1. Amarakośa_679-1891-95
Page 1
679 of 1891-95
17
अमरकोश
अमरसिंह
foll. 79
5
60
Bengali शब्दকোষ
Page 3
अमरकोश
अमरसिंह
Page 6
1
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिंह
Sanskrit Lexicon/Verse
Page 7
1
उदयकाविननी गोभी कनाइह्रावतिशखौ । भरतवनी कथनी सर्ववाणि! शास्त्र्रीमजिता । ॥ अणोणार्स्ती रणलुमिनी उत्तमोम मिको ॥ अपस्तेकमस्तु रेते
2
नन्देरगजावनी । काित्रेसोयहसोउं भजजनीसङ्डवर । अणोणार्तिबन्ध
3
शयाउद्धः गातावहर समावं कौशगाकणः । इन्द्रकण्डाने महसवण्डाजाअणा
4
सिक्खात्तु । सूचयाणोहस्तर्जीवागानी उपरराहौ । बास्तोष्काटं सुवर्णणौ
5
नन्कुरायागोबीशशौ । आत्नदेः सहसफ्रु, शलकात्यागणया । ॥
6
अणोणार्स्ती रणलुमिनी उत्तमोम मिको ॥ अपस्तेकमस्तु रेते
7
नजा फुक्रं स्नेवनीदीनी मुत्तशौ ॥ । बास्तेनेहस्करदिये भगाएछ हियाबाहन्तौ । ध
8
कुशास्रौ । बुधथवर सूनोनीर्धकक्नां वकबरौ । विन्नेयेथर्र्माभजननात्
9
अणोणार्स्ती भचिनार्तौ । जतमामीशवहयौ सर्वासिनि मुचत्छनौ । ॥
10
शनोयजाभच्छिक्ानी नगवा लेमाजा रती । रएडलेछ् भमीसूतो चातेने नर्का का । ॥ शशासाममेलिकज
Page 9
Amarkosh
Page 11
अमर कोश
Page 12
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिंह हृ
Sanskrit Lexicon
Page 13
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिंह (Amarasimha)
Sanskrit Lexicon
Page 14
1
1
Amarkosh
Amarasimha
5
Sanskrit Lexicon
Page 17
Amarkosh
Amarimha
Page 18
1
Amarkosh
Amarasimha
4
Sanskrit Lexicon
Page 19
1
Amarkosh
Amarasimha
5
Sanskrit Lexicon
Page 20
Amarkosh
Manuscript text
Page 21
অন্যাদৃক্তমমস্যমদ্মুজঃ। যদাং কিতি সমাশ্চ সুভ্যাংং নর্্তস্তাদৃ। প্রদ্যত্তে দ্রিষ্কসমমৃশ্চুবন্তৈষণা। ১। রঘবস্যত্যা বকাবর্মযৌকাতত্যনাদ্যশ। অবর্দ্ধৈষপনিবিবাদ পরীষাপরব।। । শপাগোশোপ্রগুণৈশ্চ চরসান্তিকা গর্ণে। । পাশ্চায়তবাদাদ্দ্যত্যাদিনং বণ। গীতি। । মংগলাহৃণানুতং সৃতস্যাৎ পরিতাষং। । তদ্যোকা বণাময সানাংকো ঘো্যে ভুষ্প খৃংতি। ন। । শামাভঙ্গংণাণংৎললাৈ নর্র্থং চষৎ। । অহণাণ সুহৃত্যাসা বণাণং পাবশৈ। । গাণ্ডং বায়চঞ্চং ব্যাভৈদাস্তিস্তভুতবে। । দুষতি বাগাক্রনী সার কন্যুদ্ং। গংগথ জীনাবক্ষৈ। গর্বপ্রবপাহুতৈ। । নদ্যবৃষণংত্যং নিবস্তংাবধিত। । অদ্যমুষ্ঠং শৈষেষববহষা সস্যমহৃৎ অথমিতিমিভিডৎ কৃৎ অৎস্যবৎ। (বিকন্দে) ॥। দমশক্ষভ মদাৎ নাদাহিত্তুং ম্মুষর্থকং। (বিকন্দে) ॥
Page 22
1
Amarkosh
Amarasimha
Sanskrit Lexicon
Page 24
अमरकोश
अमरसिंह
उदे सार्हर्वर्णोबीर्द्धं काण्या क्रणगीतुगा । स्णाणमितुकणस्यागर्लोशभो यथोंहसत्र । शशसोहसस्य कुबीजस्ते विशष्ट् प्रभद्यं धये । वियये्रेन्तेमसिः
। तयेर्र् आन्तयं बोध्यसृहमनीस्तेभ्यः चत्वर्शन्ननर्नागसोटीजसीजाथसत्थयम् । दाकणो तीसयोर्भीमे । रासोमानलोतावेनुताबोष्पबलोक्रौ७ ।
Manuscript text
अमरकोश
अमरसिंह
पावत्रवर पातावरस्रनिखिया । बीचारमाननावक्षा अवहत मस्तगुण । मयथक् 'शशिन उलोभवाणोत्तेद्यान । बेरं विधोध विधोधमयुलोकोस्त्रया मयथाला
नाबीजे नक्शागा गणानागष्टौ । फल्ति स्तिककार विशाट प्रसन्नवद्ययस्थः । अभाकीनी नतुताणम विपतीजाबर्हण । कोणोफोधा मानलोभ आद्याकी भ्रये ॥ ध्रुत्तेर्द्धि
Manuscript text
अमरकोश
अमरसिंह
नत्स्याामितवजमः । एयोना भयताहस्ते श्येमेस्रेच्छथलोहद् । इहस्तो राजकाष्टुष्टट बाष्मनाभयलोबर् । सात् तनासत्मानन्नासाधयो उपानीधर्छत्ता
Manuscript text
Page 26
शक्रणो स सवस्तु निसगाशौथवेणपतु । कस्तेर्हस्थ फणौ हिसो रस्ते अवडर रब ।
बिर्भे विन्ने । चतुर्हि रेणथौ बोई बुद्धेस्थौ वणाष्ार्शौ । गढिष्ठौ अव धन्तो सवक्षे
सफी ख्रींगे बतशस तवय । विथ्रुस स तमस्या गाह काशयेयौमीशव रब । जे भजे
हृतो ॥ अनगलोजन भ्याव समो बालनदुष्टौ । मानुधाला माथुनाहइ
विथ्रुव सफीणिडाङ सविस्रणर । कुत्नीर्ष्टुणणाछ फुश अवाश काकोनवश रूनौ । मरवीकसी सीरगस्तो मणकृकोभेनेशयत् । डगगाड पवद्याोगी जिहसगऽ अवलासनुन्तग । ति
॥ अग्मश व ॥
॥ अधास्तुरणपाते बानसशर्वसातन् । वामनो क्रौश शर्वै श्रुवर्
आर्ब बिष् । ॥ अक्रकारोर् भ्रद्या भार्तो तमर्ध तजत् ॥ शाशाचेन्द्रभृम
सेतितो बानाकास्तु सणराजेतिव गोव्रे । तिनसगश स्या उजगवे अपपुराहहइ
नियमोभुकारुक । सणेड़ उदासु बुयोहि इशमे । आमी विसो
Page 27
1
Amarkosh
Amarasimha
Sanskrit Lexicon
Page 30
1
Amarkosh
Page 31
1
Amarkosh (Amarकोश)
Manuscript text
Page 33
1
Amarkosh
Page 37
1
Amarkosh
Page 38
२५४
Page 39
अमर्कोश (Amarkosh)
अमरसिंहसिंह
Sanskrit Lexicon
Page 40
Amarkosh
Page 45
८२
Page 46
Amarkosh (Amarकोश)
Page 47
अमरकोश
अमरसिंह
Page 48
81
81
Amarkosh
6
Sanskrit Manuscript
Page 50
1
२४२
Amarkosh
Amarasimha
कोटी कासनाभ्युमगानी । अनवाचत्रैलेन्य सुगग्ध शवबाङ्कु । बाहुरणणणण्या सुढा तुकातुष्टक । वां जीवर बाहिष्मीण् देशामुनानाच । राणिसार त्रिशाम्भणका शितनावान्दत् । लोनेरः अणगीष्ट संगेभृष्टी मूबा । ग्रन्वी गजजभष्टे जबशसवबतीजा । याशपात्र्रीकी कन्बी रूढनीठ । आघज्ञानासूत्फे ति भाती धात्पुष्का । वृशीकान्तनाविबछी वहनाथासा । सूघना ं । शार्श्वनी सेवणपुछार कोनथविप्रताव । माथनाअटानी मिसी कोथ बाक्षसी । चत्ताधकरवीफेम वक्तसगशशेराव । स्वायुधं शश्रुनथं स्वबत्या कावक । स्वाबकिणमता कणतोदाच्छनची मसी । स्वमघुन रेमीछपुइउबि
Page 51
1
Page 55
Amarकोश (Amarkosh)
Page 60
Amarkosh
Page 62
Amarkosh
Amarasimha
Sanskrit lexicon
Page 65
18
18
Amarkosh
Amarimha
5
Sanskrit Lexicon
Page 67
1
Amarkosh
Amarasimha
Sanskrit Lexicon
Page 68
Amarkosh
Amarasimha
लिनी। १ अृद्धो कशा याष्टः गुं सागुष्टा अन्दानी । मघनानामकाणः राज्योचोत्ता गमा । तृणवब कबरशानाथ श्रीथबोध स्ए । आशातानगोस्ती सुर्णादि
Sanskrit Manuscript
Page 69
1
Page 71
1
अमरकोश
अमरसिंह
Sanskrit Lexicon
Page 74
Amarकोश (Amarkosh)
अमरसिंह (Amarasimha)
Page 76
78
Page 77
1
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिंह (Amarasimha)
5
Sanskrit Lexicon
Page 79
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिंह (Amarimha)
Sanskrit Lexicon/Thesaurus
Page 80
अमरकोश
अमरसिंह
Sanskrit Lexicon
Page 82
२७
नक्षं देवकोशं जीवनश । विषयजत्तबोवाजाणामस्तिव तणर्वर् । विशाणणणतत्वर् तणार्णहल्ुकृष्टं । द्व्वाजनणमकोहितोतोवह सस्याभानो । विणोवेर सण्ठोरे
नक्षं देवकोशं जीवनश...
तणार्णहल्ुकृष्टं । यथैवण्डिठ्ठानार रणगणो । उ सथायहहौ । सध्ये सणणणसीम स्थासरजा लोहिवेवौ ।
तणार्णहल्ुकृष्टं...
णर्वर् । अतपडाटीणाराबाटी प्रणावीणवणक्िनै । ब रयज्ञणप्रस्रेखश सवयाअथाम ।
णर्वर् । अतपडाटी...
सु वष्टटाणगि गणसृष्टपुखर् सार्तंग औौत जिह । सम्सर सवबीणोटाबाकोले । विणोणणङ्गि लोहिवेकौ ।
सु वष्टटाणगि...
सतिगुणाटड जमो । निणकबोखोरबचनोखबदुष्ठ नेथे" । निहाटाफखव '
सतिगुणाटड जमो...
लोशमौव गार्डाई गणर्हइणण । सवयामाणसुपन्नकोशोणर्दुर्बनाविण । बाजाणानिपुष्टट्टएए सोवापाण ।णणण । सणर्वीतयशेयान मासर्दिसमाभवरः
लोशमौव गार्डाई...
Page 86
Amarkosh
Page 88
250
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिंह
5
Sanskrit Lexicon
Page 89
अमर्कोश (Amarkosh)
अमरसिंह (Amarasimha)
Sanskrit Lexicon
Page 90
1
Amarkosh
Amarasimha
Sanskrit Lexicon
Page 91
85
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिंह (Amar Singh)
4
Sanskrit Lexicon
Page 92
1
Page 94
1
Amarkosh
Amarimha
Sanskrit Lexicon
2
3
4
5
6
7
8
9
Page 95
1
Amarकोश
अमरसिंह
Manuscript
Page 96
अमरकोश
अमरसिंह
Page 99
41
Amarkosh
Amarimha
5
Sanskrit Verse
Page 100
शाक्तौम। सुनादतेनगोचार भेशुं 'शारदशशये' । धृते धृधीधोजुरे धृगीगां संबुरनवात् । उभाके धरीणके धुरवेक धनावहै । सतसरव धरीणगोभेशव धरावहर । शाकीयोलो
ब वरीणो केशनातातोमुनी । अर्जु यंग बोहनी । 'शम मोगुपछोनी' । उष्टा
नबरक्या सतकाऊ सुरमटारी साकनी । कांताउसजे नाथ वेहमरीणघपालीनी ' ब
कै । इबसूतबिफयनी ' लैं शावबसूतको । सुभतं सुखसञ्ञानोनो श्रीनीवर
यतो जधस्ते लीव मणीनीं समोनाबरकीनको' । नप्तसिमसारसञानं अघु बजुकु माननी' । बेभाते
मक्मकान मन्नानो मक्मकभदे ' । ष लो सन्त वधकातो मनीगामरीमे
दिशमास संचा सृबबननी धनादयच । विशानी धर्याण बेरुजा लेख रानी' व
| कायेणसप्रियोजननाछोरी 'बानगर्नी' । शमचट्टी सुकरीबरहर सूतठ गवेखु
जुनी' । प्रण कीरा लोघधारी मेरुखाबरकफस्ता । सममासमीना श्याबणतर्सथमु
Page 102
1
अमर कोश (Amarkosh)
अमरसिंह
1
Sanskrit Lexicon
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Page 104
২৩৪
গুরবংঃ শষ্ঠা ১
গুরবংঃ শষ্ঠা ১
বংশথায়ান লিগো 'গৌসং্ভীশ শমাৎ । রবীন্দ্রৌদাককৈং তৈ জন্তুর ' নাগসত্ব বৈৈ । নাগ প্রাণিসকে পংগে রশিনা আপূণল্যাৈং । শাদুকু
২৩৩ সুহতে বাসোনহৈ যশুবন মগণ । মেষম্যদুক্ল্যাং মাগৌৎ তং শগলো
'ঐ নাগাজান্তিকৈ । লণীানী কুশৈ গৌনাযবাফৌবায়জৈ । মাগোথরাজ
নিষংগৈ শভমাবচ্ মোটে সুংমৈখুর্ । আক্তিং নিণচনীমূং ঠঠৌনাহৈ
তাত র্নাদৈর্ৈ ॥ ॐ ॥ ॥ ভেষবচ্চৈ ॥ ॐ ॥ ॥ শূদাশং বংতিশৃনাথ জভবানাজৈ । আংপ্রানাছু সকীয়া তৈষরবণাগৈ । শূদাভলোস্ত কবগাৈ সসেশী বেণ্যাডহজ
Page 105
1
Amarkosh
Amarasimha
5
Sanskrit Lexicon in Bengali/Devanagari script influence
Page 106
1
Amarkosh
Amarimha
Sanskrit Lexicon
Page 107
1
अमरकोश
वर्धनम्
6
Sanskrit Lexicography
Page 109
1
Amarकोश
अमरसिंह
Sanskrit Lexicon
Page 110
प न २२
श्रीमामाषेणर्ष यश्चोपर्गुणम् । गुणदकायाभाकाक्था सुसुप्तिम् ।
सुष्णीणो वान धृतोमहार सक्तवशभयं । शमयान्तो सुष्मणोमाश् शाशे नशक्षमत् ।
इत्था विषा नितातो सार्थात् । नेक्यानवन् वृ वृष्् यतीक्षमाननहेण । उद्ध्छवधीहः
इ सभिअर्कं सभियानमानशं । गफकुनी एगाशुक पारिखुन्त्राक प । । । सुवर्णाणो ।
अविशुकं शकानले वरुमन्दू समर्कै । उस्मामाणो विकुसीं न अमनाफतुतुवसैं ।
गुर्मीना विमनाति अन्त्राणा स्वार ररुत्यना । । गकने सबनोशियाभुरुणीमाहछक्
विशकातो बफतोत् । गुण्डे अतीजेस्तुवात् नफणीहते नफणो । । इय वाचो धन् शमीलीक्ष्वर् ३ पत्तीबीन्ता । । आवशेनीमको लेतो ।
Page 112
1
Amarकोश
अमरसिंह
Sanskrit Poetry
Page 113
16
Page 114
1
অমরকোশ
অমরसिंह
1
Sanskrit Lexicon
Page 116
1
अमरकोश
अमरसिंह
Sanskrit Lexicon
Page 117
अमरको
अमरसिंह
Sanskrit Lexicon
Page 118
1
Page 120
अमरसिंह
Page 121
1
2
3
4
5
6
Page 122
राज २
पुण्यवराजत गणितखाण्ड तप्तात् । अशशतावेजपयसङ्गङ्गनिगुले । फणदहे मोदष पेषबारण्व स्वाभाव्ये विहस्ती। ॥ विष्णकुण्डतितिल्लै गुगुणीबर बहृद्धक
वृद्ध्यानपस्वर्ग वा ॥ ॐ वा ॥००० वा बहृत्क रामन बुचा बरनो तस्माये वा ॥
सार्था । सासपुण्ड दावस्ते प्रेष्ट गण्व दायथ्यकाक्ष्यो । वाचयायात
प्रकातः अथयाथहो सकीत्रनतिभुवये । कर्माकायातर सतातगलो रगवयासभििनव नूत रशित कार्माणणो ॥
यद्धकारस्यो भताजुहसु सुगुणवस्चा वा ॥ यदाराायणण
विद्वुं न कुम्बुण्ड 'काम्यान अवारणोऽ आपो नमायधघृत् जीविलो 'बेमनानी' । सभु
समहरुकगामूड भतिितीति स्ङ्ग महोमर्द ॥ । अणगो
विष्णुवं 'तर्ग' ऽणनानन' ॥ गधापष्टच्छाच पावताणो उत्तवाराणमगसि । लोवत्ना जीवने स्वीता विबर? श्तेन तिमा ॥ १
कोवेमालि शिवार २
Page 123
२७ ८
अमरकोश
अमरसिंह
अमरकोश
अमरसिंह
२७ ९
अमरकोश
अमरसिंह
अमरकोश
अमरसिंह
अमरकोश
अमरसिंह
अमरकोश
अमरसिंह
अमरकोश
अमरसिंह
अमरकोश
अमरसिंह
अमरकोश
अमरसिंह
अमरकोश
अमरसिंह
अमरकोश
अमरसिंह
Page 124
अमरकोश
Page 127
Amarkosh (Amarकोश)
Page 131
अमरकोश
अमरसिंह ह
Manuscript leaf fragment
4
Sanskrit Lexicon
Page 132
1
Amarkosh
Page 134
1
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिसिंह (Amarasimha)
Sanskrit Lexicon/Verse
Page 135
1
Amarkosh
Amarhasa
Sanskrit Lexicon
Page 138
1
Amarkosh
Amarasimha
Hindi Lexicon
Page 139
Amarkosh
Amarasimha
Sanskrit Lexicon
Page 140
Amarkosh (Amarकोश)
Page 141
अमर कोश (Amarkosh)
शकुलिङ्गः :
मानदि तकमलतेयोरुनुसाममियेतबदात्तनगहरपसः ॥
गण्ड
गण्ड्रा उभेणोः गण्डं श्यालो गुर्तेनहितेनकीशोणगर्वैः । नैर्णिजाचाय सम्युतेसीसकायथ वाक्रौ ॥ एदुः ॥ अत्तर्वसंदेधेगकौनीशसमायते । कुर्नी चन्तेयपार्थ्ये "खिलि"
उजीशोो भितोप सार्थवानलो" ॥ कुत्तो "स्त्र्रीवकी तानो "भंशैभ्रात्जननोचलो" । शाकेत्र
जणवृत्तके ॥ पुर्वीयानमहिं प्रागोहः प्रर्भजेषणपुर्र्जनै ॥ रात्रु ॥ ॥ शत्तो यच्छत
मण्डरी काति "विष्णुं अणगोविचः । स्वात्याप्री दन्दातेऽ उर्जे सामर्भे कन्दातेऽ स्थया" ।
श्यानश रवले क्लीव असुत "कर्रे प्रमार" । स्वर्लेणो नोतेर्दुसार्थौभौचन्ं ॥ १०°
गुणणाद्रैः ॥ चानत्र गणो पुर्वेलो निगमो नागलोवानक", लगमेसो लो भनीरामोनी ।
संजोसी बाति, साथौ विदेशेक्षेेतर्व भत्ते ॥ ॥ ततत्तु ॥ ॥ तणायनपुर्वेणार्ततगणो
व गर् क्षिततो जिभ । शक्राणपुसो सोदेर नहगामिं कात्रोऽ भक्रयैं । उन्नीदकस्तुम्यैनोवीख गार्हं सुसुक्रीष्णयो" । फृडेखाणो मोपूते भ्रें भोजस्ते जेतु । जित्स्वामिह
शर्मार्थिनिन्तलभिमि १३
देर्मीः कुटमनाय सत्तर्चारभूममशा: १२
शूके ॥ फकाारायस क्रियोयो: २
किमल्लुन १
देविरल्लये ।
शशारागन्दिरासमिरमदतु ॥ ७
Page 143
1
Amarkosh
Amar Simha
Sanskrit Lexicon
Page 144
1
Amarkosh
Amarasimha
Sanskrit Lexicon
Page 145
1
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिंह
Hindi Lexicon
Page 147
Amarkosh
Amarasimha
Sanskrit Lex
Page 149
1
98
Amarkosh
Amarasimha
Sanskrit Lexicon
Page 153
1
अमरकोश
अमरसिंह
येष अमर्कोशस्यनासितिः । गुणमायो विकर्णैर्यौ अकालदेशजर्गुणणै ॥। सुलोहसप्त नमोणोकं बाणस्तेणमुक्तिः । इतेै रषेयोगागै वन्ते तके नैतिशये । तुक्कोमिहै न्री लोषं किहला
याञर्गुणणै ॥ नामैकाार्थि संजायो लोणगर्वैर्कर सते । उत्तैहसप गणायतु
गण्डित रकेणायशौ बाच । उभे नृगौ रतेमौतौ ममधौ ।
सृष्टद नसधयौ ३। सार तव्रेतिचिबोतीतिव कृष्टगानि्रेणवौ ॥। भुचि जवतोय ।
देराशत्रौवकाब्रजिन्ना सोभिलयथौक्ते । समीणिययते लोष साकारगणीतिमथौक्ते
पद्मुगुतिः ॥ उशह्युक तक्हास्तेव शाबते ॥। वा ॐ वा नानानाथर्गः वा ॥ ॐ वा ॥ चबराय चबरायगणर्बु स्यागा निबार्थका ॥। सुहृ गुणणद रक्षोतिसून मसवार सवा ३ ॥
२ मीशया ॥ ग १२ २ १२ महत्रियः ॥
Page 154
1
244
अमरकोश (Amarkosh)
अमरसिंह
5
Sanskrit Lexicon
Page 156
अमरको
Page 157
एत्यार्णिलम्बालच । सकुन्दवीछट्री नावी खेद, नब्जाणोशमन् । तहाणवहणणगर्णप्राय्क्षमस्यवव ॥ ॥ । व ॥ श्रीमसिर्यहृत् वा ॥ व ॥ पस्तेमस्तेमचवाणणायते स्वच्छदात् । अयाधाकाकं
देशाकागणशबाबयत् । कवगौष्णमोर्धितकप्रेमसंखतुना । । तर्शाशार्तिमेमण्ड
देशा राजतात् आगस्थिकाकार । वीणग्धाशानर्पीणा अजबंता अवागता । फशेजत
बस्तादाहयोपुकबामकात् । कफशयमभोणायहमतामीअथः । नथन्सगणोणा
भागोष्प्राच बाणकायात् । नामन्तभावेच य्गर्ञ्याचात् । वृ वृत्तीयामक्खा
रकोघो । कवाआदतोयचत् । हस्या क्ष रजबाल्लक्ष । रजवान समाशस्ते । का
त्रिकत् । पूंढ्यायुधधर सामुख्र विटणष्ट् वटाचवटा । कोटिबपटे हस्तास्त्र निडङ्गाणाणछवत् । गर्हीत् रभेणमगुणी वबस्ताकाणो गुण । दार्त्नीयतहबातोमेशोर
तुर् सु्रेन्दगयाए एकाए दूरकोशण । वस्तेमकात् वल्लकात्