1. Amarakośaṭīkā_332-1875-76
Page 1
No. 332 of 1875-76 Cupboard : 28
Title : अमरकोशटीका KI
Author : वीरस्वा민 Age :
Extent : foll. 47 lines 12 letters 46
Remarks : First folio missing. subj - कोश
Described : Vol. Part No.
Govt. Mss. Lib., Bhandarkar O. R. Institute, Pune (India )
Page 2
सर्वैःसेविनितः स्थार्थकारमभे अभिमनसिसिद्धितेनिनिनमनस्तययेत्रप्रोसाहार्थ्यसञ्प्र प्रयनेसाभियेथ
मार्दिवाक्षैनाद समाहन्यानतेर्णसंविद्धिः प्रनिसेस्कैःसंप्र मचयवेर्नीमङ्गानशासनम् समाचृत्य
सङ्गत्यानतेर्णअभिधानशास्त्रीलिङ्गानशासनानाच संर्दिमेः स्वल्प यद्यःप्रतिसेस्कृतनेप्रत्येककमकायनेनेशनोक
बैःसप्रोल्लहल्हल्भोसंगरयपरिचने वादानशाशनप्रैणिणलपनस्पनिपाननानर्गैःसजानीयसमूहः सर्वत्र
हल्थैं वज्जेनिसम्रिनि प्रसारवर्चनानाढा नाममामिभिधानानालिङ्गानोच स्त्रीषेनप्रसकानोशासनेत्याद
केशास्त्रमचने अर्थशलोकत्रयेणपरिभाषाशासत्रव्यवस्थापनाथार्थप्रायशोभभेदसारवर्यक्षत्रिन्छीन्पंकेतेयेन
प्रायगोवाल्लेपन कापिवेगशः रूपापाचेनादेवीभक्तलगादेरभावादेशभेदेनविशेदेनसीधेनपेसकानीर विशेषवियेःकाित्
तेकानिन्यथा लक्ष्मीःपमालयपमापिनाकोनगेथः नथाक्त्रचिन्साहचर्यन् यथाप्रबन्धगच्छिनी तक्षा
तमःस्रजेषः विहिसलयपदे शत्राक्षयुग्रहविद्ययेनर्हवर्र्भेनप्रसकानिक्वचितस्पलिङ्गस्पविविशेषः
विज्ञानात् यथा प्रोदिद्वौदेसियाम् उर्ध्वभिप्रमानान् लीवेत्रिविषयम् मेत्याख्यानायनन्दाैकोपधीचननमेक
रः क्रनोत्रअभिनलिङ्गानमनकानोक्मामारते शत्रामरकोषिनलिङ्गानोर्निप्रयेनात्रनद्नानतः परवच्छः
गर्हिस्पान् यथाक्लिशंभिरेपवः नतुकुलषिभिरपयवः ज्ञिनैच्छएकोनचनः शिष्यमानलिङ्गैवहिष्यनी
Page 3
निःस्पान्् यथावनभःशवाणोनभःननत्वस्यावाणभमसी निनतथांसंकरोव्यामिप्रतेनो पिनकजयासाचर्यनलिंग
तेदिशान् यथानकश्लोत्रेभिः श्रतिः ननस्त्रणिःश्लोत्रवोन्नति रिनि प्रचप्रमारते यथर्दिसप्रश्रशौदै
कृसमात्रिविवितम् यथार्गाः एष्टोपरस्तामद्दौधिमर्गाभिः नद्यमत्रविविदेःसोगैरिसोदिनाः
इत्यत्रहदेसकरयममादावेशशेषभृननयापाध्याश्च क्रमानेत्रयलगनेमतानः कृमेणते परिणायोपादे
येषत्रप्रग्रेभनियतददर्नौगौरेपीथयथतुजयथात्रायेसकरश्च्रमाटने ग्रनक्रमविनाभमुलङ्गाननकृतः अभि
पानाक्क्रमेनेव अभिधानेनकृतयव यथापर्डीणञटाटपिनाकोजुगवधनः प्रमयाः सुःपारिष्ठाानि
मालाकारोरिस्त्रीलिगादीन्र्यकरैरिरदीत्तन् श्रीभोजस्रमयथाख्यान् यथयनेहद्दकपोस्करःक्रमाप
यथिनिनदेशाविनाभक्रोनायव यथा विधाधमशयहोत्तगव्यर्किमराः नया चया छत्रपन्नर्निता तर्पण
नानार्थंसंज्ञास्पेतनानाममस्ताक्षेप्रार्थश्चनेतित्रिलिंगर्बिखिन्यपदेमिभुनेतहयोरिनि निद्धिर्लिंगशे
शार्थ्यल्थादिनश्र्वेभाक् यत्रलिंगचसमाहारःनेत्रिबिखिन्यपदेग्रोजमिनिनपरिष्यते यथा त्रिष्फललिं
गोत्रकाणतथामिभुनेसीधीं लिंगे हयोरिन्यपदेशयेम यथावहदेयोशीलककीलौ निद्धिर्लिंगयेत्रच्छैथ्ये
निसद्धिर्लिंगगदृङ्गलिंगेजेयेविशेनिषेयेषाभन्तानान् यथावद्यमपनेविमानोस्त्रीलिंगगोनिषेदे
Page 4
विमानसप्तमनुसकरविधिः नथानशास्त्रोक्षेयस्नतलेनम् ग्रंथशारदादिर्यमत्तधादिित्य सर्ववेनभजने ऋषिमेषण
समभ्यते इथार्थः न्यायसिद्धिच्चैतनजनार्र्वस्माहिद्योतनान् शास्त्रेनवाथोपरारमान यथापुलोमना
शाचीन्द्राणनगरीयमरावनी नथानियानवरनाभ मथ्यानिशायोभरशति भान्ज्ञानविषयश्चैतनत् स
रघययेसर्गनाकबिदि्वीनाटशलयाः चरलोकोगोदिवीदेसियोक्लेवेत्रिभिष्यम् सर्गोपरेचलाकेसरिनिववत्
मार्गोन्गीह प्रबन्धरयोगार्थस्यमाशाोपदानम वस्तनिचभिरप्रयोगगेयेखविषयश्चपिनेसुने श्रयामिन्लि
गतार्थयमससद्धप्रजर्नेसर्गोश्च व नाशिभकेद्रमत्रनाकाः अरविमानाविनिरचोपि स्वधुमानानिवर्त्चपवा
त्रनक्षखन्त्रारतीघाधौलोकः त्रिविदःर्मनिविषयद्वैतकमसवविशशास्त्रिनदोत्रयोभ्रेति चव्याविधाना ये
नप्रतायाथिंचत्रमोजत्रिभागवन् वृषणांगवणादीनोधोरिरयेकेत्रिदशालयदायः सुसदाधमुप्लतणम्
पन्थौगिकश्चभसवेत्रैप्रेयम् गोशास्त्राप्रेकारोलोनीनि भाषा गोनैणतिदित्यत्रदो मोणिणदिनिन्यामानरस्थान्त
दीर्घतयसन्धोःदिदेवौ रतीर्विषेपविषेपम् भूर्गेवसारनिमिश्रितः त्रिविचयमिनिद्याः प्रयेणरवैौगा
मौचव्याजस्यपहेति गौनीर्धर्र्थेलोकाया एः स्मरणनिजेरादेवसिदाविभासराः सप्तवर्णाः सुमनस
स्त्रिदेवेशादिवैौः आदिपेगणादिविबदोलेखमर्दिनिनन्दनाः आदिदिनास्त्रभोससमामर्ज्ञप्रमानन्दः तर्हि
Page 5
मेशाः गन्धभयोगीवीणदानवारयः छन्दकारौदेवतानिप्रैसिवादेवनाः स्याम नम्बियेने श्रममसःनिष्कानतेरायाः
निजेराः वढबीहौ संख्ये ये चबर्गणदििन इप्रसमासतः वृष्णैहैसदेवाः सोमपाश्चत्रौवसः एकादशरु
द्रोः द्दाशसिन्पाः वहृदृष्टप्रज्ञापिनिश्च निष्कृतकृतिः निसोदशवयोस्थाः येषामिनित्रिदशाः भोरजःविष्णुर्तेवि
बथाःसरेनिसराः सरयेषमर्कः सणयसामस्नीवा वृष्णार्दिनाख्याच् यतुरभिज्ञानेरातैः पौना स ह्राजनलेवाशा
भनेश्वचरिने यथसुपवीणः सग्रमन्यलेसमनसः श्रमनदिबिगेकोर्वसः यसोदिद्वौकः प्रशन्
नस्मेसोदिद्वौकः सग्रमनाथौदिवशोर्निसोददिनाल्सिः अदिद्यामपन्नानिदिनेयाः रूदिरा
दार्शनिनित्यमन््रीपक स् स्नानदिनिनपिद्यादिये निषपार्द्याः पर्वदेयैतेयाः दिविसीदेति दिविसदः स
नृद्धिगेचनिकम्प हलेनासममग्गा संतापाम नमुभ्योवेर्लकसमादिनात्तममस् पते मृसदः लिखन्ते चि
चौर्धानागथेलेखः स्नेितः कृष्णोदििनिवाची तनोभवेनीनिकितर्भवाः गौडः प्रपककरौमिजादमपसाया
नात् नातिसमोयेसामितः नम्बियेने श्रममर्णिहिस्रटनिसार्येत् श्रमसंयः श्रममेषामस्तनोभरसः
वहिर्ग्निमेक्लेपवैसामिनि बहिर्मखाः गोरेविनिग्रहप्रहसमथीवाणो स्वमेगौवीणः प्रशरं संदमलेखो ब्र
नारकाः रङ्गह्रन्दापामारकेठक्रः देवगदेवनादेयान्लसार्थः प्रक्तनिनलोङ्गवचनाभिवर्न्तेदेवै
Page 6
वदेवान्मप्रणादिजान्त्याश्च श्रेण विशेषविधेः प्रस्तन्मपभेदानजीवनम् तन्त्वचप्रयोगम् अदिपयविशवसव
नखिलाभास्वारानिलाः महाराजसाध्याश्रुवाघ्रगणदेदेवाः पते हादशात्यादिनासंगे नप्रकाणदेवा:
संचचारिगोर्वचनानानावा यक्ते तसमदायेखुरि तमोशाशब्दयवेषिवनिवर्ते इनिदादशादिम्यात्रयो
दशविशेतेवाः श्रद्धाग्रेविशेनीति अश्रैवसवः वसोनतिसर्निशा निखनाचलनघष्टिभासरः आभास्ने इति
से क्ष्येशाभा निवरच् यकोनयेवार्त्ता निलः चनेतिहससंयोभिरतिसर्निशाष्टदेने महाराजनाः नयेके म
महाराजशाख्यास्तेप्यवामिति सोमदेवनामहारा जिमोष्टपदः हादशाध्याःसर्ध्यतेत्याराख्यनेति यकादशुरु
रोदयन्त्यदक्तः नखिननाधाः वैद्यप्रनेजेप्रैराणदौष्टः विधाधरापयतरतोगैगैकेनसर गैशाचणकमिजोभु
जोमीदेवयोनयः देवयोनिरुक्तिम्याननमेकं देवोशाकाज्जर्ते देववदट हंसितेभःपरमाणभयसद्यो
जायन्नेशिनवानागागभ्रेवम् नथावधिनीयमधर्मम् सिद्धिगुपकथनादिमिशादेदेवयोपनर्तिभाणिरः
पपाठ विधाधरानीमञजर्नायाःखवाण्दिकोननादिविधाधारणश्च यत्तात्क्वेरागयाजीक्ष मेगार्णःपि
राःहदोमसिलेकावासिकःमायिनःगैथौनील्मभुरप्रभुतगोदेवगायनाःकैनराशखादिमस्त्वा मेगार्णःपि
शाचापिशिननाशिनसामसाःगृहकानिधियाःसर्णिमहदात्सनीतिसिद्धिःग्रामगुणगौषयोःविधाव
हिरस्थितः
Page 7
साध्याश्रमवेनीनिष्ठभूता: बालग्रधायाहिंसारूदनचरावा यनोभृतमणिः भसरायदेयदेनेयद्नजेन्दिरदाननवा शुक्र
शिखादििनसताश्चतेवाःसर्ङिशः भसराः सुराधाश्चप्रानसरविरुञ्छावाधर्मस्पिनिदेवानिरितर्तेदन्रा
न्या, सरमंतौपणयादेवनाश्रृणिष्र्वेदेवासर्दिघिनिसरदिचः सन्दसिघिनिककाप, सर्वज्ञाःसगमेत्रैयधर्ममराजन्था
गतः सामेनभगोभग्वान्वारिनिलोकनिनिनः भरभिज्ञौशलोदयबादीविनायकः मुनीन्द्रः श्रीचनःशास्त्रमिनः
संवैगपथ्याज्ञानाशीनिसगणःप्रेमनञ्ञं धनेमुखः धर्मसो दरणदिव नित्यराजते धर्मराजः धर्मस्यराजावा न
थागन्ससञज्ञाननथिनसयार्थं विनथयवन् सम्पूर्णन्नेनिग्नभदमसर्मेतमुद्रः येर्धर्मपक्षसमग्रया धर्मस्ययशा
स:श्रियः वैराग्यस्यास्थमोतस्पद्यसंसभग्निस्रतः नदानमारामक्रोयादीन्जेयनीतिमर्जिनौवाज स्कन्दमाराः
क्लेशमाराःदेवचत्रमारा्रेनि चुनरोमानन्दः लोकाञजपतेनिनपसालोकानित नित्यिनभविनिननानीिनिनः द्वियोचत्त
दिवंवशोभर्वेनतिनीमानसरनिपरचयमतानमासयेयोगोर्दि्रेनि भरभिज्ञयाप दानशीलतान्नीर्दीप उसानिनवसीण फानप्रसानच्छ
यंप्रिणधि तने दश्रुद्धबलना दृश्यमृषेवितानादेववचयवष्मदयवादीविनयपति शास्त्रिनिबिना
यकः मुनिःमग्नतिनिनः मनेरुक्षे नेर्श्मिन्द्रःमनिस्रीभववन्त सन्तिपदेशचयादेदेशइति प्रियायायोगविश्रृत्याय
नोनिवर्विश्रियाचनइवर्दिननोवा शास्त्रिनविनेपान शास्त्र तन्त्ररौ चित्तयोधिभ्यसंयाचानटाभावेच्छकाम
Page 8
निसृगःसशाकसिहःसर्वोर्ध सिद्धःशौदो निश्वाससःगौनमशार्कंवंशमायाटेवीसनमस्ततः यत्नपाके ब्रजानःशाकोमर्द्धिनः
हृजावना:शाकेर्भिजननोस्पेयिनशाशलिकार्दिभ्योज्यः सशाका:सिहवसशाकसिहः उपनेंत्याार्टिभिरितसमासः
शाकेगोर्भीमवन्त सर्वोर्ध्सिहजेनिचमः मनपवसिद्धार्थःयक्खशतःसिद्धार्थौबुद्धससर्यो कुजेदनयराजयोप
स्वययंश्चःस्वयंमैशौदोदिनःभृतृञ नहितान्त्यर्ष्म गौनमेगौनमोगोवतारतानान् भर्कमेव्युःसर्यवेर्लोान्त इत्यागमोकाव
नाराभेदान्तपूज्यमानिन सर्वतोबीनीरागो रक्के वलीनोर्ध्कृष्णिनःस्नादवादोनिहौकोनििशरुघिरिपि इष्यवक्र
चमन् चनेदेववस्तानिरनििश्रीनामानिनमुबर्दष् भर्तेदर्नेचायहौडर्पीनेचात्यम्यवृत्तामभसरयेष्परपरमे
हीपीतामसरः हिरण्यगर्भीलोके केषसयम्भनराननः धाताभ्रेणिनदेर्तिगोविरिंच कमललासनःसहसप्र
जापिनर्थविधानाविस्वर्गिवधः हस्तेनेवरायाञमनोभव्यात्ममः प्रनपवसिर्भवशदेसभिर्तयर्थवचनम्य
परमेपदेिनिनोनियपरमेधीपरमेस्थयार्दिनिनः नमरुखेनीतिसपयल्लत्क बकायाञमस् पितृणमपिपि
तामरः पिन्त्यामानलेनिसाभुर्हरण्यगर्भीयस्पिहरण्यगर्भोः हिरण्यगर्भीवाछाएप्रभववान् भरादीन्समलौका
नीएश्लोकेशाः धानाविधाकारनीर्येथाननैवाज्ञः दु सुरेभोर्दुर्णः विकंस्ते वििरिञ्विं विभिर्ंसेःदि
चते नफन्नेशतिवा वििरिंचिरिनिग्या विधनिसर्जननिषेधा वि विधाने प्रसनविधानोवेचनिनचविचरनी
Page 9
निविष्टद््रम्बत्रक्षस्तेनिसः कलोनाकैतेविधेनेविविधिःउपसर्गैचो:किःशताणिनिशतानौद्यविरोपदेशान् वि
स्नारायणः कृष्णोवैक्रीर्ध्वविरश्रयवा: दामोदरोर्शीकेशा:केशावोमाध्यब:सभौ दैत्यपारि:वृण्डरीकातोगोविन्दो
गरुड़क्षनः पीताशरोच्युतन:शङ्कौविसखोनोजनार्दनः उपेन्द्रद्रयन्पशक्रपार्शनशतर्भर्जः प्रमनाभोमधुरिप्रवी
सत्रेवस्त्रविक्रमः देवकीनन्दनः शौरिरःश्रीपतिःपुरुषग्राममः वनमालीबलिनभंसीकेसारनिरभेतन्ः विम्भरौकौ
टभनिदिधःश्रीवन्त्लोचनः। विदेख्या मोनिनिविसतः:विकेवलिक्ष्रेिनव:नत्यापतेनारायणः नदादिभ्यःफक
नारामम्पैनरसममूहोवा भष्यमशशभोोनाराजनिनक्तनथनाराजाकानिभतानि नाराणीति कृष्णवर्गी कस्ति
तिवा न कृष्मःविकटर्ष्णपत्यैचैकरः विकटसिमिदाव जोवांसिनासयटर्शानातिविश्रवसे कर्गौ
पषणविस्त्रश्रवा: विष्णार्कृतिः नटाणत्रभोनिर्गायेनिवादाम दरेयस्पेिन दामोदरःवालोदिशामीचाप्लाड
शौम्भृत रशीकाणमन्द्रीयाणमीशोवशितारुकेशा:प्रशशा:केशा:संपक्ष केशव:केशाहोयतरणामम
शा माण्या:ल्लतणा:थयोभर्र्मामयः मथोरपत्यवा सर्वतेभुनति सभौ वृण्डरीकावाणीयष्ट वृण्डरीकानौः
वृ ववृ्रीदोस तंगे:संगादितिन मुच्छ गभवेबिन्दनीबिन्द वरा दसदपेणञरगत तन्नपसर्ङ्ग
मप्तविन्देतिशं नच्यवनेश्चचुनत:षंगविकारोयनरस्पार्छी विशवसव्यापिनीसेत्राश्रयविशवक्षिन:
Page 10
विपादी विश्ववर्तेया पनीमेवावश्यविचमेनो जननान रयानिननादेन्ः नर्गादिनाभ्याः इन्द्रसपगोजन्तापेन्दः
इन्द्रावर्जातः इन्दरानजनतादिन्द्रावरः पचनानाभावषेणमनामः श्चय्रेति प्राण्डदेशचत्रयोविकक्रामः
स्पविद्वक्रमः त्रिबलोकेश्ववाविक्रमः पाद्यासोष्मृषपपशैरिः पुरुषक्षेबहुमः पुरुषोन्नेमः हरितसममीनु
रुचः ननिर्धीरेणतिसऐस्मासषेधात कर्मार्धयेसन्मदरयमोनेदिमपुरुषशिन्यात् पुरुषयसलवफ
लामापसिन नामालाघ्र स्पानानीनि वनमाली सुप्रजानौणिनस्लाच्छोल्ये ग्रथःकवा वृता वृताणीदिरायण
जातोभेदत्तः श्रोताणजिनेदिरायणबाजानागनेप्रयभीमवरण मथकैटभावसविधविविधः श्रीवत्सा वैजैबीजल्प
स्यारोमावेनीवत्सिलणमस्य लान्छने श्रीवस्सलोच्छनः गदाप्रजोदाशाहोमजकेशाभिशायापुराणपुरुष
इत्याद्यममयम वसलदेवर्जनकः सपवानकन्दभिः रोजानेहिज्ञानकानन्दभयास्तेनेः जनक उन्दभव
सुदेवज्ञाजात्यके वसलभद्रः प्रलमवत्रौवलदेवोचयनः रेवीरमणरामः कामप्रलोइलागुथः नीलामरी
रौद्रणीयपसालोकोमसलीहली संकसंणःसीपारणिः कालिन्दीभेटनोवलः वलनभद्रः तल्लन्ननिषध्यान्या
येनभीमवत प्रसलमानामसरदेतिप्रलम्बः स्मरणश्चकार्यके चेिनदक रामसिभगवानत् कामात्यालयनि
कामासम्रेवा वृषजनताकापालः रोषिणपदितककालन्दोकोखर्जेयस्पनालोकः
Page 11
संरक्षयतिसंहारहारमूर्तिनाशकंगुणस्पतः कालिन्धा यमनार्भदनः फलेनाकगुणान् सम्मतोनोपि मदनोमन्नयोमारः
प्रघ्वोमेनेकेनत: कन्दपौदंपकोनेगःकाम:पचश:मरः शम्भिरर्मनसिजः ऊसमेचरनयजः मध्यस्थारे
तिपनिमेकरखजनशम्भः मदगतिमदनः स्तःवमनेवस् वेननन्याननदातोपदेशयन्नासिकलोपेतनमतोमथः 'संपदादिक्ष्
ममथः प्रिययनेनेनमारः प्रकटेधुम्भवलमस्तेपिनमुग्धः कन्दपौस्पकन्दर्पः दर्पयनीतिदपकः कामयन्नेनेनका
मः कामोरूपस्यवायर्पचशरागपपशोएको मोनसन्न्दीपननतायोन्नमदानाख्या व्यथराः स्मरयनेननमरः भसिसेशायो
चःप्रायेनशम्भरोसरो मनससिजार्तेः हलदेतान्समध्या संतायामलक नमनन्यासमायाने भननयजः मुख्याणि
पन्नरररपपघधना वासेजायोनृत्त्मनाभवत्यन्मभः यज्ञार्णिसम्वसरःमरःसजःहृच्छः मङ्गारयिनः
रुध्यकेतम्भ भ्रमसूरभयकेत: स्नादिनरुतनमचयिनः ब्रह्मज्ञानेस्ने भ्रमसस रर्ध्वनामामरगकेतर्स्प उशा
वाणर्हिना वलादौविसीभीर्श्चबचौगादः यज्ञार्णः ब्रह्मस्तरघकेव प्रविष्वकेनालत्मञः सौहना
सत्तेकजवच्छा वासदेवसकगुणमप्रभिररुक्षययाचर्रात्तकममाःवि शकेनरपिपाठः लञ्सीपमा
लयापमाकमलाश्रीहरिप्रिया लसनेल्लती लस्तेमर्वतीनीप्रयज्ञानः श्रतपवलनताभावा योदीदिनिनसुलो
प्रभावःपरमेविधने यस्नागपमाग्रशीर्दिच यवैककमलाश्रयर्नि श्रीःकिबचिर्च्छेनिक्रीवीचौमास्रे
Page 12
पिनामनीवृग्रभिनापि शंकोस्मीयनेः पञ्चजनयः पञ्चजनेपार्श्लेमवपञयः वर्देवपञ्चनेभ्यः चेिनिव
वृयान यः चक्रसददर्शनः कामोदकोगदाश्वैनन्दकः कौसलभोमृगः लक्ष्मीप्रतेतिपेवशामिबुद्धिर्
शणीनिष्चसददर्शनः पञ्चसिलोकाश्चयनाङ्गसप यथाववृषजनगनात्दर्शनः विशो कौमोदकः शषी
निर्गकमदस्पयेः कौमोदकीसंनितास सेदादौच कौमोदकीनीपाठाः कृपोदकायान्नेस्याख्यायात्
नन्दयतीनिनन्दकः गरुञ्ञारत्स्ौदैवैनेनेयखगोघर नागन्तकोविस्वरथः सप्रणं यत्नगाशनः
गरुतपदाः सङ्गस्य मरुञमान यथादिषुपाढतेनासि गरुड़िश्रीघ्रने गरुतः एएकोभुरादिदात् त
लोपः गदितिननागाद्रास्पेयपञयाः गार्दिभ्योयत्र विनानाप्रत्ययवैनेनेयः शम्भोफक सयर्णि
हेमस्तेपेत्तात् शम्भरेः यषप्रनिःशिवः शलीमहेश्वः ईश्वरः सर्वैक्षणः पौकरमन्द्रेखः भूते
शारएणदपुरमिरेशौगिशोशमरः मरुञयः कृनिसाः पिनाकीप्रमयाथिः उग्रः कर्पिशोक
हणःषणकहः कपालभन्त वामदेवमदेवोविश्रपात्शिलाचनः स्नाणनरेतः सर्वसतो भजेतिनीललो
हृत् उरःसमरहोभग्यस्रमकसिपुराणक गंगाधरोत्यकरिषु कृतन्वेसीवृ शम्भवत्यसमादितिनशम्भः
मेघरादिना इः ईईईः पन्नोत्रछीलः ईश्वरःस्योभावेवरच् महेश्वरो महादधिवक्ोज्रेतिनिटः
पतिःश्रीमदमस्पार्थः
मृगमस्य
Page 13
गिरिणि तपोमगनेननन्क्रोनिगमिषाः शिलोकेन व्याष्छद्रवट मडयनिसख्या सर्दुः अनिकासाः उच्यति
कृष्णमृगश्चैौत्तनवकट नीललोकावाशिनः नीलकुर्पशिनिकेट स्र्र्णविशातः चद्रवी होमेन्त्य तपोहंसा
गारुच कृष्णशौरलोकेतः अनयव्यावकि कुमारः शर्ङ्गजटाप्रयर्णतिः नशतिभुराणो हरयचदेहरः स्मरैहरिनः
सिहः सस्नेलादौर्वात्रीणि भ्रसकानि भत्रीणि ग्राम समकवया प्रशेतिलभारतम त्रिर्भ्रेनिभाव्यदर्शनेपीलो
कापत्रकर्मणेन संत्यागोश्चास्पान्न्त्यकानामभकर कृतेदशोमकेशः गंगा भारतीयतेमध्यापिनोशाके शावा मवष
ममणः रोदनाद्रदः मरोधीरुरोदीनरुद्राय रुद्रजमिनिष्णः मृृगुभ्यो स्मर्तिगजस्त्रारषिपविद्धत्सित किपपी
ति कपदेः डैणगणार्थकोरः पिनाकोजगवदनः सघ्नः सोमकेशोभोमीमः स्थयररुष्टुमार्तिकः सरमसरिरमयं
तिः यषुपतिः शिवः श्रेयस्करान् ईष्ट्रमः पणोनििनमिशशर्र्शाननास्ती लेपशान् शकरः त्रिगिरिवास्णा
लिलोमर्दिदाच्छिरोशेने गिरोच्छन्नमरसयर्ति स्मजनयः संत्याचारश शृतिर्मर्वासोसंदेज देिवनेय
एकयर्दो श्रीशोभाकंदेयपश्रीककास भ्रेदेवः संसारमत्ताहादाविष्णुार्णितार्तिपस्य कृष्णनेताः देद्याः
सोफुमशकावादद्रोर्दितिसम शिनिनिरुकम् नीलकेण्डलोहितप्रकेशोभतिनील्लजोदिर्धनघमेनच विमार्तिभषय
जि मार्गः मस्यन्जेनेनकामकाणोलोकाणनाममकः पितेभागोमोवा योभेमिरापिनसोनात्रिप्रेणाायदैगाः
Page 14
यशश्चचक्रयादिवत्तःअन्यथागलेक्षेमसीगोमयोः:केमर्धेषनेमुर्द्धिभिंभवः विमर्ञ्यायलाजीमः मीमादयोपादानेिनस्तेस्पणोदयतत्रि-
सीवा रूद्रोणि लीक् महरानदीशान् भैरवानानाार्यौ कडौस्पजटाङ्का कैशिरपिप्रश्रयेबिनस्पष्ने पिनाकः मूल योप्यने
कार्यवर्तने भगवेर्निविपप्रप्रतिधिःराजजननाञज्ञामापि सर्वथैवा वृजगायामितिभायम् मृषजगोवस्तिकारः जदामृहीण
षिःस्पान यत्काभाः त्वर्ंडेयजवेपिनाकिकरगोचेरम प्राश्चास्त गोभजवेिनपेदः वृजगवेधनःगोक्रमिनिपाहान्सा
भीषः यथयाः परिषयः ग्रामप्रतिप्रथः यथपरिसिषभभवपरिषटाभकादापक्षणे परिषोपसतियोगविभागार्
आः संचातेप्रमेगणञ्पिगणल्पिर्भीषीधास्तामानरः प्रसयाोपपरिवारजेमतिबर्मनजे मात्नाम्यः द्रीमामीष
सौचन्द्री वाराहीवैरमबीनाथया कौमारीचममेशकालसङ्घणिनच वृणाणीयजनगममाभावान्यासिनामकेचिानिन
ताहलोजानातिविन द्रीणपार्त्तिनयेकेपेदुः यजागिरःवहाधामानरः सरनावयौदेशान भिन्नविभििनैरैषर्मीणमा
डिकमस्या भवनेभूतिः स्निमाममालचिमाप्रािसःप्राकाम्प्यमीशिनवानाशयकामावाससतिने धृधैर्र्षं मुनिव य
सूजीसमामानार्थलोचनविलोचनवन उमाकाायपनी गौरीकालीहैमवनीखरी शिवभवानीरुद्राणीशावीसर्वमेगला
गुपणिपावेनीर्गीमररानीचीरकाम्बिका उमेनिमानिधिजे जुमा काल्पशाब्दाहर्दियजनजालोहिनादिकतेनरिनिन
डीडयाहिसमजयपयंसमवती इष्टतछोला इषगस्यभोसेतिवश्श्चनेनाशककमणवरस्तुच्रेष्पपयार्नीश्वरी शिवा
Page 15
सत्यः श्रेयस्करजानत् शिववन्ता यच्छाप्रसतः शिवमट्टेशिवः शम्भःशिवागौरीशिशयोगेन शिवस्पशीशिवो शार्दणी रूक्षणी
निश्चन्दन्दवरणन्नेनटोशानकौच प्रययं नपसिपणनामयमनाव उर्वेनगनेशस्तेन्यार्र्गसरोधिरकरणिनमिचं
श्रीकोपनाव कूर्दनृष्टमश्च्रेहसः श्रेषामिनगजाना शार्धमेरवीसनीदायणगणनाधिककादेशवास विनायको
चित्रानद्वैमरगणधिपाः श्रेष्ठकदेनरमसलदरगानना: विग्नायकोिनपस्तिविनायकः श्रेयशोविनी
जावा अनपविबि्रानोजञलिञड्याहोमीरपयद्वैमानरः गंगेयौषिपयतः मानरुमर्सभद्रद्वीपाणिशप्रगोणतण
संवृष्ट गुहोत्याटिनमनादेकटनः यत्रहेरम्भनेशावद्यतेहेरम्भ रिनैनिरुकः देशपदपयेतमन्धे ग्रामुरयोषि
कार्तिकेयोमसेनः शरञमाधरञनन पार्वतीनन्दन स्कन्दः सेनानीरमिभुगुरुः बाजुलेयनाशकरनिदिष्टशवाशि
विवासर्दन घमाणनरः शक्तिधरः कुमारः कौचदारणः कृतिकनावहलाख्यानामयसेनाममहासेना शरव
नेञमापशारञमाधरनानः कृमिकामग्रयनीनोसस्रनयाननान् कृमेष्यख्रेनोस्करन्द्रीनास्कन्दः
वृद्धनेसेनगः काविशाखासञानीविपक्षः नत्तच्छाच्छवडल्म शिवीमपूर्ववाहनमपशिववादनः क्षेत्रफल
आमयेघमाणनरः शक्तिधरः शक्तिथाशक्तिधरः शक्तिधयास्पव कुमारोवचारितान् श्रुनदारवाज कुत्सिनोमा
रोष उषा कुमारःकौंचगिरिसेन रस्पैकैलासमसवशिखाार्थगद्धतोगागौरुहोभन् नेंडारयिन कौन्ददारणः त्व्यथ
Page 16
वास्थानान्यान्नेभजनयार्तयः;वेदः यतिनस्ततिनौ नक्षसौदारोञ्ञताः;कैं बार्ये ववलगिनिक; त्रिश््रीमतनभहारके।
सप्तवनाकापरनामा शनेनदारिन:इनि कौचदारणः;कौचार्यस्तपवेनोभग्गेवरामेणदारित:वीरः;कौचस्यभेदाननथ
दीणनजन्नर्बहंसाबतारःइञ्याभुके;सामीच मेंगोटगेिरिट्टङ्गिनविन नैदेकेश्चरौ कर्णमोटीजवामर्चयमाशानव
चिंकेतवकृत्यम् इं्रोमरताम्चदाबिौजा:पाकाशनः हृम्भवाश्रुनःसीरःघुरनतःःप्रन्दरः निस्मुलैवार्भः
शाकशनमगर्दिदेवस्पातिः सच्छामागोत्रिभिहन्चीवासमोवचब्राहसा वारलोख्यानिन:सरप्रनिर्वेलारति:शाचीप्रिनः जगभमे
दीर्हरिदयःसराएनमचिसूदनः संक्रान्तनोष्भ्यवननराधामेच्चवारणः भयाखण्डลः सरसाचत्क्रभताः इन्द्रोःपरमै
खर्गोञ रदियपरमैश्चैममरुनोदेवनाःसङ्गपसमरूनान् नमेममञभिनसंजेतापाम् पटकांगर्जनेार्ल्मच:सौर्यमाथा
सिन मचवावसमतमित्यममचवात्तिनस्प मचवा बळलमम प्रलेबोदशाजेोदीर्चीभवानमचवान इन्दैनैरर्यष्यामारूः
वैबेष्ठिष्ठविद्ध व्यापकमोजेस्पविदैजा: एस्तोदरादितनाहृदः विुद्धमेदेनेविभिंभटकमोजेस्प विदैजा: पाकानो
दितिगभोंगणाशासनः तृडोभवसीषिण हृम्भवाः भुजेमपःपालेणितिवापिभनावासीरा अभ्रेससचस्तपघनासीराः
शरणणजगणम् शरलरवन्त मुनासीरोपवैयसयर्येपरप्रप्तिमियेके पुरुषभनेद्नेयेशेशादानममयभुरुहुकः शुरापयोरैणदा
रप्तित विश्वरवा प्रभ्रेदरः वाद्यमस्परन्न्राविनिससाधुः जपनाशीलोनिसुःमानिसन्याभकरः लेखसंभो देव्रेहः:शाकोनि
Page 17
शक्रःशलेममयवःशाकोवोसर्य शतसमूः षष्णापातेश्चत्रेन्यक कस्कर्दिनात्बेचदिवस्पनिः सङ्घत्रयानेत्रत्रामामानिन् शो
भनूमारा बलापर् गोनानीर्यपस्तेजस्िनवाच गोत्रभिव वसपयेवासवः सङ्त्रवलजनमचयोसगः वर्ती
निषाशकानिन् वासोमर्गेतेत्रयाधितघानावास्तोर्िनः स हल्लतिकसञल्म् वास्तोग्निनर्देयाःकरेिनलिगानहरयः पिंगा
हृदयमंश हृरिदयाः सर्गेरानेस्वाष्टे फेलोपेयस्वपचदीचं वृषभम्रेनिधा संक्रदन्ति रिपस्ती संक्रन्दनःतःः
उदेद्यावनेपदोरेर्भ्रेततः स्नेः उष्म वना चलनशादाधबुण्डो्रेनचवतेरायणहान्तेरीनेसहा यर्भीभववंतपरी कुररावा
टजर्जेवेग्सनेवाच्छदिससहरिनरीवः नदिस्त्रमीनिसर्वयददीचं संदेःमाण्डःसाननिघतम् मेचवारनसमष् इन्दोरि
मेचानाविषर्र्ति मेचयेरायवनेवा प्रभाष्टङ्छानातः आरवरयपथभिभववंतपरीिन्या खण्डलः स्नर्देवातपर्धि
वासनाटमस्ता पदाक्षभतरेकतपथिमश्रुभतामात प्राचीनर्हिदृदा एथानाघाटसुलोमनित उग्रप्रवाचव्या
लेभुराण नप्तर्प्रिया छलोमजाशाचीन्दाण छलोन्मनोजनीता श्रेययवपलोमी प्राचीनशीशीवचवगणै इन्दुरु
स्पसीइन्दराणीइन्द्रवरणिनटोहानाका नमिसरावती हृषःप्रवा स्मराविंवनेष्मरावती वण्डचेनेचिनिनामति
दोदीचः उष्मप्रवसीर्प्रण उच्छःप्रवाःजपसहनःसारथः सजेमानलनर्नेवनम् स्वस्यादादेवेनञः तस्तेयिनप्रयेकसमथयने
सतःः सारथःमाजनत्याभप्रेमानलि: नमोपवनेननम नन्दपतीनििलः विषययोनिनैवयेस्तो निक्तःश्च् तष्णयमि
Page 18
तद्यद् वैजपेय्यास्रूपिको न्येतश्चकाशासिनि पाकशासनापय्येपाकशासिनि इत्र येरावनतोभ्रमणैगैरावणमश्रम
लोभाः पेरावत्ञोज्यातेपरावनः श्रभष्यत्यादभक्रमणैः श्रभ्यपस्तेयके यत्काः येरावनतेक्विनीयामाममभुरुगो
चरश शरावैणौजान पेरावनः ए:विधाषधीनिगणञम श्रभक्षेमाति नथामपिनवामर्गामिनीनात् श्रभमन्त
जर्ध्ययक्षम् श्रभमाजवनांतदेिनकरसरगोजनमक्ष् स्वादिन्नीवचमसीस्पुकिलशेभरेन्द्रपविः शान
केर्पतिस्तरुःशाम्भोरम्भोलिग्णिदयोः स्याद:स्फृन्नेुरस्पर्णा स्वादिनी वनियात्येवनप्रह्यनेवचनमुकिल
नकुलपवकानशपति यतच्छदेनन्करति कलशम् कृणिन्नेलनशनितन्द्रीभिनेतिन्छीलभि
इरे विद्धिभिदिच्छदेः करच चलनानि पविःहीनकसपवित्तापादार शानतेवद्राःकोटयोष्टयो यशतकोटः
शरनिसः पूस्कश्चिनतः शोभनापथैर्भारतीयश्रस्पेति सानोवा गोविजेस्पेभः कंशभोर्भुप्रस्तिनतभव
सा वेविनिनःदम्भोिनिवेदगनिदभोलिः भ्रानिशालीनशनि:शनेर्योनिवाभिध्यामामेपि भोमयानेविमा
नोसी भोमयोगनेनभोमयानम् विमानवर्तेने क्षस्मिदेर्वाविमानम् नारदाधा:स्वरसंयाः नारेनरसमूहं य
जिभिनेनेजिकलरूचितामारडःश्रधशवडा्रेवलादयः सगरभ्रस्ते वृषभवनादृष्टयः वष्णीसमौ वायासत्य
सीदेवसभासृष्टममौंसं यथं यर्मदानिक्क्वलान यल्लहोसथमीनेवमासभाभम् सर्वान्पणण सभाशानागर
Page 19
यम मीषसममजसधाधीयनेयिषप्रमधीरीक्षव नासिनमतमभ्युमतनम् सृत्थियेनेपीपते सथाधीडनेसमङ्हनवनी
नम देष्णाम् मन्दाकिनीविपंगसारर्नीसरदीचिका मन्दगरकरवपंमन्द्रािनो ग्रच्छकृटिलालैंगजैसिंघ्र
भृंगगामास्पमानिवेसामः मेरुसमेरुदिमाद्रीमनःसरलालः मिनोतितिपति उप्रताजैनीभिमेरः स
मेरुभिनार्थः इन्द्रमेन्द्रवन होमोदिःहेमोदिः रमानिसानौस्पपरमान् येचैनेदेवनरैवोमन्दारःपार
पिजानकः संजानानः कल्पयत्षप्रसिबाहिरिवेन्दनम् मन्त्राधरावप्रसमन्दारःसल्लनात् पारणः पारावजो
जेजातः पारिजातः सम्मयेप्रसिमुगुणासंजानाः कल्पवृक्षाससंकप्रान्् हेमेरिनस्पचेदनम् कपीजीनेवा सन्
कुमारोर्विशात्रा सनेमिप्तकुमारः सन्कुमारः विधानसपयेवैद्यात्रः वैद्यसेहिननाप्रागोभर्लोकः सर्वैधावधिनी
सजौ नासपवषिनौटसौवषिनिनौचतौभुमौ नासनासायु नासगौ छत्रनेप्रकृपाषििनौसदाहारएकोदस्पनोदनी
रोगानोत्रा वृष्याग्रपयेर्र्क ग्रशनीयाभाविन द्वित्वाविष्णुतेकवचनाभावः भागस्तिन्नायसदौपमजै
श्रकेनाववषिनौयमौ नासस्यमत्यावितित्यायेमं नजेकोनासङ्गोयटः त्रिणोवृक्षसमसरःसवैषणार्वेणीमुखवाः
बज्याः सरताः शरसः इयेकोपिशावप्रति साख्यान प्रशरात्पिर्शीनात्यातिकं वहतम उस्थंग्रस्तेनेारायणः
यकुर्जेवनात् उवेशषीघोरर्दिनाक्षसः यच्छसम उर्ध्वबानरमसस्वमुनेःसरस्तीनिमुखक्षणशड्याद्म्दाययः
Page 20
हास्तेवमाधागन्धयौ सिर्दिद्वौकसः हास्तापवः हूररः यकंनामेयेके गन्थयौवहाराहह्र्तिचलसम् शाला
पनकाकारशयेनौ अद्ययावित्रीश्रीभोजः ग्रामयशब्दानमुरमुखाः गेयनागपनाः श्रिवैश्वानोवृर्वेिनि रोत्र
थनेजजः कृटीयोिनिनञलनोगानवेदानस्तनपान वर्हिश्ष्मा कृष्णमवन्नारोविश्केलाशउखबुंथः
वः कृष्णनापावकोननलः रोदिनक्षोवाघमशिखशावानां गुष्ट तणः शिरपपेनादुतभगहरनोर्वारदनः स
माविद्वमनाः पृथक्स्तिभिानविभासः श्रीशर्यपजनमभग्र्रेणपयिनः विानरस्तापत्यंवैश्वानर विदादिना
दन्चवरनिद्धयोबहिः तीनयोद्धा होबर्यमस्पेपागममः वीनीरशानमिनिप्रायः पनेजनतिधमेजया मेषाण्रारए
जौनिक्वच उदकाम्यभराणि एकशानमिन्ति कृटीटशम्भसोयोनिः भ्रममजतामेकानाम् स्वग्रोप्रामाण्तिःस
मपगिनिव कृटीयोगिनरयेके यदाहरः स्वयोघि्रेभनः तत्तमशमनलोर्मर्थिनम् ज्वलतिचलनः नचेक्रैतिभच्
जातेवेद्रास्मज्ञानवेदाः नानेजेनेविधेनाननपान यतिनूनपान देर्यर्तेजत् नद्राएणार्दितिनेप्रकृत्या
वर्हिमुषेतिबर्त्समलेनामवर्हिदेभः स्वष्मावलमस्पवर्नेवर्र्जेवर्हि यथावर्ष्मर्वा देवाः शुभन्येननपुष्मा
अक्षाममपुष्पाणिप्रप्रयनाभिसस्कतेतेर्ुरुतुर्षयमरमालायथा वृर्हिगो वृर्हिु वृर्तुर्षिन कुष्मोवन्नारक्
लवजमाशेौच्छिजालाः केशाश्रस्ययोगदिकेशाः ऊषिरौभन्नेपशानेउखबंथः स्वहरादीनोपद्यादिच्छिन
Page 21
रेखः श्रोनेत्रेणयशयाधारमशान्याशापाशा:श्रभलाशयेके सदर्जेभावेबनोरशमयोपस्रृन्तः कृष्पण्तिकप्राणः कृ
शोषिनिनबर्तेवा प्रानयवकःचयनयेनेलोकः इमनलःश्रवणणेर्प्तिनामोर्गोवादनमरोसिनाशः दाषुस
वत्राश्वचर्यस्पवाप्रसख्या प्रघोषितमिच्छयापुष्तिणः ऋषिपुषेसमनच्छरिनिनःदिरापतेनोस्पिरपयेनाः गुजस्तरिनः
भ्रेरपञयोधमेसवर्णेस्थवारस्पिनिदेवमग्ननीसीर्दावास्नस्थयभरीपुरीषेणष्ट दापनीतिदमनाद्मनासये
के दमेष्टटनसिःभुज्रेतेनोस्पमश्रुकः श्राणयादितादन विभेदवसधनमस्पविभावसः शुचिशोपकतान् वृणपिते
सारक्ष भमयोनिद्राष्टयणम् उद्र्ध्वत्तारनभसिनेभस्मिनवायमम् गौवैस्लबावउडवाननःर्वेस्याप्तममैर्वः
वरणभयान्ञ्यार्थौ गौपिउद्यादिपनागमः वाड़कोशमखतान वर्हदेयोजीलकीलवर्धितिनतिःशिखवातिणाम्
जलेतेञ्यालालनिकसनेभोणाःकीलवधने प्रयोषाृच्छ्रीजलभासोंपेञ्चिरिनिवसते स्वन्नेत्यर्विःदिनो
निहितिनःशिनेर्णिशिखा विच्छ्रमुलिगोमिकणःफलिनचलतिस्पुलिंगःस्फुरक्ष लचनेस्तुलिंगाजानावपिनितीष
केद्रबनन्त संतापःसजरःसममौ संस्रयिनिससंचरः धर्मराजःपिन्तनिःसमवनीपरेनट हृजान्योमनाभतानामनयोग
मराधमः कालोदेधरश्रादेवोवैवसोज्जकः धर्मराजाधर्मराजःसमवनीपरेमि्रेचसमेर्तानान् परेनरटप्रे
जाधियाःक्रतोलःविनयशोेननसक्तानतः यमनायाःशना प्रवनजःशामपतीनिशमनःयमराजनेयमराट यमथनी
Page 22
नियममः यमलजञानदाहा कलयगयायुःकालःश्रैदेवःपिनत्रणज्ञानश्रैदेवदैनेउहाविवसनोपप्तम् सा
मान्यादेवस्नोमनवत् यहर्गीःश्रैदेवोर्कमनः भ्रन्नेकोशनीसंपकः रात्स:कोणश्च कृयान्त्यादोश्च
पशन्नाशारः रात्रिश्चोरात्रचरकभैरनिकज्ञानमः याधानप्रूपजनोन्नेतोयानरशदासी रक्षयवारात्सः
सारथिकाः प्रकुटिलोलिङ्गवचनापनिवर्तेने शिन्रेस्त्रम् कुमाणर्मिनकोपःशवमिप्तर्थः कृयमसौसोम
निक्त्यान कृथोचेति ए एवेक्रवादः प्रसंवर्पिविनप्रस्तः शनोपयर्गकानशपर्तिककृयाटाष्टप्रप
लेके भामणतििरिनसि भाषाः रात्रंचिरानतिवरश्चरेःरावेः कृनिविभाषेति प्रतेनम यदेत्रात्रचरः कभे
रोवर्गनभमरवान् कबिहंस्यावानिकसारत्सोमानन्याशामननयः यात्निपातननाधीयेनस्
ज्ञाननधःभूतप्रजनोविपरिनलेत्तयानिनन्नेरत्तसस्पयपन्नेैन्तरः ज्ञानणतिमघपणिणशादोमीसवन्त
बत्तेयस्मादतेयमृदत्विभ्रोषकीनानाषेगानाार्थ्य चेतनावरणाःपशगोदसोपनिरमर्तिः प्रचेतनेशति
प्रचेताः भसन्नवृक्षेगवरणायादसोखलनचरणागणतिःयानपिनैरिरिनवाणोप्रणःएषदशगोयवसेगथ
वारानिलाशुगाः सममीरमारुनमरुजगगणमीरणः नमसदानपवनप्रखमानप्रभजतः छस्तेयनेनछ
सनःरशाननिष्र्शनःवािनिनतिवाष्कृरूपावाजीनिनण मानरिवेषयनिमानिरिखा सदाशाछर्निर्यमगममन
Page 23
तर्कः एकत्वमविभेषोऽसददशः तसञज्ञमुकलशशाऽऽपिनेके गधेयमलेवर्निगयवहरः अककारनपपटोन्
मैध्ययतेर्विप्रतिज्ञानेत्यस्प प्रायिकज्ञानातेर्मशञ्च गयवातःऽननेनेमप्रनिलजीतोपयर्थः नार्क्िनिनबानिल
यद्रोण सर्वमीरणिसमैः सर्वमीरणक्षुद्रश्च समेनिसमर उगणितकदेशाविकनस्पनयजात्सिजेनेनेमहनज एवेमारु
न:सार्ध्येननोभोस्पिनिनभसाचतमोमनर्येखिनमिषेजापनेषवतः गुचनयाशस्त्रयोःशान उप्रभानिकप्रमेजेनः
शकेपनामहावासभत्तहाञलोजेकामरव प्रणाणसमानोनयाःयेचवायवः शैरस्तामे प्रेसरोणप्रपसरगौ
नसमेनास्तर्धन्यश्च भ्रनतिप्रनेनिचितच येनेरीक्षेयकाऽपििनिनस्थानस्थाःयोगशास्त्राभिप्ताया उपयोगाः
यदाहःस्पदिशाणगुडेणःसमानोनाभिसस्थितः जदानःकावटदेशसःज्ञानःसर्वेशाशरीरगाः वायेर्थमममार इहरन
रसीरजयस्पदजक रंदेगनेनेरः रनेगनेनेजः भसवरणिनरीणतिवानेनेयः यथस्तेदनेनेस्पडःक्षस्तुप्रसव
एष्यदोजवनिसाधा जबनेजवःनेगौशाशोरपवाणतिपेवेगोनानाये भक्षशीचनरिनेलबुद्धिप्रमेरत्नम सजनरे
चपलऊर्मविलिनस्िनमाश्चव प्रोचेनेयामोनिशीच्छमत्नेनेनेनर्जितम शणोविभाभाभावादिककर्मरीजीत ट ज
रजेलेषपयायणेतम लेच्छनेलबुद्धिप्रतिगमस प्रवमयम प्रनेचरिनार्मपेके यक्काखनःप्रमेरगधागसपौस्वी
छमघोरपि स्वनिसमरने सहररयावर्जेससरम नबिलमतेस्माविमिनिनम् प्रनेनेशास्त्रूवानीणएसवेररः
Page 24
भनयोगिनवचना:नीवधर्ममवचनाश्शीछाद्यास्तयर्थभेदःसदागार्निप्रस्सावादातः मनतानाारणासेनानार्विरतानि
शाम मञ्यानवरनजसमधि संनयेसमसमजनम समोबारजनपेिनिनपतेमलोपः भनतनअभिरभवरननशाब्ः
श्रविमाशशः शम्पतिसमश्रश्रमश्रविगमानिशाश्रग्निशं निशाविरिनन्यामनिर्जेभेवेिन्यम् नजेष
जितछीलमनसमर्मिकेपीिनिनः संसुकमसकेच श्रथानिशोभः भ्रनीवीलाशपथानिमाचष्निर्भैरम
जौभौकोतिननातानिगाफबाफटफानिच श्रनिशेनेजपतेनािशयःभर्प्रणीना भभर्भोटाोरमम श्रनीका
लोवेलासम्यार्थमाचविभिभर्शाम उहानेस्मउहाफमनिः शेषभावेत्रनिभैरम नौदनिन्यभम जीवसयैलोपेण
कयकोनिशिनोलोचैकानः नितास्पिनमनिनतम रत्तान्तधानतिबादमशेसाधःटढःस्पलवलयोरि
निट्ष्म बलविनिसाथ अग्निमर्देचसतनमविच्छेदःपकर्षममिशयष्पर्ः मेदः जीवशीछाधसस्पेर्ति
भेसोसञगामियन् ग्रसहेगणत्रिकयाविषेणनादर्षय तजिनेसनि शीछाद्यानभसके यथाभेषोमर्वःभट
शे यातिपनेमध्यापत्नमगामिद्युत्जनिनर्लिङ्गम घणाशीचाक्षीशीचौछःभीच्छ्रेकुलम सञगामीतिके
म भरोषमगणिनशायोयम जेवेरस्यामकरसोयतद्रुकेशरः मनवधममदनराजायनाधिपह
किनरशौवैश्रभवशाःपौलत्यानरवाहनः यस्तेर्पिङ्गजेर्विजेश्रीप्रणजनेछाः कृन्निसनेवेरेदेहस्पेनाकत्रनाद्भ
Page 25
श्री गुटी १३३
स चम्बकसस्रवाभमकसरवःराजासमिरविभ्युच्छ मनुष्योयमधर्मीष्ममल्लनादिः मनुष्यव्यमर्मीर्दिनक्षक
क्लानान् नयेदयनेशतिनिधनदे:वेश्व्रीदा राजापताणकाराजराजान:विश्ववसोयज्ञैवैश्ववण:विश्ववसाविश्वगोविश्र
वन्नेनस्त्रविरचकन्या नयेशिवादेरोपयप्लस्तययपेगोत्रमपौलवानोवाूनमनरवाहनः बार्नामारदि
नादि्यनेनररप्यानाहवादि्योतेहनासिपदाज्नामिगपिनादिष्टदिनात् किंरादिसामपेन्या
यतःजनोर्द्यवाशमम एकलपिग:पिमिगलैकेनबनात् श्रतपभाार्िशाहर्पतनक:रुविमीनापेयश्चविदेल्प
उद्योग्रेकमसमरण अष्पानेचैश्चरशेभत्रनजरुवरः कैलास:स्थानमलकार्विमानेनप्रमुखम् श्रेयेति
प्रयेकेसमथ:उभोप्यसिमस्थानमबिचरथेनिनर्चनैश्चथरयममृ:रुवररेथावययोपनन्रुवर:केबलयोजे
लम्मौसैनेकेलसनमस्यकेलास:स्फफटिकम् नस्पायकैलासोधि:श्रनपनकाभलेमशगोतिकादिदात्ता
भाव:गुधर्मिन्मुख्यम इवेप्रनिककौक:स्पतिकमरणकेणप्रशरतेगवदनोमघ:किंचविघमक्तनाक्िनर:
क्षिनसिनेनेरोवाकिंतयर्निसमस: मयनेमघ:विधीनोशेविनिर्जनषेनिधि:किनेशेवेव्याष्यनेयो
घनेसिन्प्रोविधानाप्लिगगतिकाकानित्त मेदा:शोकवमपाटनिधे:उक्च महामप्रममश्रंगवेमकरकच्चौ
मण्डरकुन्दनीलाश्र्चर्चयिनधोनवसर्ग:घौटिवौदेस्तेगामण्डर्यमभसमम् नभोजस्तेगणमनजेसरवच्छाम
१३
Page 26
रुद्यमविनियोमञज्ञनेत्यप्तम् पुष्केवारानिपुष्करम्य शमनेशाभायनेत्रमरम् नवभग्निनभातिवानमः शल्लःरुतापभ्मणिर
तम् एसोदाद्यादिनम शयार्थयोमनरीसीनीवाज्दरमितम गच्छयनेगगणम नाप्तनोस्पाननम् नयेतनक्ष् विजय
खिनिनविनमनमणिविज्र विस्तः पदक्रमोविरल्पदम प्रकाशनेसरययोत्राकाशम् नकाशनेवाच्छारानसोद्रीः विजिनारिसर्वे
विशायः तारापयोमेधाचमर्हन्देदेष्पद्म दिशलकक्रमः काव्याशाशास्त्रहरिनखनाः दिशाण्यवकाशेक मलिग
णिनसाधःकस्थभानिवारणककपकाशनेकाच्छा शभमनेशापाहर्यपनगाहरिन प्राचवाचीप्रनीचस्ताः सर्वटसि
अपश्चिमाः यथासंयेनप्राचीप्रवती श्रवाचीर्दिणिणीचीपुष्िमा सर्वमानामग्तिमा्रेणशतेपदयभेक्जाबः प्रमुक्षेण
शाश्रीचन्यास श्रोममथार्थः प्रणाचीनिकाव्यजनादिनातेवतम मभेशाचौनाः उमराददुचीष्माण् स्मरणय
निषापेन्नेैबौञरा उगरमचयकौष्मामुदीची दिग्नवित्रिदिभवे दिगादिभोयन्न्दोवहिपितपिनतेजोवरणमरुत्
कुवेर्शाणगणपपर्वोसीनोदिशाङ्क्रमत् विदिंगपिग्रसिद्धिदिक रविःश्रुकोमसीमास्ततः सम्भोनर्माननः शशीभुष्योहरणि
श्रेवदिशंचनत्याग्रहः पेरावतःद्ररीकोवामनक्रमदोजनः चद्यदेततः सर्वैमौमससप्रनीकृमदिगजः दिशाशार्कारग
जाकामान यर्वस्तेद्र्रीक्रमदोजनमानानिभिैरिरि क्रमेध्यघलवान् मालाफैरावततःसप्रनी्रीनिमाणरीकादि
वरणाकिनमस्यासंजाः पनाशोभभनीप्रजीकानिन्रेगानिप्रसयप्रनीकः लोवेययपदििश
Page 27
नितमप्रदेशशं विभार्थयधीभावः चत्रयीभाववेशशत्रनम्भयोष्ममासानाः चत्रयीभावभेषिनिनषुसकाव्यप्रज्ञे विशिष्टोदिगिव
दगिभगाड्यादेशान् यदादृक् यात्यासामनररात्रानिवौदशः प्रदेशमनाः अभ्रपेनरललम् शमरमवकाशम् लाम्पेनरलम् च
क्रवालेनमर्नलम् चक्राकोरेवलेनेचकवालम् वाडेनेवा वाष्ष्मायेमनेमल्म् तत्तदिष्टशमिननवर्तेनि प्र
सगाञ्ञमायेनिससभा अभ्रमेचौवारिवादः स्नपिनुंबलास्करः याराधोजल्यहर्रितानिरोमुभत् चनीजीवनमदौ
रजलसभ्रमयोनयः स्थथयोरानिवाचम्यभ्रगर्थीः नस्पपन्यापोसमादियेकेपटकम् नभसपत्रजननेभोजनलाय
भ्राञितायान्तः मेर्सिनिसचनीनिमेच स्यगादिताहः स्नेहौरादिककजान् स्नृहसिद्धिगदिमतिसभिभोजिरञ्च स्नने
पिन्रककलासकाभीरीनेवस्नादकः वारिवादकोवा ह्त्येनेवाग्चनान ममनीचनशिनार्ुःजीवनस्पजलष्मतःः पुष्ट व
योजोमृतः मोतेनेनममिरः भमोयोनिरस्थप्रमगोिनः कडमिनीमेचमालाकामादेने कादस्ताःमेचानेसंप्यष्कादमि
नौकदमावैकामोवाष्पस्पाम् मेघकादेशपडम् विशमेचभवेशिरियम समघ्रादुः भ्रन्दसमनतमस् स्निनिनेर्जिननेमे
चिनितीच्छेरसिनादिच आदिशब्द्धाउनिनगजौद शपाशानइडाङ्टिप्येवगः तणप्रभा नर्तिसिदामिनिनौव्युभजनलाच
पलाश्रि शणिबतिनिशापाकः शशेतिपव्याः शोषप्रिननायनेनेचरिनचव्याख्यानान शानहोदेक्िविंधयेनेशाः शानहोदावारवजेपी
निष्टात् एरावक्नोभगोनागसल्णसीपेरावतनी तणप्रभाचिरघनीः तार्पननिर्दितनार्डि लक् सदामवारणष्कादिशामनी
Page 28
तेनैकौदिगिण्यणाम् विजननेविष्णुत् चडलादेशपाम् सृजनेसृजनेषु न्यायात्रनिषेः सृजनेसृजनेषुदितिनोशुच निषेषेःसञ्चटो
श्रोःशब्दा ग्रष्म्याश्चानक्षेके येनतत्राणगोर्लिजेदवममन्ते मेभृज्ञोनिरिरमदः रयाममासाग्नोरमदः उत्प्रेष
प्रभपरमदेिनसाभिः रेशागुम्भशशकभग्नः मेचप्रनितर्लजादिसर्पशमयो पन्थुरकारेणष्टपण्डले नदेवसमरोतिन् नदेववेन्द्र
भनरुत्योजनक्र श्रवकरोरिनतेरोः संजातोऽतिलेनिनताजाहा हकल्पकरनिप्रकृतिः वृचिंवसम् ग्रणिपौभौिकवादीनासप्त
सेव्यानेनस्केकादिनिनसत्यपर्म् तदिचानेवरगवर्णहौससौ तस्यवर्षणैवाचनेिरोधी अवत्राहोवसंप्रनिव
नशतिवाचन यदेग्रसृत्जियमं धारसमासनाशासारः वर्षाधराणां संतजनपननधारणासंपनतः वासारणमासारः
स्थिरेभाववेनिश्चन्दन शगोक्रोस्तुकरणस्मृजा श्रीकमेमिनतिशौकराःमनाः यकाव्यः शौसीरोवेगवद्ध
संवानास्लवारशीकरः वर्षाषपलस्तकरका तर्गेनिनर्रुस्तिर्र्नेवाकारतिपकादिःकमसौचकरकइति
केसिपिवर्धननि मेच्छुनेर्हर्दिनम श्रोहरनिंगोपल्लतणम वृद्धिमेचेतनच्छजमाच्छादनमिनि विधिकरणो स
सम्पन्यायजगिरः ऊर्दिनेर्न्यकरौदेः बन्देलेदेशपद्म शश्र्रायर्वधार्सितेनर्धिरपवारण् अभिप्राननि
रोधानिमिभानाच्छास्त्रदानैच यज्ञधीनमनर् शस्त्राःशब्दापाकिविधाण्येष्सगजादानोपसर्ग इयडः
उपर्गोश्चक्रः वशिद्धिभार्णीसहाछमिनपतेपिपनेनिरोर्र्विनिनगनिजासासः हिमोष्प्रदमामन्द
Page 29
इन्द्र:मरूतसभवः विष्णु:समोशः शभशोश्रोविधीकोनिशाशापिनः मयोनै वात्रिक सोमोसौरगाकःकलानिधिः हिनरा
ना:पाणनयेवद्जेशा:पादकरः जलदात्सौसमिनेकालस्पर्पिताममामौचन्दमा:मघ्रचन्ते स
त्वभाभाभािनिनत् उन्दनुः उनेरिमाते; विष्णुपयेनेक्षरा:विष्णु पन्ने शुभ्राणुितितकरः देवभीरीक्षे व्यापप्रजा
दोषशीशा: प्रज्ञानोत्री जीवनपिनिनमैवात्रिक नीवत्र्राकविभ्रससम्बस्तेसोमःसपनेवा नबोनोभवतिजा
यमाननिशकः शायनेसीपनेलै।सामार्तिदिण्यह हेहिदिनानाराजराजराजः सोमोराजदिजानीनाममिग्योः तणकोरी
सयोनागणितपाकः स्थामनिरिरोरेदिशाशप्रस्तनाममिगःसमदवननोचर्तेचदर्सम कत्लानघेरशोभोगो चन्दस्पे
तिशेषःगदीर्धिककाशाडोराण सबजेटदशशपरपददेशउष्टम उट्टशाकापुरणःसयाःमरणएट कलर्णिसे
रनातिककला विस्मोभीमरलेत्रिश विस्निभार्निमविस्मायोगःसौभौर्यमण्डलेनेमस्तम् भिमेशाकलवरैनापेसो भेस
मेशके भग्नेस्भिम्रेश्कलेनमाभूःशाक्नेमलत् शकलम् शक्लोवा स्वयजनोरवारःरशद्वावारएलेभागच्छेददौच
अरभन्त्ययोगभागोनिदेशामसिवाचलिङ्ग इप्के यथ्वीका स्ववारमात्रचमिनाणविभेग्लिङ्गिनसमप्रविभोगर्ेनसेस
कम दलनमेपि चन्दिकाकाौमदीयोता चन्दस्पेम्पचन्दिकामरदनमायंपिकाससहेतजाकोमदीयोनिरस्तपयंजेत्ता
नामिसेतिमाभूःपसादसृहससेना प्रसादोंोनमस्त्यः कलौहैलाच्छने चलविडलसगण कलयनेतनेकल
Page 30
काव्यकलास्तेनोनाच्छलदणे बाह्यर्निर्वेहे चस्करकलने लोक्षनसादचर्तिषिरादिकीवेमभिभानेच सुखमापरमाक्षे
भा मृष्टाकाति:ससमासत्स्यिनससमाटाञत्वमशो प्रभाकोिनर्निच्छविः कान्नेकोिनर्निच्छिनमसारे
बद्धिः प्रबषायनीरारसारिनिसिम प्रालयेमिकाच प्रभषायनेबषायणःणगुभणः निर्दिषेजेनीहा
रष नद्यपत्यनेनतगार तोरपन्निनतिदिनम् तन्नेोजिनबर्तेनेनजलेमिम प्रत्यागहम् प्रलेषम्
के क्रिनिशप्रत्नयानोगादेरःमेरिमिरकानो राराख्यान्भ्रममरिशीमिकाचदेष्मम श्रथसिनीमसि
रतिः दिमारषगोमरनेडीशानुक्रीनेगोउढटथी सशोमःपिशिरनदः सधारशीनीलशीभोरमःसमाच्य
लिंकाः गुणोस्पेनीजीवे भेयोभावेक्द्रवमूर्तिस्पर्षेणिनप्रमाणम् सम्प्रसारस्पेनिदोच्छेद उद्दधा
शीजवपर्धागाभियेणलिगणषणयेसमीम शिरनोर्णयर्पेवानेनेशिशिरःलनिनञडः जलपेशी
नेलातिशीनलः सिमादेरीश्रादिदाचचनप्रसंगदाजनमकाभूतमार भ्रबौमानपास्थान क्रबनितभवेःकज
ज्ञानपादयाक्षताटष्प्य केर्यण प्रमेवहादिवात्स् प्रगस्यजेभसमभवः भगत्याणिलम्भान्वान् भगस्तः
मिदादुरुणगोपरपयम् मेषावरुणै अरिससमदायस्क्रधिनादेन देवनाहदेवेयान इ मृषैवलोपमद्रासार्थमिणी
पनिपुष्षालोपेक्षमरानमुदेरिनलोयासद्रासमानोभमौस्पपासार्थमिणीपनी नत््रस्तेमनााराजारकाद्र
Page 31
वौषधयान् नस्तार्जननस्तेरगानिहंसयोः नभानपादिनान्नेपर्त्या वृक्षातिगच्छिनसर्णिनमनवात्भविषधने
स्पभवन् तदेहगयायाशाकान तार्कारजोभिधीतीमाभावः जीववेपि छायनः नत्रेवातिमयेचारनारकारपिच
लस्तेव हिद्वैः योक्मिरानौ मौलिककमारणछुरयेः स्थिनेररैः प्रवेनेदुष्टः उद्गनै हाणगियेणपक्षमिनीनादिनास नाराः
समविप्राणिभर्निडतस्तापयपटातारयरीवृतञ प्रमनेसरपन्नेयमिदेयाधनवग्रजनेतिफक यहारोमनख्जानति
भविष्यद्वैचपसेख्यानानीए कारव्यामयाकाभ्योवेनिच कारास्तारागणवन्जस्तः उर्ितः वृषपगधीनीप्रक्षुके
वृषपुक वृषधर्माणानानाते राथाविपारा रामेनिकांगराथा विसारभीमयामेतिविशावा शराययामौ प्रद्योतसि
त्रिणिधा छयिसभोननतवे साधमुसामान्यर्सुखासिधेयनेनप्रर्होसिथः निषिनिनिन्यातिघटीमौ वृढादिः प्रवि
वृष्टसमायनिष्टा वृपनेष्णुभकमारणविविषयनात्रभनेकरोतिनिधाविधनिभामिष्टनस्यः वृष्पदामरपरस्तिव
यौषधैशरीपादावद्याःप्रो हुपदाशर्थेप्रणलर्जपदा सुप्रतससीतासाभुकलगरीप्रोष्टपदानानतर्वन्तिवाड़
मम रगशीसंसरगशिरस्तेमनेवाग्रहाणममगयेवप्रौसंशिशरोस्पक्नारागंगानयावस्थान् क्षीर्पृत्येरम
अग््रेसापनोस्पाभा प्रहणयौमार्गणीपौौदार्भवजसरप्रहमेः श्रेय राघिषच्छता अग्रिनिनिनर्देशाण इल्वालास्ार्णिच्छु
रोदेशानाकानितसर्नियाः पञ्चनाराः रल्लतिनिप्रणिनिरस्तल्ललाः मरुतोदेवनेल्वालामिनि भन्नेः मल्वालास्वारराः
Page 32
इल्लनोससन्निचोणौ गौश्रीमोतेयाकरोव वदस्पनिःस्वचारयैगोच्छत्रिनर्बिशेलपुरूः जीवप्रौंगिरमेधावाचस्पिनिभ्रक्षिंवं
शिन इष्टहृगोःकरपयोश्चश्चैर्देवनयोःशिनिसृहोलो गौपञतिगोच्छत्रिनः सुहराद्यामपद्यतिरेफः गसेुकमसकःचौ
चेनिनककरासत्म विधनणस्पर्निषणसणपशिशः शक्रोरुभ जीवनेनेननमस्तसंजीवनीताजावीवाः
श्रेगिसमोप्यजादिरसः चित्रशिखिर्ज्ञःसमभिज्ञःसमुदापेश्रुत्वममाःशावाः रिनबाचेस्पतिः प्रशतिक बषणाः
प्रणिसचेनिससत्वम प्रभकोदेयगुरुःकाद्यशणाार्भवःकविः प्रभकोरुडस्पष्टकहारेणिनर्जनजात कुबेरययोका
थ्या कुकीदिभ्यायःकविस्वभेदाज यथैवैजनमदसि पसमववानमवाणचालदेद्यादिनाख्यिनमिके वहीस
शना उरुशानमिनिसावनाट भ्रगोदपयेभागः श्रेगगारक्रृणौभौमौलोनिगोमहीसनः श्रेगानीपल्लिननवा
देगरकः श्रेगाराःप्रक्निनचा भारस्तेभीभववन् उपनाम कौजानेुक्रः भूमेरपद्ययेमौसःशिवावटनादाएवक्रपि रो
रिदेगोबुथःसौमस्य रोदिएपभ्रयनेरिदिोगः सोमापिनादेवनापेनि सोमास्परायशाशान्मायिनिभससमौसौ
श्वनैभौस सर्पणकेसलययंगेससौरै सौ रहन्नस्पेदमिन्नयणि मानमन््रै पंगकालोध्वाश्चचौसिनसतः तमसुराढः
सभाणःसैर्केयोविषभन्जः तमकारितानामसंतजािवे रस्थपभिभकाचन्दकौहारः सभानिसभणःपुरावे
प्रन्दाक्षजापणजैसिहकापाः यपंपसेहिकेपः विष्णुचदननिविभुतरः विधररूमोदरशिनखथ स्थप्रपिशागोप्रहकलोदेशणाम
Page 33
केवशाशीमकेनिनर्िनवाच्यम समर्षयोमरीचविस्स्वातिशिखल्िनः समचनेक्षसरःदिदस्तेयेसेजामिनिहष्टः
मुखशब्दान्तकेनिरोर्विष्ठष्टलुपन्नहाःचित्र शिरवाणश्चोष्टयमम समर्धिरियेकनरशेः राशीनाह दयोमलमराशि
योपदोत्रमयो होदाशगुने रणिफलेशशिः सगणिनतिजेल प्रम सेतुसालेनिषाः नेत्रमेग्धखादण नेकाशयमेभूत
भेषणमियुनर्र्कः सिंहकल्पे जलयोथशिकोधीमकर जन्ममीनौ सुरस्यार्पमादशामदिकाराः भा
रगरसरवषभभाकरविभागाः धममिस्तरणिमित्रश्चत्रभानविरोचनः विभावस्रर्यपनिलिणगोर्िरैपिः
भान्नेैस्तः सदृशाष्टपनकसविनवारवि स्ववनिस्रः स्नेसरपः रजसरपमयेनििशाः इष्यिनित्यर्मा अदियममादि्य
हादशात्तनोयापाणग्रुपदेवादिनेकोनिदियाकारःदिवविभाप्रमेभितः भास्कररस्कोस्काितानवर्तेनभः भास्कर
सद्यप्रभावाच विब्वेोजस्पिनविवासनजैमौरथर्निभसंज्ञायादकार्येत्तनासिवीरतोनीलायपासद्रिदचः
विक्त्याञमानेविकर्जनःश्मेनेजः शाननात्र्कपिनितयर्कः धर्मनेवा स्नानास्पन्नेमर्जेयरः मतनममजाते
निमाजर्देबामेहोनीमर्बः चादित्यज्ञायनेहरिरिनमरेश्चरुणस्यास्वरणाणर्वणवा प्रभतिबर्येनेशा इन्द्रप्रखेति
शौचिनिनिपमाटीचौभावाःदेवविमाणिरविवमुगणः सत्ययवासमसिगणमादेपिनरयेनभतनशरणः मेघनि
मिश्रविदोचनतेविरोचनः यमराजाजेभिच्छ विभाटीमिर्धनमस्पविभावसःप्रपंतिः प्रपरःचररा ॥
Page 34
त्रीनोपर्यादिशिनोरेभः भातिभुकः रिनिनसोदेससनेसविना क्षणयेस्पयतेरविः कमसादीननगक्षशममालीश्रीयिन
वः प्रथयनोदिमगणमखघोलोलोकवा्यवः पृरोमधामाननिः अभिनवीवल्लभभसः माठरपिंगलौटेडश्रैरा
शार्दिपाचिका माठरयान्नेमादरःदंस्पिनदाएउन्दायाशष्टदशमानांतरेण कपिचाररकाः यद्यौरम
नत्रशकोवामपाक्षैदरायएनानायकः वहरिसदिनोक्षेपिंगलोवामनभसः यमोपिदिनोक्षेमेवेजा
हरसज्ञाणा यथमञ्ञानकाथाप्रितःपाश्चैर्र्मनेपारिष्ठिकाः परिमवंचेनिचकारापक सर्वसमनोरणल्तरः
काशयापिरंगरुशचनः सतसारसिः अरन्थकेणकाशपप्रिनिसभः पाठः बापुरीदा परिवेशपारपरिधिरूपत्
एकमस्ले परििनोट्यान्नेनपरिवेशपरिनोथीये परिधिः समीपस्यसैपप्रकृतनिरुपसयंकम सर्पमाल्च॥
किरणैसप्रवाणशुभमिलृणस्पयः मानःकरौच तीघ्रसयोदौघिनतियाम कीर्नेकिरणः वसंयमसि
चसाौसः मिनोनिततियमश्रवः यमनेभः गौवभिनौदपिनगभसिलिनतिचिनःपिणिनस्तर
भातिभुकः शानतिवा स्माष्टत्रिभवेहच्छावसंिनिस चिन्रिलयेके कीर्नेकर२मियनेमोसिन्नरैचिः दोधीनेदीन्ने
दोतििनः सगभारुकचितर्भाच्छविृतिदीमयः रोचिःशौिरमेवीपककाशेनत्रानयः यभादीनामा रत्य
रशमिनाभावाष्टमकातः पुतिच्छोिन्दप्रनावकः प्रनिरहेणदानेसामान्यसं द्योपनपदरयोसाधारलाधिवि
Page 35
भिन्दाधारणीवीक्नाः याचामरुदीसीमः चन्द्रन्द्रयपरोचनरकाभासौधानतमेदानश्रुचिर्नैमस्पायोत्र कोस्मकोवास्तेमदो
लोकत्रसत्रिछदृति कवेकोशार्िन काक्तसमुचयानैस्त्रपष्न् पषधर्ममात्रेबलम धर्मिहनिलेभिषेर्लिंगं निग्
तीष्णारवते हव नेजननाग्लोनी लोवणार्वनतिवारम् महरदिनिपमन्जेली ववनम धर्मित्रीति मनिदिनेष
नर्माार्थचैनन यदादुःनिमेजीणरस्पयान यप्तत्रपचार नी सोपदिः मगनस्तामरीचिकासूरगानतरमा
स्याममरीचप्रकृतिनि मरीचका्रीसिकवासर्ककणप्रणिफलिनाञ्लवेनाभोनि ग्रपवमरमरीचकोचने ।
व्यामौद्गर्वैं कालाटिष्टायने रापसमयोप कल्पप्रणकालप्रवासर्कालदिशपनेमदिहः न इनेज्ञानेहा ब्र
सवनखर्णपनतिसावनड समिनसमयः प्रथपतनिःपतिपुत्रेमेसीते पताप्तमलेम्भिनपततनि यता
स्त्रप्रतिपधनेय क्रमनेभप्रतिपन्त जदाणतिशयोद्रयोः साप्रतिपवेधाधासोनतेनितिःश्रीषेलिंगः । च
चसोदिनानीवादनलीवेदवसाभौर्यसंनिजाभष्नेस्नाचस्त धृतमोदिनम नजेहरिनकालमरः मनि
महानेरिनकमित्रीणनिदिक्समं वस्तेपसिनामरम् प्रद्यशोमस्तेकाल्पसुभः प्रद्यमसीषिप्रभानेच प्रन्तु
छनिनिनशाशभजितिनगाउधावानदा प्रषः कालेसाधकाकल्पम् शानस्तेकल्पमसार कृल्पप्रभानेस्तेचकल्पनीरो
गडस्तयोः उचयर्करौरुषः कसमन्नेपषः भान्नेप्रजेप्रभाने आदिमर्णिविभानेयेगर्देषःतःप्रोगभ्यम्
दिनाजेनसासंष्ठाणपसरः साध्यमयायेसाया
Page 36
द्विर्दशर्णाशया वेिनर्गोतेप्यर्तिदनम् सायमम साग्रमोदेस्लेपष्निभाएनिएनससयथः संभस्ययन्नसोसे
भीयेनेत्रदेगाचौवाण्या संधिपित्रयस्तेपिनयघृदणरेणदेपयसवीनीतः ब्राह्मणयरा्मणमव्याण
विसन्धम ग्रामोपरमधेवाहः राजाः सविभिश्च वृहोयेभिनिसः सन्न्यासमस्तिन्यम वा
मेनत्रिपितेस्तेनेनेम यन्नात्रिसन्यम नप्रेकम श्रथवेर्निशानिशोरात्रियामात्राणत्णा
विभाववीरिनमिसोररजनिर्ग्रामिनमी एणतिचेशाः शावेरी निष्पन्नितन्करोति चेेशाः निशाशानश्योपसगैर्
निकाःनिशोशत्यान्निोषिनौ महानिशाशख्यारान्तवरत्रिः श्रघ्नहोयोशामोर्दिनत्रवहारात्रिपा
लोणमवसरदनिचदाविनोनिप्रदेयथः तन्नेत्विभावतिविभावनीम विनोरचेिनजीषनेश्वरञय
जितमसारजनि यामासंत्स्यायामिनीजागम्पन्नमीहरा महादेवरतानामानशिनमापि वासनेौतिमिश
ममसीर्त्रैज्यौत्री चन्दिरणविनतो ज्योतिस्नामिसेिनः ज्योतिनीनासीष्यप्रकरणज्योत्ता
दिभ्यपसेख्यानम् छान्सननयेत्ल्येप्यानिधनीत्रः ज्योतिन्ना चन्द्रमसप्रभेतिनत्रित्राकातिबन्त् ग्रामिवव
नेमानाहृदकारोनिशयतिण्ये श्वेतयहरयोः पद्यधोरिवमन्नेमानाञ्ञानर्मानाहोधीधिनिशामे
दिवसेपिणणिनीपाङ्गः गहरानिनिशावह्द्राः गणनोराशीणसमाहारः भृःसर्ववैकैदेशति संख्यापदसममा
Page 37
सत्तः रात्र्याहारः षसीिनिरससमाहरेः पुन्नेन्तामालागणैश्चैत्रैणेषसकस्य प्रोरोभजननीमत्वममार्आद्याश्चमिन्
यर्थरात्रिनिशोथौौ समावियेवर्थयर्थयत्रः धृतनपस्रकमिनतरुहिनयनेषोरतेस्मिनिषोषः बत य
वकाव्योनिशेयसमननमर्होयामप्रहरौसमौ प्रणिवासःप्रविहयेस्मिन्हारःक्षमिसतायाश्च सपवेसंनिधिप्रप्र
तिपपयेचदशोपर्यदनसम सम्न्न्यपर्वैनिसमन्नः उर्गोपिप्रणिपयवदशोपस्तसिनःपर्वैप्रिकक्रमम्राचारसन्
पवेससंभाख्यामयान्तरपभेदात्रीवे पञ्चैौपञ्चदशपायौ। पञ्चान्त्रनिप्रयोगकालः पौषणिमासीतपर्णिमा क्षेणिमाश्च
नः क्षेणिमाः नत्रभयोर्मासी क्षेणिमासोवजनेबाः क्षेणिमासादाए मरणगोर्पर्णि न्यायाभक्तिमिहर्वेति
एतम् क्षेणिमिमीजेपर्णिमा क कलाहोनेसानमनः शरीराकानभा साक्षेणिमाकलाहोनेशिशकाकेय
नमपयेनेमनः क्षेणि नरत्रिनसुभराका प्रभावस्थामास्पार्शः सूर्यन्सर्गमः प्रभामससर्वमनोजश्च चन्दौ
प्रभावसपदनयर्स्पामिनिनएपिनपतेसन्धभावः निप्रयोगतेदष्पनेणिशकेंदेर्ः टष्पनेचन्द्रेस्मिन्नावीयपरनीलतया
सष्टेन्दुःसिनीवाली सिनीसिनिवालाकलास्या सानेनन्दकलाक्रुरुः विस्मालिपकेप्तयर्ः कुर्तिनपपमावा उपरागो
गरोणङ्गलेतिन्दौचएसम बेयेव उपरयनेख्यामेनेन उपरागः प्रहणग्रहः प्रृहहृष्टमम राडुग्रलेतिन्दौचप्रस्ि
च सोपसवेपर्चौहैौ इन्दःरात्रज्ञसःसोमसवपरकसपवेक्षार्णि त्रिभ्यानउपारिनः त्रिभ्रुकत्रसर्गः ३॥
Page 38
पञ्चसत्रसप्तिनमयोपरिितःषमकेयात्रायउत्पन्नयेके एकयोमासमुख्यद्वद्वौदिवाकरनिशाकरौ एकयोमासअष्टदिववच
नेरोदशीवन्त् नप्तमुख्यवानन्दर्सगौवाचने मुख्यविकासेपकाशमर्तेः वृदादर्शनेमेघालकाण निमेोषति
एवकालःकाशनेकाच्छा विशिष्टताःकलाः ताःकाससिशाल्पयिनिकलेकलानात्रिनशानणः नार्तकलासिं
शास्त्रानात् तणःसणसिंसायो नेजमर्जेत्दार्शसयाम नेणदार्दशमृगन्तितिमर्जेमहिचिटिकम् नेज
विंशदहोशत्रः नेमहोत्रौभाससिदिनिरहोशत्रत्रः सर्वैकैदेशोपचंदेजेतहोशविमौ भैणै पस्नेडप्रायंवच
नेहोराशः पञ्चदशपद्वापवननिर्भतानेर्ितपत्तपरिद्यवापसोस्रीपौौणक्रौसै सुक्तःपलोमासपसर्कमन्त
परः पनेषैत्रसिताथामासाः माससत्त्वभुभो नैपचौमासचन्द्रलसपेमामसिनिवेचनाशन्नेलमानापमसौर
सावननागत्रमानस्तयथामपननिमिमीनेवा होहोमाचादिमासौराणटम् स्थितर्वतःमाचाधुपक्रममत्रयनामस्भा
त यदाह नेर्गनेचिभिः तेनतर्भिःभयतेकोनेयनमश्रनेदेगिनिरदगतिणकेस्पवत्सरः उद्गतिणचयाकैस्प
गतिःनेहोभयनेमिलिननेवजर्वशम् समगोत्रिनदेकालेखविबहुवचनम समगोत्रिनिदापश्चत्रवचरचिजनोरिन
साधःविबुसामपेद्ययम् उधिजेनेस्पविबबन्त विसनर्यलहान विसगिसस्त्रमेरपदलोपाशार्गसन्येतििरविबुशचौ
शक्तः मुख्यप्रकासौऐममासीप्रौधीमासेतयत्रसा नन्नामभौधीमावाशाभ्रेवमेकाकाशायरे मार्गार्शीर्षससरामागध्या
Page 39
यशरायणकसयः सगगोक्षेणषुकार्गशीसौमौमासिमिमेपरीमासीजल्लसहोस्मिन्सदाः मनथैमासनावेति
निधन नप्तलगकोकेर्रेणभिनयत्तेल्कलसन्नलोकानसहसमसरस्पभदेमनिकाहर्रिनिनच्छान्दसम यवनपाः
नभाःभीमवन्गरशीसंमगानभागः भ्राहापरणौममासिममात्रागोणकायाग्रहरायपथ्योढक
यौधनैयसहस्रौौ भगवदसायात् मुख्यकौममासिमौमासे नप्तवसा ना्वामौपाहोमाचाशेवमेकादशपरे
इनिकीचिन्यातिहिन महोस्पिनमस्यमनयैमासवतोर्यन् यवतेपन्नमभौ नप्तमाचे नयोस्पिननपः स्वथार
लागेस्थानपष्फलार्गिकः विभाषफलंगगोभ्रकानिकोचैत्यपक्षणैश्चैित्रकोधः सभवेसंजोस्यान्ति
मधुःमगोःस्पचेचिनप्तबालक वैशाखेमाथवाराथः राधापुकारराभीमौमास्मिमृः क्षैदुः शुकः शुक्र विचने
स्पृचका तलगकारेफेशेनेफः मुचित्रग्रमभाषाफेघ्रघनेयुपतिःकारः श्रावणसस्याप्रभाश्रावीणक
स्मसः नभाःभासनमेच्छुद्नादस्पपनभार् ब्ललिनाशाशानरसेवादनीजथाचुरष्टः नटेडिननायेनभाचात्
स्वर्न्नेभमस्यौष्दमाभर्पदासमार भौमवस्ताष्टकामाभायोममास्मिन्भाः स्वारासिनस्त्रष्टाषुजेपि ३
घनेर्रमेविधनेयस्पबः शकारा स्थानकार्निकका बाडूलोजैर्कार्निकिकः वरुलाभिपुका बाडूलीयोगौमास्मि
नाढुकः उर्क प्रमेवलेबास्पार्लिउजेः हेमेनाः सिमेनोस्तेमतः एघोटरादः शिशिरस्तियाम ॥
Page 40
शिननोत्पद्यतेर्शशनेशिनानिने वसन्ते पुष्पासमयस्तर्भी वसन्तिमिन्वसत् वलेभभवेवावसन्तः कश्च सृघर्ममनेसरभि
वासस्रभिः फलपदेशाम् ग्रीष्मदशका विदाचसोपगमस्तल्ल उष्मागमसतःः ग्रीष्णम्युन्ग्रीकाः उष्माग्निस्कर्ति
कष्पकः निदसंनेस्मिटाच चनयेत्रानाकुत्तम उष्णसः नपिनिनपप्रचयलञ्जसम उपेनवर्ध्ः सारदासिमार
म स्लिप्पाक्षेसिविनोभ्रिसबशयं प्रवेच्छनिप्रासहर्दनिससथौिनिकोदोचः स्ग्निवजेववष्म सददा सावसन्निवा
वर्षाः स्वथमर्न्तुयाम श्रीरामन्तेसयोपानेसोभयः शारत् षडमीकरनवः प्रेसिमागादीनोधुगैः कृमान् यकाकःया
दायमागपणीशौछहोदामासासहमतेः रेमेनादिवन्स्तरपारमः क्षत्रः पलिङ्गः सेवमस्रोवजसगो बोहायनोशीणा
रत्समाः सेवसन्तजेवास्मिन्ज्सरः रजनपरिवनीत्यापसा यजर्णिससवनेपरिवतेन्जनरः सेवसन्तगौधैःपरि
सरोसिपरायवसरोहरानवस्राशयोनिसे श्रान्नेत्रवद् जनार्थयोदनः रश्म्रीशकायोरिनिपुद्ध
समनिसमर्निसममाःसर्हमिनवजेनेक्र्तोयासाय वासीतीतहनेयम यथाजीव्याःसहससमः समोसममोविजा
णनिन्यकनेपिडपुष्पने मापननसाटहोत्रः पेषः मासेनपौरुमेगोतिशसः पिण्डणमगपपेत्रदेनाथैपिन्यस्थान
तत्रक्समःगतोः शश्कोरात्रः वसेसणदेवबनौसौरभैरिनिनोः देवक्नामयोदेवबनहोरात्रनजलनयागामरःद
सिष्णाणयनेरात्रः देवेप्रगसस्तेहदेचारः श्रहोरात्रत्रेवदेकैर्दवछस्तिभिरहोरात्रणैदिच्योबसंैमःहादशभिःसर
Page 41
सैलिकिकेचर्वयुगम तदेववानामेकेयुगम तन्नन्तरसप्तब्रह्मोदिनम् मतानानोष्टिनिकालजानायेवराभिन्तानो
प्रलयकालः यमश्चचतायोदुःसारिणवंसगोन्ते युगम नकल्पनावखजोसेभायषेभायश्चथानविधः क्षस्ते
चतुसमेषेभससंभोश्चचत्रविश्च एककापेनर्वर्नेससृष्टिशान्तिकचडेनपरिसंख्यामादावेवचत्रयुगम
शतदहसससदेवानानोयुगमचये देवकानोयुगानतसरपरिसंख्याया दारामेकमहन्नयेनावौरात्रिरु
चत्यकेल्पया ननोन्तराम् येदेदेवयुगससेनान्गारककल्प्यो सर्वेनाभविभीयमानाद्भमानलिङ्गग्रहोकाकाम
वारः यकोस्थिनिकल्पकल्पनिधौगर्येकल्पकल्पयािन मनवरै तद्यानोयुगनामकसमिनः मन्नोसायमम्भ
वचन्ससमेववसनादोनोप्रायोनामनमरवकाशावधियोनैर्चनदेशभिःशेषणतिदिनममेवत्रप्रलयक
ल्पःसयकलकल्पन्नष्टत्याप सोवर्पयेमलीयेकल्पनेसीयेनेचासिनगणन् कल्पन्याञनाविधः कल्पनायकःक
तेपात्रत्यार्थः श्रेयास्तर्दिनाः यच्छास्तनाः कल्पःशास्त्रविनौन्यायगेसबौनात्रलगोदिने मेसारायुगन्यायाः य
विवर्तनश्चन्दनपदेनापपमार प्रसीयेकेपुमान्याभाषापकिल्वशककलमसम कल्पसञजिनिनौचमेरोशिनिनष्ट
कृत पञ्चाननेपञ्चकः पोस्यामान्याभाषाभाषापचकेतयकालिकिक्लिवसम कल्पनिककल्पशकलपञ्चवर्येजिनिनम
एयेननजराजचम भ्रेन्ग्रहः उर्ेनिसमर्जनम उर्ध्वगनेसमृक्तसमनोर्शांमौमालायोकि एवम् मलोनेकी
Page 42
यैखश्च पञ्जर्ममसिंपुराप्रेयसीक्नेत्रवः धारणार्ध्यमयोगेनप्रसकम् नाननधमीणोप्रथमान्यासन् फले
नपुमानयथमःसमानननिविशोस्पनेहलोकपमीनापधमीपारभासिकौमीशवौप्यिनप्रणियु
एवम् घणकमीयभुमेचनानियेनप्रशायश्रेयःर्यमननिप्रशयस्पपाः साक्यनेमसस्कृतमवर्षेनिशभ
काः सन्नीनिःप्रमदौहसं प्रयदामोदसमदाः स्पादाननन्दः शार्मासरानानिच प्रचदःसमदौह
साद्य आननदनमानबुः हितोवृष्टणणिज्केशार्मस्पनि इशवमानम शोभनलकर्मणिजनन शोभनानिवा
निर्निदियापमिन्नवनिवासक्रममष्ट्रेयमिशभेमङ्कस्यांगलषुभम् मातृकेभिकेभयोक्ष
लेतेममस्याम सारञ्च भन्नागामिश्रेत्रच्छा श्रेयसमभोवसीयेच छसोवसीययप्रसप्तच मन्नेभद्रम्
भदिकस्ताणो कल्क्योजरुतनमनिकलस्याणाम् संगपनेमगलम् शोभनेष्यभम् भवनशीलेभुकम् स्या
भृतेवेशन्कन् प्रसनाभोस्पार्भभिकम भनावैभवममध्यगोयेनिसाधःकृष्णास्वाति कुसिनेशपनि
वाक्शालत् तिरोणिकेशान्तमः प्राणयेःसशस्रम् प्रशनचिन्रेयसेमालायोमृतेकाल्पः प्रथिवुद्ध
देपाप्यप्रणस्वादिच दृश्यनिविष्यभञजितागोभियेयलगम् आदिशव्यात्खवयेःशिवभ्रादायः
मजनश्िलकामचिकाप्रकारमदहन्ज्जौ प्रशानवाचकानव्यस्वनिन निरानावयवायतेनेशपशामाथाःप्रनप
Page 43
वप्रभेदावाचनैभिनिग्पनसमाः प्रशस्तेनागौर्ममनल्लिका स्वाणमवचिकागोयप्रकाएम कतोदहः उमारी उन्नजउल्ल
जनकानिनिललप्त संचोदौचनपशेपरिति उहोमासेपिषुःभुमावविधिः यत्प: दैदैदिहभागयेमभागे
क्लोनिपनिर्विधिः देवस्पञमस्तेदेवेप्रेर्कमदिष्टनैमोट्ष्टम भणायैर्येर्टेभागेमभागयेम नामक्
एभागेभ्योयेया भागायश्लोन्यमनेनयानिणि विधी येनेनविर्धे भविष्यर्वत्चयानाव हेत्नीकारोण वीजे
द्विनोतिसेनः कार्यनेनेनकारणम् वीष्यनेनेनचेनिवाहीनम निदानेनादिककारणम् निटीयेनमयेनेननिर्दानम
शब्दावारमेकारम् पादानकारणम् सर्वकारकारणमपच तेवशाान्माप्रवृः तेत्रौदेहमावचेने यति
ससररन्तामिरपरिषयाणेशाहाप्रपुरुषः प्रथनेप्रकृतिर्नस्याम् प्रथयेनःसर्गप्रप्रधानमप्रार्म्भक्ते
नेयाप्रकृतिःसत्तजनमसोमाप्पास्थाप्रनराव्याविशेषः कालकावस्था विशेषोद्यधास्थिनिनर्यैवनादिः
श्रेणःसंवर्रजसमः गुणप्रक्नेर्थमाः सजेसाधुतयकाशकेनाहस्वस्तेवः रजेराञमकेदुःखस्तेवः नास्तयने
नतमश्रावारकेमोरस्तेव जननेजनमजनािनिनरुग्निरुजेवः जननेजननुःजनोरसिः नयमिसासहयोर्ज्ञिनिस्त्री
एकपार्णिमचेनोजन्मी जननय शरीरीर जनमीक्षीर्तिदिमनायेजेमयुंकिचननार्जिनेवमायेयक्लाषदगा
मनाविशाखाख्या चितेवचेतनारु दयेस्तेजनमानससमः चेतिनचिमेक्षु प्रशिनचेनः हृपतेविग्रहैर्दयस्तेननिसागमम
Page 44
संजेतिनिसाभ्रियेने दूत ताजेचप्रहन्नममसारिनतदाधारोपिर्युण्डरीकम् मपनेमम:मनपमानसंसाथैण
कालवर्गः बुद्धिर्मनीषाधिबणभीःप्रज्ञाशेमममिनः मनमेमनीमनसंचवा देत्योष्टपिबणभिषणा
दे व्यापनिधीनेवाष्पाभोः शनेपोमोस्तेममाणिशमवये कसाबेत्ताव्याप्तलोगौण्डो स्था मेत्रप्प्लद्धि
नैविनिन्येपञजामिचनातः उल्लब्ख्वॉल्लिनकान्रिन चिन्चदरि उप्लैभास्पाम प्रियोज्ञः प्रनिपनसवै
गव्यथोरः ज्ञनार्थाः जातिमिक्षेमिबणौमिमानौहस सोये बुद्धिर्थेमसंज्ञानज्ञनेपयोगाः वेषोषिकादौ
मचबर्देशापिबुर्ज्ञाः मेथीर्यणवनीमेधा मेथनेगमच्छनेस्पसवम् मेधासकल्पः कर्माणानसम मनसोया
पारः संकल्पोणिवकल्यापि चित्राभोगोमनस्करः प्रकेस्पविज्ञस्यमाननहारैस्थपर्माभागिनोजाः
पुनःचनमनसिककरणंमस्करः श्रतःक्कमोनिसजम् समाधानप्रवधानेणयानचवीयमेररव्यावि
चारणर्चनेसंस्थानेविचारश्चविमर्शी वासनाभावनासंस्कारनेभन्थाविस्प्रनििनिनिनकयममृ
व्याहाररस्तेकंकरः अध्यरणममबौन्यातगन्म तनेनेननसंधाविपर्येौजकः नर्नेवानकंंसार्थः
विचिक्तिसतसेपाय सन्देहायौच उभयकोदिष्टज्ञानेविविकैकनाऊ रहिःकिनासेषेमनशी
हृदितोनानाार्थ्योसंपादेनेषौधीक्लोत्यने उसर्गस्वसमार्थीधार्णाधिवश्यकाशाते एवेसर्वत्रौपतौ
Page 45
श्रीमत्तौ। दोः २३
परैचर्यवहापरम एहोदारदिनाचमन् यथसमोनिर्गानिशक्षयौमिध्याष्टिनोक्सिलना मिध्यापरलोकाभाववृद्धिः
नासिलिरलोकस्मिर्येप्तमानालिकः ज्ञानासिदिष्ठमनिरहक व्यापादोशोरचिनन्मयादामेयाणतः
एपनादत् सम्सासिद्धान्राशौलौः सिजेलोनििशोस्पराहतः शान्तमिध्या मानसंश्रमः मिथ्यामिनर्जनमिस्नादि
विज्ञानानम सेवदाश्रःपतिशानेनिमश्चवसंस्रध्वा श्रेगोकारभूपगगमप्रिशवसमापयः यथोनर्मथिनागौका
रब्धजभयोर्पनिता सविज्ञनेयथा सन्नेबिकरणाजीनेनियोपयथा संविदेलेनयेयज्ञः याचनामनेार्थ
ज्ञापमार्गशशानमदथसम स्वागममनमागुश्रमेभिरति चकाराभः मोतेधौक्षमम मोदविषयामोतफ
लताशवीः अनत्रविज्ञानाशल्पशासयोः मोशास्त्राद्यत्रशाश्लेपिचित्रादाौपीविज्ञानममक्तिः कैव
ल्पनकीर्तियोनिःक्षेपसामन्म मोदोपवर्गः मोचनर्मिक्तैतः पाशाभ्यामञनः स्थ्याभावः अनयवैकै
वल्पार्त्यानिनौर्यस्मित्रि वीर्णाम् निवीणोवामेतिसाधः धेशवेशगोप्रतिषेनप्रशंसं श्रेयः निद्धि
तभ्रेयोणिः श्रेयसमश्चवचनविचनेनिसाधः श्रविष्मानाक्षममचरनं भाभोर्जनमपवर्गमदा
नानन्दोप्न्नभभवश्च श्रेज्ञानमविद्याहमिनिसख्याम विरुजेवस्तमविशाधमनानर्र्दिपद्येंगेनन् यहार
श्रिनित्याश्रुचिर्द्वर्नामसनीयय श्रविसरवात्सरयानिरविधाभुर मित्रयमननथरेमनःश्रनामन्न्यामाभि
२३
Page 46
तान् श्रेणविभाके त्रिपुष्कोपणिपाणः शब्दशादोगन्धरसस्पर्शोत्वविशयामीगो चक्षुन्द्राणोपयाधाः
पञ्चविशेच्छान्न्भेनिविविषयपञ्चयम् परशिकल्पःसेवोजञनिष्टत्वम् गविन्द्राणचक्षयेषुगोचराः गोचरसंच
रसिनसाध्यमितिरैरपुष्न्नेन्द्राणायमथ्यां षवीविषयीनिषे रध्ययनेनेराधीकविषोषस्तिविद्धि
इन्द्रस्पामनोलिङ्गमिदिध्यम् इन्द्रङ्गमिनिसार्थः केन्द्रियणपायदि भाषाणपदयभूतप्रख्यामचना
दानगव्यसगोनन्दचयकर्मसाधनमिनिरम मनोमेत्राधिभौौन्द्रम मनख्धाणिमिभेज्ञनिहो धाराणतक्कोगै
णभिभीकेनवेतु्रीन्दिगाएकोषयः तवहरल्लुककागोसी इष्णिसौमिजादावरणौदाशणदिकोवरकथिनकण्ड
कथापाः मधहरलवणःकडुःनिकोल्भुरासाहैसि मषमापर्पमस्मानिसभधरःइससधोनिरःलणानिमि क्षै
लचणःमेघादिनाख्याञगोतेच कटयाणोणिकडुःनेयनिस्मिनिकःथसयज्ञः वृसेलैंइयेकेममारहन्वराधाक्ष
टुरसम्पनेरसा गणमात्रेवनेमानाः प्रसेसि नहत्सृढत्रिष्ठ गुणवद्वृनिजेतेमिभेयेयलिगाः विमेदौर्यपरिसमेलौ
गधेजनमनोरैर्सरभिमाल्यगद्यादिवायरमलनेनप्तयेयगोथःपरिमलः श्रीमोदःसोजिनहोरी सगेषिनर
यापीमनोहोरीवासमञ््ञस्तेनेनामोवट वाच्यलिगतमाणणम् अर्थकारोयेणः मुष्दायसयस्न्या
गभियेयसिलिगाः समाकौश्लिनिरोसरभभ्रीणतपेः प्रत्रयोगेप्रिनभसिजसलदन्वादेमान्यविधितनिहंरव
Page 47
मर्निनिहारीरीसारभिः रञगयःसगन्धः स्रामोदीमचवासनः शोभमनग्योप्ससगन्धःगन्धधेषैज्नीतिन्तिन् सुखवाससयत्
बल्लिपनिनिखवासनमत्वासयोभपद्यये केमवासनास्पर् गुरुवासनिनिभाणिनः यनोष्मोदिनियोत्यास्ति
हौदेहिनवाह् ॥प्रनिगे यत्ननिर्गधः ॥णैर्विःणैैरिवागैप्रोस्य॥ विस्तेन्दादामगनथ्यफन्॥ विस्तेनिविससम्
विसउत्ङ्गगै ग्रामोपभकमल्लस्तैव गन्धोषमगन्धःउपमानाप्रेतीन्। शक्लष्ठधर्श्चिवेदनविशदप्रभेनापद्राः
श्रवदानपाएदाः श्रवदानस्मिन्नोगौभेल्लतोयवलोचनः हरिनः पाणदुरःपाएः॥शकेनिममोस्मिननश्रुकःशुक
गनैौशेभनेष्यभःविशीर्यनेविशदःविानिचि्रेवाषायनेष्पेपन। उपरनेयाममोस्मिनपारदः उल्लणदौ श्रवदाया
तेशोखनेवबुदानः सिनिनोनिमनिसिनिनच्छवेधने करोतिमनोस्मिनौरःणरीउद्यमे गौरपवगौरः श्रवलह्यतेव
लेततः भयनेमनोस्पथतलनःभावूस्रभेनिनश्रीभोजः मयनेर्जनः हरिररहाः पाएःपाणयतमस्पिनानिपाएः॥
ईक्तगाएस्नभूसरः ईसददयकःपाएिरःभुभोनिनचेतःभसरः क्रस्तनीलासितनिष्णमकालणमलेवकाः व
एङ्कन्थिनक्रमःनीलवर्णोसिनिन:सितविरुच्छिनःष्णायनेष््यामःष्णमेष्णमस्तेलानिष्णामलःकालयनि
मनःकालमचिनतिमिश्रमविनिमेचकःमेचकःशिशिवकएभमत्रिनजर्ग॥ पीनोगौरोहरिदाभी पीणनेवर्ण
नीतः पालाशोहरिनोहरिन् पालाष्पस्पयपाणत्यापेपालाशा:पीतरन्क्रमशशाशतपसेकि
Page 48
मुखकेपर्षणपलाशाव्याहरिन्यपि रहरनिहरिता लोहितिनेरोद्धिनोरकः शोणःकोनदच्छविः रोहनिलेषितस्तखलणो
रेकवम शोणतभेणःशोणववर्णीकोनदच्छविः पदाभजासोपिपीनरक्षलपिनर प्रयत्नरागुकणः रा
गोत्रलेहितम्य स्न्नेनपुराणः खेतस्करमपाठलः पाढलावर्णीपाधेरलजा वःस्पक्तिपिशा षणपनेणवेः
धमसरपुराणःकपिःमर्कवर्णीरूपपलोमादिनाशाः भ्रमवप्रमलोक्रमलोदे धनेनिभुमेराणिवाभ्रमः
भ्रमववर्णीलानिभ्रमलः कङ्जलःकपिलःपिङ्गपिङ्गौकौढपिङ्गलैः कञनिकारःकपिवर्णीलानिकपिललः
पिञ्जिनतिपिङ्गःपोषिनतिपिङ्गःकेनकद्रःपिङ्गलानिपिङ्गलःवृक्षनेकायोपिणगोरोचनापाण्डःशिनकान्या
चित्रेक्किमीरकल्माशपात्लैनाश्मीकवै वीपनेचितम कोर्नेकिमीरःकल्पयार्णवर्णक्ष्माबशवणतिपाणि
वर्णाशावलःपाणवर्णीजेनःकयेवर्णगोःकब्रःकवेनि॥ गुणःपुकादयाःषसिगुणलिङ्गगतहत
एमाभर्तेमानागुणःषसिपहष्टपशक्ः तणवहिननायोभिभेपलिङ्गाश्रक्तपट्यकेवसंश्रक्तशटी
वर्णादत्तदामासोपयोमौनिनिषेणीषनालिरनीलोदिना॥पीवर्गः॥ षभेदानकाशभेदानाह
बालञ्जुभातीभाषागीवाणगीसरसनी बालणमयंश्रीभनोजाविनिनसाभः अनपवशाद्वल्लगोधिधा
त्राणपरिणायमते व्याहारदपस्तभिषेपाः भिमर्तिभारनीभनेभागारणनिगीःउच्चनेवाक्रभेचिप्रष्ठीति
Page 49
किंतोवीर्प्रसारञ्च त्वणतेश्च्युनेवाणिसरःप्रसरणमरूपपयाःसरसती व्याहारकिर्लिपिने भाषिनेवचनवचः
उद्यनेवचःप्रमन्नप्तभ्रेषोपपशार्त्वासस्कृततादभष्यतपभ्यांश्चप्रभ्रए माद्यपशादोगागोनीगोपीउ
लिकार्दि॥ शास्त्रस्तेन्त्वाचकः शास्त्रयेवाकरणं कैौयोवाचकः सूक्त लोकेसमद्रचाणदिपिपि वेचनव
योवाकमक्रियार्वाकारकानिता॥ वचनमेवाचम चनोकोवचोशाकसंयोमिनियमम्यत्रतिजेन्सम्रौयथाप
चिनभवननिपाकोभवनीपर्तिः स्वलनयोगथा प्रक्निसमिदेहिमहाम्नामस भवयव्याहारस्तत्वेबाकामा
समकारकैर्विनिनामससृजातीवा कृपापाक्षयणादेवदृगाभ्यांञ्जकारदेन् सर्वर्कोलायोग्यतासंनिधिव
शाद्विनितस्तेल्लतयज्ञमिनिः ग्रन्थैजादेकेवासाकातेवैग्िभागमाप्ता महोपि साकात्तावयनेभेदेपराय
नाकादशावकम् कमप्रधाणेणवदेकार्येवाचमचने एकशादात्मनोन्यदशीमशकस्यवाच्यलस्तेनके
क्रणःस्त्रीवेदश्राणापत्यसपी मयेनेकृतिः विन्देयेनेनधर्मैवैदः शास्त्रयेनपारमर्येणमाणायःप्रयोवावदा य
स्नापपीश्रथवेणस्त्रत्रमुद्धोरः त्रिपन्नवादाक्षयादिविधिरतिलिगसकरदोघोनो राक्षःनिगमेनेकार्ये
यमेस्तेनदिधिः वैदिकौविविधोदनालतेणार्थमः यथौनमश्फिनिसरतिविधिनोधर्मः सरत्यौणिपिवै
दिक्पवेदमूलतास्त्रनेः॥ नदिहिरिष्टाणमसयौमौर्यत्नप्रनीवयेके क्रियास्त्रसमायज्ञनिवेदा
Page 50
रंगी ॥ स्वध्यनेस्पयजेनेयाकरसपनिपापेषाम स्वध्यनेनेयज्ञः॥ शिखेत्यादिृक्नेरंगस"श्रृक्जेतायनेनेनाक्
रूपकारकरम् ॥ शाकाकल्पव्याकरणनिरुकस्तेज्योतिनिर्धागति। क्रन्दोविनिनिरेतेपैषप्योवेद उचते ॥ लोशारम
एवौसमौार्थार्थःवर्णणाक्षरमथाणिणज्ञान प्रार्हतेप्रणवःश्छन्नौ।निदासःप्रगससमम्॥
रतिहत्रासीध्रेतिनिहासःस्तेयमथैर्कलाार्थप्रग्रहवेशचरिनम्॥ उदानाधासयःसराः॥ उदाताग्न
नदापसबिनाःर्खर्मादीपनेस्तोदान्वः यवेश्रिनिलसविभागः॥ शनीतिकीदेउनिस्केविद्यार्थशणा
सयोः॥ प्र्तदागाभाभासीतिनस्पपशाटीणमवीदा प्रययोगनेयणःसान्तितिकौनकेविद्यार्स्यने
नेतमननेवादरः। सनीजेनेदस्पप्रनिप्रान्नेय यामादादनिरिरर्क्षम वार्तोवैषपववर्णते ॥
शारव्यागिकोप्लयाथी॥ श्रावदेशार्व्यादिकिका स्वार्थकथानार्श्चचरितादि स्वराणोपमचलतनम्॥ य
राणिननवेप्रशाम् सर्गख्याप्रिनिसर्गमवेशोमन्त्रणलिच वशनाववशाचरिनतेराणोपमचलतनम्॥ प्रन्थ्य
कल्पनाकथा प्रबोधसपरचनाकथाकादसरयोदृप्तगतान् प्रवृद्धकापेलिका प्रवृत्तेशाप्यभचननेव
द्धिकापेलयन्प्रतिभायसचयननिप्रेलिका रिलहवककरणो श्रीप्रेेलिककाथा यानीगणापमिमिभवः
कमललोचने यदिदास्प्रिननेच्छामिनोचेत्रसणतिदेमे॥ श्रीधययाजपसप्रश्र्रामणवाण
नस्मिदेव ससि
Page 51
प्रदीप्त तावकौमन्दृष्टं सौर्ग्धप्रस्तिमिणवेसयदिशाम स्तर्निुक्तर्मसंसंर्तात्तासर्विप्रकीर्शाखानो
मन्वादिभिःस्मरणास्पतः यर्मसंसंधीन्नेषधमैसंर्ता॥ समागतिस्संमुद्रः॥ समाद्रगोसंदेपा॥ समास्या
तुसमासाथी प्रएणवादित्तमेसमनेसेसिप्यानेपस्या संजेताभसनेनिबाहलकाम्पेणिवा संता
मैवक्ताताभ्युज्भावयथा दामोदरकराानभयोविक्लेचेनेसा रक्षेचारमग्नशानचन्दनभ्रसुकम्॥ किंवौ
वदेतीजनभखनि॥ किंवदेनिशिनकिंववदेनोश्लोपवादः॥ वानीप्रभमी भ्रमानलटेञस्थानः॥ स्वाजिलीकवते
विघनेसंपावर्ती या शास्त्रभश्चार्वात्रभयोणः हृस्पचरिनस्पोत्रवृमान्ता उधर्नेवदेन्तचेचक मथाद्
यः शव्यादेप्रभिधानेचनामयेचनामच॥ ब्रह्मयनेनेनादहयः बाहलकाच्छ्नमयनेननामम भागभृप
नासमभोभेयःस्वार्ये॥ हूनतिकारणाणम॥ काराकारामाकाराण यच लुरजेनेसमाहोवा॥ संन्दो
तिवेर्धभिःकृता॥ ववृर्भिःक्षजाणाहूनतिसामे हूनतिसहशा हयर्निभागिरि॥ विवादाद्यववहारःस्थान॥वि
वियोवादर्गादानादिव्यवहारः यस्मितःविंमाणनार्येवस्तेदेहरैहारउचने नानासंदेद्रहरणव्याहारः;
प्रकीिनिनः॥ उपनयामल्भेममम् तपोद्ानदाहारः॥ वाचोमसंवागारमम्उपमीयेउच्छयर्नेयोद्यान
यदाहःचित्तनोप्रक्तनिसयथामपोह्दानेपचस्ते उष्ट्व्रियनेउद्धारः मापनेषपयथुमान् वाचाशीरपर्शेनमम
Page 52
शारदापीत्यममाला॥ श्रोनयोगश्चच्छाव॥ पृश्नेयज्ञश्च यनावेतिन्नोर्च्छुकुरिनिशःप्रनययोगपर्चययोगः
इच्छमितददे॥ प्रनिवाचोसेमे॥ उत्तरयनेनोरमसउदोवानरमस॥मिथ्याभियोगगोभ्याज्ञानम्॥मिथ्या
भियोगसभ्योक्षेपः प्रथमिथ्याभिंसनम अभिशापः॥मिथ्यायणम अभिशापिन्येके॥ परिणदत्
शब्दाःस्दाननराजः॥शादेनशाखःप्रस्रःयतकाच:माण्डवी गुणानरागोर्योप्राणदः यतः कोर्तिःसमासाच
गायभुनेदितोयशा:निप्रनोतिकोर्तिमाधसमासमायेनसमामाजाभीकाभियोनेकारथौ॥ नवःमौै
नतिस्त्रान्नि॥ प्राप्रेरिनदुक्खम्॥हिद्रु नेर्वाचार्यमेसेभा भष्मेउन्मादतिपेटुःदोवौरीनाराने
निधिस्त्रित्रभर्धःसच्च॥ उच्छेच्छैञचसोण॥विशदानाविवत्नोष्टर्विशवनरिनेटएपणमुच॥यो
काकेसिपेविकभीयोशो कभीयादिभिर्धेः कायनिकाका गतििशब्दाकामादिभि॥ अवर्णीतेपरिनीचरय-
रिवादापवादवन्त उपाकोशक्षेजशचक्रन्सानिनन्दाचागरेौ॥ अवर्णीतविप्रीनवणेनिनकालोवादिर्नीवीरः
उपाकोशावद्वर्गदपः प्रसीति वाच्योमौशार्ध्वनायथशक्ति॥पार्ध्यमनिवादसस्तेर्परिभागणम्
मैवेहरगान्तिवाचनेर्थः तन्त्वाराणणस्पन्दादाकोशमेभुनेर्ति॥ैपुनमष्टणगालीर्थः हरबगमि
येके तारणधिस्तारणस्तारणकोशाभिशायतिमेषुना:िनिर्गा॥एणटाभाशगणमालाःप्रस्तालोन
कुण्ड सैनिंतपकिर्गी:य:सिनन्दमुपालम्
Page 53
सर्केबवः प्रनलापोमर्भिषा॥ पौनःश्रुनेनोक्तिः विलापःपरिदेबनम॥ अननशो चननमिस्पर्थः॥ विप्लवापेर्विनो
योक्तिः॥विरुक्क्षेपप्रपनम्॥ संलापोभाणमिथ्यः॥ सिधौ कौल्पनिप्रयुक्तः संलापसेकथपि॥ सप्रलापःस
वचनमपलापसन्निवः॥ चाद्यमादेयाभियोगौ शपाकोपौ जर्भेषण भर्सीचाडण्डोश्चाच्रेणमिथ्याविक
तस् इतिवक्तव्यमयं जर्भेणजर्भिभानम प्रमाणाश्चननेटनी चटेवाजेन् उष्केचाडके चसत्यानञचाविरु
प्रेकथनम सन्देशवाग्वाकेस्पान् लेवादिनाधिगनेर्थयस्तत्स्वरयेवाचिकम् वाच्योचारनाथयायाशक॥ वाग्मेदा
सत्वि लोरे उत्रेवप्तप्रमाणायथारुगनीवाकरस्रशवःरुबहचः॥ रच्छनीवागकलपाणिर्दितेस्पर्थः नतोवदेदुष
नोपापलोक्ामस सन्टुगनीजसन्यातःः सञकलापनसख्याभाविकः॥ कलाससाधःकलाकालिनकात्याधा॥
प्रतयर्थमभमौमौमत् सन््तनेनेनसान्ल्म् सामयनेवौनादिकिकतः॥ सङ्गतेरुदयंगगमस॥ गमेःसपिवकवाच
च॥निश्खेप्रुपष॥ निमितेतिणनीनिविकृच्छ ग्रामससहीले ग्रामभेवेगाम्यम् ग्राममाधृतजैौ भ्रथाञजमससभस्म
जितेनवाशाीलमर्सीपदेभास्पदि॥ सन््तनेपियेसते॥ प्रियेसये वचने सन्न्तम सष्टन्तेनसंप्रभजटनेस्सरन्तम
श्रयसंकलक्ति खेपरस्परपरिदाने श्रन्योविविरुक्संकलक्स्ते चपथा चनीमणिमप्रविध्यमनेग्लिरावपत नमग्री
वःप्रतयमेचत्रमनि होर्भप्रनयन् तमसवरणेपदेप्रसम्॥ प्रस्रणभारितम निर्लोकर्नोदितम॥ प्रमुक्ततेसनिषीवे॥
Page 54
श्रेयमनमोन्नकरणं श्रमश्रृनेक्षविद्व्रीर्र्नीवीवस्कारः चिबत्रवेवादीनीयतेसनिष्टिवम्॥ यबजेष्वाद
नर्थकम्। प्रसमसजेदार्मादिवाक्यम् समदागार्थशून्यम्॥ अनतरमवाच्यान् विरोधे नक्ष॥ ब्राह्मणमर्
र्थक॥ यथापर्वथेपसनोयानिख प्रख्यानश्रीवरः मगरस्ताम्भिसान्ताः शाशामेधनुर्यः॥ प्रणक्तिस्मवि
स्पषेविनतयन्तेवचा सोक्ष्वार्न्नेन्माणणिनिनिनिनुनितम् इतिचिपाः क्लिष्टस्तेजानाखनेतिसाधु
विगजेनयथा सन्नेयविनतन्म॥ सञजेनयर्नेसम्यक॥ सान्निसाध्यसत्यम् नथासाध्यन्यम् समनेचिसम्प्यक्वेसमी
चीनसमीचीमीचीनावकसमःसमीपचनावप्रथयेमिनामतेजनसम्पलयम्॥ ग्रमन्नितत्रिभुजनति वागे
दास्तिष्ट्नकसत्यागीःसत्यःशब्दःसत्यवचः यदानसञयवाकादिनादतिवजेनदापतिभुसयंकुलम् सत्यःप्रमान्
सत्याक्षयवेशामाणणिश्रादयः मावेदिनादनिनदभनिधानरवसनाः स्तानिनिश्चघनिह्नादानिन्यानिनःस्नाः
शारवागावसेगावविशादा॥ नैगदौदेिनवाः
नौगदौदेिनवाः सननहसौवौविभाषादितरुसवाः उपसर्गौरुवतिनियथैसं चुनलोौ॥
शृशममर्ः सन्निवेस्वर्पणर्णम॥ मर्मरेनि शादानकरणम्॥ मृषणाोजनिषििनिनम॥ सन्निजेत्रेव॥ निकाराण
निकाणःकाणःकणःकणनमिप्पपि॥ यनेकुणितमाभेणवीणयावीणयाचकाणवीणयाचेिनचकाणना
वन्नापसर्गानिचसामायेनाुकर्षणञ॥ वीणयाःकृणतेप्रदेःप्रकाणप्रकाणदयः॥ उपसर्गान्काणवीणया
Page 55
मेव जैनोपिकल्पान् सोपसर्गार्धीष्टद्रवीणामदर्शनम्। यद्यत् कारशमककरणदिः॥ कोलाहलकलकलजः कोलान्तिककार
हलननेशायिनिकोलाहलः कलोत्याकः श्रामी तोणर्भिः॥ निर्ग्वावाशिनर्मनम। रमनमन्त्रवाशर्निविविः निर्निर्गुण
मगत्तरागदाचर्यः निर्गुणेषिन पञ्चथामवतीति॥ श्रीप्रिनश्रुतिभाने॥ प्रतीपपमन्ते प्रतिभक्ता॥ गीनेगणमिमेसमसे।
पादसरनाला बन्धानामकेग्यवम रागगीर्दायगणच प्रादेशणार्धतार्पेगणमिति भरनासुकोविशेषणार्प्रतः॥
शब्दादिर्गः॥ निषादभमंगारचण्डमथथे वनाः पञ्चमेत्रयमीमनन्तीकहोसिन्ताः स्राः॥ निधीहृत्स्पमचारगोनि
शदः निषादोपर्छभगोगौरतसेवादानत् यदाः॥ शण्डमशर्वात्रेनेगवल्षभमाभिणः ज्ञविकेनगाया्रेक्रौ
म्बः कर्णनिध्यमम् खुध्यायधरेकासल्पक रूनिनपञ्चमत् येमनर्हने बाजीनिखदेव्रहनेगणजः॥ गौवोश्चत्यार्ति
गांधारःबृहयोज्ञानतःससृः पदाशः नार्काट्टसरस्नाल्निहटोङ्ढाः संञायनेयस्मासमानसङ्कु
निस्सरनभीवेनोयवदन दार्बीगात्रवीणचधीस्तोसधाोवशचरजादयोगकारमात्रेणिनलोका॥ काकलीनकले
सर्वे धनावियेमधुरे श्लेवणदेकाक्लीषभलाशान॥ खनोतमभराफटे॥ कलतः॥ केलानिनकलय।
निवालनः॥ ॥ मन्दरगम्भीरे ॥ ॥ मन्नेमन्दरमहोपि॥ ॥ नारौखैरै॥ धनाविपव॥
नारायिनस्नेख्यानेभल्लारः पदनिलः नणमरसिमेद्रलहाविशनतिविधनिः ॥
Page 56
सप्तवमध्यकावटस्पारःशिरसिगियेने ॥ त्रयसिद्धि ॥ कलमन्दराःगुणिलिंगाः ॥ समन्जलय्रेकालः ॥ समन्व
तोनगतोलोभो दनाविद्यत्र एकःसमरालोमानमस्पैककालः स्मभ्रककालमानशयः एकतननमस्पैककानोवा य
कृतानमनाकुलमिनिद्ृगः वीणबक्षकीविषंची ॥ वेनिजायनेस्तोरोन्यावीणवल्नेसरोस्यावस्की दस्विः
सौक्ष्मवापथार्थः विंपचनेसरोस्याविंपेचीचौषधनीच ॥ साजनन्रीभिःसमभिः परिवादिनौ ॥ परिवत्त्वपषं
समस्वरत्त्वा नजेवीणदिकेवाद्यम् ॥ ननीजनतनावग्रप्रादिशावात्तैर्नीरवणहल्तिकरकादि ॥ ज्ञानजेम
रजादिकस ॥ ज्ञानस्तेमचर्मणङ्गम् वैभवनजेश्च प्रादिशावाद्दरकरकादि ॥ वेशादिककंन्सशिरम् ॥ वशा
नलिका नस्कादिभिच्छित् विविधनेयमभिरम् शुभिरमिनिव्या उष्मघिनिरः ॥ कास्नाकेलादिकंचनम्
कांसपमघस्तालोवाद्रम प्रादिशावाद्यार्तेस्पचनेमृजैवनः ॥ चत्वर्विधमिदेवादवाद्ययोनामकम् वाग्
नेत्रात्रत्रेनेच यज्ञतेः नतनेचैवाननजेश्च नेसमिरमेबव चत्वर्विधंनविजेयेपमानोध्येसल्तणितम् ॥ स्देगाः
रजाः ॥ मद्यजेममदेगाःस्तव भ्रमेवेायम् मरणसंवेनाजातामरजाः मेधासृल्लालिगोर्थकास्तय ॥ मेदाप
गार्धिवोधांकास्तार्कीउस्तेगस्यान ग्रार्लिङ्गस्यापालिंगीयालिगोस्यापालिंगीया्लिन्यवादानात् कुधी
हृत्केनसवेनवादानार्थकायसर्कः प्रायोगिककाथः पृच्छाभ रीतशाल्निर्गपयवमथयोर्कः प्रा
Page 57
लिङ्गपक्षैवगोपच्छाामदिदितणवामगाः नाद्यचैतनत्॥ प्रत्याश्रापटहोफहू यात्रादौयशौर्यपटहोहनेष्पयशप
टहर्। एक मयाकेकालयतिरुका॥ मेरीक्षञर्बिः प्रमान्॥ आनक:पटहोसीयान॥ अभिपयस्वारोभेरीभातिपि
उन्दुशादनभतिभापयदितर्बिः शगमन्दनकौहोभिनार्थ वाः॥ कोणवीणदिवादनम्॥ कणयनेनेकएकोवाद
नकायेककाययोगिणएभे भतेनौर यनेनवाग्ने ब्रतवएको वादिवादनमित्तपाः॥ वीणददःप्रवालस्पान्त
कृष्मवीणदेरप्रवल्लिनप्रवालःत्नादितामस्तयच्छाछनतः प्रवालोवल्कीदादैविरमेनपश्ववे॥ कञषभप्रसवेकः
ककेककभदेधाशावगामीर्थौदारमयभाएर्परसणछान्ने॥ कोलमस्करकायोशः॥ केकोसंनेत्रेयव
लसनेनत्रेयपश्रेण कोलमस्करः कलसस्यानेस्माद्यसच्च॥ उपनाहिनवे भन॥ येनचर्मयोगनराने प्रन्नेयच
जेत्रोनिनवेन्तेवा॥ वाद्यभेदामरूमडिमारमेरदाः मन्दसःप्रवानयेच॥ इमिपद्यनेशावमियेनितमरः
मडुङ्केजलवाधामादुःदि एमममिनिरशाद्नकरजनमनुरदेयेके मन्दनेमन्दतः मन्दगिनमन्दलशिनकव्यः
मणयेत्सल्नीकःपशकः मयेहइडुकागोमस्वादय॥ नत्रकोलासिकेसममे॥ रत्निनिनमकीशिलिनपुन्नति
एणिनिरजिषपःपरिगणनमस् जनिसननमिनलासिका॥ विल्मिनातिदतेमषविचनमान
नालपाणताधाःपर्पाःनीतिभिानकानातोविल्मिनादिसणमोरएकत्रमाधावाद्यघाकाराः॥ नालःका
Page 58
कालक्रियायामानमकालक्रियायावापरिवृष्टामादिककलामानयेविभेदेकेप्रिनिहार तस्ताल्यप्रतादिःमेगायागानकानिक
गायाः कालनियमदेविनयेकेयदेतिल्ल॥ नत्रेयाःकलापाताःपादभागास्तैर्यवच मात्राचपरिमश्रवेवि
शखननः। लयःसाम्॥ मानसेगोर्मन्नाभिकोशृत्तलगोद्नादिः वाद्यानामन्न्योयेसेमिनियावत जाल
विशेषशल्ललयोः॥ व्यथ्यास्याम् नार्वेनटनानाठलाप्तन्तरं चननतने॥ नाट्यक्षेप्रेकमेदोसिन तगोद्रक
रंगोहारभिनयनेकैशिकीबिनप्रधानेवा सकमजादिनाहिकाचरित्रणौमिलिनदिनिन वहस्ति ए्वाजाणम्
त्रजेबंगविसेपमात्रं विवाहार्थप्रदाौनाट्यसर्वरसेयं चसन्िनचत्रत्रिदशकाप्रयेनटर्मेतदारः
नायेत्रिककेन्त्रिनवार्नाटभितेत्रयम् नत्रदित्रयसमद्धििनिनर्येस्तेत्रिमप्रमाौजर्त्रिककेनातो च स्वद्य
जनततनमात्रं भ्रेक्ससभकंसभ्रकंसचेिनिनरकःशीवेशाधारीवृषभः श्रवःकैसनेभासने मयष्को
हूसौजैप्यागलवस्पेनिबाहहसः श्रभकेसाटीनामिनिनचपतेश्रवेयंभस्त्रट्टायदि॥ नाट्यौगीगणकाञका॥
गणयनोषरानीषःगणःपेटकोवास्तपष्णगणसवारसमाध्यायकायाप्रसन्नत्रनिप्रययौभागादेशीय
दपाषाः नाट्यौनाट्यमम्पोनायत्रयधिकः भर्गिन्यपतित्रौभौभावविदान्॥भावनिभवःदृश्यवगमा
नाट्यदन्पत्रप्रेभोप्रयोगेनदोषःपर्जनः मायाभाववेतिवक्तःकिंचिरनसमारिसः॥ श्रथात्मकःजननकोयु
Page 59
वराजकुमारमारोभतेदारकः राजहारकोटेवसन्ञ्ता भर्तेदारिका देवीकृष्णभिषेकायो श्रीमहाड्यो वास्वद
मादौ नराजसभहिनी ॥ कृष्णभिषेकाराजमथयादेकैमहििनीयमावणादि ॥ स्वलणमवधोधौ वधा
नर्हस्प्राणशणपशकरणे नत्रणिसभ्रेणप्तमिति वर्तेन्वधपाञ्ञयमिपके साक्षैर्यपतराजसम्भरा
ष्टिशः नाहादपद्यास्थतिकिनिरौधः राजवारप्रोनेतिचः स्वब्रमाता ॥ शम्भनेश्वरवपनेबालैः लोकेयमाह्
सविधे ॥ शार्दूलमषिः श्राव्यापकेभर् कर्मभोयानार्थः श्रणोयोभिगम्योनामर्षणसस्रनामारिः
सार्वभीपियथयापरिसयछन् ॥ त्रिकाभगिनिनीजेष ॥ यमामातेवर्निवा ॥ निष्णनिरर्वेएकोसमे ॥ निपतेन्यानेनि
घानिःशेषोणवदने समामिनिनर्वेणम सखप्रनिमरगर्भविसर्पीनिर्वेणणद्यादिपचशययः रशेरसंजे
हलादाननीनीचेटीसंवीप्रिन नातोसौमौनीचौंप्रिनहरा धाधारंचेचेटीप्रिनहजे मेवीप्रिनहला भेंगगहरोक्
विदेपः भ्रेगस्थानान्स्थानानरनपनमेगहारः स्थिरस्तहद्यादिंविंप्रज्ञा ॥ यज्ञजकामिनपौसमी ॥ अनक्ति
भयेजकाभभिमर्ध्यनीयोनेनीनाअभिनयोवाचिकोगिकाहायेसातिकारयामावसचकः निर्जेने भ्रेगसताप्पा
हेत्रिसोंगिककसानिके ॥ भ्रेगनयेनिर्जेमतमभवतयेवेपत्यामादिताहकिनसमेतमुगादिभस्तिनयोगगि
भागाहकुवासतेमनःगणोवानेननिस्रमोसातिकः यथार सनोकटेमनसिपेष्भनिभावासाकाति ॥
Page 60
समाधिमदनस्कलाहान्नकर्तेञयेंते पङ्गारवीरकरुणञतहास्यभयानकाः वीभत्सौद्वौरसाः॥ रसाः यदाहः विभा
वैरनभाववैषयकोशस्यमभिचारभिः याद्यथाधननानायख्यायोवनरसी भवेत् वत्सलाःश्चत्रार्दस्ते हास्तरर्ति
मेदप शानसल्लौकिकत्नालोकः वशान्दागरहोतोवा पङ्गारःशुचिरञलः॥ पङ्गारसमत्रमिसिनपङ्गारःउग्र
श्रुवमृनितेनजशमादिहरिनजापशुद्धःउज्ज्वलोवेशौनौचिपनचलतणमेनन्त् नैनैभौपङ्गारपर्यगौ॥ उस्ता
हवर्यनोवीरः उत्सादेबिवीररस्पत्यागीभावः यथेस्थानिभावःस्नीननपैवासाघष्टयनेमससर्वसलदाौस्वचि
नम कारूपककरुणञुणणकपादयाकम्पाचपनक्रोशोपि॥ शोकस्थ्यातिप्रभवःकरुणरसोधर्ममद्रोयेण
काः भृष्णतेनयाचारण दयेनयायादयरत्तणेणमिधागृत् कृपेःकृपाभिदादितादत् क्रोधकोशतिसमञरवा
भवेत्नेनानकोशः श्रोधसःहासोहचस्थेवनरसीभवेदितिभावरसायोःपर्ययेनभनिसनदसो
वाष हसनीयंहामेसाभुहासाम्॥ वीभत्सविकृतेत्रिभिण्डेहगम् वपेर्निन्दागामसन् वीभत्सापवीभत्ससत्र
प्रययोतादार्ंशाभियोचर्गणाप्रभववाद्यिकृतः यदाह विज्ञाक्रममिजनउदेगीसोमणौपरिदिग्नः वीभंसा
दिविधःइिनिरसेभप्रमानतदिनत्रिलङ्गःहर्षमिन्ननयोःपर्यगतानामार विस्मयोजन्माष्यंभनयोवीभत्सविकृत
योःचित्रमपि॥ माप्रज्ञावररसायोःपर्यगतामस्प्रभुतस्वानविमयस्थिभावामकान विस्मयंःस्मिङ चज्ञनाथाः:
Page 61
सृष्टाभावार्यायाथौरायम् तन्नेपभवनमञजे ग्रद्धिमवेमननच चाचरणयममास्कुपर्पेशाश्चर्वर्यमिनितिनसाध्वित्रकदाचि
हृदनेस्यभैरवम् दारार्णभीघणभीभोरेमीभानकम् भयेकर्रेनिभयम मीरोरययंमासक्रैरवाः दुर
यतिचिन्दारार्णःभीयरयनीभीघणःविपद्यसमाजीभःभीमायोदानेच्छर्मीार्थे विपद्य्यसमारानकाख्या
नकशीर्षक्रःभयेकरोतिभपकरः मेचयिनभयेच्छक::श्वृप्रनिगाभभययेनप्रतिभयम् क्षगतिप्रदायतिस्मासाः
रौद्रकुग्रम रुद्रस्याथैरौद्रःकोधामाश्रमीत्रिग्ध ॥ चर्दशाभृञताधाउमारसेप्रेंलिगाःजहतिनत्रिलिंगाः रसाननका
उच्छावचेभावानाद् दारास्तासोभीतिभीःसाधसभपम् हीयंप्तसमादरःलिगभेभेदास्लिंगगदशी साधनुष्ण
निसाधसमम् भयोभीःसंपादादिभोभावेकी प्रमीतिनिर्भयेश्च्रिनौभमाद्योनामपस्पेख्यानम् नभेशके क्रदिनिनहत्प
येष् विकरोमानसंभावः चेतनाभावनेस्वादिःसकारणञ्वनिवा चितसन्नतिविषेभोभावा भावयनिकरोति
रसानानायर्तनः नानाभिनयसभभीवयेतिरसामान् यस्मानस्दर्मीभावाविनेयाप्तयोर्भिः तेच
रिनिहीसमसभश्ोकशकोयोन्साौर्भंगतथा नष्णुविस्स्मयशमास्थिभाववारसोञर्वाः निर्वीदाधाद्यभिचारी
स्त्रगपसिंशानमस्भाः सार्मिका प्रभोरैथैपेचाशाजावाः श्रतभावोभावौपिकः भावयोन्नभावपतिस्वराः
गादिः यद्क्रमसृजनभावसस्भिनः यच्छार्थप्रकाशानात् अभिचार्योदीनार् गर्भीभिमानाोरेकार्मणश्चिनसमर्तः
Page 62
मन्सोमानाक्षिनिमाननेमानःममशीन्दादक्षौवलेयोपि॥ यनादसरःपरिभवःपरिभावस्त्रसिक्णारीक्वमाननाववजा
श्रवेलमसत्वणम। परोभवो बजानेवाचननिरौरैगतिःपरिभोष्ट्युपचारत् अननिरैरोगनावतिसतम् वि
हकउनादौर्वीरनातःहोफःश्रनाष्टःफेेलोपःफुलोपेस्वर्वेष्टदौर्शाः सर्वभेलनमववले लेष्टमप्रनादे लरयो
रक्षम सर्वभेलापि नससह उट्टणमससल्मिनिनजणयावज मन्काटिल्यः प्रममैःसिं चौटीडीक्षारय
एव:द्यावाजीमभससत्वणमितेके सूर्यमेर्यस्पहल्लितयथलोपाननिकोरोभिमभोयकारम्भ॥ मन्दानेहोसपाक्ष्रीजले
जा मन्दमन्त्रत्रडमन्दादम् श्रीवतनशेमवक्रुरिनसथीलञनावपाजचत्रबनमनिमुमन्त्रामिपेकेक्षे
दस्तेदेवमस्तेदेनिप्रेस्पधि मायत्रेमानन्तः साल्ञपरस्माजावदेनायेप्रणाहाल्िनिनिनिसाबाडल कारिनश्रमिक
ज्ञानि नदातमत्याधिप्रतीकोरेच्छिनमन् तमससमहनच॥ अभिव्यानपरविसयेस्यएहा॥ अभिवच्रेणख्यान
सभिथापरसेविषयेस्पर्हेयेकेदोचिनाश्वर्परसेलिमेयथः यताव्याःविसमप्रार्थनाभिभा॥ अत्तानीरी
छै भार्थादेःपरदर्शनासहनेक्फा प्रजेनप्ररोक्तर्सहनेमार्यमीर्भीसमानये येर्ध्,परविमेिक्षिनिवव प्रस
नदोवारो पोशएकोखपि प्रसङ्ग। काणादि॥ वैरिविरोधोविदेभ॥ वैरस्करवैैरम वैमैश्रुनगोतिन्निलगाटए
इक्षमीर्भी सयादेबांगभेमेदात् देछनास्पद्रयेबैनिमालाकारोभ्यां॥ मनुष्योकोनष्टक्तियाम मन्त्यनेसमय
Page 63
दैत्यसिद्धयक्षमनशः निगदन्दनिकर्त्यममयुरधरैन्दनयोः शोचनेश्चक् प्रशचनापापनतापप्रविनीसार इत्यपिः उपसर्गणा
शाश्वतमनश्चोवद्लर्यते विमिनसारः अनणयोवत्ने ॥ कामकोधामशरोधाः प्रतिचौरं कृथौसियाम् ॥ मत्यहन
तेनेनप्रनिचकरणैदनमौर्चनर्वाल्कातेर्चनतेव ॥ शैनवचरित्रेशीलम् ॥ शैवैष्णुजेभाभितप्रकादानम् ॥
शीलसमाधानेचर्यतेनेनचरिनैचरैंचरित्रंच उन्दादिप्रविभ्रमः ॥ विचनानवस्थितःभूधावेसान् प्रेमानपि
यता ॥ प्रियस्भावःप्रमासमनचिप्रियस्थेतिप्रदेशः ॥ हृदेप्रेप्रेरः ॥ हृदयस्पर्मीमारष्टम् स्वदादिनाद-
एर् हृदयस्पर्शेत्रयदलोमेभ प्रीतिःप्रेमप्रनोमानिन ॥ ग्रथौदहृदयम् ॥ इच्छाकान्तास्तदेहान्ज्द्राञ्जाललिषामानो
रथः कामोभिलाशनर्षणम् ॥ दोर्हमकशर्ददादिनौहृदयम् दौर्हदेवमनपयवरथथारगामितैर्भ्रेतिमानो
रथः मनोगावीच ॥ सत्यश्चैलाल्लासादोः ॥ साशनायेन इच्छाभसंलनसे लालसा लल्ले सापाच उपाधिनी
धर्मचिल्ला ॥ उपसमीव्यागिउपमम्राधिबीर्ष्नाधिमाननसीध्याया ध्रीयेनेचिनाप्रनेनेयतिः स्थिनार्र्निराख्या
नम् क्षैर्दिनागोतेत्रिश्चचयम् उकाटाकलिकेसमे श्रीवेनापिसामष्् अभानमिहसभर्नि यकोशकाभाध्यामकेहा
श्व्वेकेसमरम् उन्दादेयवसायर्स्मान उग्रमोघौच सवीर्धभिशक्तिभाग संशागोवीर्पम वीरकर्मवीरवीर्य
चैनिनगणपाटाच्छाथ ॥ कपटोसीव्याजनदमोपयर्च्छमकैनवे केर्मिंचचरवाच्छाधकःकपटःउ ॥
Page 64
यधीर्जने स्फटिकसेवसिंहुरमपीथःकाद्यनेनेननर्पेच्छमस्मनन्नकिषुवेतिहसःकिततवस्पैकेनवम् क्षरति
निहृकृतिशाध्यामस् उत्पत्तिनास्तिनिर्सार्थकस्तिर्शर्वत् तद्ववचनाफलम् निहृच्छाकृतिः महास्पकमैशा
द्यम कृतकेष्णाकृत्हले कौहलौकौकंंच॥ कुम्भमिलनघनेनत्त्जनन्यजेदाप्रनादित्तार्थ्येवा
एरे॥ प्रमादोवनवधानता॥ श्रनबदितनकार्यवलेयः॥ श्रींगविला विसभीर्यकोविभूमालिनतथया हेना
लीलेयममीशवाक्त्याष्टेगारभावभावना॥ मङ्गारभावेभोरत्यादिभेपोमनविकोरभेयोबाजानाः क्रियापा्रेश्लका
राख्यालीलादयोदत्यनेनेनेतिहदावाः यदाद धायवस्रकोवादेस्पेवानभावनेम हिलावककरएको
हेलघनादरेवातिशद्याकारथीक्लिकिनचिनादगोपि॥ श्रनभरतः मङ्काराभनाड्यासौयाभाववरसा
प्रयाः यौवनेभपिगिकाःश्रींगविकारावृगाचनाः देहन्नभवेत्सबाजावः सम्श्रितः भावोसमर्द्धि
तोहावोशावाजेलासमर्थिता नथा हावःष्टरभाभावमौरयौत्त्तिवीतिते मङ्गारौफिमादेलाएवाको
यौवनेद्रियः किंच लीलाविलासौविद्धिर्विभ्राकिर्ककिविनम् मोहायनेक्हामितेविधौकोलनिनतथया
Page 65
विसिनेचेनिमन्व्यादाशस्त्रीणसंमाजनाः प्रयसनुनिलौलालिध्वागेवचदेष्टैः लीहडसएको विलासोगे
विशेषोयःप्रियामावासनादिभ समशेषगणनानादर्पसोविच्छ्रीपत्न विच्छच्छचित्रमेगिनिरार्थः
चित्रसप्तनवस्थान्पेगाराधिभ्रोमतः हर्षाद्वदिनगीताद्यामिप्रेकिलिक्लिनमस प्रलीकंकिंचप्रितम्य
येः किलीनिककाबृिनिनेवा यथाक्किलिककलारावः सोढायनिप्रेमस्तसागभंगविस्तरभरामम् सदप्र
मर्देने इस्वयचारः सोक्षेपिर्न्तु गुमिजेमतम् उहछेदनाौदेनमितसञलसान विछीकोभृटिसं
गसौम्याप्तात्टष्टिश्यादौमम्पसितासोदेवताकनेलतणायविकनेमौष्म सोमामकृण सारखादिवा
तौमपद्याः प्रसौमेविरुद्धर्र्नेयतार्थः संसिद्धिप्रकृतिमेरञ्चसभावप्रिसर्ग उमेदेसिपौ सपोदेः
ययौ अथयेपशुकःकमः जितोपुच प्रषणञछोससउचवल्लसव॥ राणतेनक्वणणःसहकारान् साननुन
मेजोर्थःजीवे उद्धनेनितःस्वमदवा उत्स्मारभवमभव तभघणमच्छसनम् नैष्प्रप्रयिनर्तिषयेगार्थ्यस्रीन
केगणणिकका ब्राह्मण्यापर्वेरंगस्थाननान्याभौप्रषेपष्वस्तेप्रस्नावमवस्पान॥ नाट्यर्गः सिनसवर्गःसम्पूर्णः॥
Page 66
वृक्षोवननपाशलविसमरासतेतम् नागलोकः पतनक्षिणात्लम् रसायास्तमथः रसामू
रलेणैष्मणवा अश्शकुहरसिंविरबिलम विग्निनस्थनेरोकंयं संज्ञेणृप्तिः कृत्तिस्तेकृताद्
रतिविस्मायाक्वाहरे सुधिमेसापिषवते कुशसभीतिः शणाचत्रिरस्थलायवोस्थिरसीमत्य
ते गंगेययाविनितेयविशेखसििरंविच्छ वित्रियतेविरामसम विल्लतिबिलम विल्लमेने विद्यतेच्छिटम
निर्धेयानन्तेननिर्िश्चतनम रोचनप्रकाशतेनेरैतिवारोकमस् रणतिरभ्यम स्वभिः शान्तस्रभमतेणैंत
उष्णेणतेपाखटाटृ सृहणतिखभिः गन्दावाटौशिष्टविमे निरतिगन्तः गन्दापिव्यतसमादवटः सिदु
सन्ध्रवादाः सन्धमूर्ध्वमवेद्यतकानः सन्धगनावट गथामुविवितर्वाचकाः सन्धोस्थिरिष्ठित स्वन्थकारो
शख्यानतेतमिश्रतिमिरतमः स्वन्थकारोपत्यकारः तेभस्वान्धैनिधान्ने साप्रतमेनास्तिनमिप्रजसत्तामि
सेतिशाखः सीतमततन्म निष्पन्नतिमिरम नामन्यनेननमः स्वनर्मिख्यार्वश्च स्थानेग्रेणतमसमसम
चुनयपथयेबडजममाणञयतमसे स्वसमन्तयोपनसमसम तीलेवतसमसम तीलेग्रेप्रवनीतेवतसमसम
तसःविशक्लीनसमसम समनात्रसम नागाःकाद्रवेया नाभृगाः नगाः नशास्त्रतिनेप्रकृत् कृपात्
Page 67
निकाटवेयाः सभादिभृकान् तसरीमोघुक कद्रकसंउल्वेष्टनसृष्टे पेः सर्षणोयेतेवधेनमी नदीक्षराः शोषनन्तः
शतेसिन्दिरिशभः शिष्यतेवा वास्किस्तुसर्पराजःवासकास्पयतमम् वृशगणसेतिन्निलस्पत् गोविननासिककास्य
प्रञ्जसिकिकायाः संतायान्चेतनस्थलनासायिनोजिता गरुडजातिनिग्नासोिनिलगौर्विन्दोपि । मृगरे,
शायुर्हसः इस्तभभञगणिरयजगरे भुजोनितिोगरोस्पवा प्रातेगर्शायःवाहरिनिस्पतिवाभिमनप्रासौ त्रिर्गवाद
नादः विपतेपरिषर्वैस्थबृतेवीपश्रर्णाभिधीः जननाभिपददिष्टस्पन्निलरनिचितितम वक्तव्याभाषाभावाजा
दिशन्दर्शितेन्द्रितम् श्रवसरागवचनमेयादिना रनेविचितम। द्वकेलिपपरियोहारः कीर्लीलाचनमर्च लीला
यितीयेके द्वार्तदयमननेदवः किरणन्तप्रनेकेलि! किलकी्रीयास्तेर्दालनेवा वृगाणिनर्मवन्करपि ॥ योग
पदे शोलसंश्च च व्यन्पतेत्याज्ञाप्रस्वरणच्छारणम यथा प्रख्याजमुपेयचिन्तभसिकाम क्षप्रषिष्टोयेदेशोड्डहूप
सताद्रष्टमम कीर्यॉर्कवचनीम सर्वलश्तेलतमम निग्धतुल्ली प्राद्ययोसुपचारत कीर्लीवीलाचुरुदनम
एतेकेलिपपरिसृक्ते कुहा क्रीडयलनेनललककामणिकासीतेके कुहौ की्रीयास उपायांचेतिदीर्भाव
चिन्तः चमोनिदाचःस्वेःणान्त जिचन्प्रनेनोर्गच्छर्मः निद्धतेनेननिदाचः यृत्त्ृः बलोनष्टदेशता
Page 68
प्रधातेक्रियाश्चत्रप्रलयः सात्विकोभावश्चमूचैर्थः यदादुः प्रथगल्मोविचेतनलेप्तलयेगतचेतनमसततणव
सहसमेभुविनिनियतनेमवतिमशशौस्त्रपतित् तवरित्याकारमितिः शक्रौवैक्तस्प रोमान्दादेशादनरः स्थ
तत्वमश्रवद्मितेके समौसवेगसमुच्चौ भयादिनाकर्मास्वेगः स्नादुरितकंक्शासः सोत्त्वाः
उत्साचते माससौन्क्तिपतेनेसोर्हासःउत्र्येः शृंगणपरच्छेदनम श्रवद्ृतमितिकानव्यः समाना
किस्तेम सहसिस्स्मिताखः मध्यसंवाद्रिततम रोमान्चेरोमर्धम् रोमान्चनेरोमान्ज् रोमानणि
ह व्यन्पनेनेरोमर्धम् भलकोरोमविविकयाथि क्रन्तेर्दिनेक्रमम भवेकः जम्भल्लविष्णुयम्हअम
मुखवादिविकासः चदिशमान् पञ्चमयेष्टीस्त्रीवतेनजिनिनयौ भयादिबर्दीनात्रेष्म विप्लस्तमोविसस्वा
दः शृकृतासमाणदनम विदुणस्वलनेस्मे स्वथमीदेः चलनमारिवः लौकिकःरिदुर्णस्मितेके स्वा
विद्राशयनेस्वापःसमः संवेशाय यपि नियतन्तोद्राणिधियाणत्रसंसो निदासविनीर्द्रायाणत्रसंवेशःस्वपने
सुत्रः सुपेनम तन््रीभमीला इन्द्रियाणगमनमद्रास्याम तन््री निद्राउत्तत्रेयावनोपि भ्रमीलन््रीद्रायाण
स्रोप्तभमीला श्रुकृतः शुकितर्कृतिः स्थयाम श्रुकौलिये शकेसेवश्रैरुणम श्रयेलदिर्तियनेनसवभन्ति
यदादुः हसोचलः चक्रमण्डलीव श्रलगगद्वीजलबालः नलगगदेर्धतित्र्रीवगदेभमलीगदेस्यके समौरा
Page 69
श्रीली: जिलतुणुभो राजीदेहातिराजलटाउडिटाउढभः उिडुरुिनिसमने उत्भुखतेनुभतेके निर्विबोधिससोहिः
लहवंकिंसमोरगविसपिनविकमोरिलेषभरु:चर्वते मातथानोमौतारि मालामौतलौषधि: तार्थेन
नपमाथानसर्पमेदते निर्मेको सुलेकजुक सर्वपतिशेषः सर्वः यदाकृतृजगोभजेरजम माशीवि
योविख्यारथ्रीः सरिष्टप:णलीणवृतः शवाः कादर फलीचीकोरोटी चैशरदम्पकोिलेशय
उरजः पमनोगीजिनापवचनाः सर्पतिसर्प:विणयेयश्चणतिर्दार्धी भुजेनकोलिनेनगच्छिमिसेसपि
एबन्धदित गमेक्षुतिद:एबन्धैवबैरूपम भ्रतरति: स्वाएकोविममपशीतालगादशतयाविदेननति ए
बोधरादिनाल रेफलोपेयमाश्री श्रोयमितिसम्भाः च्रेकमंडलकारस्तास्पलिच्रीयनहत्तमयो मोणसि
बाइः श्रुकथमे क्रिलिसर्पतिसीरपः नित्यकौडिपेगौ पुजेनलुक पयाथच नीरजतगुफाः पाद्यास्य
गूढयातत् चत्तीभीश्रवसीच्छत्तस्पवा: श्रतवगोर्गःकाकपेवोग्रस्काकोटरःकाकेनविमुखदेस्पवा
दबी रूपः फसएवकरोधस्तसप्रहारादीर्चीकरगहितेदशतिदस्तकः लुपसदवरेतिजरजजनपदशोपज
इयेकः यजेजनपदशोपत्यनुस्वारः विलेशेनेविलेशायः शयवासवासारहकालादितिसमस्यासुक तसरागास
रगाः तरसोलोपेयेतिदित:पञ्नागच्छतिप्रगः नशीत्रपदिपसोपल्लनाञवृणा मोगा:सर्पदेहः
Page 70
कृतिलागनिचर्वास्िनोर्गीजृवंवङ्गश्रतिनिहर्गः कुम्भीनीनः कंशकौलेविनिनहश्वराजसर्प्योभुञकृमसः
त्रिभुर्हेर्यमविभाख्याद्य श्रोभवमसहेम हन्त्रकृत्नीढुक स्फटायाणफणण्डयोः स्फटनिविश्रीर्तेर्णयो
रूदा दयोर्द्यतमानायोस्फराधाफणपिडयोः फट टेके फणगमौदर्श्च: एफे तृष् समोकेचनिमीकौ
केंचकस्िवेकेचते वध्यतेनेति निमुचतेनिमिकोहितुकनिर्णयनीच द्वष्ट्रगरलेविषम स्ौतेमोगह
नद्वेर्र्गिरतिनीवेगारः गरलातिगरलम षणमषणमलवते पृसिञ्वीचकाकाकालाकालाहलाहलाः
भोमाश्रकशौस्टिककेयोश्चर्मापुत्रःप्रदीपनः दारोवत्सनामभिविषभेदास्त्रमीनव नवामीविषप्रकारांका
कमेचकःकाकोलताः स्थकोलितिसृणयतिवाकालस्यवर्णैष्कूट्यंकासकृतः मत्सस मम्भीयाजोवाहरल
तितिलिवनिजठरेनिविलखतिचरलाहस यथाकस्पसहयोगहलालः हालेवहलतीतिलहोलाहला।
हलाहलमथयथा त्रिगंभभवसटकल्पसहोकलस्रेहाहरलेविषमिवाप्रशणतेदेव यथा कामणिशम
येन्द्रियकण्डेथयपिढृत्तहाहललोचः यथावासमप्रतिणतिवाबिंकितार्देनाहलमहाविषम स
राष्टशुखिकादारत्सदेशभवाः सौराशिकादयः ब्राह्मणःपुत्रः यथाजवल्काः नविशाब्राह्मणःपुत्रः सतेयधमै
बर्शिष्टः वत्स्रेपवनाभिरस्पवत्सनाभिः विषैवैधज्ञाकुलिकः जादुलिंविषविद्यामधीते वसनादिताकुक्।
Page 71
श्ती० । लोङ्गशिकोविषभिगमिनितभागेषु बालग्राणहितेंद्रिकाः अरिततेदनदीद्यति पातालभोगिवर्गौ स्ञ्जकरस्नर
कोनिर्ययोर्तितिभिवास नरा:कापन्निसत्रकश्चृपेवासपिटष्टयेतिवादीर्चः निकान्तोयाश्रियः श्रेयोनुक्
लैदैवम त्रेदारूपनावीचिमहारौरैरौर् संहाःकालसुन्वेत्याः तपनति संतापचयतपनः तर्पयेन
वाच्वेयसमावीचिःविरुडावीचयोवावियासमिरुरहंसःकंदेश तन्नमभोरैरवः संप्रप्रयेतेत्रसहारः मेचातर्
लेके कालयोग्यानिसृणि चभकालसृष्टिश्चग्रशास्त्रामिभताभिदायः सञ्ञानारकाःभेताः
सञ्ञप्राणिःसीहतीति भक्शेोनाःप्रेतापोता श्रतिवासिककाश्च वैततरणी सिन्धनीर्कीर्नीहीविगततरणव्य
कौपानालेमवाविगततरणी विनोकावा स्वार्धेण स्दात्हलीनिनत्तिः निकान्तोवृतेसन्मार्गतितिः
विश्राञ्चः विशति्रेपंद्धिःनकेह तस्तेपःराजवतेशाज्ञः कृभचिप्रच्छतिकिहर्चीःराजचेततयोः
विद्धिःकर्मसकृत्तैरपीतिशगततः; कारणत्रयातमतीवृश्रवेना कृमहिंसायानिचवचतनिकारैणौ
च यातयितयाताननाारकीदुकु पीशावाथयथाःवम इष्निसानिच्छच्छिनतुःवम ग्रामसनस्पेसर्तिजम
प्रसतेर्जेतदुःवमश्रमनसोभीभौवैममनस्पितर्ः बरुपिसमनःपीर्र्तिसमभिः यकाताइएपसर्तिजे
क्लोवेपीीडशावाचवेदनाःवसमाधिप्रसर्तिमितिकयाः स्थलणुकच्छुमाननीलमसम कपषितकसम कुरुहं
Page 72
विशवतीयादृः कृष्णार्दनयोः कशिनोष्टर्पतिह्तनिगाकृष्णं स्वाससञायोताित्रीभमीलम एतानिशरीर
पीशार्णिनिलये तनवाष्पकारः विशेषोभेदागमिनः एषांवातीनोसधािशेणनिष्ाः एकशसृङ्ार
स्त्रीङ्गः यथासेतुतुर्वाचद्रपवाददुःः सुजेोनिर्षेणः सर्वदुःखविविवेिनः नरकवर्गीः समुद्रोिरकू
वारःपारावारः सरिसतिः तद्वात्दधिःसिहः सस्वानगारोणः रक्ताकरोजलननिधिर्द यतिषाणतिः
समुद्रमिससबृत् व्याप्तदकंभीतेस्मिन्नत्रिरुद्धदिद्धिकर्ममाणधिकरोचेतिकः येषंमवाददेष्टकस्फोटः
नभश्चभुवं हरणिममयोयासनादृवः पारमाहरणितिपारावारः पारमिवारमस्यवा इस्तरन्वाते कद
कमसपालिनउद्वान् उद्वान्नृदेयोसाः स्पन्दतेसिहः सरसिंसंत्यम्पिनसरखवानससगैः एवातासारः सर्वो
स्थारूपर्णव सर्वाणवः सतोयमेतिव यादोसिपातियादः पतिपाथः पतििरयेकेसगमेवस्थममणं
पतेदितर्शानात्मासेष्णत्कुवीमासी सक्षजोवारपारस्त्र तस्यप्रमेदः दतीरोत्लवणगोत्तणयारे
उदकस्यदसञ्ञया अभप्रेदषदृतोदसरोदेस्तसार्दाः वृषणास्त्रीभृक्तिवार्बीसलिंजलम पयःकी
लालमण्डतेजीवनेषवनेदनमस कवेथसदकंपः अक््रेसर्वोभूवम् भ्रम्भोणसलोयणनीरतीरां
कुशस्वरम् मेचप्रच्छेचनरसः शलासवत्यागः क्षिणाबद्धवेष्णणातोतिवाः वारिच्च सरतिसलिलमरन्
Page 73
यौषिकं काश्नेकलसम् नृतिजजलम् पयतेमस्यवापयः यथगौटीपपने कीलाःज्वालाः शृतिनिवारणकीलाः
सम् मवेप्तसामंसर्भवनेकंभाविकवेशसंस यज्ञतः कर्धेससिलेंडेवधमिद्धिदेनासीपेके उडदसडक
डमृष्टष्टम् पीयेनातिवाणशः पृस्तिष्करम् सर्वतेजोमत्वसर्विसृतः शमत्रिभमः हृणतर्णः कुदतिः
तोयम नःसोभ्रावर्णीशर्वा नयतिनीरम चयनतेजीयेवीरामक्रमम्भशूलोतिशोवरम् मेचा
नापष्पप्रसवः डटकजजीवनीप्ये यथदकलवालिकाः विष्णुदेवव्यापससमर्थं एकाचतिसयद् भयान्त
लस्यात् श्रतवाष्ेतिचोाणण्डसम् मंगलरङ्गकुमिभावियोवीचि भज्यतेनारिर्चिवेतिवागाणिकु
शिचाश्च्रियमा इतिकाकादिवतम वीचेत्रिनित्यं श्रीक्रोमिभुसहतरलोसकलोलौ कुर्शेलोसहोतः
कहलौतेनेनेयः कहोलः कृसिनोलोलस्पेके लहरीगोच्छ स्वादावर्भीभंसमः प्रवाहतेसण्डलेनभिम
त्यावतः एषेततिबिन्दुः अगनाः प्रामासोविष्णुःस्त्रियः पर्षतिसंभिधिटबत गृणत्तीवीबिन्दति बिन्दुःविद्यवय
वेगिनतःः शोदाहोशाविबुद्ध चकाणिष्टढाम्भेदा सुखभमामृजलनिर्मीसाः चकाकारणयोत्पयःप्रटोक्ित्
निंभीतीसपध्यायोस्ततावेकाणतिमालानन्दीकहहा स्टृगोडोभ्रांतः नेनातोयेसुमा प्राणलायाञ्
सपषाः कुलेरोयममतीरेखतीरेगटंत्रिष हृतिनूलामः हृतवरण रणजंभोरयाः तरांप्तसमाजीरम
Page 74
प्रतीरन्तदीपवत् नद्यतेक्षार्न्यक्षेभसानदम् पारापरेपवारा च चर्वीकुशन्ष्णापयजात नवाविद्यतेस्यावासम
नभिषेतेवा पाञ्तेन्तरम नयोः कलोयोमक्षेपीयततिपाक्ष्रवाहः ह्रीपोलियामंतरीपद्यतवीरस्तम सद्धा
गताचयोत्रडीपमत्रतरयसंतींछोतरुपसमेशोपर्त् रसवारवीर्यशसासातः नयेयिन्येतस्तििनम नतंतोर
वाक्तमेरणोतितेषुक्लिनम पुलोसमहवमस्याणीतितद्वीम्पतिमालावानद्वीम्पचिनम सैकतेसिकजामयम्
तेदेवप्रक्षतसिकेनतेसिकजास्यानिसैकतम देशसन्तिचलौचेयण निधरस्तक्नेवलः पेंको्रीणदकमसौ
निधीदगपस्मिन्तेक्षेणतिवानिशद्रः जेमेतप्रसंतेजस्कालः पकततेपकः श्रीयेतेसिमाणदः हृणतिछन्दसविचित्र
लक्ष् जलोष्टाःपरिवाहाः जलेपष्टदुष्सुतिपरिवर्तिचयेर्निर्मससौरस्तेपरिवाहाः यल्लल्पम उपा
जितानोविज्ञानोपाएवहरिक्षमम नटाकोदरसंस्थानोपरिवाहाहोभरम परिवाहोपि रूपकास्तुविसारकाः
रूपप्रतिकृतिःरूपकः यथन्यादौजलतार्िंगताः क्रियेते यकार विवरान्त्ररूपकानाः विसारयस्तोविदा
एकः मालाच गुर्भीविव्रोसदकूपकाः नाभ्यत्रिलिनरीमोताये नैवयोधमन्तियत्र स्खिन्यो नैतरणीः तरिः नद्योन्त् नौग्रामदिभोद्यः तर्त्यनयाः तर्णशरणीच चण्डुपसस्रवःकोशः डुष्ट्डेउष्टप:णसवः सत्थायानी मृवेणीस्पात् कृत्तितेवेंगनेस्पोमत्तशाः कुवेणी मजेषवेधनीपर्थः मत्यकररिष्काच वधिशंस्तपणवेधमन्
Page 75
बलिन्ननषपतिविरशम वेधनेवेयविधाने इस्ममात्गयेचयेनमितिनषिणात् एक्षरोमाक्षो शस्तेयमीनेवैसारिगौण्ड
जे: विषधःशकलीच रोसपलोत्रकण्तिकब:माध्यतिमर्षः मश्कुपीनातिमीनः प्रहदोविसारीतनेविसा
लिणमत्स्य:स्तिर्कार्ययेण रस्थियेयाधिमत्त्ववतेश्तिकर्तिविसारः शाकानिणयेसत्यसपाकलीमशाक्त इ
शर्षःशल्कलीच चषगडकः शकांतर्मक: गण्डिश्क्ुटसामिसचिगडाकः शकलस्रमनचेविशेषानाद स
दसवदेह:पाथिनः सहसदेहोवाथालोनासमतःः पाथिनेचित्रबल्लिः वरुदस्वाटादाययतिमहणतेनर्नेवा
एनैषार्टशपाययोः इल्युपीषिशशुक:समो शुषगारप्रकृतिड्रीयन्ततः उल्लस्पितीति नतमीन्नच्छलिविमः
सुशिररणतम्बारीमडमिनः नदामोवाचियेतेलीयतेचविलचिशः चिनिचतोमसिद्धिभुकदितितवैैः:
प्रोशीतशफरीदयोः श्रोतिपितकारितोशीशंभरतिश्रीच्छगोताच्छदरी तवण्डमत्रासंचातःः पोलायाने
म रज्माम्यशस्त्रनाभत्त्ववण्डमतःः पोथाभीर्येतियोधाानम शश्रयोकः रोशिनोमभ्ररः शणलोरा
जीवःशुकलसखभि:तिमिंगलदयबन्ध फशमतयणविशाच्छा्रीरोहितोर्रक्लाववात् मञतिमभ्ररः शणलातिषणल
नेवाशणल:राजःसमयपेतिजीवःशकोतिगवंशक्रन:स्तिपनितमिभिः तमिंगिततिमिंगिल:लेगिलयेति
सस आदिशार््तमिंगिलगतवप्रेष्टातादयः छययादोसिजतजेतवः पातियादःजेतजेतजेतलचरः ।
Page 76
नजेदाशिङ्गवारोदशैःकोमरादयः उनेत्तृदःशकंनेस्माक्षुकःमाकुर्योकिंछदिति मषपत्यस्मानस्करः
आदिशृञजलहिनपाशयाः स्नाुकलीरःकटकः कौलीयनेक्लीरः कुटिलिनमीरयतिवाजनभष
वात् यकोटिलष्:ककटसर्मीगोदिराज्ञमनत्भनाः कृणतिकर्कटः कूर्मकसरकसुश्रौ करति
नं कुर्तिवाकूर्मः कस्तेपार्थक्यदरजिवामतः कन्नेपिवतिककच्छपः याथोवहारः गृहणित्याहरं
तनावगाभवः यहोविषेतिणः अववृष्टतेनेनेतितिगोचरादिस्रेवहारोत्तपसंयाञृज भुंमिसेजाभोश्चोण
न नक्रखुकभीरः नकरातिनकः कृभिनिरयतिकंभीरः श्रयमहीलता गण्डवपरःकिश्लकः भक्िसामकि
भिं गंगेशेशः पदायर्गकोतिसंलातिकोलः यढाशतैपौत्रिसवकयोःकोलोलेनतव्रीफलम सो
ननेमसरवणस्तः स्वनोक्ृस्मि भ्रतेरल्लपस्पतात चातेर्यनेनातरः श्रवायष्येके परेतेनपरणःपरिणे
साथः साथौयतपंमूल्यम ड्रेणिकाशवाहिनी काशमुपलणम काशप्रमादिस्रीयतफरीणि जे।
एद्रवत्पभेस्याम ड्रेणिकास्तेवाहिनीयेकेपेोटः सोयाथायिकःपोतवलिकाम सबुदितानायानेथाशासाप्रयो
जनमसयसंधाायिकःपवेवातेनयेतोवह्मस कर्णधारस्नाविकः कर्णतिमसर्गःश्रोत्रसरिवेतितुङ्गः
नवात्र्तिनाविकःमोच्छावस्न नियमाकाःपोतवाहाः नियतेश्कानियमाकाः नियमाशरूपकोषः
Page 77
एकाङ्गः गुणसलोपन्नौर्ध्ववाव्यनेपोतेजपदाथायारस्तेके रूपेव्याचारणैकायनीतिरूपकः गौडल्लञ्ज
लोत्सलनत्रूपकारहार लौकादर्ःस्तेपणीशानत् येनोकीर्हतसौकादर्ः त्रिष्पतेनयालेर्णीयेगणपि
शंशः द्विप्तनयाधारः अरिस्त्रकेिनयातकः केजसेनागोयेननिपातपेतिगमयतिस्केनिनयातकः रसंदेयष्
लेक् इन्थनेनारिसम् स्फादिकिकोसाम्रेच अग्निभिःसीकासुकमतः अद्यमग्भिःकाैक्कमलः काश्मर्
योवायेननिख्यपभमंपोतादिक्चयेनस्रूपर्ते सेकपाव्रतसेचनम येनावोजलमुद्रियेयेुकवित यानपाभ्रे त
पोतेभिभवेत्रिषुसमुद्रियम सामुद्रकानोजीतादावर्भयेसाद्रद्रिक्षप्रमान सामुद्रिकोमनुघोषिजाता
दोमौससमुद्रिका त्रीवीर्चनानावोर्ध्र्थानार्थनावम नानावदिग्गोः अर्थक्षतितिच अतीतानौकेति
लुबिष् नावमनितमिनुजलम अतिनोःछमानस्रीवा विसर्गणथाथ अधिकार्ये श्रेभिविवात्र ।
प्रसन्नोक्तः अद्यतेनेमशाद्यतेवाचः कलयोनच्छ्राविलः कतशरतिहिननिकतवः न्यायात्रयपल्लघयाविस
व्याविल्यतेनेवाितभेदेने निम्र्गोभीरंगोभीरमस नस्तिनमितिवानिस्र मन्नाभासे गमेभर्रातिगंभीरगे
भीरंच तज्ञानतद्विपर्र्ये कुर्धेतयेतेतमानम संभीरसदयत अगाथसतलस्पर्शीम नास्लिगथःप्रतििशासा
गाधनम नास्लितलेषः सप्तर्सितातलस्पर्शीम कैवर्तेदाशीववरौ कैवर्तेकेवेमौ मज्णदिलस्पायं प्रतिदशति
Page 78
दश्नेतिवामत्यान्दाशाःधीयेतेश्रुभितेधीवरः स्नायःपुंसिजालेस्णाणसञजेपिविव्रकं — पदःकिञ्चितते
स्फतिकिचकुलकः उकांतोवाक्कोतेवा निधाकागोथितकासे निजहाणिगुणविचविलेशायदयर्यजलच
रजावाणी रक्षपारञतोकायोंश्रीभमनिजलोकसः टकसस्वराशीभोःनियममाइक्ररूपणःविष्णुचकरइयेके जा
येतक उचःकीरुणैौसञोजः सात्तेकादिवजलकेतिशीमोजः सुकास्फोटःस्त्रयोश्रक्तिः सुकाःसृतं
तस्मान्यस्फोटोटःप्रोतिश्रुः शुभगणनोक्तिश्च शणेयःस्तार्वृक्षघामः शोकमतिभेद्योजनतिशाम
तिवाारीणःकास्तेकेकुः तद्विशोवःशोकनकाः सृजनयार्जाक्रममयः शोकनकायतसत् तल्हकांश
बौमुखकाजलसमुक्रयः शंतितिश्रुक्काजन्मजाः भकेमेटकवर्षभूतमात्रस्वदर्गाः विभेतिमेकम मनतिसं
उतेवासरोमण्डकःवर्षभभवतिर्वायुःशलतिक्षणसंतेशालासः सततर्येकेः सवतेमवःणतिशाहैः
कर्णइद्रुकः शीलार्गण्डपही शिनोतिशलतिवाशीलगण्डउयजाञायौंयोगोवाजीषु मेकीवर्भी—शुभ
श्रेतिशानन्दसजीषु कमथीष्टिः दौतयतिलिः कर्मी मकरसंस्त्रियामङ्गी मङ्गाराणममत्तः पूणितृगा
साष्टष्पाद्यपतयािया उर्नीदार्चयकोशिका जलकाकोरेयम् दीर्घकोशलावाष्टोनामननवमनमस्य
उर्नोमाण्डः संजेयेके जेललाशयोजलाथारः जललाशोहोत्दयमस्पजेताशः जललाशोतेवासासामान्यते
Page 79
श्री टी पक्रमगोयम् तजनास्थजलेद्भदः तत्रजलाशशयेक्षमीविशेषाः संघमोता:उहद्रोहद्रसः आकाशस्वनियतानेणङ्डयरूपजत्
ताशये नियतर्भिंवतेप्रिनियमम आद्यन्तस्तिनगव:आवाहारः निधानसमावाहार्यतिसाधः रूपसमीपशिनता
दिवदेपमशपानाशीरूपपोतामुस्थानम प्रच्छेवान्त्रप्रही रूपतदपनेत्रप्रसिवा अनेनगेनोनाथयतिदंशःप्रज्ञ
सांगत्रप्रभिः कृषिनताः कावीव्यापोत्ररूपपकटकेकीयते वृद्धोधानम नेमिस्त्रिकाण अस्नरूपस्पन्तेरजा
दिधारणमर्थचारुर्यप्रेरशविकिका वीणोमश्रववेधनसमयतः रूपगोर्र्रैष्कादिभिचिनटनेवीणहोनान्दीपटा
एवः पुष्करिण्ये तवातेस्पान्त पुष्करराभियोदेशनीतिः अच्चान्तेदेववाहतकम नाणदिंकङमृत्रसम आख्या
नमिमिके पशाकरनशाकोवी तजाराछाते तजकारयेकतारायतकितراكमितयेपेणकारोयोगपत्वा
कासारंसरसरसीसरः काससरभमकासारःकासृजिवावउत्तौतुजात महत्तरःसरसीगोरादिवाल्नी
वावेशंतःपस्तलेष्णप्यसरः विशिष्टमञ्ञयस्मिवेरोत:गचपद्यतेपत्लमम पसरगतो वापीतद्वीर्चिका
इष्पतेणपमादिवापीद्वीछौवद्वीचिका संजयाकान् येयत्यपरिलेखन् उष्मदेशनस्वातिकामपरिल्यते
परिवाउडः आधारस्तम्भसायत्रचारणम तेनादिसेकार्येघत्रसंबीच्छवः स्वदलवालमावासमावापः वृत्तेसे
कार्थ्येद्ववतोभसः स्थानेयदाहाः आत्वालेविबिर्धीधारणाद्व्वरणः सुनिमिस्त्र्राणपाधारणमावासरदप्तं
Page 80
शालवालकम शालययेवन्तेशालवालम आवलतेवा स्वौवाः
श्रद्यनटीसरित षवलिनिनी तिनिनीहर्दिनीभनीस्रोतस्तितीदीपवस्तीवेिनिनर्गपगा नदद्रपचारः
सरनिसर्पद्रूपस्याः हृदिनीगेकेधनोतिपुनी शालपगञित्रभसंवेधिनावेपेनवाच्छुति अपगा
हूलेकगानिरिलीरोथवकासरसवीच रंगविश्वपदीजुकत्यास्परस्त्रण भागीरथी विपणविस्ताभी
भसरषि गंगाणच्छतिगणा अग्रच्छतिवा विष्णुपदाक्षया विश्वपद्म्भदीशुवेतिसाः जमुनावीता
श्रोभेणत्यजेतिजाऊौभागीरैस्थनावारिताभागरथी कालिंदीसर्पजनयमुनासनाम्सा कलिन्ददे
तेजायमुनेयमनजाघुनायमीच रेवातामर्दासमोवामेकलकका रेखासमवगौ नर्मदांशसोवं
एतेनपूरवसावतारिनासेक्लोद्रःप्रभोस्याः करोतधासदानीशा गौरीविवाहरहरलालत्दानोयाज्ञातः
वागूदासैतवारिनि क्षिनेवैसेमीवासिनी यन्नातामत्रजावाद्दार्जिनी वाग्भीदीयेर्जेवादा वृन्दे
कारणेवीर्ज्ञनेनेवतारिनेत्यागमः स्मृदस्िनिशतःः स्मृञजितमाश्वत्प्रनिपुत्रै एत्तुस्यामा
ना श्रितदृशमितहर्ध्यातः इमसेगंगेयमुने अरसनिपुत्रीनिहिसृतिः वशिष्ठस्यभयासूताण
नतःः विपाणज्ञविपंस्र्यामा वशिष्ठविपाशितवस्तींविपाद शोणहिराणवाहंसतः नदोयमशो
Page 81
श्री-ती। एतर्गणमःशिरण्वहरति कल्कयासृत्रिसारित कृष्माश्चक्षेत्रसेकार्यकस्यारुकलेटनेसाधी यदागृहः
कस्यायारुकलेविद्यादित्तंभयाव्यवस्थातः दोपंगमत्त्रिन्येकुलेवाहनमुचते सारसणीव शरावतीवेत्रवती
चन्द्रभागसरस्वतीकावेरी सरितसम्बद्धाः श्रादर्दीनोचेतिदीव शरावतीचर्भागामण्डिरिम्भभमवतिचर्भागा
नचोसाधः चन्द्रभागतेन्यज्ञाना चन्द्रभागोजेके सरोंसिमेयसर्गसस्वती कवेरस्य जसदेस्पेयंकावरी सरी
दिशोनातेन्या सर्वदेविकागोदावरीवेसाख्याः संभेदोसिंघपेगमः संगमोशिननयो संभेदोनटीमेलपः
द्रयोः प्रणलीमथसपदेशानत् जटदशभोनयाप्रणलीजतनिर्गममागोमकारसुखादिः श्रीगुन्नपसकयो
रात्रः विश्रज्जौ देविकायोंसरयोचभवदाविकसारवौ भवेदेविकाशंशापेत्यवम दाक्षिणायेति
सारक्स साधः भौगन्धिके तल्लारमस संगोतिप्रयोनेभोगगानिकाख्याम केत्तादेकत्हारम सारदेंश
लेचैतत रल्लकरकससथकं हल्लतिचर्णतेहल्लक्मक रक्तसंभीनीकिरकससंथकस रक्ससंथेचवारकी
यलेचैतत स्याप्यलेफुवलने डस्ताप्तेडगलसम कौबलेतमाणणिकुवसलयम भ्रमलोवर्तिलयः यत्रे
वेष्टनमसपेतिश्रीभोजः विशेषानपार्ह चयनीलोञ्जजनमच इंडीवरंवनीलेसिनिन इण्डीटीवरम फवलणा
दतनीलेतिसामापणविशेषबल्तेः सितेकसमदक्रमदैकै्रे क्षिसिक्िनतेकौर्देतेसुकसम कःरौनिकरवो
Page 82
देसः नद्यपर्वतद्रिवयंकैरवे शलुकमेखाकंदेस्तेत्यात् शलतेश्लुकमक कदेस्तेमेक्षमयालादीनाम वारिष्णीतकं
भिका वारिष्णियोगनामशशकम् वृहत्पके कुभेस्पणं कुभिका कुभिको वारिष्णिः स्तः रमेके जलनी
लीतशोवालशोवाते नीलिकारायाञलष्कोपि शोनेतेशोवलम शीलवलवाचारी
वसलत्यालः शरीलंशोवलस्मितिदसि वृष्ुकसुदतीसुदिग्णाम वृुकसुददेर्र्मिततः नलिनीती
सिनीपशिन्यवाः नडाःमेयस्ना नलिनीपुक्षराभ्योदेशाञजीनीः महाशशाक्तिन्यस्त्रयेभोजमिनी
भिक्षित्याः वापप्रंसप्ये नलिनमरबिन्दमहोत्लस सहसपञ्चकमलेशतपप्रेशयमताः संयप्तनु
लिनम भ्राणाञजीलिन्दतपरबिं लिप्तविदेिनिशाः शतेससहबह्यफलणम् कम्भोजतिभुषयज्ञिनेगजने
नमसप्तनेवाकमलम् कृशेजलेशे कृशेशाय नामः सप्रकवीरोसोयातरसम तमःअकर्षीवीला
रजस्पवानत तम्पजीरस्तेनेवाराणःस्तेस्प्राजीवम प्रशनातिप्रनालाकींच चण्ड्रीकेसिनतोभोजम
प्रणतिमेगप्तनातेंडेरीके श्रथयक्सरोहते रकोस्तेलेकोनदम् कोकाम्बावृदनैत्प्सिन स्वा
उष्मरकाभैररुकसुदेवृथः कोकनस्तेनतम नालानालतम् पमादिंतस्पद्धिलिङ्गर्ध्यः पाठञलगये
बृथास्याम रणालेविंस सटाण्येयतेरणलमम विस्नेताततृप्ततेविसम ब्रजादिकदमेखंडसियं
Page 83
मनोतेर्बण्डःसत्वाभावोभृत्कात् करहारःशिफाकेडसम केहरयंतीतिकरहजलोत्यापमादीनटतिकरहारः सि
नोतिदार्ध्यलिस्तिंशिका कैंतिककेद पमादिमूलम् कदपन्ननेवेकेसोरी किञ्जलकः केसरोसियाम किंचि
वृततिजौतिकिन्जलकः केसरतिकसरम संवर्तिकानवृत्सम संवर्त्यतिवेष्टयतिसर्त्तिका पमादीननकोदि
ब्रदलम शषभिकाकाम् वीजकोशवरटकाः वीजानापशात्राणकोशो वीजकोशः वरमटिनवरटकःक
णि केसर्थः यद्यशमतः वीजकोशमरोजनपद्चवरटकः वारिवरीः श्योकानवर्णिसंभेलोपसंहरति
उकेसर्थीमदिक्ौतपीशाहादिनाहकुम पातालभिनिरकर वारिचेबैचसगतम एभोस्वर्दीनोचसंगेतेभ
सकानुप्रसत्तिक्यानुगतम देवास्मेरचादिलोकम् शमादीतिरसगोदादिवहरणम रतिितीरशासुत्रेतिनासर।
कोप्रोच्चटनेसारदिकौं प्रथमम । यथद्वितीयकोवर्गोसृहणति वर्गः दष्टी प्रष्ट्णभदण्डनोभधिप्रगणि
भिः नबल्लहत्रविटमृहैः संगोपार्गिरिहोतिदाः श्रेगैर्दादिसमिःणपोपार्ग्यखिलादिभिः सहवर्मानेः एथिद्यादिभिः
रूपादिनाः वर्गहवस्पमारोकोवेदेितमारभ्याः उदिताः आदिममिनिश्राशायोभूतवंव्रेवकः भूर्मिरसला
नतारासाविंसभरास्तिरा थरथरिगीधरणः त्रीणीजाकाशीपितति सर्वसहावसमजीवथर्वी सेतुधागोजा
लां एस्तिवीटक्षसीमाविनर्दिनीमही भवत्यास्पः सर्वभूः रेफेकानतेतयब यथामर्ध्वःशरसाःसेप्तस्पारसतेवा
Page 84
एकं विशेषविभतिविशेषभा संञयामृतृहवाणिरवच् श्रोत्रूपसंलेणजिलतिसीयेतेर्येतिमूर्व्याख्या य
क्षान्त: शशमेक्षीजावस्थरा नमेति निच्छ्रः कष्पस्तेयंशकाशपयेमार्देणजिताष्टसौदजा सिर्द्धिनोस्तिःति
निवासे वस्थनथेवसार्ध्वीबिर्णात् वस्थारयनिवसंधारा गौगाः संयोगगोनानायतेवा कारतिक्
येतवाक्ष् मन्नेपुनावारितास्थेविषेषिकवसारणमक्ष्बिभीतिभाणणचनाजीपुन्तमभि
रंमाशवतिप्रज्ञाश्चयेतेपैकीवनिः दैयसेदोयोगमेदिनीमहिभूतयार्न्नारभिविशासागरमवरा च रल्ला
वनीतिभाग्नि तस्लानाचनानाये मन्त्रिका स्थयस्तेस्तरसदलिकंर्थे भ्रशातास्तमारन्त्राचा।
स्तमिका स्वार्थसौप्रशशमम् कृशाष्मःकृशारिकोदभूतंमसिः पोष्टम्भ कृशदकोंर्वायभुमरे
त्व उर्ध्ववाससर्वसणाणर्वेन्तर्थ उर्निर्तिवाटर्र्णःहमारस्त्रिका कुशरुजायाम कुशरानक्षौ
दावपयसिङ्ग कुशसधीरितः स्थनेस्थली स्थलतित्यापृत्िमाचेत जनापदेष्टनभृत्िमास्पला
समानैमरधन्वानो नियेतेरक्षमिनेरः थनातिधनवाधपता भ्रेखिलामरतेसेभिख विलेण्यलाति
वितृतस नहस्रयनेर्लादिभिशरतमम वृकस्तेवादि ब्रयोजगतीलोकोविषयंभुनेजगत् नेगस्तेजगत्
वतेमानेष्खदितिसाः शार्दवतीनीष विषयस्मिनविष्पम विषयतिवाष्पप्रतिचाते लोकायेभारतवेंशी
Page 85
अ.ली. ब्रञजेवृद्वीपनवाशाः भारतसन्धविषेभारततेनासर्वर्धपृषेदेशः हव्यतेशिखतेवंशं तथयाव हिमवानेमष्टमनिषदो
मेरुरुंतारे नीलशखेतशमुगीवागैथसदनमष्सममिति सीमावर्धितायानीलात्नाटीयश्चोवर्षिणि श्रावणवस्तेयो
वद्यः देशाश आगदिणाच्छाः शारावञचयाः मर्ध्दाया आकादविरगोदस्तेदेशःमाचः उडीच्यानश्मोनरः पार
वताश्चवयेः पश्चिमेनसहचरितकनोदेश उडीच्यपददूः भागदीचौविभाजनेमस्रीदकेयथया विभाशास्वसि
सर्गेसनाः पातशरावती वृद्योन्नेच्छदेशःस्तः प्रतिगैतः सुक्तकावर्थेर्वादिदेशःपर्यन्तः मध्यदेशान्मथसः
यमनत्रः दिशवर्ध्षायोरन्तगत्यागिनशनादपि म प्रयगोप्रयोगाग्नमयदेशःप्रकीर्तितः आर्यावर्तेः सुरायभुमिर्थं
विंशिरिगयो आर्यावर्तेतेस्िम्रीवर्तेः यमनत्रः आससुद्धा नैववीटासमुद्र नपक्षिमितात तयोरेकोतर
गिर्योगगिर्येतेबिद्वर्धाः नीलहञजनपदः नियतेन्तेन्तेसिम्रीहत् नसिहिलहबीतीतिचर्ः जनानोपदे जनपपदः पुंलोक
लोकात् जनैविस्मानाराशाययमस देशविषयोरोपवर्तनम दिशपतेदेशः स्थानग्रामम विशलोतिविषयः उपप
वर्तेतेस्सिन डपवर्तेनमितिकाव्यःपवैकारतीनाः त्रिशागोशाल गोमसंशाहानाग्राचलिं नडायेनद्द्राढत
रुषपि उदसिन्नरती निदेशत्रान्म्भिकृसदनउडेवेतसेम्पोममप नउणदाहदुलच रुसुद्धान्कुसददायेवेतस्ल्ह
वेतमेषगद्सःणदहरते पादेनशाषेननीलेयक्षशानतः शक्षकर्ममयोःशदाः एणयतेस्सिनणःणस्तोपस्सिन
Page 86
शाङ्डूलोदेशाुकलच् नसिकोटरसंक्षेमौतर्मवनिशार्दतः प्रगढलर्वैतिचनीत्लोपचारात् संजस्ले तपेंकिलः
पंकोशणालिपंकिलः पिक्षादिदिलत् जलप्रायमनूर्त्या अनगतयाभ्योयानुपम् कुदनोर्देशो प्रसिकच्छृत्था
विथः कंशयापयं सककचः तथविधेनुपरायः कल्ल मितिमाली तीशकेराशकिलः शर्काराकेणवति स्विष्ट
चौवसिकताशर्कराभ्योयेदात्रै गौर्चकः जदाद देशवादिमो सथ्यात्श्चािरिष्ठपसेयानादिदिमोशर्करा
शर्कैटिलौ देशनीयमाच्छर्करासमाप्रयास्ततः स्वमेयाशिकतावति सिक्तसिकतिलोदेशसर्वमहतः सिकलना
वाम्रण देशनोच वृणबुसपञ्रीहिलालितः सप्तद्वीमारकोदेमारकासयक्रमश नयंभुजातम
स्वर्धितेननीमाटकः वर्जवृद्धिवर्ितलदेशदेवमातक देवोमातापतिति राजदेशराजवान नजनना
तिन्निसराजातिमसोताभावःराजन्वासौरैषतिसाःदेशविषयपल्लणम् यथराजन्वालोकउद्यते स्ण्
नतेन्यराजवान राजमानाश्रयेदेश गोहोगोस्थानक्रम गवसिष्टप्रत्रगोहोमश्चुरैतिकः च्वामाश्चोभूमि
तिथबतम तज्जगोमीनेभृत्वकस यथगदावागसन् गोहर्तमेभूतसर्वं पर्येतजमूःपरिसरः पारितः सर्वत्रिन्य
रिसरोणामादेः परिच्छेद्धः सेतत्रौलोस्त्र्यांप्रमान् सिर्निवभिनतिसेतः प्रलिंगगःआलीयेतेमभालिःस्त्रीलिंगः
ससणार्थः जलधारणोयम् संक्रमसत्तरणः जलधारणोयम् संक्रमसत् यत्तालाससजमिर्गसंचारः सामत्
Page 87
श्री-ली। स्नानाक्षवल्मीकेनपुनक्षसकम वास्तेन्येवामेवी वास्तुरूः नभृतिनाक्रः वलतेशालिनोचवल्मीकमस् त्रयनेवत्ता
मार्गीध्यमप्यानःपदवीसरतः सरसिःपद्धतिःपयावर्तेन्यपदीतिच चंतेतेवर्तेनेमार्गितिनषन्थिपचंतेसरेतिचा
नेनेतिवाकानिप्यङ्गोहर्तेपठिरिसमकादनिभेतिष्तपदमसिन्नृषयितियतिषव्यापद्यतदर्शे एकएप
टाभ्रसणमेकपहरीकुभपाथौसैधः अत्रिपंस्वाःस्वपन्थामहतयस्वार्थेखिनिन नञनादिसत्रखतिप्रहणदिकिकर्
द्वूरियत्ससमांतेनास्ति सम्पन्थासमांतेच व्यधोरुरोधविषयःकथकापथसमानः विरोोधाव्याधः उ
पसर्गस्तन्यद्वुविरोधःपन्थाविषयःकृसितितोधोपन्थाक्षेतिकोकृत्त्वरुोषतिकापथ्ययोविषयकापथचल्ली
वेद्याहः पण्डामनःसंख्यायाश्रएककापथः स्वपन्थाल्पथम पयन्थाविभेद्यवच् स्वपन्थनप्रसकम ततयेङ्गकटव
तजथये मृगैर्ष्टयसिंसेगटम् सस्थानेचत्रंच प्रभंतेरमसन्यायोधा भागतान्तेरेस्मायोतरम रतरेमन्यासर्गः
कोन्तरेंवमर्दिगसमम् कस्याभोसेमतमृणिकोतरम कोन्तप्रार्तेरकार्थाः गच्छतिःस्त्रीकोशप्रगमस् गौर्णौ
क्षेनोधपरिमाणयोरित्यावादेशः नत्वंकिष्वच ततःशतम नतगंथौकिमर्हतः नेक्षेचततःशतीनत्वमितिमा
ता कास्तेनलेविंहसल्णतममिहार चेंतोपथःसंसारलम् चेंतोपसतिनाहर्लिनोपन्थाःचेंतोपथयःवाणियो
कुहस्तेदेर्ःसमकसारत्यनेनसेंसारलम् यदुर्मीः गुन्थैःसंसारळेवर्गगजादीनामामसकुले तजरस्यापननिष्स्करम त
Page 88
तससरणंपुरंगञ्जटानी तस्यापनिषाराख्याम उपनिषद्कीर्तेनसैख्यमिति शावाणथियोरोदसयोथावाभूमिचरोदमी
दिवस्तिथियोगगञातरूमास्पाहवरणकरः मृषिवर्गाः स्त्रीपुरीनगरगर्यवापमनेष्टमेदनम स्न्यानीनिगमः
पन्नेपुरनगर्वचशाहत यजनसहचर्यत जीवे अर्हतेननागाः सेत्यसनगरम नगर्यांडूंसम्भोरः पतयस्
नयननरम पुटाभाण्डवासानिभियोनिसिनुटमेदनम तिलन्तप्सिनित्यपशतान्मी मयोन्यानीयम नियतंगच्छ
सिद्धिगमसःगोचरसेचरेतिसाधः नानाखिधानममर्तिकोहोराजस्थानी श्रन्पञयकलनगरस्रमत तस्यावानगरि
म मूलनगरराजस्थानी ततोयसत्मुदाययस्थानम शवेतुपगोपसल्म स्पाताकेतमयोव्या विदेहोसिथिला
प्र्री महोदयकस्यवृञ्महोदयम काशीवाराण्ययेविशशालाचोजनमपि श्रोणिकेमाररूपपण्ड्वाकार
वत्तपि वेशोवेषेणजनसमाश्रः विशयंयस्मिन्कामुकोवेशः आपणस्त्रिसबधायामविपलिःपरणवीथिका चप्रण
तेक्सिनित्र्याणः गोचरसेचरेतिसाधः निबीदगस्यनिबधायासमजेनिकय विपयनेसोविपलिःवेथी च
दौवरणि नयोहरदावर्त्न्यामारः यस्यास्ततः आपणःयथवेथीचर्येविपिनसंज्ञकम रत्याप्रनोसीविशेषं रथ
वहरिरथयातदहरिरयेतियत प्रतोत्यनेप्रतोलीविगतशिखवां गुनितेवसमता विशेषयेजनमर्देनावशिखायश्चै
काश्यानाः यकोतिलयः विशिष्टायोसौवर्णिककश्र्वारः स्च्छयोवप्रमसियाम चित्यनेचयःकाराकारः उच्च
Page 89
तेस्मिन्षः आकारोवरणशालः अकरितेशाकारः साकारयोः कृमिस्तििती चह हणतिवरणाः स्तिपर्येतकरोतिसं
लेः प्राचीनमदिनातोवृतिः आगोवप्राचीनमश्चेर्षददिक््तयाम इतिवः प्राचीनमितेयेकेद्यतेनयार्तिचटः श्रीभि
निः क्रूपम सिध्यनेभिमिः कः रूपःकुक्षे स्थादिदरादितार्र्थे पृथुकम तदेतर्लकीकसम उक्ुरुमतेर्ला ।
सिण्यययेयोडुकम गृहमेहोदेवसितवेषसममनकेतनम निशायतपयसदनभवनगरमेरिरम प्रहाप्रमोसीभूमक्रो
वुनिकाष्णनिलयालया वाससः कृतीहगोःमातासभो शृणतिगृहम् गेडेकतिकः उट्टवासोतिस्मोर्भववसीय
नेवेदवासितम विशेषमस्मिनेवेशम सीदगस्मितिसदनमनकेतेनेस्मिनिकेतनमम निष्पयिस्रंते निष्ण
याचनोतेत्रेके वृपस्तापतिमेचातीभवतिपष्णमभवयस्मिन्बनम अग्निनेस्मिन्नगरम अग्निन्तुतावानियेति
वासमन्पतेसपतेमन्दिरम मन्दिरविशुद्धिमवृजेष्वाणि पापाः निशायतेनिकाचः पाथमानातिसाधः ।
निलीयंतेस्मित्रिनयः आलीचनतेस्मिमालापः प्रेषिससंधाचः उष्णतेस्मिनासः कुस्तेस्तेत्याकुशीलेपत्यापाणशाण
लतेवासरभौत्यसभा वासतिकीसतीनीनिववासनवासवयाःस्तेत्यायोपि संचरनेबिदमस दजभगत संजेतिमेसञ
वजेवासिक्कोञवने चतसः शलाःसमाहस्ताचतः एणता सनीमेतपर्षणलोतेजेस्कि्यां इदेरमुनिसेधिपर्णि
शणलाख्या उट्टैदेष्णरणापयर्जीयतेउटं चैतसमायतने तल्पे विख्यांदेचैं देवकुलमहासात्प्राचयः आकाश
Page 90
नतेक्षिणायातमम वाणिज्यलातसन्दरा संदेतेसन्दरा अभवेशनेशिल्पशाला विशेषप्रवासम गृहादपकं
कर्मस्थानम तेनशिल्पलेतिसभिपाः प्रपापयपालिका अभिवेष्टोप्रपाचर्कम महाद्यादिनित
यः मर्कशादिनिलयो गजातमद्रिरगृस्ते गर्भीवासगृहसृतिकम् गृहश्मीस्त्रीनिवृहाभप्रशवला
शिरोगृहं मञजेलाभमौषयःणत्रप्रीभोमनवारणः वायुयांगवावेशमन्दयोक्षनाप्रघः हर्तिथितिनिनेवासप्र
सादोदेववृक्षजा सोधीराजस्रसपकारिका स्वस्तिःसवेतोभग्न नेथावेतायोपिच मगतेस्सिक
गंसर्वनिसे छमूर्ताविद्याविनिन छमाःछ्रेणपुरसेवात्स्पतेच्छनादाहारण सत्रणताप्रतिश्रम्यौजानो
तविहारोक्षी गजातमद्रिरगृस्ते गजेतिशश्चयतिभस्पतीवांगगजा गर्भीवासगृहे वासायवासमर्त्यववृहसमय
करके कोष्टम कृद्धिश्मीस्त्रीनिवृहाभप्रशवलाताशिरोगृहं अरिष्टसृतिकामगृहे नरिषयतेहिंसैभृतरसदारि
एम वासायनेगवात्रीक्ष गवामविलिग्धभर्गावातः इन्द्रायोःसमासेतेयवृत्त इन्द्रेकोशमसंभाका मत्ता
लम्भोपाश्रयःसत्रार्भीभोमनवारणः अभयमेदपस्त्रीजानाप्रघः मेसजेनानालोकैर्मर्प हर्तिथितिनिनेवासः
हरतिमोनहंम्राद्यािशशाहासृहादि सादोदेववृक्षजा वासरयेवप्रसीदेयक्षिन्यासादःसादकारः कृतिम
हरतिदीधीः सोधीराजसद्ने स्वथापन्नैमसौथम उपकार्येकारिका उपक्रियायेउपकरोतिच पटसंद्याराज
Page 91
सर्न्ने स्लिकःसर्व लोभसर्नेव्यावर्त्तयोश्च विष्टकरप्रभेदाभिवेतीक्षारसंसं स्लिकारस्तिखस्लिकः नही
आवलोभनेव्यावर्त्ते:आदिशार्दुचिवर्मानाया:विष्टकरप्रभेदा रचनाविशेषा उष्मदिदीप्रौशिष्टेख्या विक्ति
नाविष्टदकाग्नके स्त्यारघुसंजमतपरसादावथने श्रुतस्ख्यारोयम्री तीणामारमम् श्रवहर्यतेसिग्न्रव
रोथनम् चण्डाःरर्जाञताञमभशतः:एतेसदिखोणात्तृकर्र्ते स्नादाहः:क्रौमस्त्रयो ब्रहोत्हान्यत्रवौ
जालकः भ्युञ्जविकमसियो:प्रकारेरणप्रहरमिलिकोदिय:तद्वर्निष्टश्रायतेयोथा:श्रतोहोमप्रकारथ
एर्भीमंतेतोस्मारयेके प्रचानप्रचणलिरा वसिढारप्रकोये प्रमयेप्रचण:आगभैकदेप्रप्रण:प्रचा
हाराप्रेष्टयेभुषनेग्रलिंदःहारमकोष्टहारदिराववतिच तक्षिंकानेउयालिंदिकार्य:एहावनरलीटली
ली श्रेस्तेवराजविक्षेतेके कुभ्रोउम्बरमितितसगोर्ष:श्चवगुणस्तेदाशार्के क्रञनयावपहरणीटिरजेदेर
धारदारुशिलाभयम सम्भोर्शे दांतेरस्थापार्ध्ययदासजते साशिनिरौंस:नासादरपरिस्थितमसंभा
देरिष्टयः:प्रणावादाकुर्धरुणीशिवानासेजिसाला यदार नासादरपरिहोरेपयोरुशिलास्तिं कुभ्रोउम्बरख
जरासंगोवातरउम्बरदेरलीयाचार्थ्य:मच्छमस्तेर्नाटउडक्रिकल्य पष्टोरतपत्तति:पार्श्वशेरोपकमेतदिनिकाय:
Page 92
यदात् अपक्षत्रमेतरधारपद्वारतद्द्यते वलीकनीक्षेपटलप्रन्ते खदादनोतोवलीकावः वलतिसहणलोतीतिकृच्छा
शिशवीथीयेनञायतेनियोगर्तिमिन्येनीचते गोभोनेनमीश्रमष्षपटेनेच्छद्धिः परेलातिपटलम सायतेनेनृद्धि
रुसंत:्रीवे इस्तेमशभेतिदस्कः गोपालसीतवलभीच्छादवकदाूरण गोपालतिगोयपनमीटलायारोवेष
पंजरौवलभीबलभाल्ल्दावससंवरणे कूपतपालिकायात्रविंकेपनप्रसकम विशिष्टंस्तेनेवितंकंःपस्ति
विष्ामार्थवर्निर्गतेदुरु वकराभीधारःपष्प्रेक्रितनगोकीर्यंते स्त्रीढाोरसतीहारः रुद्रदलेप्रत्रिरियंते
रूपयंतेनेनप्रतीशारः नानाचर्यवलजसं स्नाधिनेरिलवेदिका दारूपपरिक्षताचतरक्षविविष्णुनिग्धः विगततर्दननेयते
निवितेंद्र्रीबिदयंणावेदी तोणक्षवीवहिड़ोरं मंगलार्थे तरेक्षभोरण जरायेसंभोपरिबंडे सिर्द्धाराहयं मेगा
लसकोरेणार्धे भवेदनमामिका पुरहारतगोभुरम गोप्यगेपुरम प्रतोली कृटेपसहोरियक्ष्रिननावस्किनिन
दुर्गढाारावतरणर्षःक्रमविस्मोहरिननागाभोष्ट्लुकः अपसोपानाचः वशिरतनमेततः सोपानपुक्तेभुर्थेसिमे
के कृथविष्रकपाटसर्रे तेल्पे केशिर:पाथिनप्रविश्रोकपंडेक्षपह्वाः जनपादिवात्तम इर्सनपररं भ्ररचित त
दृकंभर्गेलनना वििक्षंभोंवथनिमित्रम वििक्षार्तववशादवषविकंभीतीयेकेपूरः चरोणकर्धनेनासयरीलो
दारुममयोलोसोवादः:नन्नपुमानमभवतिपरिवबिश्र श्रयरोहणस्पातोयाने आरुहतेवरुतेचानेनारोहण स्रह
Page 93
श्रीली: । पानमस्तस्मिन्सोपानमनिषोणिवर्धिरोतिणि निषेयतिनिभिर्ं नियताशेति:सोयामपक्ति:वात्रनि:एण्विधेस्तेपवचोसं
तिचययादारमयासाथिगोरतिणि संमाजेनीक्षेथेनीयातः वकरासारराजयाशर्मीमाजेत्यातितेर्बर्दुलीकृतयान्स्याया
दूं समहनीतिमान्त वकरीवृथेनीच संकरोकरस्तयास्ते मूस्तादावितिशेषः श्रवकीर्यतेकारः मुवनेनि:स्रणं
रूदादे:निशिवद्यतेप्रविशेषयतेनचतर्क्के यकोक्ति:मुख:समानसस्रेमस:सखावादेनमि:सरणविधिवी सत्रिवेशिशोनि
कषण: समसंताविशोतेत्रसमिनवेश:शगदेर्विर्दशणः:निव्रेकषणस्रिकषण:समौसवसथाप्रमो संवसे
पत्रसवसभ:सपस्तेगोमिभ्रीम:दूर्ग्रामथानेटकेंच वेष्मश्र्रीस्त्रख्याम् वसेयस्मिनाववसेर्मयेतष्
ग्रामतोदपशस्तेत्यानीसीसीमेबिद्यामुमे्रेतेचिर्शीशलयप्रयप्रजेदापशस्तेल्पशलेनेमीपक्षमणेसाधर्वा
सीयेतेभ्युतेसीमामानुडाानुभावासमतरराममसीमगाचटेकोहोमलकोस्रीमाञटवी चौशाभीरार्प्तिनि:
स्पतः चासंतिग्गोवेत्रचोष:भविष्यमितर्रेयतिवागार्भीरगोपा:पष्पतेपणति:हरालीकृतीनामकपप्तयो
रिततशशत:यकुण:पावरलत:पष्पतेनिष्मयकृण:श्रवेतिभिमन्तिशापरवर्ग:मही
भशिवरिस्साहदार्यथपरवेता:बृद्धिगोचरिरिवाचतशलोशलोव्या:संधीधारयतिमीषभ:मृसविभुजा
दिल्वाक्:हेतेमशाकोहाय:भयेथेथ:यकोणिसंत्यप्तपर्वतः:पसमरुत्:श्रयनेति:गोमायतेगो:
गीयतेगिरि:शिलानामयंशौत:त्त्वेकारण लोकालाम्बक्र:श्रैतली ॥