यातेतकीर्णवसं प्रवव्यसनिभि:शक्या:परंवेदितुम् इत्पालोम्हदामदालसव धूपादार विन्द क्वणन्मज्जीरध्वनिम ्जुलोयमधुना प्रस्तूयतेप्रक्र जीमुकुट मणिगणप्रोल्ल सत्याद पीठःप्रोद्यत्साम्नाज्पलक््मीशिथिलित नहु षो राम चन्द्रोव नीन्द्रः।।४।। मिन्नाणिप्रतिप्रालर्पेस्ि जगतीं कीर्तोन्दुना द्रादयन् शन्तू णीह. द्य प्रतापद्ह नैरा न्रिंदि वज्वालयनू सर्व स्वेन कृतार्थयन्द्विजग णान्देवान्मखैस्तोषयन्नेषप्रीढमनाश्वि रायषुभुजेसप्रार्णवी मे दिनी म् ॥।५।। सु त्रा मो द्ामदला रि विल सत्का विल सोणिम तो: प्रकान्ते प्राढ युद्धे समदल य द सौ को टिशो घैरिवीरानू पश्वान्मांसास्यिमेव:कनुषित व सुधा पोभय तौथ्वाकलय्प द्यीपातानवैरिवर्गान्दिवमपिस ह साजेतु का मोजगाम ई।सीरा भयोधे: शशी व भ्रुतिरिष वदना द्वेध सोराम चन्द्रादरमादुयप्प्रतापः समजनिसुमनाधर्मचन्द्रोनरेन्द्र: यस्पाद्यापिप्र सन्नस्मितसुभग 377,0

Page 7

मुखाः खद्यद्ज्वत्क पोलारोमाञ्व स्तंभभव्यास्त्िदशयुवत योहन्तगायन्तिकीरती:॥।निःकान्तस दना दुदे सषिभगवा नम्भोजिनीवल्ल भस्तेवाता: परिशी लिता:क मलिनी सीरभ्यमेद स्विनः विश्रार्न्तगिरिका ननेषुनिविडच्छायेषुभाग्योदयादित्यं स्मेरमुखा:स्तुवन्तिविप दंय ह्वैरिवामश्रुवः॥।।प्रत्यर्थिभूपतिपरिग्रह राज्य लक्ष्मीधम्मिल्लमाल्य सुरभीकृतपाणिपद्म: तस्माद् जा यतसमस्त गुणाभिरा मो मा णिकाचन्द्र दतिराजक चक्र्रकशक्र्ः।ऐ। काव्या लंकार पारं गममतिर खिल स्माभृतांचक वर्ती सर्वेषा म स्तु कागेमतिरतिनिपुणेत्पाशयेसन्नि वेश्य वेदान्तन्पायविद्यापरिचयचतुरं के शवं सन्नियुज्य श्रीमन्माणिका चन्द्रःसिति पतितिल को ग्रंथ मे नंविधसे॥९॥वहु दोषोंपि विशेषःक्रि यतेसुजनेनवाण टवहरिणा गुणवद पिनिर्गुणी यति दुर्जन तो मूषिकात इवपुस्तम् ॥१९परोदेगेपरानन्देखलसज्जन यो ईूयो:स्वभाव एव शरणम्विष पी यूषयोरिव। १२।।अलंकार विद्यासू त्रकारोभगवानू शौद्ददनिःपरमका रुणिक:स्वशास्त्नेप्रवर्त यिष्पन्प्रथमेंकाव्मस्वरूपमाह।का व्मेरसादि मद्दा कां पुत सुख विशेषकृत् आदिप देनालंकार परिग्रहः।।तथाच॥तदुभयान्यतर वत्वे वालकणम् अन्यतरवत्वंच तदन्पान्यत्वम् सुखविशेष साधनेवालक्षणमू समुदायार्थशन्पेपित दुभयमस्तेवेतिरस:अट

Page 8

अ० श्रो. एद्दा रातदेतु शब्दे:तिव्या पेराह भुतमितिसदि ति शेष: सुखेवैजात्पंस वीनु भव सिद्ध मेव॥।के चितु।।तददोषौशव्दार्थसगुणावन लंकतीपुनः कापीत्याहु: रसप्रतिपत्तिगुण द्वारा सुख विशेषसाधनकाव्ममित्यपरे केचित्तुपदावली काव्यमू नतु निर्दोषगुणवदा देकाव्य दोषा णाम परिगणनापत्े: नचदोषाभाव घठित का व्मत्व ज्ञा ना र्थ मेव प्रतियो गिप रिगणनमितिवाच्यम् तवैतत्काम्मदुष्ट रमस्ीवहेतुत्वातूनच हेतुत्वेना भिमत इतिवाच्मम् तुल्प त्वादिति वस्तु तस्तु काव्ं एथगेवयत्दोषेगु णादिचिन्ता नहि दुईशरीरंशरीर मेघनभवत्तीत्यनपे कीररपीदिरूप फल साधन तातुविशिष्टस्प॥यदाह॥ साधुश्दा र्थ सन्द र्भगुणालंकारभूषितं स्फुट रीतिर सोपेतंका व्पंकुर्वीतकीर्तये॥आहुशर्व॥ निर्दषंगुणवत्काव्यमलंकार रलङ्ग-तम् रसान्वितक विः कुर्वन्प्रीर्तिकीर्तिच विंद्ति प्रदस्पौपयिकफल माह हिताय सुकविःकुर्यात् सुक वे रेव हित मन्पंस्प तु प्रति कू लमितितन्नतदुक्तंच।। गौर्गो:काम दुघा सम्पकू प्रयुक्तास्मर्यंते वुध: दुः प्रयुक्ताःपुनर्गोत्वंप्रयोक्तुस्सैव संशति श्लाध्य: पामर परिषदिकवयतिदालीक कर्तीपि यसैस्ह यतिविहाँ स्तत्का

Page 9

चंकाव्यमित्ाह: अर्थ:कतार्थयंत्येके घट नापटवःपरे उभयत्र प्रवीणायेतएव कवयोमता:।हितमाह श्रीपाद:।।लाभ:पूजा ख्मातिद्धर्म: हार विदेशिवेतर सतये सद्य: परनिर्वत ये का न्तास मितत मोपदेश युजे॥यद्ास्तु।। शोतणांद्राग्महानंदःसःसवस्मिन्नाभिमानिक: सत्काल फलमे तावत मात्कीर्तिध नादिक नन्वेवसर्व:सुक विरेवस्पात् अतआह त द्वेतुःप्रतिभादिक मू।तदाह।प्रतिभा का णतालोक शास्त्र का व्याद्यवेक्षणात् काव्पज्ञशिक्ष याभ्यास द्तिहेतुस्तदुद्वे शक्ति:पुण्पविशेष:सएव प्रतिभेत्युच्पते सुत्प नि: शक्तिरम्पास स्त्रित पंका व्यसाध नमित्य पि।श्ी पादस्तु॥परिशीलित काव्पवर्तर्मनांकविससर्गविभुद्धचेतसा परिभावयता मनुसणक वितापाणितलेनि पीदति नैसर्गिकी च प्रतिभा भुतंच वहुनिर्मलम् अमन्द श्वाभियोगोडस्पा.का रणकाव्मर्संपद: मनः प्रसत्ति:प्रतिभा प्रातःकालेभियोगिता अनेकशास्त्रद र्शित्व मित्पर्थाला कहेतवः द्विन्रनिकोष परिज्ञा नंद्ित्रिव्याकर

Page 10

अ०शेद णज्ञता कन्दोविद्या प्रवीणत्वंका व्मेवश्यम पेक्षते आदि पदास्प्रका रपरिज्ञानम् तथाहि साख ल्वे षाभारती सुर सरिदि वस ह स्रमु ३ खयपिसंक्षेपेणचतुर्द्धा प्रवर्तते तदाह: संस्कृतंप्राकृतचेव पैशाची मा गधीतथा विद्याश्वतएवैताःसक्ेपात्का व्यवर्त्मनःदे वाद्या: सस्कृतं प्राहुःप्राकृतंकिन्न रादय: पैशाचींच पिशाचाद्या मागधी हीन जातयः चतसृघ्पिमूर्दन्पंसंस्कतंमु नयो विदु:गय पद्यचमिश्नंचतत्निधैवव्मवस्थितम् गद्यमुत्कलिकाप्रार्यंपद्यगंधीतिचद्व्धा तन्ापिय दंतदपिवत्तकं वर्णमात्रयोः सवैषम्प भे देनतदा नंत्यायकल्पते दण्डि नस्तु॥तदेस हाडघ्र यंभूय:संस्कृतंप्राकतंतथा अपभशश्वमिशचेत्याहुरार्याश्वतुर्विधम् प्राक तंतज्जतत्तुल्प देश्वादि क मने कधा अपभ्रशश्वयच्छुद्धंतत्तहे शेषुभाषितम् संस्कतंसर्गबंधादि प्राकृतस्कन्धकादिकम् आसा रदित्वप भ्रेशोनाट कादितुमिश्रकम् यथामतियथाशक्तियथौचित्पंयथारति कवे: पात्रस्पचैता सां प्रयोगउपपद्यते।इत्प्लका रशे खरेउपक्रमरतेकाव्यस्वरू पफ लकारंणमरीचि:॥ शरीरिकल्पस्पकाव्यस्परूपान्तरमाह॥रीतिरुक्तिस्ता मुद्राृत्तिःकाव्मस्प

Page 11

E परेरस दोषा भावानुकूल वर्णीदयः तन्रतत्तद्रसो पकारिण्यस्तत्त हेशसमुद्रवाः पद्येषुरीतयोगोडी वैदर्भीमागधीतथा तदेतत्पल्लवय न्ति॥श्री पादा:।गौडीस मासभू यस्वादीदर्भीचतदल्पतः अनयोः सङ्कशोयस्तुमा गधी साति विस्तरा गोडीयैःप्रथमामध्यावैद भै मैथि लैस्तथा अन्पैस्तुचरमारीति: स्वभावादेव सेव्य ते।।तत्रगौडीयथा।उन्मीलन्मधुगन्धलुव्धमधुप व्याधूतचूताकुर क्रीडत्कोकिलकाक लीक लकलैरु द्ीर्णकर्णज्वरा: नीपंते पथिकेः कर्थ क थमपिध्यानावधानक्षणप्राप्त प्राणसमासमागमरसोल्लासैरमीवासरा:।।वैद भयथा॥मनीषिता: सन्तिग हेषुदेवतास्तपः क्ववत्सेकृच तावर कवपुःपदसहेतम्रमरस्पपेलवंशिरीषपुष्पन पुनःपतनिण:मा गधीयथा॥।पाणैपद्मधिया मधूक कु सु मभ्रान्त्पापुन्गण्ड योर्नलन्दीवर शड्ड-यानयनयोर्वन्धूकवुध्याधरे लीयन्तेक वरीषुवान्धवजन मामोहजातसट हादुवा रामधुकिय न्तित रुणिस्था नानिर क्षिष्यसि इयचव हुधाविस्तृत मन्पन्॥भोजराजस्तु॥शस्ताविदग्धगोष्ठीषुवै दर्भीरीतिरु तमा मागधीमध्यमागौडी गौडस्न्राकल हायते।। यदाह।व्रह्मन्विज्ञा पयामित्वा स्वाधिकार जिहासया।गोड स्पजतुवागा थामन्पाघास्तुसरस्वती।। उर्सि विभजते। लोकच्छे कार्भकोन्मत भेदादुक्ति श्वतुर्विधा।। तन्नलोकोकि॥ शापान्तो मेभुजगशयनादुत्यि

Page 12

अ०शो तेशाई्ग-पाणोशेषान मासान् गमयचतुरोलोचनेमीलपित्वा पश्वादावां विरहगुणितं तमात्माभिलाष निर्वेस्याव:परिणतशरन्द्रि का सुकषपासु॥ केकोविदन्धस्तस्पोक्ति पथा।योतिदीर्घीसिता क्षस्पवि लास च लितभुवः कान्ता मुख स्पावशगस्तस्मैनपशवेनमः ॥।अन्ननृपशव दति।अर्म्भकोक्ति यथा॥सकि स्वर्गत रुःकोपियस्पपुष्पनिशाकरः मात:स्तेकी टशाव क्षायेषां मुक्ताफर्लफल मू अन्नपुष्पनिशाकरः फलंमुक्ताफ लमिति॥उन्मत्तोक्तिर यथा। क्काकार्यशशलस्ष्मणःकचकुलंभूयोपिटृश्येतसादोषाणांप्रशमाय नःभुतमहो को पेपिकान्तंमुखम् किंवस्पन्त्पपकल्मषाः क तधियः रवप्रेपिसा दुर्लभाचेतः स्वास्थ्पमुपैहिक:खलुयुवाधन्योधरंधास्प ति अन्रविर होन्मत्तस्े व मभिधानं विन्यासविशेषव शाद्नाभि प्रायविशेषलाभेनमुदोहर्षस्पोत्पत्तिः सामुद्रा॥तामिदानीविभजते मुद्रपदस्पवाका स्पविभ क्तेर्वचन स्पच।।तत्रपद् मुट्रा यथा।। निर्माल्पंनयनश्रियःकुवलयंवत्तस्पदासःस शीभ्ूयुम्मस्पसनाभिम न्मयय धनुरज्योत्सास्मित स्पा चल मू संगीतस्प चमत्त कोकिलरु तान्पुच्िष्टमेणीटश:सवीकार म होविदे: परिणतंविज्ञान शिल्पंचिर त् अन्ननिर्माल्पादि पदानां गौणवत्पा भिप्रा यविशेषा्मुत्प्रदायिता। वा क मुट्रायथा।। रामे तठान्तव स तौ कु शतल्प शापिन्य द्यापिना

Page 13

E मभवतोभगवन्ननास्या स्मृत्वात देहिस गरंचम गीरयं चहट्टायवाम मधनुश्वशिलीमुरांश्र्व अन्नसगरंचभगीर थं चेत्पा दिवाकया स्पप्ना गुपकाराभि प्रायेणहष्ट्रायावदपकार साम र्थ्ीभिप्रा पेणनिवेशनानमुत्प्रदायिता॥। विभक्ति मुद्रा यथा।। श्रियंप्रदुग्धेविप दोरुणदियशा सिसू ते: विनयंप्रमाष्टि संस्कार शीचेन परंपुनीतेशदाहिवुद्धि: किलका मघेनःअन्प्रदुन्धइत्पादितिद्टिभक्तीना हूपोर्दिक र्मयोर्निवेश नान्मंग स्पामं गल्पा र्थकाना मपिमंगल्य एवाभि प्रायव शाह्विभक्ति मुद्रा ।व चनमुद्राय था।। विश्वभराभगवतीभवतीम सतरा जाप्रजापतिस मोजनकः पिताते ते षाव धूस्तम सिनन्दि निपार्थिवानो येषोगृ हे पुसविताच गुरुर्वयंच अनवय मितिव च नेन स वितु रहमहानित्यमिप्रायाइूचनमुद्रा प्रयोजनेयथैतासारसमैन्नीच विस्तरःतथालंकार सर्वस्वेस प्रपेच मदर्शयम् इत्पलैकारशेषरउप क मरतेरीत्या दिव हिरंगन्यमरीचि:।अथवृत्तिंविभ जते।पदानोवत्त यस्ति स्त्रः तिस्रात्तय:पदानाभवन्ति शक्तिर्ववसणाव्यंजनाचे तितन्शक्तिरीप्रे च्छा यार्सके तद्रसुच्प ते साप देषुप्रसिद्धैन ॥साच।कोशव्याकरणापक्तिवाकय शेषोपमादितः प्रसिद्धपद् संवन्धाह्यव हाराख् वुद्ते लक्षणाशका सम्बन्धःसाच ता त्पर्यी नुप पत्त्या मुख्यार्थीनुपपत्यावाप्रवर्तते।यथा। निर्माल्पॅनयन शरिय दत्पादौनिर्माल्पद

Page 14

अ०शे० सादि पदे।वृ, तीया वृत्तिर वर्यजनायथा।।निःशेष च्युत चंदनस्तनत्ंनिर्मष्ट रागोध रो ने त्रेूरमनञ्जनेपुल कि तातन्वी तवेयंतनुः मिथ्यावा दिनि दू ति वांध व जन स्पा ज्ञात पीडाग मे वा पी स्ा तुमि तो ग ता सिन पुनस्तस्पाधमस्पान्तिक म् अन्ाधमप देन रंतुगता सीति व्मज्पते ननुर विरस्तंगतदत्पादौतान्येवपदानिक थंश्रोतृणांविचित्वुद्दीरुत्पाद यंती त्पतआह विचित्र सह कारिणाम् तदेव हिपद स्वर ससमभिव्या हारप्रकरणतात्पर्य्ज्ञानादिरूपसह कारिभेदा क्तत द्टियमुत्पाद यति दण्ड दवगवाभ्यजनघटौ ननुशक्ादिक मानुपूर्वाविशेषवि शिष्टवर्णसमुदायेतत्क थमेकदेशस्पवोधकता।अतआह।।स्वभाववैचित्जुषाम् विचित्रस्वभा वानि खलुपदा निभवंति क्वचिदे क देशस्या दस्प वोधकता यथा भीम सेनवल देवादिप दादौ। क्व चिच्चरमस्ययथा।मतंगजव सुंधराधराधरपदादी साच तत्पदस्म रणेन प्रका रान्तरेणचेत्पन्मदेत्तत् किंचक णीवतंसपद्वत् शाक्तावच्केद कस्पष्थ गुपाटाने नापिन पौ नरुतयंभवतियथा करिवं हवितमयूरके का दौक चित।।शक स्पापिय था।।उद् याचल का राग हांदी उदयपदस्प पूर्वा च लेका रापदस्प वन्दि ग हेशका त्वात् किंच प रस्परविरुद्धुतयातिरस्क ततृतीय कोटि क मिवान्पतर प्रतिक्षेपे पर स्पेवलाभंजनयति॥यथाशीते त रानु सक राहि माशाइत्पाी अफ

Page 15

सु लानांधुरिकी र्त्तनी या सनन्दि नीस्तन्पम निन्दितान्मा इत्पादाप्रक र्षला भवदित्यवध्येयम् किंचित्प द्मनपेस्परूढ कमू।। यथा।। सिंहाद वापट्विपदन सिंहद् त्पादा किंचिज्चान पेल्पयौगिकमू॥यथा।। झीरा म्भोधेरित्या दै। अन्यथानन्वयापत्ति: किंचवा मनयनावामोरुरिति भवति नतुवामवदनावाम पाणिरिति सर्व चेदं कचिदेक पदेअतउक्तंस्वभावेति तत्किंयत् व्यञ्जना पिपद मात्रवत्ति रेवनेत्पतआह।। म्ज्ज नार्थत्रपेपिच शकाल स््पष्पड्यात्मक इत्पर्थ:।शक्यार्थस्पव्मञ्जकता यथा।।अवलोक यनिष्पन्दोविशिनीपन्नेबकोभाति निर्म लमरकतभाज नोपरिस्थि तोविम लशं ख भुक्तिरिव अनिष्पन्द शब्द स्पार्थेन क्रियाविर हेणवक गतमाश्वस्तत्वंव्यज्यते।लस्यार्थस्पय मॉ। मुखंचि कसित स्मि न वशितव क्रिम प्रेक्षितेसमुच्छ लित विभ्र मागतिर पास्त संस्या मतिःउरोमुकु लित स्तनंज घन में सवंधयो डुरवते न्दुवदनातनौतरु णिमोगदमोमोदते अन्विकास: पुष्पधर्मोमुखेनुपपन्नट्रतिल सितेन प्रसृत त्वेनलो कोत्तररमणीयतात्म कातिशयो वज्यते।एव मग्रे पिर्व्यग्पार्थ स्पयथा॥अवलोक यत्पादावेव व्यंग्येना ्वस् त्वेनदेशस्य सके त यो ग्यत्वंव्य ज्प तेन्रिविधस्पा पी ति।उत्त ममध्यमाध मात्मकस्प तन्नवा च्यनिरू पित व्यंग्यप्रकर षीधारत्वमुत्तमत्व मू।।यथा।निःशेषच्युत चन्दन मित्याद वाच्या पेक्ष याममंग्यार्थ

Page 16

अ०शो एवफटि तिच मत्का र विशेष मारोंहति वाच्य निरु पित सयंग्य प्रक षीनाधारत्वैमध्यमत्वम्।यथा।ग्राम तरुणंत रुण्यानववञ्नुलमंजरी सनाथकरंपश्यन्त्याभव तिमुह ्नित रोमलिना मुखच्छाया अनव ज्जुलकुञ्जे दत्तसंके ता त रुणिन गतैतिम्म ज्पते तच्च गुणीभू तंतदपेक्षया वाच्य स्पैषच मत्कारित्वात् चमत्कतिहेतुव्पंग्पर हितत्व मधमत्वमू॥यथा।।धन्दाम हेमहे शानचण्ड कोदण्ड खण्ड नम् जानकीह द्यान दयन्दर्नर घुनंदनम् अप्रवंम्य:कोप्पर्थस्ताटशोनास्ति अन्न सर्वत्र वत्तुरेवतात्प प्पैनियाम कम् तज्ज्ञान मेववो घोपयोगितद्भावाद्धम मित्पुच्पते प्रपञ्चितंचेदमपैव वाकारत्े ननुव्यंजनावृत्पंत्तर मित्पन्न किंमा नमिति।।उन्मते।।भद्रात्म नो दुरधिरोहतनोर्विशालवंशोनाते रुतशिली सुखसंग्रहस्प यस्यानुपपुतगते:परवारणस्पदानीवुसेक सुभगः सततेकरोभूत् अन्नप्रकरणेनभद्रात्मनइत्पादिपदानांगज्ञित दन्वय योग्येचार्थे: भिधानियन्त्रणेपिगजस्पतदन्कय योग्यस्प्चा र्थस्पव्यञ्ज नपैव प्रतीति: वस्तुतस्तुअद्यारभ्यचिरंसाधोनि: शंकमिहसंच

नर्त्वलभ्यते सिंहवुद्धापरेणनगन्तव्यम् सिंहस्तुवस्तुगत्यानास्त्येय तदेत ह्यञ्जनीविना प्रकारांतरे णलव्वव्पमित्पाशंकैवनासीतिमइत्य

Page 17

लकार शे कमरतेवृत्तिमरीवि:॥दोष: सर्वीत्मनात्पाज्पोरसहानिक रोहिस: अन्योगुणोस्तुवामा स्तुम हान्निर्देेष तागुण ।द्णयात रल्पमपिमोपे एपंकाध्मेदु षंकपंचन स्पाद्वपुससुन्दरमपिश्नि त्रेणैके नदुर्भगम् दोषत्वंचर सोत्तिप्रतिवन्धकत्वम् रसकारणीभूताभाच प्रतियोगियथार्थ जञानविषयत्वमितियावत्।।अन्प्रथमंपद् दोषानाह।कष्टप्रयुक्तसंदिग्धव्पयाप्लालाप्रतीतकाः असाध्ववाच कीदोषा: पटेश वभापिता:1क र्श्रुतिकटुयथावर्हिनि हीद नार्हे स्मिन्काले ज मू त मालिनि आलिद्रि-तस्सतन्व्ा का ती र्पर् लभतीचिरात् अनव र्हिनिरहींद काती र्थादिशब्दा:॥अप्रयुक्तमू।तथाम्नातमपिक विभिन्नी दतमू॥।यथा॥यतोयंदारुणाचारोन हन्तिसुरनिम्नगाम् अतोमन्ये हैक्तोस्पपिशाघोराक्षसोडयवा अन्नहं ती तिगम नेदैवतशब्द्र:पुंसिक विभिर्नप्रयुक्तः॥सदिग्ध मू॥सन्देहजनकम्॥यथा॥।अपिधानेन हेवत्स किमर्धमिहवर्तसे आरादेवा स्तिस प्रा यो पतस्तेभ यमुत्यितमू।।अन्नापिधानाराच्छ व्दै।।।व्यर्थम्।।प्रकृता्यीनुपयुक्तम्॥पथ।विभर्ति मथ्व देहार डप्रियामिन्दुं हिमूर्दनि संवैदेव: रलुत्वान्तुपुनातुमदनान्तकः अन्नचहिवैखवलुतुशब्दा: अप्लील मौज्वल्पाभाववत् तद्पि निविधमू अमेगल वरीडाजुग साभेदात्॥ऋमेणे दाहर णम्।। विनाशान्मारुतेस्तस्पसुमरुत्साधानोपिसन् नासा ग्रेणससुग्रीवोवा युत्पज

Page 18

अ० शे० त्वन्मध्यमाणिमात न्चिनके नापिविभाव्यते।अन्ननुटि पीलुशब्दा।।असाधुअनुशासनविरुददमू।।यथा।।शातोदरिकर्थंकारं मानमेत विकीर्षसि मानिनीमानदलना विजय त्पेषचन्द्रमाः।अत्रमानमेतह्विजयतीतिअवाचक मू।।प्रकृता थीशक्मू।।यथाधभूयोमन्त द्विरद्गमनाहार केयूरयुक्तीपीनोत्तुड-स्तनभरनमन्मध्यभागाभिरामाम् स्मेरोदंचन्नवकिसलय स्पर्द्विताम्नाधरीशी लक्ष्मी मक्षिसफु रितवदना मन्व हँ संस्मरामि अन्नलक्षीपदमङ-नाया: ग्राम्पैत्ववाच काश्ली लान्य तरान्तर्भावान्नट्टथगिति।दत्पलंकार शेखरेदोष रत्ने पद् दोषमरीचि:॥अथे दा नींसा धार णान्वा का दोषानाह न्यूनंविसंधिर्व्या की ण समाप पुनरात्तकम् भग्नकमयति कन्दोवाकय गर्भमरीतिमत अविमृष्टविधेयीशंसमुदायार्थव र्जितम् विरुद्धमतिकुद्वा को दोषा द्वादशकीर्तिताः तत्रन्यूनमन्वयवोधप्रयोज कपद्शून्यमू॥ यथा।तयाभूतांटद्ट्वान पसद सिपा चा लतनया वने्र्ांघै ससार्डसुचिर मुषितवल्कलधरैःविरा दस्पा वासे स्यितम नुचितारं भनिभृतंगुरु: खेदँ खन्नेभजतियिनाद्यापिकुरुष अन्रस्थितमित्य नं तरमस्माभिरिति खिन्नदत्पस्मात्पूर्वमित्यमिति

Page 19

चदातुमर्हति। थि: रहोविरुद संधिभ्व॥।आदोपिद्वि विध:॥ऐच्किक:प्रग ह्यादि निवन्धनश्व ऐच्किक रसकद् पिदोष: मेघानि लेनअमुमाए तस्मिनन नेपादपा उत्तमाउ्याद दानी मेवपातिता:। चर मश्वतुर्विध:अश् लंक ष्उत्वप्रा प्रविसरगोलुप्नवि सर्गशाक मेणोदाहरणानिएव्वुरिन रश्रेणिवान्धवायन्रवायवः मञ्जर्मुद्मगभासो तर्वील्पुर्वीविधूयते धीरोविनी तोनिपुणोवरा का रोन पोन्स यस्पभृत्पा वलोन्सिक्तामक्तावुद्वि प्रभाविता: व्याकीर्णव्यवहितान्वयमू।यथा।मसणचरणपतगम्पती भूसदभी विर चयसिच पा्तमू डंधममी:क ठोर: तदिति जनक पुत्रीलोच नैर भुपूर्णे: पथिपथिक वधूभिर्वीक्षिताशिक्षिताच।।अन्नतहम्पताम्।।तद्विर चयेत्पन्वये तदिति मवहितम्॥समाप्नपुनरात्तक म्।समाप्रोप्रधा न वा क्यार्थवोधे जाते पुनरु पात्तम्।य था।।निर्मा ल्पंनयनशरियइ्रत्पादौचि रादि ति।यथाथप क्ेङ्गारःसमरकार्मुकस्पसुरतक्रीडापिकीनीरवोभ डूगरोरतिमञ्जरीमधुलिहॉ लीलाच कोरध्वनिः तन्व्याक ऋबु लिका प सारणभुजाक्षेफसव ममातदं:प्रयच्छारीमदाल सम् करान्तिप्रतापौभवतःसूर्याचन्द्रमसोःसमी।भग्नयतिर्य था।रामेतन्तवसतै। कुशतल्पशयिन्प द्या

Page 20

पित्पादी अन्नावश्य कोपद शेष यतिनीस्ति।भग्न दोयथा॥ततःपर मोमित्युत्का प्रतस्थेमु निमण्ड लम् भगवानपिर्सप्राप्ःप्रथमोहिषमाश्र मम् अन्चतुर्थेगौरवेपञ्व मंलघुकर्तुमर्ह ति यत्रा:पर्यव सितवा कय मध्येततदन पेक्षवा क्यान्तरमनुप्रविशतित हाक गर्भमू।।यथा।। योम्यो यस्तेपुत्र: सोर्यंदशवद् नलस्मणेनमया रसैनयदिशक्तिर्मृत्यु वशनीयते विवशः।।अन्नतृतीय पाद गर्भ्भता।।अरीतिमत्।यांरीतिमुपऋम्य प्रवत्ततट्रड्-वत्।।यथा॥ गाहन्तां महिषानिपान सलिलं ्व्गमुंहुस्ताडि तंकया कहकदम्वकं मृगकुलरोमन्थमम्पस्पतु विभ्रवैःक्रियताँ वराह पतिभि्मम स्ताक्षतिः पल्वलेविश्रा मंलभतामिदँच शिथिलज्पावद्धमसमदतःऋन्तृतीय पादेन मिहितक तरीद रान्तदूड्:।।अवि मृष्टविधेयोंशम्।प्राधान्पानिर्दिष्टविधेयकम्!यथामवपुर्विरूपाक्षमलस्पजन्म तादिगम्वर त्वेननिवेदितंवसु वरेषुयद्वालमृ गासिम ग्यतेत दस्तिकिंग्यस्तमपित्रिलोचने अन्नजनमोदि शयाल स्पक म्विधेयम् तच्वसमास प्रविषतयानप्राधान्पेन निर्हिशम सम दायार्थवर्जि संपथाणजरङष:कम्वलपाटुकाम्मीद्वारि स्थि तोगा य तिमंग लानि तंब्राह्म णीशच्क तिपुत्र कामा राज नुमा यांलशु नस्प कोर्घःअथविरुद्ध मतिकत् कुवेरंस्पेव भगवाम्भवानीरमपोहर: अकार्यमित्र मेकोसीवासुदेव:किरीटिन:अन्नभवानीर मणाकार्प्पमिन्नश्दीविरुदमर्ति

Page 21

कुरुतः अन्रासमर्थसमा सेदीवान्तरं गोवर्धनः।।यंथा॥प्राकात्पकाथिवी भृतो: परिषदि्प्रख्पात संख्यावता महापाद्रततर्क कर्कशतपावि कि्ययविद्यामदम् येकेप्पुत्कलभूपतैतव सभा से भाविता: पण्डिताः पत्रं श्री जय देव पंडितक विस्त नमूर्डि विन्यस्पति।इत्पलंका र शेरवरेवा ग्दोषमरीचि: अथार्थदोषानाह।। अष्टार्थ दोषा विरसग्राम्य व्ाहतखिन्नताः हीनाधिका सटका म्पंदेशदीनां विरोधिच अन्नविरसंप्रस्तुत रसचिरुद्मू॥। यथा।। किंरोदिषिहा राै:सुतमरणमुचज हीहिर किम्यसे सफलय यौवनमधुनासममनुरक्ते नसुतनुमया अनकरुण सूद्रर योर्महान्वि रोध: ग्राम्यमविद्ग्धोक्ति निष्पन्नमू।।यथा।स्वपिम्य द्यानव द्याद्िसंप्रत्यापृस्तवान्तिके मनागूरु हूरपवालेकुञ्वितसमु दठनयं घ व्पाह सं।। उ पात्त विरुद्ध मू।। यथा ।। विठव ती शैल सुता पिभावमट .: स्फु रहालकदम्वकल्पैः साचीक ता चा रु तरेणतस्था मुखे नपर्यस्तविलोचनेन अन्रशैलदुहितृ त्वभावप्रकाशनत्वेविरु द्े एकेनप्रस्तरप्रकृ तित्व स्पापरेण विदग्धत्वलाभात्।।खिन्ममपुष्टम् त्वत्प्रयाणसमुदृत धूलीलुम्पतिभास्करम् कृपाणंपाणिनाधत्सेभूऐनतवत्मोभुवि अन्नधूल्पुस्पापनकपाणधारणमो रशूरसाधारण्या तू। शौर्य स्पापुष्टिः॥हीनोपमेयथा।।कचिद ग्रेप्रसरताक चिदा पद्यनिघता मुनेवसारंग कुर्लत्वयाभिन्नंदिषावलम्।।धिकोपर्मेंय था।

Page 22

अ०्शो वसिष्ठवद यंदा सो हनूमानिवमूषिका सरस्वानिवकू पोयंशुनी यंभीरिवस्वयम् अनयद्यपुपमेयानांप्रकर्षएव तथाप्पात्यन्तिकर सहा तीयते।।अस द शोप ्मंय था ।।निर्यथौ रुद्र नयना वस्फु लिद्ग महानल: वर्षन्तीशीक रासारं गंगाहिमगिरेरिव अन्नस्फुट

र्स,ण्डे हिमक रसमानो भमहसि जलक्ी डायार्तमरु सर सिवा लद्वि कु लं म देनान्धविध्यत्य सम पूारमतिःप्रशमिनःअनप्रवे शेेन्नस्पस्फुट कुट जेतिकालस्प मरुसर सीतिदेशस्पम देनान्ध मितिवयसः प्रशमिनद्रत्यवस्थायाः दद्चतत्तच्छा स्त्रतत्तं स्प्रमाणतत्त स्ोका दिभे दादनन्त म् ।तन्तु ।लोकस्पक वेश्व प्रसिद्दोर्विरोध: तन्रकविप्रसिद्धि रेव वलीयसी ति॥यथा॥सुसितव सना लकारा याँ कदाचनकीमुदीमह सिसुदृशिस्वर योत्याङ्-तो:स्तमभूद्िधुः तदनुभवतःकीर्तिःकेना प्पगीयतयेनसाप्रियग, हमगान्मुक्ताशकाक नासिशुभप्रद: अन्नकीर्तेञर्पोत्लावत्प्रकाशतालोकविरुद्धापिक विसमंय सिद्धेत्यदोष:ननुक थममीवादोषता आकास्षादिज्ञानास त्वेशाब्द ज्ञानाविलम्वादितिचेन्न वाकयान्तरा पेक्षयाकामेसाम ग्रीवेलकषण्यात् अन्यथाप्रतीतिवैल सषण्यानुपपत्ते: तथाचान्वयवे 3770

Page 23

धानुकू लाफीसास त्वेपिर सोत्पत्प मुकू ला विरहोदोष इतिध्पेयमू संप्रदायानुरोधेनव्याखे:यममवस्तुत:ताह क्कावंप्रकुर्वी तयनोहेगोनधीमतामूणटत्पलंकार शेखरेवा तर्थदोषमरीचि: शाष्मागुणाइत्पुत्तंयुक्त चैतसू॥यदाह।।अलंकत मपिश्राव्नकाव्यं गुणवर्जितम् गुणयोगस्ततोमुख्योगुणालङ्गार गगयो:॥उक चश्री पा देन। शव्दार्थोका व्यस्प शरीरम् आत्मार सो गुणा:शैौमदियत् दो पा: काणत्वाद्यित् अलङ्ूारा:कुण्ड लादिवत्।तान्विभ जते।। गुण:सा मान्यता द्वेधा शव्देषर्थेषुच स्थित: दोषणामप्य दोषत्वंप्राह रधैशेषिकाणगुणान् तत्रसंस्षिपृत्वमुदात्तत्वंप्रसादो क्िसमाधय: अन्नैवान्यसमावे शात्यंच शव्द् गुणास्मृताः॥स्वल्पाक्षरेणभूयोर्थ

वत्वमुदात्तत्वमू।। यमा।। भ्ुत्वायंसह सा गतंनिजपुराल्ा सेन निर्गच्छ ताश त्रूणा मवरोधनैर्ज्जलभरप्रस्पन्द लिम्पत्पुरा: शुग्रेस यनिपल्लविन्युपवनेवा प्पान वांभोरुहिक्ीडाट्रीनवशाब्द लेविच लित ग्रीवै र्विमुत्ताट शःअन्नशुभ्नेपल्लविनीत्यादिविशेषणानांप्ला ध्यता रित्वर्थ प्रस्पायकत्वं प्रसादत्वम्॥यथा।।सविश्वजित मारे भे यज्ञंसर्वस्वदक्षिणम् आदा नंहिविसगीयसतावारिमुचामिव

Page 24

अ. कोशलाद ्यविशेषलाभउक्तिः॥यथा॥कु शलंतस्या जी वतिकु शलंप्टच्का मिजीव तीत्पुक्त म् पुनरपितदेव कथयसिमृ ता नकथ्या १०: मिपाध्वसिति अन्नकुशलम कुशलंवेत्पुत्तरेकर्तव्येजीवती त्पुक्ति विशेषा ज्जीवित मात्रं लभ्यते।अन्य धर्मीणामन्यत्रा रो प्पस माधि:॥यथा।नीलाव्जा नानयनपुगलद्राघिमादत्त पत्र:कुभावै भौकुचपरिकरपूर्वपक्षीचकार भरूविभ्रांतिर्मद नधनुषोविभ्र मानन्यवदीत् वक्र ज्पोत्सलासित कर रुचं दूष यामासतस्याः अत्र पत्र दा ना दि पदा नी चेत नध मीणामारोपणमिति।द्रतिशव्द् गुण मरीचि: ।। अथार्थगुणानाह।।भाविकत्वं सुशव्दत्वंपर्यायोक्ति: सुधर्मिता चत्वारोर्थगुणाः प्रोत्ता:परेत्वत्रैवसंगता:संगताओ तर्भूसा:।तदाहु:।अलंकारा श्रि ताःकेचिद् दोषान्तर्गताःपरे चतुर्षन्तर्गताःकेचिदत भ्वत्वार एवते।तन्नभाविकत्वमभिप्राय पूर्वकाभिधानम् स्वपंदौत्य मितियावत्।यया।।टष्टिं हे प्रतिवेशिनिक्षणमि हाप्पस्म द्ग हैदा स्पसिप्रा येणास्यशिशोःपिता नवि ।रसा: कौंपीर पःपास्पति एकाकिन्पपियामितहूरमितः स्ोतस्तमाला कुल नीरंध्रास्तनुमालिखन्तु जरठच्छेदानलग्रंथयः अन्ो पपर्तिप्रतिसंके ताभि प्रायेणेव मभिधानम्॥दारुफ थे। दारु णपदता सुशब्दता।।यथा।देव व्रतेवांऊ ति दीर्घनिद्रा ट्रोणेच कर्णे

Page 25

चय शोय शेषे लक्ष्मीी सहापस्पतवाद्यवक् वात्स ल्प वान्द्राणिर प सहा य.अत्रमुमूर्ष ति मृते चेत्पर्थेईहकदत्ताकमेणयहस्तुततूक मानिधानमूमपर्यपेक्ति यथा।प्रथममरुणच्छायस्तावत्तत: नक प्रभस्तद् नुविर होत्ताम्यत्तन्वीक पौलतलयुतिःउदय तिलतो ्वांतर्धर्यससम: कषणदामुखेसर सविसिनीकन्द क्केदच्क विर्मगलांछन: पत्रविशेषणद्वाराविशेष्यलाभःसासुधर्मिता। यथा॥अयमुद्यति मुद्राभज्जनः पद्मिनीनामुदषय गिरिवनालीवाल मन्दारपुष्यम् विरहविधुरच ऋ दन्दवन्धुर्विभिन्दन्कुपि तकपिक पोल क्रोड ता म्रस्तमांसि अन्नपद्मिनीप्रका शादी ना सूर्ग्य नियत त्वात्त ल्वाभ:॥2त्यर्थ गुणमरीचि:।।८।दूदानीवैशेषि कीं गुणा नाह॥पद्वा का तरदर्थेषुयेदोषा:पूर्वमीरिताः तेषां कचिद् दोषत्वंयत्त हैशेषिकोगुणःउक्तानामेव दोषाणाविषयाव स्थादिभेदाद्यद दोष त्वंत देव वै शेषिक गुणत्वमित्पर्थ:।के चित्तु॥अतेषामेवदोषा णांस्था ने घेते दोषतारं नत्वस्तिगुणतापार्य कमनपोर्यतःअन्पेतु क चिद् दोष तामा त्रक्क चिन्न णतापितनसहृ द् पानामेवप्रतीतिःसाक्षिणी॥तदाहु:।अलट्रेगुणेदोषेरसे ठकाव्यसम्पदाम् प्रतीतिरेवविदुषीप्रमाणमयसीयते॥श्री पादस्तु॥।रसो्त्तिपतिवन्धकतयैवैते षंदोषता यन्रकेना पिनिमि

Page 26

अ०परी० सैननरसप्रतिवन्ध स्तत्रा दोषत्वमुचितमेवे त्पाह तत्रपदेषुयपा सम्भवमाह अनुप्रासेषुनोकमू॥यथा॥ महाराष्ट्रेतनोष्रिण:इत्ाे वादीनाप्रयुक्त ता येनध्व समनोभवेनवलिजित्काय:पुरा स्रीक तोपो गङ्गाचद्धड नकक्ष यक रो यो वर्हि पत्रप्रियः पस्पाहुः पाशिमच्छि रोहर इ्रतिस्तुत्पंचनामामरा: सोडव्यादिष्ट भुजद्ग-हार वलयसत्वा सर्व दोमाधवःअन्सयशव्दोगहे मिथस्तुतौनसन्दिग्धमू।।य पाष्टयु कार्सस्वरपात्रंभू वितनिः शेषपरिजनंदेव विलसत्करेणुगहनंसंप्रतिसममावयोस्सदनस् नव्मर्थयमकादिषुयथा द्धत्पुरोजद्यमुर्द् शीतलंभुयोग तेव स्वयमुर्द शीतलम् वभौमखेना प्रति मेन का च न श्रियाचिका पों प्रतिमेन काचनअन्रयमत्कार: नाश्ला लंभगवत्पादिषु गतदाहुः।। भगिनीभ गवत्या दाशिवलिद्ग-गुहा दिष अभिप्रेतकु मा यादातव पालनैवटुष्पति अश्लालन्य मन्नोक्तमिति ध्येयम्।। दण्डातुपनि ऋपृतो द्रीणयाम्त्पादिगीणवृत्तिव्पपाश्रयम् अतिसुन्दरमन्पन ग्राम्पकसाविगाह ते।तह देना प्रतीतक म् यया सर्व कार्य शरीरेषमुक्ता गस्कन्ध पंचकमू सीगतानामियात्मान्पोनास्तिम न्रोम हीभृतामू सहामा:साधनो पायादेशका लौव लावला विपत्तेश्व प्रती कार: पञ्वा इनेमन्उच्पते रूपंसंशाथ संस्कारोवेटनानुभवस्तया इतियौद्ा:शरीरेषुमन्पन्तेस्कन्धपंचकम्।इतिभार्गव सर्व सवे। नासा ध्यनुकृती

Page 27

त्वादितिह दपमू।इदार नीवा कोषुयया सम्भवमाह।प्रतीस्प वाधा नन्यूनमू॥यथा।तस्प संवृत मन्त्रस्पगूढा कारेदि तस्पच फलानुमेया प्रारंभा: संसकारा: प्रास्तनाद्य यत्रान्पल्किया पदनास्तितन्नास्तिर्भवतिर्वी प्रथमपुरुषेप्रपुज्पते इतिन्पापेनयन्ेननापत्तिस्तन्रहष

शेषमृगपतिपुर तीपिमत्त गोमायुः तद् पिनकुप्पतिसिंहोअसद शपुरुषेषुकः कोप: दन्द्रस्याशुचिम्पूक रस्पच सुखेदुःखेननास्त्पन्तर स्वेष्का कल्पतपात यो: खवलु सुधाविष्ठा चकाम्पाश नम्, रंभाचाशुचिश करीचपरमप्रेमास्पदमृत्पुतः संन्ासोअसमःस्वकर्मगतिभि प्वान्पोडन्यभाव: सम:।।इ्रतिशान्तोदाहरणम्॥इहय द्यपिय दलिखित संधिविर होनदोषइति तथा प्य नुशा सनविरुदत्वाद्विसटशपुरुषें प्तितिफठ नीयम् नव्याकीर्णन्तु सापे क्षे अथप्रजा नामधिपः प्रभातेजाया प्रतिग्राहि त गन्ध माल्पाम् वनायपीत प्रतियद्वत्सांय शेधनोथेन मृ षेर्मुमोच॥३त्यादी। नान्प वाकोसमा प्रतास माप्पपुन रात्तकंवा क्य मेदेनदोषः तंशै: प्रतिज ग्राह का लिंगेगजसाधनः पसच्छेददत

Page 28

अन्शे शकंशिला वर्षीय पर्वतः॥य थावा।न किला नुययुस्तस्पराजा नोर क्षितुर्यशःव्यावत्तायत्पर स्वेभ्य:भुतौतस्कर तास्यिता समस्ते य तिमट्रोन १२ यथा कल्पाणानांत्वम सिमहसाभाजनंविश्व मूर्तधूयाल साम लमपिभृशंधे हिदेवप्रसीद यद्यत्यापं प्रतिजहिज गन्नाथ नम्रस्प त न्मे्भ्द्रंभ ईंनितरभग वन्भूय सेमद्गलाय विरु्द्धनतथावाको विरु दांधियमुत्पादयत्तवि त्यमिप्रा येणप्रयोगेतन्नदोषइत्पर्थ:वालादानार्थवर्जितम् आदि पदेनवीरवातुला दिपरिग्रह: काका र्यमित्याद वाक्यार्थयथासम्भवमाह विरसंनाप्रधान के।। यथा॥ सषिप्नोहस्ताव लग्नःप्रसभ ममिहताप्या दयनों शुकन्तगहज नकेशेघ पास्त: च रणनि पति तोने सित ससंभमेण आलिङ्-न्योवधूसस्तिपुर युवतिभि रसा भुने न्र्न्रा्पलाभि: कामी वार्टा परा 4: सदहतुदुरित शंभवोवः शराग्िः वर्णनकर्मणिग्राम्पे व्र्थःपदै:पिशुनपेच्चरहस्पवस्त्वतिभारतोत्तेः॥र्व ेतु माहरसहानेर योगतः । अंचसर्वसाधारणम दोषत्वमाह।तत्रतत्राभिधात व्येतयानुकरणादिषु उन्मत्ता द्यभिधानेषु को पिदोषोन विद्यते॥शी पादस्तु।तथी तिशये श्ेप्रेदेन्पे को पेवधार णे विषादे विस्म पेहर्षेपुनरुक्तंनदुष्पति। तिवैशेषिकं गुणमरीचिः॥।अलेकारास्तुशीभायैदतुक्तंत च साधु गुणवत्य पिनिर्दोषेड लंकर:काव्यराजनि जामतेन्येव सुचमारत्ालट्टरणैरिय। आहुश्व॥ निर्देोषंगुणवत्काव्पमित्पादितन्चमत्कार विशेषकारित्वमिति

Page 29

सामान्यलंक्षणम् शाष्द्रार्थनिष्ठत्वेनविशेषितंविशेषलक्षणटूयम् परम्परयार सोपकारित्वंतदित्पन्पे तन्नप्रथ्मशब्दार्लकारान्विभजते चि जय कोरय नुप्रासगूदश्लेष प्रहेलिका: प्रस्ोत्तरंचयम कमष्टालंकतयोखनो तत्रकौतुक विशेष कारिचित्रम् तचख डच क्रपद्यादिभे दाद्नन्समू॥यदाह॥सर्वतोभद्रधेन्वादि गोमुत्नीमुर जादिच गतप्रत्यागताद्या हुश्वित्र कार्व्मंमुनीम्वराः तच्व माघादासुव्पक्तत्वानेहोदा हियतेअ न्याभि प्रायेणोएं वाक्य मन्पेनान्पार्थकत यायद्योज्पतेसाव क्ोक्ति: एत देववाकोवाकय मुच्मते॥।यथा॥ को पं हारिहरिः प्रयाहयुपव नं शाखामृगे णाभंकिंश लोहे दयितेविभे मिसुतरा क प्ा द हंवानरात् मुन्धेहँ मधुस द नोद अलतीता मे वपुष्पान्विता मित्यं निर्य चनीक तोद यि तया मुग्धोहरि: पातुवः॥वर्ण साम्पमनुप्रासः॥सचह्ि विधोला टानुप्रासस्के कानु प्रासश्व तत्रासकृ दावृत्तवर्णो लाटा नुपासः॥यया।अनद्ग-मङ्ग-लगहापाङ्गभ द्वितरडितेः आलिद्रि-त स्सतन्वङ्गा क तार्थ यतुमानसम् अनेक स्पममंजनस्पसक त्साम्म केकानु प्रासः नितम्व गुर्वी गुरुणाप्रयुक्तावधूर्वि पार्तप्रतिमेनसैन चकार सामत्तचकोरनेत्रा ल आ् यतीला जवि मोक्षमग्नी पद मेकहदाकत्वातदनप्रासकाम्पया आदि सान्त लिपोका दिसान्त शर्ब्द विचिन्स पे दितिरहस्पम् व गूर्ढ क्रि याग पादि: यथा। र पस्कोकिलकुल स्पैतैर्नितान्तमधुरारैः सह का र द्रुमारम्पावसन्ते कामपि

Page 30

श्रियम्"इदचनान यदाहः॥क्रि याकारक सम्वन्धगुप्ता न्या मन्त्रितस्पचगा पंतय्या समासस्पलिंद्ग-स्पवचनस्पच एकोचचार णापहुतभेदतंशले ९३ पत्म् येनध्वस्तमनोभवेत्पादीषअपंचाष्टधाय दाह।।विभक्ति पद्वर्णानांलिंग स्पवचनस्पच भाषाप्रक त्योर्भेदेनश्लेषस्पुःप्रत्ययस्पच प्रहेलिका सकठए: साचच्युताक्षराद् त्ता क्षरादिः यथा॥विदग्धःसर लोरागीनितम्वोपरिसंस्थितः तन्वङ्ालिंगित: कण्ठेक लंकू जति कोसिंट: अन्रविरदत्पत्रविकारस्थानेघ कारादाने द्विती योर्थोभवति।साचषोढा तदाह।।चयुतास्षरा। दत्ताक्षरोभ यमुषिर्विद्दुमत्पर्थवत्यपि

नचद कीहशः॥ सावधाना: अन्तः प्रस्मोत्तरं यथा॥ का हमस्मि गुहा वक्तिप्रस्ेमुभ्िन्कि मुत्तरम् कथमुर्क्तन जानासिक दर्थयसियत्सरवे अतुल्पार्थस्वसत्यानपूर्वीविशेष विशिष्ट नियत मञ्जनसमुदा याभ्पासोय मकमू।।य था।।नय पलाश पलाशनपुर:स्फुट प राग पराग सपंकजम् मृदुलतान्तलतान्तमलोकयक्स सुर र्भिंसुरमिंसुमनोभरै: तथ्ेरदससे पेणसप्शितिप्रकार मिति चान्यत्रविस्तर:।एतच्चित्र मितिगोब्ईन: इत्यलंकार शेररे शव्दालङ्कूारमरीथिः॥१•।अग्यापालङ्गारान्विभ जते॥उपमारुपको सेसासमासोक्तिरुतिः समाहि तंस

Page 31

आवन्वविरोध: सारदीपका सहोत्ति रन्प देंशत्वं विशेषोक्ति विभावने एवंस्पुरथीलटूराशर्वतुरदशनचापरे।। तनेेसति साधर्म्पउपमाणअधि

रायोनियम: सवंपवित्रिपेसुपमादश तत्रवायपार्थेनेववाकार्थोयन्नोपमी पतेसावाकार्थोपमा साचदूयीपत्येक साटश्या नपेसषा।।तव्सा पे साचएआदञा यथा॥ का मिनीनयन कज्जलपट्गादुस्वितोमदनमत्तव राहः कामिमानसव नान्तरचारी कन्द मुत्खव नतिमानलतायाः॥अनतया पचा।स्वदाननम धीरा समा विर्दशनदीथिति भमदुद-मिवाल सके शरं भातिपट्ट-जम् पत्रातिशयधर्मोपन्पासर्सातिशयोपमा।यया।क लपटुमोनजानातिनददातियह स्पतिः अयंचजगती जानिर्जा नाति य द दातिच पद्प्लेष निवन्धनसार्म्प प्लेषपमा॥।यथा।। तमालपन्राभ एणडराजसैविलसद्या: या नेवो द्यान माले यंसाल का नन शोभिनी यत्रोपमा नस्पनिन्दया प्रतिक्षे परसानिन्दोपमा।।यथा॥ ना गेन्द्रहस्तात्वचि कर्कशस्वादेकांन्स रैत्पाल विशेषा: ल8्ष्ापिलो के परिणाहि रू पं जाता स्तदुर्योरपमानवाह्या: यत्रार्संस एज्ञा नेन संसर्गग मा रोप्म साम्पप्रस जर्नसाभूतीपमा॥यया।। दिव्योम्नएथ कावाहा याकाश गंगापयसः पतेताम् तदोपमीये ततमालनील मा मुक्त मुक्तालतमस्वस य

Page 32

नस्पैय स्विंपर्य योपमा॥यमा॥अथसुललित ्योषिडू लताचारु शार्रतिवलयप दाड़े-चापमा सज्पकण्े सहचर मधु हस्तन्प १४ न्रः शतमखव मुपतस्येप्रांजलि: पुष्पधन्वा।। इत्यादै।।यत्रोपमानोपमेययोः संशयकोटितासासंशयोपमायथा।।किमिदु: मुकु वंर्वकि मुमु खेकिमन्जेर किमीनी किमु मदनवा णौकिमुदशी खंगौवागुच्हरी वाकनक कलश कु चौतडिद्यतायवा क कलतिकावा कि मवला यत्रतथाव्मावृत्पा साम्पलाभरसानिय मोपमायथा। कस्तेपुरन्द रादन्य:प्रतिमलोभविष्पति ऋातेसह सकि

अस्पाइ्वास्पापवलदिन्द्र नील गौला म लश्या मल तार तार म् अभेदानुमानवदिह मेदेदरक्ष्म: यन्रोपमेयमुपमान विकार त योच्पते सवि क्रियोप मापया।। हरिणाद यतन्न यमा द थ पसमात्पद्यापन्नाज्वंआहृ.त्प कान्ति सारं विधिरंस जतसुभ्ुवोदृष्टिम्। श्रीपादस्तु।समभिव्या हारोपमाव्पस्तिः साथथा परत्यैवमनोहारिवदनंहरिणीहशः चन्द्रेल्हाद क ताक र्मात्पद्ाकेन परिस्कृत:॥अम्नसर्वत्र।। न्यूनाधिकत्वशंका चेदविभागेषुतदि व्यताम् किंसिद्विशेषमादाय मेदोभेदश्यकश्वन काचित्स मस्तान्वमिनीकि या मात्रान्वयापरा विशेषणान्वया काचिदुपमा का पितत्परअ

Page 33

काव्यस्पमहातम्य समतेय प्रती पते॥तदाह एज शेखर॥समानमधि वस्वंकाव्य संप दाम् उपमाक विषेश री अतिर रूपकर।यदाह तट्टूपकमभेदो मशि चणउ कम् सिष्टचरूपर्क तरमाल दिवा नागपि वारिधे: पयसिलुप्तिमाविन्दति नचन्रिद एसभुर्वीवदनकान्ति भिजजीयते पशस्तुहिनदीघि गपते:॥ समस्तयथा॥। तस्पावा हलता प णिपयंचरणपल्लवम् मुखेन्दुर सिभ्रमरोसर्वस्वंपुष्यधन्वन:।।्पस्तंय थाप भुजीमृ नसुधांशुः कु दानिदन्ताश्वर णीसरोजे स्मितंप्रसू तप्रयालेपयो घरीभूमि घरीमृ गाक्पा:।रप करुपर्कय यावमुखप इजरङ सििन्धू लतानर्त्तकी तय नरीनर्तिलसत्वर्ण के तकी दललोख ने।ब्लिष्टरूपकंयथा।।राजर्हसोपभो गाहेअरमरप्रार्थीसीरभमू पुस

Page 34

अ०शो सत्वात्।तटुक्तम्। रूपकंल क्षणादिक मिति।साचहवधा।समस्तासम स्तमेदात्। तन्रायथा।उदपतिक न का चल पो रु परिच ल स् ङ््. जश् ४५ भ: तदुपरिधमान्धकार: कस्पळ तेधातुरीदशीस छिः॥अन्त्यायथा। तामरसे सालस ता जलमुचिक श्विद्दिपर्यासः निस्पन्द तालतायांकथपति कस्पापिपुण्यानि। इस्प संकार शो खवरे रूपक मरीचि:। अन्यनिमित्त के वस्तुन्यन्पनिमित्त कत्वा रोपण मुत्पेक्षा यथा॥गमनमलसयतः कुम सस्सींक्रु चाभ्पामविक लक रशेमामूरु काण्डदूयेन यदियमहर देषाहेतु नानेन नूर्न निजवपुषिक रीन्द्रा: यासुपूर्रसिपंति।इयंच।। सवीलं का रसर्वसवंकवि कीर्तिविवर्द्धिना उल्रेसाहर तिस्यान्तमचि रोकास्मितादिय शंके मन्ये पुवंप्रा पोनू नंजा नामि तर्कये इवे त्यादि मिरुसेसाम ज्पते का व्यवर्त्मनि अन्पद भिपेत्यान्याभिद्यानं।समासोक्तिः॥सैय चान्या पदेशःउच्पते।।यथा॥तेपीयूषदियोपिभूषणम सिद्धासे परिक्षेत कोमा पुर्वत यविश्व तोपिविदितामाध्ीक साध्ीकथा एतत्किन्तुतवाप्परुंतु द् मिवयूमोनचेत्कुप्प सेपःकान्ताधरपल्वे मधुरिमानान्पन्न कु त्रापिसः किंचिदिपढ्ु समदन्पार्थ प्रदर्शनंसापरतिः4यथा॥सीत्कारंशिक्ष पतिव्रण पत्पधरंतनोतिरोमांचम् नागरिकः किमुमिलितानहिनहिसखिहैम नः पयनः आरध्धानुकूनाफस्मिक सहकारिलाम: समाहि तम्।।यथा॥मानापनोदन विधो मदिरे सणाया यावन् मामि चर णावथतावदेव नी पसव

Page 35

लम्नव समीरपुर: स राणिप्रादुर्वभूबुरचिराटू घन गर्जितानि पस्पवस्तु नोयत्स्वभाव तातदा ख्पानस्वभाव:। े तिु च्पतयथा। चलतिक पंचित्ट शय क्कूति वा घंक र्थचिदालीनाम् आसितु मेवहि मनुते गुरु गर्भभ राल सासुतनुः॥। विरोधोद्विविधः।तन्राद्याःपारमर्यिका विरोधेपि औधित्येन यिरोधिता प्रती यतेयन्रसः॥यथा।मनीषिता: सन्तिग, हे षु देव तेत्या दौ।।द्वितीय स्तुयथा।। ुत्तेवि रोधसंधा ने पिय ताभि प्रेतमासा याविशोष: अयमेवविरोधाभासउच्ते।।यमाभक्ताना काम दस्तुषो रुषा काम दहन्नपि अपिज्ञा न मयःस्थाणुर्थस्तमीर्शस्तुवी म हि उत्त गेत्तरंपन्नसारेक्तर्षः ससार: पथा॥बिनयेषुताव द् वलास्तास्व पिगोप्ः रवभीव मृटुयाचमध्पेता सामपिसा तस्पाअपिसाचिवीक्षि तंकि मपिं समस्याकोोपकार कत्वेदी पकत्वम् त च्वा भिन्न रुत तत्कार कक्रि यादि भेदाद्नंतमू।अभिन्नंयथा॥पा णौपद्याधियेत्पादी।।मि नंपणा।नृत्पन्तिनिचुलोत्स डेगायन्ति च कलापिनः व धन्ति पयोदेषुद्द शोहषाभुगर्भिणा: अन्विस्तरमिया सर्व नो दाडियते एत्त समालादी पक भे दाद् नन्तम् अन्नपूर्यापर वाक्पार्थ मोरुप कार्योपका रकंमालादी पक म् तत्रोत्तर स्पपूर्वीप कार कत्वमू।।यथा।।चारुता यपुरभूषप दासानता मनूननव योवनयोग: तंपुनर्मकरकेतन लक्ष्मीस्तां मद स्तम पिवल्लभसद़:।पूर्व स्पोत्तरोपकारत्वं।।पया।।सटूनमा

Page 36

ड.नमागतेन भवताचापेसमा सादिते देवाकर्पय पेन येनसह सायदत्समा वदि तमू ण्डेन शराश्शरेररिशिर सेना पिभू मं ड लं तेनखं भव्ता लाकीसीच लोकत्रयम्।समान का लोक्ति:सहोकि स उदासी न योसत्वरा प्रतियत्त ये कार्य का ए पोरपियआद्या पचा द्रीर्धाममश्वासैरिमा:संप्रतिशात्रय: समंममंशरीरेणसीयन्तेदिव साअमी। अन्त्यायथा॥वर्धतेसहपान्याना मू ककपाचूत म स्ीचयँ कात रा स्ता पी नोन्नतिमत्य पोधरयुगंधत्तेस खेदावयम साक्रान्ताजघनस्पलेनग रु णागन्तुनशक्तावयँदोपैर न्पजना न्रितर दयोजातार्मद्त्पद्गुतम् कार णेसत्यपिकायीभावोविशेषोक्ति:॥य था।। आवातिवारिधरशी करवारिवर्षी र्वेरंक दंववंनदुर्ललितःसमी आडे पिता मिनलिनो नय पश्मवानितापस्त थापि सुहशः शिथिलोनजात: कार णेविनाका पेदयोविभावना।यथा। नाडरेपुरलाभरणा निसन्तिनिम्वासहाय्पीण्यपिनीयुकानि तथापिसासम्प्रतिसार सकीदि ने दिने कां मपि कान्तिमेति॥केचितु॥अन्प देशत्व मे वविशेषोक्ति विभायने अधिकरणद्यमाराय।।अन्येतुमअनमोरेवैकेना परस्ान्पयासिधिर्क्तिरेक मादायइ्र ति गोवर्धनस्त्वन्या मेवान्य या सिध्यन्

Page 37

डेशत्यमेव्रमि रायकार व्मतिरेकालंकारस्व तिरित्मसद्सेके। सचयथा।। कादा चित्किं घुतिंध नेक लङ्गीसीय तेन्वह म् दोषाकसकथंकारं लसमनसम: प्रिये एकेनाप्रस्तुतस्यासिद्टि राक्षेप:सोपिष्टयगित्यपरे।यथा॥इन्ट्रेणकिंस यदिकर्णनरेन्द्र सुनुरेरायतेनकिम स यदिति दिपेद: रम्भोलिना थलमपंपदित त्प्रताप: स्वर्गोप्पयंन नुमुधापदितसुरीसा सुखचोधा यवा लाना मतिकोमल वर्सना मयासंसे प णादि समलंकारा: प्रदर्शिता: यथैतषीमियोभेदः परेषानातिरे कितात यालंकारसर्वे स्वेसप्रयंचमदर्शयम्॥इत्लंकारशेखरेलंकाररत्म् ॥उ पमाकामम स्पसम्पदांसर्वे स्वंसाच सा धर्म्पमिति इ दानींतस्य प्रतियोग्यनुयोगिनावाह चन्द्रऊलाम्बुजदा म शिरीपं विदयुत्ता एक नकलताच कषममंककांच नय पीदीप: सर्व रेभियो षिदूण्यी।य या।।शिरवेवदीपस्प लतेव है मिक ले वचान्द्री लजिवाम्चुजा ना म् शिरीषपुष्प रम रहेमयट्टी समेक दालोघन गोपरोस्पात दमनक तरुश्वरवालम्विक्ालड- युग्म तुहिनकिर णविम्वेखवञ्जरीट प्रचार: विकचक मलको शेदाडिमीबीजपंत्ि स्तयमिदम पूर्व दष्ट मेकनचित्रम् तडि द्वाताराये त्ा दौउद्रिन यार लशला क याचे त्पा दिदर्शनात्त था त्वंवर्ण्यतदत्पाहु: अत्पंता नंद सम्दोहदा पित्री परिवष्थ ते।यथाव साकममुदीनपन पोर मृतिक वर्तिरानन्दपंक जयनीविलसल्ल् ताभा प्राणारमरस्पजनपुण्यतोः फला निसा फल्पमसि

Page 38

स.शे. जनुवाक्क गतानजाने शक्ति र्मूर्तिम तीरमरस्पजगतान्नारीमयंमण्डनङ्गान्ताना मुंपमान कल नकला कान्ते: समुतेजन म् लस्मीःसंसति १७ सांगरस्पसर सीलावण्यपुपयाम सांसा राजय्र जच क्षुषां सण मभूदानन्दपण्यस्पली रोच नास्वर्णवि दुद्िर्हरिद्राभिर्वराटकैःचम्यकैर्है मकै तकायण्ततत्तनो घुति:॥पथा॥प्रत्यग्रपझवीजय्युतिकांचन केतकक्कायं गोरोचनाति गैरंवपुर पिसा क्षात्क तंतस्पा: चम्पकदामहरिद्रा काश्रम सी दामिनीनाजव ट्रेप पति कान्ति मे षानिज वपुषापद्मपत्रासी।।दद मयुपलक्षणम्।।ताम ग्रतस्तामर सांत राभा मित्पादे: वेत्रत्वचातु ए्प रुवांव धूर्नी कर्णन्तवोगण्ड तलागतानि भृङ्गा:सरेलंय दिना पतिष्पन्कावेद पिष्पनवचम्य का नि।इत्पादेशव। मोचात्वचःपञचप पाटला मामितारे् का शमार गौरयपुषाममिसारिका णामावदरेख मित्यादेस्वत्तत्ा म्पमपिवोध व्यम् तमः शैवालपाथोदवर्ह भ्रमरचामरैःयमुना वी चिमोला रमनीला प्जाअ:सम:कचः॥पथा।नजी मूत के दःसहि गगन चारीनचत मोन चास्पेन्देर्मैश्री नचमधुकरास्तेहि मुखराः नपिच्कूत के किन्यु चितमसितो पेनच मणिम,दुस्वादा ज्ञास घम चिकुर पाशोम गटशः जानांमिजानकिक लिन्द सुताअलेरम लातासिहन्तप दिमास्तव कुन्त नामू सिंक मल रंजि शेव ले पुट स्पंतएवरुचयःकणशःप्रकीणी:तारारदा नोबद्मस्पचन्द्ररुचाक चानीचन भोजयन्ती आकण्ठम

Page 39

नाच मरंवारिदाभम् यत्नासीनार सागुटी विभ्व मंवाचायद्ययमुद्ध I- ग्रावणििचो यसी।।दूटमसुपलस धतन्मूर्धजचामरंचिरात इतिधूम तेरहसम् ल क पातया के शन्धकारद्यदश्यभालए घजगज्ज या प मनोभुवासिद्धिरसाधि धस्तु राणामुपरिष्ठात्कुरंगयो: सिन्दूरविन्दुसुभ विदू ुराई-मिस्ादि श्यामा स्वं गच कितहरिण्पी शेनिशिखि नांय र्हिभा रेषुके शान् उत्पश्यामिप्रतनषुनदीवी नूविलासाहन्तैकस्मिन्क चिदपिनते चण्डि पराजिरुयां निधिस्ते गण्ड स्थली क नकदर्पणदर्पह श्री हेक म्युक विठ मुक कि न्नर हंस वाणिप्रा णाममासिमदनस्पचने

Page 40

अ०शरो त्र कपे क्तमष्मवहित प्लोकहूपं पाणोपस धियामधूक कु सु मभ्रनानत्पा पुमर गैण्ड योरि त्यादिदर्शनान्त था स्मपि १८ सुर जदर्प केमिन्दु: किंपयं किमुमुकुर विर्म्वकिमुमुख मित्पादा तिलप्रसूनंनाशमाःयथा।बन्धूक सुतिवान्धवोय मर नीलनलिन नोचनम नाशा न्वेतितिल प्रसून पद् वीं कु न्दाभ दन्तिप्रिये प्रायस्वंन खसे कामतूणी कत्पना सावण्यते इति श्री हर्षः ना शार्ब शोमृगीदृशाम् नासाना लीतिलोपममि तपिपठ़ न्तिक हेकम्युकण्ठि इत्यादाक म्वुग्रीवे तह देवा ष्टमान्त्पदत्पादी मृगतन्नेन्रपा घोजतत्पन् ष ख्वज़्जनैः ने नञप्रभवरत तकालिस्मरामुगै:॥यथा॥च कोर नेनैण गुत्प लानीनिमे षयन्जेणकिमेटःसासुधोदारमयःप्रयत्ना दिंधातुमेत रेणाद्यतन्नय नाद् थपसात्य्य पत्राव्वचेत्पादि किमव्जेकिंमी ना वित्पादि नयमेखञ्जनक मलेषा हूविल सम्पृणालविस स्वण्छे लपुरा शिरीयपु प मुख मिन्दुस्त्व शरलसी: चकार सामत रमेत्राविलोलनेन्रअ्रमरीर्गयाक्षा पूर्णादलै: का चनकेत कीमाम र यगे दृषटि:4के चिस्तु॥ को शातकीपुप्यसमानकान्तिमिर्म नेद्रोल्वणवाणचक्षुषःग्रामीणवध्वस्तमल स्षिंता जने शवरं धती नामुप

Page 41

त्वे उसंमाण त्वेनने तवअन्पेतुमतयाप्रचधा नमे पाप्रपु नल: शिवोभूर्व्स सज्पमान:शरदेव तिदर्श नान्ने त्रे कु मुदोप ममित्पाह: प्रवाल विम थ्ीमाशित्प यायन्मधुर यस्तुभि: पृण्पंप्रया यदिस्यानमुक्ताप फुट विद्रुमस्थम् तगे पस्तरुच:स्मितस्प सन्वी रपा माशिखर दशना पकर्विवाधरो प्री म ध्वेस्पामाच कितह रिणीप्रे लसगमनास्लिक नम्रास्तनाम्पों यात त्ा स्ते पवति विषयेसष्टिरा द्येवधासु: वंधूकद्युतिवान्धवोयमध पेतिगोकर्डनः माधुर्यमाश्ित्पेत्ादि य याप स पीयूष दिवो विभूषणम सीत्पादा मुक्ता माणिकानारं मदाडि मीकुंन्द प: कुर्य्यासेनस्पगिते त्पादी तन्वीश्यामाशिखरेत्पा दन्तानाग रंगानि कलंट्रनंनिप योधरी भष्ठाधरीयवि दमनके त्यादि न न्धूकदुती त्यांदि।तत्कोरके पथा॥अधर: किशलय मैघ्रीपसीकु स्पकोरकादन्ता: क:कीके सता हंसन्तिहरिणा्पा: तारौरदानामित्यादि वाणिहेसालियुक न्नरः वेणुकोकिलवी णाभिमाधुर्यमधुर:सह व

Page 42

गहे णात्पादि त पुर्हि रेफा णीं करणोत्पल निपातिनाम् स्वरसंचादिभि:कणठैःशालिगोप्पोजगुर्गुणानू क पर मेणु रेख: रास्तू यतकारि नमैमीकलमालपती माधुर्य मित्यादि मधुद्रोणी सागो णीवाणातवप्रिये वा हुर्विसेनवि ययुद्ू ल्लि मृणा लैर्विसमृणालयोरवान्तरभेट् वियसपोक्त म् अ तत्प्रसूनम् दहेसते तन्नुग, हाथितै: कै नगीयते वाकरएवलोकैः विद्युन्मृणाल सुभगा वाहुवलीम गीर तूनान्तुकण्ठकाण्डे षुजात कनकशृंखला करस्तुपद्मेनपल्लवविद्रुमाभ्याम् करकिशलपेनसुदृशारागसरित्यक जेनेव शिप्पिलितविद्ध ममह हँचे त नांनलेमे चन्र कुन्दकोर कैश्वनसा: यथ॥ निर्भर्त्सिताशोकटलप्रसू तिपाणिद्दयंचारु नखवंतदीयम् नयोदिवेन्दुप्रतिम स्पचो : प्र दोषेविफ ककार र्दोषरत्सुभगै:कुन्दकोरक कान्तिभि: नरवैःक मलप त्राणिवाला च करे पथकृश्यक् पूगाव्जतव्कोर कविस्पतालगुक्क्रेभकुम्भाद्रिप टेशव रजंथीरकचीजपूरसमुद् कलड् फलैरुरोजः यथा॥क नकक मुकायि तंपुर स्ता दय पड़े-रुहकोर कायमा नायमानम हशोवससिक स्मागधेयम् कलशीयतिकु च कमलंक मलीय तिलो चनश्रमर: अणुकीयतिपुनरस्पा

Page 43

हरिणह प्रत्यहं नवि : प्रययौचकवाकताम् उड्डीयपुनर ट्रीणीजहार विपुलनीयम् चिरप्रवासिस्तवयाटिकायांवि भर्ति वीहतू ताथी चीज पूरतालान्यसौधास्पतिकिंनजाने खगौवागुच्छरौवेत्पादिस्वपंभू: शंभुरंभोजलोचनेल्वत्य पो संपुर हाट की प मित्पा दिद मनकतरुशाखालम्विझ्ञेलडू.युम्ममित्या दिमहतोर्पिम हीपांस म मणुमर भभस्तनि रेखाकान्तातिसु श्या मारोमालिस्ते नताटशैः शैवालधूमभृंगालिखला हैरुपमी पते मालिरास्पेन्टुसुधीलिलिसु: समीस्यकेशव लिवर्हिमालामुरोजगिर्यो: समलीयतान्तः सुगममिदम् नाभी स्सासंस याथ मदनसरित मेताँगाह मानोजनो सीज घन पुलिन नाभीमण्ड ला वर्तरम्याम् मुखकमलसना था मुललस मक्काज्रकार स्म्नाभिवू पःपातालंनितम्वस्तव मे दिनी पयोधरस्ते हे माट्रि स्वम मासिजगत्रयम् हदनद्सरी सिंमामि तटिनीर सात्मकञववपुः तद पितलोदरिसंप्रतिक थमिव संताप मातनुषे वली तटिन्यातद्रपैस्तत्समै:पाशादिभिस्तदाह त्रि वलीप कका मस्य सो पानमिथ प्रयुक्तमितिष्टषटंकांचनपरकेःमुक्ता वलिस्तेरदनाःएषंकी चनपटकम् नरवांशव स्तेरानिम

Page 44

लशम्पाणुवेदी सिंहादिभि:सम:सुष्ठि ग्राह्मो वेन्मध: अन्रमध्यस्पातिसूस्मतयातस्राधान्येनोप ता स्मत्या देव मध्मेभून्यताच अतएवसद्सत्संशयगो र्नतम्व: परिवर्ण्यते॥यथा।नितम्वः स्वर्णपीठस्तेतवाङ्-ल्पभनपस्न न्योरस पपी रित्पादि नितम्वस्तयमेदिनीत्पादि चक्रेणवि सुधिपु ज्जि नितम्वम चरा भायु पारि णविशालश्रोणिलोलेस णेघेतिमाघ करिह स्तेन कटल्ाकरमेनच।। कद रिराजकर: करिराजकरःभुवनन्नितये पिविभर्तितुलामिदम तुगेनचमूरुदृश: चरण: पलर मे पदक मलेकमलापा: लुठद्ल पातुदेव कीसूनु: अभ्पुन्नतांगुध्ठनखा पण परविन्दू ग्रियमच्यवस्पामू पूर्णेम रङ-उनरोम ययामयशः

Page 45

वेमाननास्पा चिमू या

प्रविष्वार कुमु दोसपलपड नाया मुक्ता स्विलंप्ना वय दिषविम्व मेवविशिर मदि लसह्लंलोच वासिता: मेद्मैदममीवातानिश्ा सास्ताच काडष हस सार सरव्दाभ्यीव सैरि स्पांदि लोला लतशीचरणारुणोस्ल स्फुर तुलाकोटि निनाद कोमल: शरे मनूपमपाहर्मनः रएतावदधिक माह येण्या:सप्पा सिभृंगाल्पोधम्मिल्लस्पविधुतुद: सीमन्तस शिर दिशकुम शो: जिय पांस नासाय:फटली तथा॥ वलरीलहरीपाश:

Page 46

वु. रकपु ्पा जिनाभ्यासुविव्यराम्भो यजस्पगमनमुस्णमित्य कीर्तित म्।। गोर्क्हन स्तु।शरीरतद वयव मोर्व पीनो पा न्तिरैन्एपमावल्प मित्पेतेव पुषोगण: केशस्पदीर्घ कौटिल्प बिड पशालतं लोलता ांग दीर्घता नीलता प्रतलहि से पोसनिविड पक्षाता अधरे त्पन्तमं शत्तातिदीप्रता माधुर्य्ेस्पष्टतावाचामृदुतासमताभुजे करेवि मदुता शैत्प सर्यमागे परदर्व सी सं्पंश्याम तानाभिगामिता कान्तिव तानुपूर्वत्वंजं घ यो नी ति दोघेता ! मयासंसेपरी लेनग क सामृदुवतीनि सरव् पामवि रे धेनदिउान्मिह दर्शित म।।ड वैर्जनमाह॥ सजमत्पन्त पीनत्वमुनतादीर्पवाहता अन्रपुंसामितिव सव्पेप्रापंश:कबीनाए मासानियुस कोएृपस्कन्ध: शलप्रोमुर्महाभुग।इ्लि। युगागलभुज

Page 47

पीन रसम् सेशयपाण युवापुगनापतवा पदि मधेकार्श्मूयथाम.अ दशोभम् प्राय न्पदाथी नेकीफत्पन्निभुव नस जानिर्मिता यस्पमूर्तिः स्तनपोरिवनारीणम दे॥ यमासा मत्ताचप्रतिविंविताच ।। के। ई । कियत्पमग्नाकियतीय मसनाप नारीस्त लगरलंक उन्लल उप यो धरेदेमा: प्रातः प्रेकि तुमिच्छ म् गिरिजाहसिते पोज कंयावस्ता विश््यय रुतावरोह स्पतया दुपानहौ ततः पदेरेजतुरस्पविभ्रती तपो: प्रवालर्नपोस ैकिसुय उर्डेक्दारुव हङ्ुजः प्रक तेवशिलोरएक.सुम्रत्तोहि ननच शिए नक्षम्रम् कामंकरम

Page 48

स्तृतमन्पतरटट् मुपल सजमू।आहा दत्वपुरस्कारेणचन्द्रादिसाम्पमुभयोर पि।पथा।इतिटिजेनेटिज मि मनंहस्तिसिंहाम्पॉकाक श्यच भुजादियु।।स्फुट मिहोदाहरपरम् गमनंयथा।। पूर्वय था देव पतेर्नियोगे ्द्रगा मी प्रोट्रिययमानोन वयीवनेन ततोमृगे मांगा या: पुंसि षार्थवाचका: आदिपदाहृष भोपिकर्तव्पारत्मसिंहा या नरराजादित: पदात् विशेष्मभावोघुसदानरभूमिषि

गनाह इयाघे-प्रतिमाना यैरस माना ही र्नरिभादिभि: र्वन्धुचीर रिय शारी:साहश्पप्रंतिपतय:॥ाःइवा घीरितिड्वव ननिभ सनिमा तुल्पसकाशना का शप्रतिमा प्रतिरूपका: सदक् सद शसंयादिशब्दा: साहरपवाचका:प्रतिमाना घैरि वैयप्रसिमा प्रतियांतना प्रतिषका पाप्रति कतिरंची पुसि प्रतिनिधिरुप मोपमा नस्पात् समाना दीन्मदिमिरितियवाय

Page 49

लिगा: समनश्व सहसः सस: शटकू साधारणःसमसतुल्प:सपुरुतरपदेत्वमी निभसंकासनी का श प्रजिका शेपमाद्र्पः वंपुरितिवंन्ुर्मि नंघयस्पध्वप्रेपानूपीतः सुह.तूसरा उपमानो पमेययोरेयम्। का: प्रतिरोधियरास्कन्दिपार परमलिम्लुचा: मुखकान्ति चौरण्यन्द्रदत्पाटि कर्तम्मम्।।अरीति।।रिपुवेरिसप द्िपसाहितामित्रद स्पुशान्रवश प्रवःअभिषाति परा एतिप्रत्पर्थिपरिपन्थिनः चंट्रस्पवैरिमु खं दत्पादिकर्तय्म्॥। वंशाहीरिति नन कु ला न्पभिजनान्वय वं शोन्ववाय: संतान:सपिंडास्तुसनाभयः समानोदर्य सोदर्यसगर्भ्यसहजाः समा:सगोतवान चम्ट्रसोएरं मुख मित्पादिकर्तथ्मू।प्रका रान्तरमाह। भृतका दैघवभृत्ाधैर्न्य का वर्थे: क्रिया स्वजना: समा: चन्द्रगोन्रं

दि। रसेदां से पटा सेरदास गोप्प कचेर का: नियोज्पर्किकरप्रेप्पभुजिष्य परिचार काः मुखदास: शशीत्ादि कर्तव्यम्॥न्यस ॥न्य वितिरस्क र्वन्प्र तिक्षिपतिभ तीति आक्रोशत वजानातिक र र्थपतिनिन्दति विडम्वयतिसरुपेक सती ष्पत्पसूर्यति त्वन्मुखं न्दंन्पकरोतिद तिध्मेपनू तणीकतमधि

Page 50

अन्धी भोज चन्मुसेन्डुना• सन्देहेतिमयथा। कि मिन्दु: किंपदामित्पदि तत्तहाकोरिति।तस्पपुर्ाि तिसुलान्तेनािरोहति तसपद्मं पद्धते तस्पवा सोविगा हते तमर्थमनुबन्धातितच्छीलंत पाकार पत्पा हूपते जिगी षतिस शकहम् विधिरम्भोज साम्रन्येमुखेन्दुमभिविञ्वति तसपा वदास्पं चेल्किमिन्टुना चन्द्रमूर्धरिप दंध से एथाचंद्र प्रतप्पसि लापते चन्द्रमा:का सजाती यानुवादिन: सलक्षणसपसाभसयर्ण तुलितादिकम् कल्पदेश यदे शादि ये पान्पू वन्ती वादि शब्दानव सा हश्प प्रतिप्रत्तये। इत्ाह॥क वीनी घटनानीयचराचर विलसण तू पट्रस रंशे रिवर्णक रत्नम्।। इदानिक विसंप्रदायस्पसर्वा पेकपाभपर्हित त्वंदर्शयन्ाह॥असतो कये: असतो पीतिय स्तु गत्पा यन्नभव तितद् पिक विभिर्षण्यतेघपमागर लेभा पासम्भोजाद्यनदेष्वपि तिमिरस्पतथा मुष्टिग्राहमखंसूचिभेद्यता मुकत्वकींर्तिपुण्यादी

Page 51

मनेचकोया णांप्रवालंसर्ववीरधाम् केसरा शिक्दत्प्ोस षा पार्द पीति पार मार्थिकम पिननिवद्यते॥ पया॥ वसन्ते मालतापुसे तनमोर्व म्रवातथानियम स्पेति हिमवस्येवभूर्यत्वय र्चंदर्नंम परंम् िकभरमनो: कुसर्लवंस मपंकशिरोसहाम् लौहित्पे धातुमार्णिकाजवार लविवस्वताम् पद्मपल्लवयन्धूक दा रागके वर्षासेवशिख प्रौरि मीधवेचपिक ध्नि:॥अन्पच्॥कमला सम्प टो: कपहरितो च सन्द्रेशशैणयो: का मध्वजेमकर मत्सपयो: दानंवासु पानाभिक मेवाभिसहितम् वसन्ट्रस्प वालता मानवामौलितोपण्यी देवाकवरजतः पुक भुवनानिनिय प्रीयानीणिसप्रचसुर्दश चतलो अष्टाद्शम्पता विय्या: चतस्त्रभ्न वसुदश येसपलेसेजलेजो वाभिन्दनस्पर्करणेम ता:महत्वमांदासर्गान्ते

Page 52

अ-शे पटिर्मियते दान्न तर त्वादूषध २४ हरि वि : इ लिर्महादेवो गंगा मौलिर्न्न तुक्कचित रलयोरड त् नानुस्वा सम्म होहस्मउतवैसुकिलेयच पदान्पेतानिदेया निपाद स्पाद्येनजातुचित् भूते रतेशाखाकू मह धपथादिशु॥ दत्पलंकार शेखरेसंप्रदायर लेनियममरीचि:॥अथसेक्षेपेणवर्णनीयमाहवर्ण्य डम:पुरीसरिस सरो्परण्पोद्यानाट्रिप्रयापरणवाजिनः हस्पर्कचन्द्रायतवोविया है यस्वयंवरम् सुरापुष्या म्वुसम गविम्लेपमृ नभमा: कालान्तरंवयः सन्धीध्वान्तव साभिसारि काः॥अेषाविशिष्पवर्णनमाह॥नृपेकीर्तिःप्रतापाज्ञादुष्टशान्तिविवेकिताः धर्मप्रयाणसंग्रामशस्त्राम्यासनयसमाः प्रजापालारिशैलादिनिया सोरिपुनून्पता औदपिथेर्यणाभीर पवर्य सवर्पोमादय: देवमा सौभाग्पलायपय शेलयूद्गारमनाबाः त्पाचातुर्य दाक्षिण्य प्रेममानवतादया रेशेयहरव निदनपण्यधान्याकरोटवा: दुर्गग्रामजनाधिका नरीमातकतद्य: प्रामेधान्पलसाएससरसीप मुपुष्टयः केम्रादिरुद्रके दार ग्रामरीमुग्धविभ्रमा: पुरेद परिसावप्रप्रतोलीतोरणघजा: प्रासादाध्वप्रपारामवा

Page 53

त्वर्य टूपदार्ह सपका दाकुल शाखयन: सर स्पेभाल हर्प्यभोगजां देयुज पोतयादजलपवाः बिए सिह्याद पोड्रगा: का कोलू ककपे : उद्याने सरणि:सर्वफल पुप्पलतांदयः पिकालिके लिहसाथाः का शैले मेघीषधी धातु वं शकि न्रनिर्भरा: मंगपा दगु हार लवनजीवा घुपत्पकाः प्रयाणेमेरिनिम्धानभूक म्पयलधूलयः णिकृशकट वेशरा: पुछेतुवर्मवलवीरर जांसितूर ्् निर्घातनादशरमण्डपरकनय: किन्नात पन्नर था मरकेतुकु टा:सुर मृष्टिः अभ्वेवेगितव मौन्नत्पंतेज: सल्लक्षणस्िति: खुरोतषातरअ: प्राठिआतिर्गतिविचिन्रता गजेसह कच्वांपलम् अरिष्ूहविभेदि वर्कुभेमुकतामदालय:सूरव्े रुणवार विमणिच फ्राम्युजपथिक लेधनप्रीति: तारेम्युदी पकी मरकु मुट्कुलटार्ति: सन्ट्रेकुलटाचक्राम्युज चीर विरहित मोर्तिरैज्वल्पम् जलनिधिजननेत्रकैर वचकोरचन्द्रास्प रप्रतिपतिः हद्ेदा:जा तरयुष्पपयाडुममश्जरीर कारएं ग्री पे पाटल म लीता पसर=पथिक शोष वाते v ल्का

Page 54

अ०मे. सकुप्रपाप पा स्तरीमृगत् आम्राटिफलपा का: वर्षी सुधनशिखिस्म य ह सगमा पंककंदलो द्रेदोजाती कदम्वकेतक भाञ्फानिल निम्न गाह लिपीति: शर हिंदुरविभदतव जलाच्छ ता ग र्प हं सएवदपी: सप्तक दासि ताभ्राव्ज रुचि:शिव पक्षमटपाता: हेमं तेदिन लघुताम रुबक पव शीत संपत्तिः पशिशि रेफन्द समृद्धि:कमलह तिवा गुड़ा मोदाः।।चि वा हे सान शु दंग भूषा तूर्य नपीरवाःवेटीस पितरा मा दिला ज मं गल वर्पनम् खपं वरेशची र सा म अ्वमण्ड पसज्जता राजपुनीनृपाकारान्वयचेष्ठप्रकाशनम् सुरापानेक्कलतासवल नंबचनेगती लज्जामा नच्यु ति प्रेमाधिकारक्तास ता भमः पुष्पावच येपुष्पावचयः पुष्पार्प्णार्थनेदयिते मालागोन्रसव लनेक्रकोधोवक्ोक्ति संभ्रमाश्लेषा: जलकेलौसर सोभवकहंसापस र्पणम् पद्मम्लानि: पम: सेपोक्षिर गोभूषणप्युतिः सुरतेसात्वि काभावा: सीत्कारा:कुआ लाक्षता कॉश्वित्कंक णमज्नीररवोरदनखस ता: विरहेताप निम्ासचिता मोनकशांगता: अब्टसप निशादेर्णजागर: शिशिरोसता मृगयापांच संचारो वागुरानील वेषता मृगाधिकांम् गन्नासोहिं से द्रा कू त्वगतित्वरा आश्रमेतिथििपू जैणविभ्वा से हिंस शांतता पज्ञधूमोमुनिसुतादुसे कोचल्कर्ल दुमाः पद्मके को त्सवःप्रातर्मध्या हे तापसप्रवः सापंसूर्येतिला हित्पेचक्र पयादिविप्रव: पूर्व र्त्वग्रत नर्त्वोशवसंधिंका प्पोपवर्णनम् एवंशैशयं तारुण्य माध्यस्पविषमंचतत्

Page 55

अन्धका रेतिका ठिन्पंविम्कलो पसमर्थताआकस्मिकसमारं भनिःशंक मभिसारिता रसे प्रचुर शाख त्वंद लादर्शितस र्पता उच्चता प्रसवोत्कके वपः पथिक सेम्पता अभि सारेभपमरे शोमडज्ी रादितिरस्क्रि या साह स रागितोत्कर्षी काला नुगु णयरता।। इत्पलं कारशेररेवर्णनीयमरीचि: नियमाम्तरमाह॥न्वेताभ्वंद्रा दयोजे यानीला: श्रीकेशवादयः शेणास्तुसात्रधर्मादाःपीतादी पशिरवादयः धूसराअययधूल्पादाः ज्ञातव्ाः काम्पवर्तमनि।अप्रेषज्ञातमं।। श्येतानिचन्द्र शकरा -्वशंभुनारद्भार्गवाः ह लीशषाहिश क्रे भ सिंह सौधशरहु नाःसूर्पेन्टु कान्तनिम्मोक मन्द रहुहिमाद्रय: हिम हासमृणालानिस्व ईण्डे भरदाभ्रकम् सिक तामृ त लो भ्राणिगुणकेरवशर्करा: नीलानिकलचन्द्राडु. व्ाससमधनेनया: शनिदुपर जाकाली राज पट बिट्सजम् विषाकाश कु हूश स्रा गरुपाप तमोनिशाः साच त मं गारीत थापिकं चराहयःशिरिचे।यमोर सःकण्डः खञ्जन के किनो: त्पाका यागजाद्गर: खलान्त: करणाद्यः शोणानिसान् धर्मध्वन्े तारौद्रर सस्त था चकोर को किला पारा क्तने त्रंक पेर्मुख म् तेअ: पूष राम संघ भौमवुंकुमतक्षकाः जिहेन्द्रगोपख द्योतवियुत्कुंजर वेंद तानिदीपजी वेन्ट्रग रुडे, मवर सज्जटा: व्र झावीररसख र्जकलिदापररोघनः किंजल्क चक्र याका ययाहरितालंमनःशिला धूस राणिर जोलू ताकर भो गृ हगोधिकाक पोत्तमूष को दु्गा का ककंठुरव राद्यः

Page 56

।हरिता: सर्यतुर गावुधोम शेख हादिमियमम रीचि: इदानीनियमोसरमाह एकरमादासह संचयद्यदस्तुययाभवेत तत्तत्कविप्रपोगेनज्ञातये वज्ञातय मू॥ एकऐ न्द: करी चाम्बोगजास्प रदभकहकू दपंपसनदीसीरनर भुतिभुजादिक म् नर्यकाला ग्निभुवनगंगा रेखाम कोणस्तयाशू लशिसावली संध्यापुनःपुष्क राणिराम विसलुज्य रांघ्रयःचत्वारिवेद वहास्पवर्णीब्ध हरिवाह । पाय याम युगाभ्रमाः पंच पीडवरु द्रास्पेन्द्रियस्व ईु वता दपः महाभूतमहापा पमहाकाव्ममहामखाः पुराजलकणंप्राण मिसाव नाथकाः पडुज् कोणनिशिरोनेत्रतर्क्क्का-दर्शनम् चकरवर्तिमहा सेन टना निगुणारसाःसप पाता लभु वन मुनिदी पार्छवा जिन वाराभ्वस्वरराज्याग म्रीहि वहिशिखाद्य: अहै।पोगाङ्गवस्वाशामूर्तिदिग्गजसिद्पः ब्रह्म भुतिष्याकर णदिक्यांला हिकुलाट्रयः नयोगद्वार भूखण्डकत्तरायणमस्तका: व्याध्रीस्तनसुधा कुण्ड भङ्गरादिरसग्रहा: दश हस्तांगु ली शेभुवाहु रावण मौलय: क सावतारोदिग्विम्येदेवान स्पेन्दुयाजिन: एका दशम हादेया: सेनाभ्व कु रुभूपते: द्वादशार्क राशिमास संकांसिगु हवाहवः शारिकोष्ठक सेनानी नेन्रस्मापतिमंड ताः न्

Page 57

से द्शस्पुस्ती वूल गुणाअथ चतुर्दश विद्यान्यम्वराध्वैवभुवनधुवतार काः तिथथः स्पुः पंचट्शबोड शेन्दुक लास्मृताः अष्टादपदी प विद्यापु राणस्मृतिधान्पकम् विंशतीरा वणभुनानेत्राद्यथशतंतथा धार्तराष्ट्राः शतमिषकृतारकापुरुषायुषम् रावणांगुल्प्ज द्लंश क्रय ज्ञाब्योजन म् सहलंजा हूषी व्कं शेष शीर्षा म्वुजच्क दाः रविर पप्पर्जुनकरवेद्शाखेन्द्रट्रएयः उदाहर णमे तेषांप्रसिद्ध त्वान्नलिख्यते प्रह ते के वर्लपांथा मादशा: काव्मय तीनि मदत्पलेकार शेखरे संख्पा नियममरीचिः॥इा नीप्र कार मु प दिशन्नेवकवी नांप्र कर्ष वीजमाह। गता गतं समर्त्वं चर्संस्क तप्नाकतैक्यताम् तथावचनयोःसाम्पधर्मिधमीभिधायिच कवपः कुर्वतेशक्ताः समस्पापूरण्वदिकम् आद्चितुष्ट मंचित्र का मो पकारक मूशत दयथा।ममरुरुमध्यमसहा सकारि का व र रववन दानवसर सीरसगजभुज गतरुपीरुतरट्सोदरनद्भेदनवर भैर कल पुलकपतदात् पदस्पादि: चकाराट सा म्पेक विस्फुट तार्थता राजान दी मालिका राज ते दीन रस्षी पिना कि ना नन्दन वमस ह सात् नुतद त्ा दि: रेजि रेव भूव तिष्ठती स्पारव्ा ते संस्क तेत्पादि यथा।तन्रपुलिद्गे-। हारा हार विहार सारसमएः संभोगभोगाध्वएः स हारा मरवार वारणरणाष्टंहारवीराकरा: लो लोला घविलांसचाय सह राह का र ही रोंकुरा नीहा रोर गतार रागतर लागो विन्द्क न्दौदना:॥स्री लिंगे॥धरणीधा रणीगोण रोहिणीरमपरिमणी कंदलीलह

Page 58

अ.पे- रीईमातारीमेरीय सुंधरामनपुंसके।।जल फलपल तूलंवल पललट् कू लंतिंग गंभीरकूलम् सलिलक पल चीरें तुच्छ राजी यनी रंहलरज संहर मारपायगच्छैहि अवलोक यावचिन्त यधारयरवादये तिधा तुजविद्धि अेक स्मिन्नेवार्थे बहुबचनैकलचन यो:ा साम्ययथाम कव्प दोदे रिफलिनोवर्हि जोनरःता शोभूरु हाद्या ध् मास फे रय सोमपाः एवेरथिमंथान शब्दा:खु रथश्ाद्मः धर्मिधर्माभिधायिपद्यथा सुषिार्दप्रतीहारचलपित्य दिशान्वःस्मेरालसैम कर श्यधर्मिधमीभिधायका: चकाराद्विशेष सामान्प ।धातुमरुत्तोग रुत्मत्कामदर्शनम् स्वच्क वंधू सवगमनंचट का द्याहिवाचका: अपिधाना यधू पाविभायाभावप्रदर्शनम् आदिपदात् आराद् युसभिम्नअवतंसवदिपरि ग्रह:।इत्पलंकार शेखरेचित्र कायुपकारमरीचि:॥। समस्पापूण विकमिति ३वं्तुकठिनसमस्पाभिप्रापेणवदुर्ककवय:शान्ताः तत्रीर्वप्रकारेणयदीदस्पात्तदेर्दस्पात्क तीविषयमेतिथ अयोग्प:खलुक:शब्द: उत्रसंसर्गधीरनहि प्रसोत्तरात्यदेभङ्गस्पूर्वलनना घपोजनात् मिथ्याभिधाप्प सावेवअेषसार्वन्रिकःक्रमः॥प्रस्मेति।केमण्डपन्तिस्तन तःप्री: किमाहसीतादशबल मोताहा राम हा देवरचातमात:1प देति। मृगातू तिंह:पलापते मृगमरीति

Page 59

मृगात लेपनायमांसपइत्पर्णफरणात् पूर्वरिमन्नि नेर्ज्जित क ज्जलभव लंयाचक कु सुम मितियावत् पथाप भावान्तरप्रकार स्ु. अतव्य प्रेमपार टंचियंन्पसतचिलोफपताम् जालविभावय प्रकोधयतिवालाध्वययायो प्रपूरयेत् सुवोधमिदम् प्र कसन्तर्र देपर्मियर शापाधीर्मथिमम्लै धारि ण्यचपेनच मायपाशेयरादी र्वसं भान पेत्कविःतत्रदवंदद्दपम् त

पर्वार ।रागवात्स ज्रमेणशीर्प्पेण बिपरी संसर्ग प्रतियसुथ्यणुर्म न् पुगान्ते शमुर बनाविम्यतोय मेह कीस्फीदिक घमू इपच मीली पतिपि पीलिका दूत्पदा मश्य सशर्तनपइत्पादी मणोपतिजगन्न यमित्पायमवेतदिणा पवेजगस् अरागायतेजगत् कमे चिस्समस्पानीमानाभुवनर्स सर्मीत्वाव तस्प्रकारा: प्रदभन्ते ज वलान्द्राहाट के ले रसातलेद त्तिवृती या्न्ययी।यथा।यविचेनजले शार््नत्वब्धि

Page 60

कालिक: पातार्लभूमिश्व स्वर्गय यावित्पन्वयः अगस्पंभोव्धि पाना दियागणिकक याशतैः शिवा दिदे वसंचा रैस्सास्पैससर्वर्णनम् शिवादिति पत्रशिषो या तित त्रतन्ना न्तरीय कतया सर्प्यचन्द्रान लादी ना म पिगम नम वश्यकमित्पर्थ: साहश्पैरिति लक्षणाया सू च्प ग्रेपर्वतदूयमित्प द। औजिं्पेन संग्रा मे कुम्भिमुक्तामिर्दिवातार कि तेनभ:॥राजशेषरस्तु॥उस्पाटि तैर्न्नभोनीतै:शैलैए मूलवन्धनान तो स्तान थीन्स मालोच्पसम स्पांपूरपेत्कविरित्याह॥वृद्ास्तु॥कः प्रत्पेति प्रत्ती मोनद्रा कू प्रत्पेमिप्रतीहिच नहि नो तक्ति मित्यादैरुत्कि माश्नित्प पूरयेत्॥तथा।परा जिते द्र गवान जरासंघे नजंतुना प्रतीतिरद्य मे याता मृगात् सिंहःपलायते मार्सभा व यशल्पेन फालान स्पप राजयम् कःप्रतीयात्कुरु श्रेशमृगात सिंह: पलापतेत्पादि नहिगाडीव को दण्डो मृगा दित्यादिं तत्किं क मल पत्ना समृगात् सिंहः पलायते सुयोधमखिलम् शव्दादुक्कलितेसिन्धी शैलाण्डादीबिदालिते त्वत्प्रतापा ट्रूवीभूतेस्वणीट्रामलिनेरवौ विरहेसर्वेदहनःसं तो पेसर्ष मेवशरीी कामिनिसर्चैकाम्पेशान्तेलोटटपतेविश्वम् वैशेषिकेयुका व्पेषुगणेषूत्कश्टमन्दपो: अपेक्षयाचते सर्गेस्यानामुस्कष्टमन्दते वैशेषिके षुरु पादिप ञ्वसु काव्े शौर्पपदार्य सोन्द पर्ादिए

Page 61

अपरिकलित काणसर णिमीम्परंवरीकर्तुमनतिथि मनुसरन्कविः अव्पपैर जहहि साधारणविशेषणैः ज्ञात्वा एथग्वाके: खवनुध्यामान सभपेत् समस्पापर्ट्वा वंस्मर्तमम् शिशुनाग तये। स्मामिर्दिख्वात्रमिहदर्शितम् का व्पकान्तारपान्यानामीह गर्थेकियान्श्रमः।इत्पलैक स परे क विसाम र्ध्परत्म्।रसआत्मेत्युक्तम् तन्य या त्मा ने विनाशरीरमप्रयोजकम् तथार संविना काव्यम तयाह साधुपा के प्यनास्वा दयंभो ज्यंनिर्खव णॅय या तथेवनीरसकार व्पन स्पाद्रसिक तुष्टये तनर सत्वमंगागिभावापनसफल विभावा टिसासात्का रकत्वम् विशेषणंसमूहालं बनवार णाय रसत्व पिजातिरितियगम्॥केचित्तु॥ का र णेनाथ का र्येणसहकारिभिरेवच मक्तत्वैनीयमानस्तु स्थायीभावोरस:स्मृत:कारण मैगमानय यीवनादि कार्पाणिस्तंभ:स्वेदेघरोमाज:स्वरमट्रथवेपुः वैवर्ण्मभुप्रस यावित्प ष्ासात्विकामता: सहकारिणउद्यानादय: ग्ला न्यादय:॥पदाहु:।।विभावेर नुभावैभ्वसात्विकेर्म्भिचारिभि: आरोप्पमाणउस्क वस्था यीभावोरस:स्मृतः॥समि दानीविभजने। मृंगारहास्प मरुणरी द्रयीरभयानका: यीभत्सादुतशान्तानव काष्मेनवरसाः स्मृताः व्यक्तिप्रस्मस्तु सुरवज्ञानात्मरसवादि मतेनभवत्पेवे तिदिक्। तन्भं

Page 62

अन्शो पमुदाहतः तत्रना यि काश्रय संभों गोपथाश्पंवास ग हं विले का शय नादुस्ा य किन्तिच्छनैर्निद्रामाज सुचि विसव्धम्परिचुव्य यात पुल का मालो का गंड स्थ लींल ज्ानग्रमु वप्रिये णह सतता वालाचिरंचुंचिता आलो ।अनूढाचस्वकी पाचपरकीया वराङ-ना त्रिवर्णिनः स्वक्ीयास्पादन्याःकेवलकामिनः॥तत्रअनुरत्ता यमा राजोदुष्पन्तस्पशकुन्तला देव ता गुरुसास्पेण स्वीकतास्ीयनायिका परकीयाप्पनू ढेवविशेष ुस्छठस्त पो: सामान्यवनिर शभवेत्कपट पण्डिता नहिकश्वित्प्रि यस्तस्पादाता रंनायर्कंविना अस्पा: प्रकाशोन्यासप्च्छन्नोरमण इतिविशे म्ाषधा सनणि्डि कविठिताप्रेष्म स्पतिका चाभिसारिका कलहांत रिता यासक सज्जाविप्रलव्धिका स्वाधीनभर्व काचान्याचत लोम्पषधामसा: नापकाशरपोपयांगतव मुन्धाकिति नैषकञ्तुलिक याधत्सेम नो हारिणीलसामित्यमिधायिनिप्रियत मेत हीटि कासेसएशि श सोफ सस्मित सरवी ने त्रोर्स वानन्दितोनिर्यपात: शनकैरलीय वचनों न्यासमालाजन: रुपसौभाग्पसंपन: कुमीन:कुशलेपुया। तवाकूनाथक :- पेलिया: पेब हुप्रकारोपिससेपेणच तुर्विध:।।अनुकू लोदसिण श्वशठ दष्टीचतेयया लीन रागोनुकूल:

Page 63

पाट्टन्परम तापिय:स्पादविकृत: स्त्रियाम प्रियम तवप्रियंतस्पा:कुर्वनविकतीशठ: पषोज्ञाताप यधोपिनविल सोक्मानित:मबिश थोयदार शिर्ना मप्रकर्ष मभिगच्कृति नाधिगच्क तिचाभीए्टंविप्रलंभ:सउच्पते अभीष्टंसपुंसलक्षणमेव स विप्लमभम्वतुर्डस्पा त्पूर्वपूर्वोह्यपंगुरु:।तन्न॥स्िपुंसयोर्नवालोका देवोह्वसित रागयोः जे:पूर्वा नुरागो कामये प्रेमारटा: प्रणपर्टशः परिचयाद्द्गाउरा मद्यास्तास्ता मुन्धद शोनिसर्गमधुराभ्वेष्टाभवेपुर्म गपार रोधीसणा दार्शसा परि कल्पिता स्व पिभव त्पानंद सान्द्रोलय:अथान्पावनिताशक्तमयगम्पस्ववस्ल भमू ई पमेपमानउदाहसःपयथा॥सापत्युःप्रथ माप राधसम ये सरव्योप दे शषिना नोजाना तिसविभ्रमाद-वलनावक्रो लिते: पर्णस्तनेत्रोत्पला वाला केवलमे व रोदिति जुठज्लो साल कैरुभि:प्रवास:परदेश स्पेदितीये सिर जयकुपितांधातुरागी: शिलापामात्मा नंतेचर णपतितंया वदिच्कामिक र्तुम् अरेस्तावन्मुहुरूपचित्टटष्टि रासुश

Page 64

अशो रूपत्वा च विप्रलंभे s भावा पाह मस्पा: कृतेदशामि

३० मामनुभवामिद तितत्रा पितदभिधानाव् कचित्सभोगपोषकत्वेनस्टहणीयत्वाद्योि मृङ्रारस्तुभवेत् सैव याकान्ताविषयार तिः।तत्रदेवेयथ।कण्ठ शिते तेमहामृतम् अण्पु पातममूतैभवर भेदरृतियदिमेन रोपते । मुनौयथा॥हरत्प येसंप्रतिहेतुरे भाजीभवदीयदर्श नैव्पनक्तिकालि येपियोग्य ॥एह्योहिव त्सर धुनंदनपूर्णचेद्रचुवा रिघजे आरोप्पवाहदिदिवानिश मुद्ूहामियन्दे्यवाचरणपुष्क ररकंदपंते५नृपेयथा।तेकीपीनधनास्तएव हिपरंधाम्री फलभु जते तेषी ह्ारिम दन्ति वा जि निवहा सैरे वला सिति: तेरेंकत लंकतेनिजङु कियावहु श्रूम हे ये टश्टा: पर मेभ्वरेणभव तालृष्टे नरूष्टेनवागुरोप या। हाता त चिन्दजनवतसलमाम की नजीवीष धघुमणिवे एपी सयनिचेटकः स्पांयहाभवच्चरणपंकजरेणुरेव हासमूल:समाखम्ातोहास्पनामार वेषाङ-वे लासषिक तोल्ला सोभिन्नो 8: समहात्मनाम् विरोर्णारंप व्वमध्पानामधमानांसशब्द्

Page 65

परीमन:तचतत्रैषरमतेहता: पाणिनिनावयम शोकोत्य:क रुणोजेयस्तन्रभू यालुरोशनं वैव्ण्य मग मदेख पुनरानननीजरातु रानव प्रसूतिर्वरटात पस्विनी गतिस्तयोरेषजनस्तमई यमनहाबि धेत्वांक रु

या सवर्ण्यते।।य यातकृतमनुमतंट एंवायैरिदंगुरु पातर्कम नुज पसुभिनिर्मय्देर्भेबटरुदापुय:मरकरिपु पास मयमहमस, देदोमासै: क रोमिदिशाय लिम उत्साहा त्माभवेद्ी रोवलशस्त्राअ्रयश्यस:नायकोन्रभवेवस र्ध तोगुपी:।यथा।सुद्रा:संभासमेतेविज हतहरयोभिन्नश क्ेभर्कुभापुष् टाने सुसज्जान्दधतिपर ममीसा यका निष्पतन्तःसी मित्रेति मसिनहिरुवानन्वह मेघनार:र्किंचि ड्रूभट्र. ललानिय मितजलर्थिंरा मनन्वेषयामि भ यानकाभवे द्रीतिप्रकुति र पौरष सुमः रायेणय निता मीपवाले प टरपते दिगालो का स्पशोषाड-कम्यगढ दर्सभमा: स्तैभवैवर्पय मोहा अ्वर््यप्तेवियुघैरिह।।पाथा नथम राब्पैरदावलीट: भमविर

Page 66

पाद्ग्रप्ु तत्वादि पतिवहुलरंस्तोकमुर्व्ीप्रपाति वीभत्स:स्पाज्नुगुपात:सोहय भ्रवणेसणात् निषीवनास्पम वगय उस्फ ते कतिंप्रथमम थष्ट पूक्येधभू योसि मांसान्येसस्फि कूषष्ठ पिण्डाद वयव सुलभा न्युग्रगंधीनि न्र :: छितदशन:पेतरड़: करड्रादड स्पादस्थिसंस्थापुट क गतमपित्रव्य मव्यग्रमत्ति विस्मयात्माद्ुतोज्ञेयः मनामुपजायते तन्रे र:स्पा्पुलकः स्वेद्एवच निस्पन्दनेत्र ता साघु साधुवाटास्तथाम सा: चित्रे तायांशरदि हुस्तत्ररव ह्वित येतन्रथमनोजधनु पीतटु परिगाांध काराणि सम्पज्ञा नसमुत्यान: शान्तोनिस्हनाय क: रागभेवय म्यग प्वात्तापः शरीरादियाव हस्तुविडेंवनम् विवेकचित्त स्पैयीदियोगाया स्तस्पलक्षणंणयथाअ वासुह दिया तणेषा सत्रैणेवाम मसमदशपो तुदिविसा: कंचि त्पुण्पारण्ये शिवशिपरि्वेति रणमितिसार्त नम प्रवीररौद्रको भयानकाङ्गुतौमिनेमिथः शन्तोनकस्प

Page 67

त्रकर पवीभरसयोर्मे शी चि शेषा भिप्रायेणस्मर्तव्मम्।। पैस य जुगु पाविस्म योभावा निर्वेद: स्थायिनानव स्थायिनोभावानवेतर्थ: देनोभयाचिरोधा दित्यन्पत्रविस्तर: स्पामिलक्षणंतु विरुददैर विरुद्दे सउच्पते पयालघणाकर: विरुद्दैर्जगु पादिभिरविरु ्ैरित्यादिमिर्योनविच्छि ययते संके नेरति: अङ्ग-की डादि भिभनेतोविका रोहास: इष्टना शादि जनि तंचित् व क्व्पंशोक: प्र सि त्ह:वाघादिद र्शनादि जनितंमन:झ्ैव्पमायम् दोषदर्शनात्प दार्थेगर्ह णंजुगुपा लो मयः तत्वजता नादीर्ध्ीदिभि: स्वायमाननंनिर्वद: एतेचसर्वभावे बुमुख्पाः यदाह।यथानराणा पगुरु पासर्वेनुभावंषुस्थापीभाव: स्मृत्तोमहान् चिभायोद्िविध: उद्दीपनआलंघनश् तन्नकोकिलवसन्तादि रुद्दीप म: म माकं ते रतिस्वारिकमनुभायत्वादिकं जातिरेव नहि वेशेषिकादि् वद स्मपत्प्रक्रि पेति॥।अनुभावलसण

Page 68

अ० शे चश्वविस्षे पोविष्ताम ३२ या एतच वप्र्पंचितमन्पन्रणसात्विक लक्षन्तुप रिण: आदिपदासवे दारिपरिग्रह: तेच निर्येदग्लामि्श

रणमेवच त्रास वैववितर्क व्वविज्ञेयाव्पभिच्वारिण: अमी चप् इत्पादीअ ककां र्यमितिवितर्क्क: भूयोपिटस्ये सतपीस्सुकाम् दोषाणा मित्ि वांस्प्पमुपैहीतिपृति:क स्यादिचिन्ताण टूस्पलंका संदा पानिदानामाहगस स्स एप्रकल य: अनोचितीयसर्वन्रसे : सुरीरशा: समान्यतो

Page 69

वदीनोवार एान नुगु णत्वमितिसक लानुभव सिद्धू।।तत्र व्यभिव्ारिणःस्वस्वशये रेस म्रासांभुज गेसविस्म प रसा चं द्रेमृतस्पन्दिनि सेप्ानहु सुताबलोक नवि धौदीना वैटृ्टिः शिवायास्तुमः सगी डान यननियातनाव् अम्ननीडादीनास्वस्थभाव प्रतिप्रादिताना ऊवमत्कारज भा घेर सभ गड त्पुचितम् एसदेव प्रत्पुदाहरणंप्रतिपाद् पन्ति व्पानम्ाद् यि ता नने मुककु लितामातङ्-चम्प चन्द्रे: मृत स्पंदिनि मीलड्र:सुरसिन्धुदर्शन विधौम्लानाक पालोदरत्यादि॥स्थायिनोयया॥सप्रहारिःप स्परम् भणत्करीःश्रुतिगतैरु त्साहस्तस्पकोप्मभूत संप्रहारः संग्राम:अन्नोत्साहस्परसस्परसशब्दस्पप्रतिपादिस या।तामन ङजय मंगलश्रियंकिंचिदु्भुज मूल शेमिनीम् नेत्रयो:कंतव तोस्पगोघरेकोप्पजापतरसोनिरन्तरन दितस्पयंथ॥आलोक कोमल क पौलतलाभिषक्त व्पक्तानु रागसुभगाम भिरा ममूर्तिम् पश्येषवाल्पमतियत्त्य चिवर्तमा नम मनितरद्रि तमातनोति॥अनुभावस्पकष्टकल्पनीयतंयथा।।कर्पू रधू लिधवल दुतिपूर धीतदि ्घ्घण्डलेशिशिर रोचिषितस्पयू

Page 70

अ०शो विशेष कुप्पिर्व्यक्तस्व नोन्न तिरभून्नय नावनौसा अन्चन्द्रोदयउदीपन विभाषा:भृद्गार योग्पानुभावप्रतीत्यस्वा ३३ :स्पिता यदप्पैशुक निवेशो:नुभावत्वयोग्यस्तथापितस्पनव्पक्ति प्रयोजकत्वेनोपादाना दनुभावत्वापर्यवसानम्।य द्भिषतःअभून्नयनाव नी सेत् ने नतस्ैयालम्न्व प्रतिपा दना त् नयपुंसिक श्वदनुभावउपातःनच व़ि वक कल पनीय:॥। विभावस्पयथा॥ परिहरतिरति।सिंलुनीतेर लसित रांपरिवर्ततेचभूय: इतिव तविषमादशास्प के भंकिमत्रकुर्म: इत्पनेम प्रकारे णास्पद शादेहेपरिभवतिइत्यन्वयः अनरतिपरिहारादीनाम नुभावा नां करु णादा वपि सं रि वर्त्तस्वप्रकटयमुद् संत्यजरुषंप्रिये णुष्पत्पगान्य मृतमिव ते सिख्वतुवचःनिधानंसौ ख्माना क्षणमभिमुखं स्थाप वेप्रत्पेसुप्रभवतिगत: कालहरिणः अत्र भृङ्गारेप्रतिकूलस्पशांन्तस्पानि त्पतापका शन रूपोनुभावःतनप्रकाशितो निर्वेद्स् समिलारय स्थायित्यास्॥व्यक्तिविपर्ययद् तिय हाँ ली पंदूर्णनमनुचितं चेति।तन्नसदूर्णनम्।व्यक्त पोदिव्या:अदिव्या

Page 71

शिवारे वंययामाधवादादि व्मादिव्मलंश्रीकला विधाअपेताश्वतु र्विदाभवंरि: टू यृंगरशंतरस सधीर प्रशान्ता: पया॥रामभार्गव श्रीक लजी मू तवाहनाअेतेचोन ममध्यमाधमभेदाहत् योभपन्तितत्र रव वन पर्वतस्फोट ना यु स्ता होदिय्े घेव वर्णनीपः अदि वो षुतु याव देवलो कप्ररि वदेकव णैनीयम् अनीदि चमह चभवानीशंक रादीनीपितोची के लिवर्णनम् अस्पुक्तिवीनमसामल इत्पनेना:स्तिवर्णनम् पद्यपिकुमार सम्भवेकालिदासेनवर्णितम् तथाप्पर्वाचीनैर्नकर्तवयमू नहिग जादीनामुद,पी तेपंचरीत्य रमदादीना मुदर्प्पेणतेंजसात याभवित्तव्पमितिन्यायात् तस्पापि दोषत्वा दा दोषान्वकुम्बदन्ति सोषोस क्िमि़ वलोफ विलोचने काव्पमी मांसिक प्राप्तमहि मा महि माहृतः॥ य दा ह महिमा।। अनौचित्ादते नान्य ट्र सभे गस्पकारण म्. प्रसिे मूलाहिर स रपोपनिषत्मरा ईटशाद त्य नेनान्येनीचित्य हेत वो दोषा भवन्तीतिदर्शित मू।।यथा।नायिका या माना दिनाच रणप्ता रादि नापकस्पा पन्तिक को पादिवर्णनम् व्यक्तिविपर्ययानाचित्य मोर वान्तरभे द्विव क्षयाभेद:अमीषांकचिददोष

Page 72

तन्पत तिमइ

३५ परयोर्मध्यमागति : ररम तस्पनि रेणच, योगा य्रापबैव ति नुनासिक: असमासोथसे तुमय तमानता ङ्गयाकुर्च ति यूनांस हसायथे ता रवान्तानिशन्तायर परीतपंदोषा पीष्यते।।य्रथ परःको णा धाते युगर्जतल पधन पठा पोन्पसंघटचण्ड: कसाकरोषापटू शतनिघने रप्रतिरसित मुखो दुं दुभिस्ताडि तोयम् भेरीशत सह ल्राणिट क्वाश तश तानिच एकंद् णघात

Page 73

धत्वांतू प्रवंधभ्वाभिनेयत्वान्ततथा किन्तुवक्ताभीमसेनदति तदीचित्पादुददामावर्णादयः कचिहा मीचित्यात् सतगरक्षुण त्तर सुआ्पाघोपसुब्ध कपठी रघर वच कि तव्पस्तमातंगयूथम् खट्टव्यालूनखड्गं तुमुलकल स्ता वनभुविमृ गयाकर्मतेन प्रतेने अन्रहि वाच्य स्पसर्व प्राणिविप्नवात्मकमृगययाएव तमात्वात्त वर्य्पोदी मदारे पिनम सणावर्णादतिदि कू॥सर्व साधा रणदोषमाह ।गहीतमुक्त कोने शोहर चा ण नाभेदो पतः दोप्पे वभुभावहः एकस्पपदस् शेषेयोवर्णः सोपरस्पा येनदीयते यथा। ना क कला ह कार रे फचकारा जो सुतराम्॥।पथा !! प्रवा हह रितार टूर्याविव्याहर सिततया स्कूर्जत्का चच पाभूमिर्भूय:पुणपैरयाप्पते मात्राभे देपिस्वल्पोदोष नाक का दम्वि तेणनदाप: किन्तुगुण:॥पसामवम्दामहे महेशान दत्यादी अन्यद प्पाह रलयोभ्चवर्णस्प शैथि ल्पायैवभूरितारेफलकारचंवर्ग भभूयस्तशेथिल्यहे तुतयारस हानिकर मित्पर्थ:॥संधौघर्णदोषमाह मरसहास्तादतिहद्येनमशरहा हाहकारश्वचतपशराशकक गाटधरादोपा पभूयर्स योग: तात्तकारातू कातू ककारात् अधराअदयोवर्तिनः अतिह ययो:शंगार हास्प यो: रसयोर्दोषापभवन्ति शब्द

Page 74

अस्पतुत स्मिन्न पिर सहानिरिति विशेष: अनैकान्तिक वाधयोरिवानुमितौ अेतद्रिन्नेतरितिरहस्पम् भू ३५ पुतिमेवान्पयकार मसरा णकियन्त्पपि काव्यालंकारविद्याम्पा शौदोद निरसू अ्पत् उपक्रमो दोषगुणा येस्तस्पसमर्थमप्पविभ्रम: अष्टीरल्ानिदीप्पानिसत्पलेकारशेखरे चत्वारःस्पुरलंका रेसप्रदायमरीच प मामकीनांकृतिमिमद्देषतोटूवयन्तिये काव्पवार्तानजानन्तितेनू नंपांशुला:स्मृता: आस्तेयद्यपि मानन्दायतथापि केशव कवैर्वाचामिये गुम्फना व्याख्या सीषवशब्दलाघवमिथःसवन्धपूर्वापरपरत्य : कु प्पतोलम्पताम तर्कप्रैट मतिः प्रशस्तकविताव ल्लावसन्तोत्सवःकोप्प्ाकरणप्रपंच चतुरोलड्नरप ाया संनियुज्पस्वर्यचकेकसम प्रवनध ममलेमाणिका चन्द्रोनप:इतिीमन्महाराजमाणिकाचन्द्र

शुमर्मणाश िताय म्मान मंदिरस न्निधी वा राणसीर्मंस्कृतपन्त्रा लये्ल म्मोड यंग्रन्योमुद्रित: संवत१६२

Page 75

प्रकरण रत्र पकरण मतीतरणलक्षण कामस्वर मातरम्- कान्म प्रयोजनम्• रीतिलक्षण ·- सरस्वतीकंठाभरणोक्त लक्षण -.... उक्तिविभाग :-- पछृत्पोपयिकंफलम्- प्रयोजनांतराणि -- मुदाविभाग: रतिविभाग :- कारणव पीनम् -- शक्िलसण-

नरम भाषाविभागः लक्षणालक्षणं ... काशकार लसण गंद्यलक्षण व्ंजनालसर्ण· काव्यादशेम तेनविभाग: ४ शकपार्थव्यंजकता -- प्रथममरीचि: लक्ष्पार्थस्पव्पंनकता

Page 76

अरी- सू प्रकरणं पड़ि प्रकरण पत्र प प्रकरणं पदि a wwwww 9 9 ३६ व्यग्या यस्पव्प जकता मर्थ व्याकीर्ण उत्तमुकाययलक्षण अश्लील मुध्यमकांम्लसण अधमकाव्यलसर्ण- तद्रेदाः समाप्नपुनराप्नं भग्नत्रमं-

द्वितीयमरीचि: अप्रयुक्त भग्नयति- असाधु- २ भग्नकूंद: दोष सामान्यलक्षणं अवाचक- वाक्य गर्भ- पददोपा :-- ३ अरीतिमत् 9 ३ तृतीयमरीचि वाकादोषा: अविमृष्टविधेपांप 9 9 अप्रयुक न्यून ..* समुदायार्थवर्जित 9 ७ संदिग्ध ·- ५ विसधि:

Page 77

प्रकरण त्र पा प्रकरण पत्र पाड प्रकरण पत्र पा

असम भंसमास देशादिविरोधि- समाधि -.- ९0

चतुर्थमरीचि: पंचममरीचि २ षष्ठमरीचि ::-

अर्थ अथगुणा :· अथगुणा:

विरस .-- गुणविभाग: तद्विभाग :- शन्द्गुणा १० भाविकसं १०

व्याहत तदिभाग :-- ५ सुशव्दता- 96

खिन- संक्षेप :- पर्यायोकि: ९९ W. हीनोपमं उदास्तत्व- सुधर्मिता .-

अधि का पम प्रसादत्व अर्थगुणमरीचि:

असटशापमं उक्ति :- ९. वैशेषिकगुण- Mा

.

Page 78

WWoMTOWWON अन्शेन्दू प्रकरण पत्र प्रकरण पत्र प्रकरण पत्र पडि ३ कष्टस्पादाषता यतिभड-स्पादोषत्वं ·· १२ अनुप्रासलक्षण ... १३ संदिन्धस्पादाषता ३ विरुद्धस्पादोषता १२ ३ गूढलक्षण -- १३ S मर्थस्पाद षता ·. विरसस्पादोषता· १२ सेषलसणं· १३ अभ्लीलस्पा शोषता व्यर्थस्पादोषता प्रहेलिका लक्षणं· १३ अप्तीतस्पादोषता वैशेषिकगुणमरीचि: १२ प्रश्नोत्तरलक्षण १३ अवावकस्पादोषत्वं- १२ अलंकारसामान्पलक्षण १२ यमकलक्णं ·. न्यूनस्यादोषत्व ९२ तद्विशेषलक्षण- १३ शव्दालंकारमरीचि: ९३ विसंध्यदोषत्व ·. १२ शब्दालकार विभाग: १३ अर्भालंकार विभाग: १३ व्या की णस्पा दोषत्व १२ चित्रलसणं· २ उपमालसर्ण १४ सम्पाप पुनसमस्पा दोपत वकोक्ति लक्षणं तद्दिभाग ...... १४

Page 79

NW9rND प्रकरण पत्र पड प्रकरण पत्र पोड प्रकरण पत्र पह प्रकरण पत्र पडि MMMWMNWN Www 2 & 2 ९४ 3 उपमामरीचि: १५ रूपकमरीचि :.. अन्यदेशत्वलक्षण- १४ रूपक लक्षणं- उत्प्रेक्षालक्षण ·-.. १६ १४ तहिभाग :--- , ३ १५ १५ ४ समासोक्तिलकण· १५ विभावनालक्षण .... १्हे िमदीपमी १४ विरुसूरूपकम् .. १५ ४ अपन्हतिलक्षणं· समस्त- १५ समाहितलक्षरण ·- १५ व्यतिरेक स्पैतेष्वनंतभीक अभतापमा- २५ आक्षेप स्पाप्यनंतरभीवे: ९४ अस्तं .... १५ स्वभावलक्षण- ९६ अर्लकाररत्न· र्सकरूपकम् ..· विरोधविभाग :..... सादृृश्यप्रतियोग्यनुयो .... रयपिमां १४ १५ नयमापमा १४ मिलि एरूपकम्. १५ सारलक्षर्ण ·. ससापमा- ९४ लक्षणायारूपका तभाव: दीपकलक्षणं· .. गिनौ --

आाकपापमा १४ तदिभाग: ". १५ सहोक्तिलक्षण योषिदुपमानानि तत्तनूपमानानि

Page 80

अ-शिमू प्रकरण पत्र पदि प्रकरण पत्र पद्टि प्रकरण पत्र।पडि. प्रकरण पत्र पड़ि के शापमाननि .... वाहा: ३ ऊर्वो: 20 धम्मिल्लस्प -..... । 9 १८ पू क.रसप. ५ू चरणस्प- सीमैतस्य ·..... २१ लहयपमानानि· २० .. २१ यमानानि --... , १८ नरवानी• अंगुष्ठनखयो: २० जिहाचलस्प २१ यासापमानानि १८: २ स्तनस्प .- गमनस्प २१ वपुर्गुणा :·- रोमाल्पा :. २० कटाक्षस्य. २९ योषिद्वर्णनमरीचि: नाभ्या :.... २० हासस्य- २१ पुरुषवर्णनं २१ ... वल्पा :.......... २० दर्शनस्प· २९ पू वाहा : मध्यस्थ ·...... .. २० श्वासस्य· २१ S जघनस्प ... २० नू पुरध्ने: वक्षस: घाट्नाधुयt ... नितम्वस्य ·..... २ २० ३ वेण्या :-... २१ ह दो संत स्वच्छ तावर्पनं २2. पू

Page 81

UT V NAD bW 9 pWW प्रकरण पत्रपडड- प्रकरण पत्रापडि प्रकरण पत्र पड प्रकरण पत्र पि समानादर्निभाटिमिश्व २२ तदविभाग: २३ पुरस् • कार्सपमानानि 2२ वंधाये २३ असन्निवंधनं· २४ सरित: २५ करयणेन· चोरधे- २३ सतोप्पनिबन्धनं २४ सरस: २५ पदवर्णनं- अर्थाधै २३ नियमनिर्वाह: २४ २५ गमनोपमाने वंशाय: २३ नियममरीचि: २४ अरंण्ये २५ मुजपे: कार्क श्यवर्णनं .. प्रकारांतरं- २३ वर्णनीयवस्तु २४ एव मु.घानादिवर्णनं· पुरुषवर्णनमरीचि वर्णकरत्नं २३ नृपवणनं· २४ वर्णनाय्पमरीचि :.... सरश्यप्रकारका: .. संप्रदाय स्पसर्ची पेकषया देवीवर्णनं २४ श्वेतादिनियम: भर्हि तत्वप्रतिप्रादन देशस्प- २४ शोणस्य- प्रतिमानधेश्व· ... २३ ग्रामस्य- धूसरस्य·

Page 82

प्रकरण पत्र प्रकरण पत्र पड़ि प्रकरण पत्र पदि पकरणं पत्र पडि

नोलस्प ... साम्य- २७ ३ रसंविना काव्म स्पनि वरांगनालक्षणं ---- शाणस्य- धर्मिधर्मवाचकं ... व्पयोजनत्वप्रतिपादनं एतद्विभाग :.-... " पीतस्प चित्राद्युपकारक मरीचि: २७ रसलक्षणम् ४ नायक लक्षणम् .·· । धूसरस्य· समस्यापूरणादिक तद्विभाग :· २्६ तद्टिभाग :-.... "।1' हरतिस्प· प्रस्ोत्तरं ·... ... श्ंगारचिभाग :- अनुकूललक्षणं .. शुकादिनियममरीचिः पट्समस्या ·...... संभोगलक्षणं ·- दसिणलक्षणम् .... पूर्वास्मन्नाद्ययोजन २८ सं र्यानिय ममरीचि: २६ शठलक्षणम् ..... २७ प्रकारोंतरं -..... ।। नायिकाविभाग :··.. ३ २८ २ अनूढालक्षण .--..- ४ षषलसणम् ....... 3.

२७ कविसामर्थ्रत्नं., Re स्वकीयालक्षणम्. विप्रर्तंभलक्षणं .:-. गसागत .......... । रसनिरूपणम् ···.- ३ परकीयालक्षणम् ... ४ तद्विभाग :·... ३०

Page 83

प्रकरणं पत्र प्रकरण पत्र पष्टि प्रकरण पत्र पड़ि प्रकरणं पद्ि स्यापीलक्षर्ण- ३ त्र पूर्वा नुरागलक्षणं तद्विभाग :.. रसदोषा: .. करुणालक्षण- ३१ ? विशेषालक्षण· |३२ ३२ मानलसण .. पू व्यभिचारिण स्वशब्द प्रवासललण रीट्रलक्षणम्· ३९ विभावविभाग :- ३२ ३२ वाच्यत्व ३३ क रुएलक्षणं वीरलक्षणे ·. ३१ ५ उद्दोपनविभाव :.... स्थापिन: द्वरति भयानक लक्षणं. ३१ आलेबनलक्षण. ३२ .r. रसस्य- मुनेः- बीभत्सलसण ... ३९ ? अनुभाव :-.... ३३ ३२ अनुभावस्पकष्टकसप पुत्रस्प- ३० ५ अदूतलक्षण· ...... ३९ ३ सात्विक लक्षणं ·.. ना - - नृपस्य· 30 शात्लक्षण .- अभिचारिभावलस्षण विभावस्प रसाना अविरोधविरोधौ ३३ ३१ तह्विभागः स्थायीभावविभाग :·.. प्रतिकूल विभाष ग्रह: हासल क्षणम्· ३. ३२ २ रसमरीचि· व्यक्तिविपर्ययः ·... ३३ ३२

Page 84

अेस प्रकरणं पत्र पडि प्रकरणं पत्र पड़ि ४० अनौचितादोष· ३४ अन्येनीचित्पहेतव ग्रंथोपसंहारः ..... ३५ ३४ इ त्पर्लका रशेखरस ची रसदोषमरीचि: ३४ समाप्ा: रस भेदेन गतिभेद: ३४ 2 कचिद दोषता· ३४ ७ वक्राचित्पात् ..-. ३४ वान्मीचित्पात· प्रवंधीचित्पात् ·· ३५

सर्वसाधार णदोषः ३५ ४

स घौवर्णदोषः ३५ ४ ३५

Page 86

इत्यलंङ्गारशेखर: समाप्र: