1. Āryabhaṭīya of Āryabhaṭa
Pāda 1
1.1
दश-गीतिका-पाद @प्रणिपत्य एकम् अनेकम् कम् सत्याम् देवताम् परम् ब्रह्म आर्यभटस् त्रीणि @गदति गणितम् काल-क्रियाम् गोलम्
daśa-gītikā-pāda @praṇipatya ekam anekam kam satyām devatām param brahma āryabhaṭas trīṇi @gadati gaṇitam kāla-kriyām golam
1.2
वर्ग-अक्षराणि वर्गे अवर्गे अवर्ग-अक्षराणि कात् $ङ्मौ $यस् #ख- द्वि- नवके स्वरास् नव वर्गे अवर्गे नव अन्त्य-वर्गे वा
varga-akṣarāṇi varge avarge avarga-akṣarāṇi kāt $ṅmau $yas #kha- dvi- navake svarās nava varge avarge nava antya-varge vā
1.3
युग-रवि-भ-गणास् $ख्युघृ शशि $चयगियिङुशुछ्लृ कु $ङिशिबुणॢष्खृ प्राक् शनि $ढुङ्विघ्व गुरु $ख्रिच्युभ कुज $भद्लिझ्नुखृ भृगु-बुध-सौरास्
yuga-ravi-bha-gaṇās $khyughṛ śaśi $cayagiyiṅuśuchlṛ ku $ṅiśibuṇḷṣkhṛ prāk śani $ḍhuṅvighva guru $khricyubha kuja $bhadlijhnukhṛ bhṛgu-budha-saurās
1.4
चन्द्र-उच्च $र्जुष्खिध बुध $सुगुशिथृन भृगु $जषबिखुछृ शेष अर्कास् $बुफिनच पात-विलोमास् बुध-अह्नि अज-अर्क-उदयात् च लङ्कायाम्
candra-ucca $rjuṣkhidha budha $suguśithṛna bhṛgu $jaṣabikhuchṛ śeṣa arkās $buphinaca pāta-vilomās budha-ahni aja-arka-udayāt ca laṅkāyām
1.5
क-अहस् मनवस् $ढ मनु-युगास् $श्ख गतास् ते च मनु-युगास् $छ्ना च कल्प-आदेस् युग-#पादास् $ग च गुरु-दिवसात् च भारतात् पूर्वम्
ka-ahas manavas $ḍha manu-yugās $śkha gatās te ca manu-yugās $chnā ca kalpa-ādes yuga-#pādās $ga ca guru-divasāt ca bhāratāt pūrvam
1.6
शशि-राशयस् $ठ चक्रम् ते अंश-कला-योजनानि $यवञ-गुणास् प्राणेन @एति कलाम् भम् ख-युग-अंशे ग्रह-जवस् भ-$व-अंशे अर्कस्
śaśi-rāśayas $ṭha cakram te aṃśa-kalā-yojanāni $yavaña-guṇās prāṇena @eti kalām bham kha-yuga-aṃśe graha-javas bha-$va-aṃśe arkas
1.7
नृ-$षि योजनम् $ञिला भू-व्यासस् अर्क-इन्द्वोर् $घ्रिञा $गिण $क मेरोस् भृगु-गुरु-बुध-शनि-भौमास् शशि-$ङ-$ञ-$ण-$न-$म-अंशकास् सम-अर्क-समास्
nṛ-$ṣi yojanam $ñilā bhū-vyāsas arka-indvor $ghriñā $giṇa $ka meros bhṛgu-guru-budha-śani-bhaumās śaśi-$ṅa-$ña-$ṇa-$na-$ma-aṃśakās sama-arka-samās
1.8
$भ-अपक्रमस् ग्रह-अंशास् शशि-विक्षेपस् अपमण्डलात् $झ- अर्धम् शनि-गुरु-कुज $ख-$क-$ग- अर्धम् भृगु-बुध $ख $स्च-अङ्गुलस् $घ-हस्तस् $ना
$bha-apakramas graha-aṃśās śaśi-vikṣepas apamaṇḍalāt $jha- ardham śani-guru-kuja $kha-$ka-$ga- ardham bhṛgu-budha $kha $sca-aṅgulas $gha-hastas $nā
1.9
बुध-भृगु-कुज-गुरु-शनि $न-$व-$रा-$ष-$ह @गत्वा अंशकान् प्रथम-पातास् सवितुर् अमीषाम् च तथा $द्वा-$ञखि-$सा-$ह्दा-$ह्ल्य-$खिच्य मन्द-उच्चम्
budha-bhṛgu-kuja-guru-śani $na-$va-$rā-$ṣa-$ha @gatvā aṃśakān prathama-pātās savitur amīṣām ca tathā $dvā-$ñakhi-$sā-$hdā-$hlya-$khicya manda-uccam
1.10
$झ- अर्धानि मन्द-वृत्तम् शशिनस् $छ $ग-$छ-$घ-$ढ-$छ-$झ यथा उक्तेभ्यस् $झा-$ग्ड-$ग्ला-$र्ध-$द्ड तथा शनि-गुरु-कुज-भृगु-बुध-उच्च-शीघ्रेभ्यस्
$jha- ardhāni manda-vṛttam śaśinas $cha $ga-$cha-$gha-$ḍha-$cha-$jha yathā uktebhyas $jhā-$gḍa-$glā-$rdha-$dḍa tathā śani-guru-kuja-bhṛgu-budha-ucca-śīghrebhyas
1.11
मन्दात् $ङ-$ख-$द-$ज-$डा वक्रिणाम् द्वितीये पदे चतुर्थे च $जा-$ण-$क्ल-$छ्ल-$झ्न उच्चात् शीघ्रात् $गियिङश कु-वायु-कक्ष्या-अन्त्या
mandāt $ṅa-$kha-$da-$ja-$ḍā vakriṇām dvitīye pade caturthe ca $jā-$ṇa-$kla-$chla-$jhna uccāt śīghrāt $giyiṅaśa ku-vāyu-kakṣyā-antyā
1.12
$मखि $भकि $फखि $धखि $णखि $ञखि $ङखि $हस्झ $स्ककि $किष्ग $श्घकि $किघ्व $घ्लकि $किग्र $हक्य $धकि $किच $स्ग $झश $ङ्व $क्ल $प्त $फ $छ कला- अर्ध-ज्यास्
$makhi $bhaki $phakhi $dhakhi $ṇakhi $ñakhi $ṅakhi $hasjha $skaki $kiṣga $śghaki $kighva $ghlaki $kigra $hakya $dhaki $kica $sga $jhaśa $ṅva $kla $pta $pha $cha kalā- ardha-jyās
1.13
दश-गीतिक-सूत्रम् इदम् भू-ग्रह-चरितम् भ-पञ्जरे @ज्ञात्वा ग्रह-भ-गण-परिभ्रमणम् सस् @याति @भित्त्वा परम् ब्रह्म
daśa-gītika-sūtram idam bhū-graha-caritam bha-pañjare @jñātvā graha-bha-gaṇa-paribhramaṇam sas @yāti @bhittvā param brahma
Pāda 2
2.1
गणित-पाद ब्रह्म-कु-शशि-बुध-भृगु-रवि-कुज-गुरु-कोण-भ-गणान् @नमस्-कृत्य आर्यभटस् तु इह @निगदति कुसुम-पुरे अभ्यर्चितम् ज्ञानम्
gaṇita-pāda brahma-ku-śaśi-budha-bhṛgu-ravi-kuja-guru-koṇa-bha-gaṇān @namas-kṛtya āryabhaṭas tu iha @nigadati kusuma-pure abhyarcitam jñānam
2.2
एकम् दश च शतम् च सहस्रम् अयुत- नियुते तथा प्रयुतम् कोटि- अर्बुदम् च वृन्दम् स्थानात् स्थानम् दश-गुणम् @स्यात्
ekam daśa ca śatam ca sahasram ayuta- niyute tathā prayutam koṭi- arbudam ca vṛndam sthānāt sthānam daśa-guṇam @syāt
2.3
वर्गस् सम- चतुर्-अश्रस् फलम् च सदृश- द्वयस्य संवर्गस् सदृश- त्रय-संवर्गस् घनस् तथा द्वादश-अश्रिस् @स्यात्
vargas sama- catur-aśras phalam ca sadṛśa- dvayasya saṃvargas sadṛśa- traya-saṃvargas ghanas tathā dvādaśa-aśris @syāt
2.4
भागम् @हरेत् अवर्गान् नित्यम् द्वि-गुणेन वर्ग-मूलेन वर्गात् वर्गे शुद्धे लब्धम् स्थान-अन्तरे मूलम्
bhāgam @haret avargān nityam dvi-guṇena varga-mūlena vargāt varge śuddhe labdham sthāna-antare mūlam
2.5
अघनात् @भजेत् द्वितीयात् त्रि-गुणेन घनस्य मूल-वर्गेण वर्गस् त्रि-पूर्व-गुणितस् शोध्यस् प्रथमात् घनस् च घनात्
aghanāt @bhajet dvitīyāt tri-guṇena ghanasya mūla-vargeṇa vargas tri-pūrva-guṇitas śodhyas prathamāt ghanas ca ghanāt
2.6
त्रि-भुजस्य फल-शरीरम् सम-#दल-कोटी-भुजा- अर्ध-संवर्गस् ऊर्ध्व-भुजा-तद्-संवर्ग- अर्धम् सस् घनस् षष्-अश्रिस् इति
tri-bhujasya phala-śarīram sama-#dala-koṭī-bhujā- ardha-saṃvargas ūrdhva-bhujā-tad-saṃvarga- ardham sas ghanas ṣaṣ-aśris iti
2.7
सम-परिणाहस्य- अर्धम् विष्कम्भ- अर्ध-हतम् एव वृत्त-फलम् तद्-निज-मूलेन हतम् घन-गोल-फलम् निरवशेषम्
sama-pariṇāhasya- ardham viṣkambha- ardha-hatam eva vṛtta-phalam tad-nija-mūlena hatam ghana-gola-phalam niravaśeṣam
2.8
आयाम-गुणे पार्श्वे तद्-योग-हृते स्व-पात-लेखे विस्तर-योग- अर्ध-गुणे ज्ञेयम् क्षेत्र-फलम् आयामे
āyāma-guṇe pārśve tad-yoga-hṛte sva-pāta-lekhe vistara-yoga- ardha-guṇe jñeyam kṣetra-phalam āyāme
2.9
सर्वेषाम् क्षेत्राणाम् @प्रसाध्य पार्श्वे फलम् तद्-अभ्यासस् परिधेस् षष्-भाग-ज्या विष्कम्भ- अर्धेन सा तुल्या
sarveṣām kṣetrāṇām @prasādhya pārśve phalam tad-abhyāsas paridhes ṣaṣ-bhāga-jyā viṣkambha- ardhena sā tulyā
2.10
चतुर्-अधिकम् शतम् अष्ट-गुणम् द्वाषष्टिस् तथा सहस्राणाम् अयुत- द्वय-विष्कम्भस्य आसन्नस् वृत्त-परिणाहस्
catur-adhikam śatam aṣṭa-guṇam dvāṣaṣṭis tathā sahasrāṇām ayuta- dvaya-viṣkambhasya āsannas vṛtta-pariṇāhas
2.11
सम-वृत्त-परिधि-पादम् @छिन्द्यात् त्रि-भुजात् चतुर्-भुजात् च एव सम-चाप-ज्या- अर्धानि तु विष्कम्भ- अर्धे यथा इष्टानि
sama-vṛtta-paridhi-pādam @chindyāt tri-bhujāt catur-bhujāt ca eva sama-cāpa-jyā- ardhāni tu viṣkambha- ardhe yathā iṣṭāni
2.12
प्रथमात् चाप-ज्या- अर्धात् यैर् ऊनम् खण्डितम् द्वितीय- अर्धम् तद्- प्रथम-ज्या- अर्ध-अंशैस् तैस् तैस् ऊनानि शेषाणि
prathamāt cāpa-jyā- ardhāt yair ūnam khaṇḍitam dvitīya- ardham tad- prathama-jyā- ardha-aṃśais tais tais ūnāni śeṣāṇi
2.13
वृत्तम् भ्रमेण साध्यम् च चतुर्-भुजम् च कर्णाभ्याम् साध्या जलेन सम-भूस् अधस्-ऊर्ध्वम् लम्बकेन एव
vṛttam bhrameṇa sādhyam ca catur-bhujam ca karṇābhyām sādhyā jalena sama-bhūs adhas-ūrdhvam lambakena eva
2.14
शङ्कोस् प्रमाण-वर्गम् छाया-वर्गेण संयुतम् @कृत्वा यत् तस्य वर्ग-मूलम् विष्कम्भ- अर्धम् स्व-वृत्तस्य
śaṅkos pramāṇa-vargam chāyā-vargeṇa saṃyutam @kṛtvā yat tasya varga-mūlam viṣkambha- ardham sva-vṛttasya
2.15
शङ्कु-गुणम् शङ्कु-भुजा-विवरम् शङ्कु-भुजयोर् विशेष-हृतम् यत् लब्धम् सा छाया ज्ञेया शङ्कोस् स्व-मूलात् हि
śaṅku-guṇam śaṅku-bhujā-vivaram śaṅku-bhujayor viśeṣa-hṛtam yat labdham sā chāyā jñeyā śaṅkos sva-mūlāt hi
2.16
छाया-गुणितम् छाया-अग्र-विवरम् ऊनेन भाजितम् कोटी शङ्कु-गुणा कोटी सा छाया-भक्ता भुजा @भवति
chāyā-guṇitam chāyā-agra-vivaram ūnena bhājitam koṭī śaṅku-guṇā koṭī sā chāyā-bhaktā bhujā @bhavati
2.17
यस् च एव भुजा-वर्गस् कोटी-वर्गस् च कर्ण-वर्गस् सस् वृत्ते शर-संवर्गस् अर्ध-ज्या-वर्गस् सस् खलु धनुषोस्
yas ca eva bhujā-vargas koṭī-vargas ca karṇa-vargas sas vṛtte śara-saṃvargas ardha-jyā-vargas sas khalu dhanuṣos
2.18
ग्रास-ऊने द्वे वृत्ते ग्रास-गुणे @भाजयेत् पृथक्त्वेन ग्रास-ऊन-योग-लब्धौ संपात-शरौ परस्पर-तस्
grāsa-ūne dve vṛtte grāsa-guṇe @bhājayet pṛthaktvena grāsa-ūna-yoga-labdhau saṃpāta-śarau paraspara-tas
2.19
इष्टम् वि- एकम् दलितम् स-पूर्वम् उत्तर-गुणम् स-मुखम् मध्यम् इष्ट-गुणितम् इष्ट-धनम् तु अथ वा आदि-अन्तम् पद- अर्ध-हतम्
iṣṭam vi- ekam dalitam sa-pūrvam uttara-guṇam sa-mukham madhyam iṣṭa-guṇitam iṣṭa-dhanam tu atha vā ādi-antam pada- ardha-hatam
2.20
गच्छस् अष्ट-उत्तर-गुणितात् द्वि-गुण-आदि-उत्तर-विशेष-वर्ग-युतात् मूलम् द्वि-गुण-आदि-ऊनम् स्व-उत्तर-भजितम् स-#रूप-अर्धम्
gacchas aṣṭa-uttara-guṇitāt dvi-guṇa-ādi-uttara-viśeṣa-varga-yutāt mūlam dvi-guṇa-ādi-ūnam sva-uttara-bhajitam sa-#rūpa-ardham
2.21
एक-उत्तर-आदि-उपचितेस् गच्च-आदि- एक-उत्तर- त्रि-संवर्गस् षष्-भक्तस् सस् चिति-घनस् स- एक-पद-घनस् वि-मूलस् वा
eka-uttara-ādi-upacites gacca-ādi- eka-uttara- tri-saṃvargas ṣaṣ-bhaktas sas citi-ghanas sa- eka-pada-ghanas vi-mūlas vā
2.22
स- एक-स-गच्छ-पदानाम् क्रमात् त्रि-संवर्गितस्य षष्ठस् अंशस् वर्ग-चिति-घनस् सस् @भवेत् चिति-वर्गस् घन-चिति-घनस् च
sa- eka-sa-gaccha-padānām kramāt tri-saṃvargitasya ṣaṣṭhas aṃśas varga-citi-ghanas sas @bhavet citi-vargas ghana-citi-ghanas ca
2.23
सम्पर्कस्य हि वर्गात् @विशोधयेत् एव वर्ग-सम्पर्कम् यत् तस्य @भवति अर्धम् @विद्यात् गुण-कार-संवर्गम्
samparkasya hi vargāt @viśodhayet eva varga-samparkam yat tasya @bhavati ardham @vidyāt guṇa-kāra-saṃvargam
2.24
द्वि-कृति-गुणात् संवर्गात् द्वि-अन्तर-वर्गेण संयुतात् मूलम् अन्तर-युक्तम् हीनम् तद्-गुण-कार- द्वयम् दलितम्
dvi-kṛti-guṇāt saṃvargāt dvi-antara-vargeṇa saṃyutāt mūlam antara-yuktam hīnam tad-guṇa-kāra- dvayam dalitam
2.25
मूल-फलम् स-फलम् काल-मूल-गुणम् अर्ध-मूल-कृति-युक्तम् तद्-मूलम् मूल- अर्ध-ऊनम् काल-हृतम् स्व-मूल-फलम्
mūla-phalam sa-phalam kāla-mūla-guṇam ardha-mūla-kṛti-yuktam tad-mūlam mūla- ardha-ūnam kāla-hṛtam sva-mūla-phalam
2.26
त्रैराशिक-फल-राशिम् तम् अथ इच्छा-राशिना हतम् @कृत्वा लब्धम् प्रमाण-भजितम् तस्मात् इच्छा-फलम् इदम् @स्यात्
trairāśika-phala-rāśim tam atha icchā-rāśinā hatam @kṛtvā labdham pramāṇa-bhajitam tasmāt icchā-phalam idam @syāt
2.27
छेदास् परस्पर-हतास् @भवन्ति गुण-कार-भाग-हाराणाम् छेद-गुणम् स-छेदम् परस्परम् तत् सवर्णत्वम्
chedās paraspara-hatās @bhavanti guṇa-kāra-bhāga-hārāṇām cheda-guṇam sa-chedam parasparam tat savarṇatvam
2.28
गुण-कारास् भाग-हरास् भाग-हरास् ते @भवन्ति गुण-कारास् यस् क्षेपस् सस् अपचयस् अपचयस् क्षेपस् च विपरीते
guṇa-kārās bhāga-harās bhāga-harās te @bhavanti guṇa-kārās yas kṣepas sas apacayas apacayas kṣepas ca viparīte
2.29
राशि-ऊनम् राशि-ऊनम् गच्छ-धनम् पिण्डितम् पृथक्त्वेन वि- एकेन पदेन हृतम् सर्व-धनम् तत् @भवति एवम्
rāśi-ūnam rāśi-ūnam gaccha-dhanam piṇḍitam pṛthaktvena vi- ekena padena hṛtam sarva-dhanam tat @bhavati evam
2.30
गुलिका-अन्तरेण @विभजेत् द्वयोस् पुरुषयोस् तु रूपक-विशेषम् लब्धम् गुलिका-मूल्यम् यदि अर्थ-कृतम् @भवति तुल्यम्
gulikā-antareṇa @vibhajet dvayos puruṣayos tu rūpaka-viśeṣam labdham gulikā-mūlyam yadi artha-kṛtam @bhavati tulyam
2.31
भक्ते विलोम-विवरे गति-योगेन अनुलोम-विवरे द्वौ गति-अन्तरेण लब्धौ द्वि-योग-कालौ अतीत-ऐष्यौ
bhakte viloma-vivare gati-yogena anuloma-vivare dvau gati-antareṇa labdhau dvi-yoga-kālau atīta-aiṣyau
2.32
अधिक-अग्र-भाग-हारम् @छिन्द्यात् ऊन-अग्र-भाग-हारेण शेष-परस्पर-भक्तम् मति-गुणम् अग्र-अन्तरे क्षिप्तम्
adhika-agra-bhāga-hāram @chindyāt ūna-agra-bhāga-hāreṇa śeṣa-paraspara-bhaktam mati-guṇam agra-antare kṣiptam
2.33
अधस्-उपरि-गुणितम् अन्त्य-युज्-ऊन-अग्र-छेद-भाजिते शेषम् अधिक-अग्र-छेद-गुणम् द्वि-छेद-अग्रम् अधिक-अग्र-युतम्
adhas-upari-guṇitam antya-yuj-ūna-agra-cheda-bhājite śeṣam adhika-agra-cheda-guṇam dvi-cheda-agram adhika-agra-yutam
2.22
काष्ठ-मयम् सम-वृत्तम् समन्ततस् सम-गुरुम् लघुम् गोलम्
kāṣṭha-mayam sama-vṛttam samantatas sama-gurum laghum golam
Pāda 3
3.1
काल-क्रिया-पाद वर्षम् द्वादश-मासास् त्रिंशत्-दिवसस् @भवेत् सस् मासस् तु षष्टिस् नाड्यस् दिवसस् षष्टिस् च विनाडिका नाडी
kāla-kriyā-pāda varṣam dvādaśa-māsās triṃśat-divasas @bhavet sas māsas tu ṣaṣṭis nāḍyas divasas ṣaṣṭis ca vināḍikā nāḍī
3.2
गुरु-अक्षराणि षष्टिस् विनाडिका आर्क्षी षट् एव वा प्राणास् एवम् काल-विभागस् क्षेत्र-विभागस् तथा भ-गणात्
guru-akṣarāṇi ṣaṣṭis vināḍikā ārkṣī ṣaṭ eva vā prāṇās evam kāla-vibhāgas kṣetra-vibhāgas tathā bha-gaṇāt
3.3
भ-गणास् द्वयोस् द्वयोस् ये विशेष-शेषास् युगे द्वि-योगास् ते रवि-शशि-नक्षत्र-गणास् सम्मिश्रास् च व्यतीपातास्
bha-gaṇās dvayos dvayos ye viśeṣa-śeṣās yuge dvi-yogās te ravi-śaśi-nakṣatra-gaṇās sammiśrās ca vyatīpātās
3.4
स्व-उच्च-भ-गणास् स्व-भ-गणैस् विशेषितास् स्व-उच्च-नीच-परिवर्तास् गुरु-भ-गणास् राशि-गुणास् अश्वयुज-आद्यास् गुरोर् अब्दास्
sva-ucca-bha-gaṇās sva-bha-gaṇais viśeṣitās sva-ucca-nīca-parivartās guru-bha-gaṇās rāśi-guṇās aśvayuja-ādyās guror abdās
3.5
रवि-भ-गणास् रवि-अब्दास् रवि-शशि-योगास् @भवन्ति शशि-मासास् रवि-भू-योगास् दिवसास् भ-आवर्तास् च अपि नाक्षत्रास्
ravi-bha-gaṇās ravi-abdās ravi-śaśi-yogās @bhavanti śaśi-māsās ravi-bhū-yogās divasās bha-āvartās ca api nākṣatrās
3.6
अधिमासकास् युगे ते रवि-मासेभ्यस् अधिकास् तु ये चान्द्रास् शशि-दिवसास् विज्ञेयास् भू-दिवस-ऊनास् तिथि-प्रलयास्
adhimāsakās yuge te ravi-māsebhyas adhikās tu ye cāndrās śaśi-divasās vijñeyās bhū-divasa-ūnās tithi-pralayās
3.7
रवि-वर्षम् मानुष्यम् तत् अपि त्रिंशत्-गुणम् @भवति पित्र्यम् पित्र्यम् द्वादश-गुणितम् दिव्यम् वर्षम् विनिर्दिष्टम्
ravi-varṣam mānuṣyam tat api triṃśat-guṇam @bhavati pitryam pitryam dvādaśa-guṇitam divyam varṣam vinirdiṣṭam
3.8
दिव्यम् वर्ष- सहस्रम् ग्रह-सामान्यम् युगम् द्वि-5षट्क-गुणम् अष्ट-उत्तरम् सहस्रम् ब्राह्मस् दिवसस् ग्रह-युगानाम्
divyam varṣa- sahasram graha-sāmānyam yugam dvi-5ṣaṭka-guṇam aṣṭa-uttaram sahasram brāhmas divasas graha-yugānām
3.9
उत्सर्पिणी युग- अर्धम् पश्चात् अपसर्पिणी युग- अर्धम् च मध्ये युगस्य सुषमा आदौ अन्ते दुष्षमा इन्दु-उच्चात्
utsarpiṇī yuga- ardham paścāt apasarpiṇī yuga- ardham ca madhye yugasya suṣamā ādau ante duṣṣamā indu-uccāt
3.10
षष्टि-अब्दानाम् षष्टिस् यदा व्यतीतास् त्रयस् च युग-पादास् त्रि-अधिका विंशतिस् अब्दास् तदा इह मम जन्मनस् अतीतास्
ṣaṣṭi-abdānām ṣaṣṭis yadā vyatītās trayas ca yuga-pādās tri-adhikā viṃśatis abdās tadā iha mama janmanas atītās
3.11
युग-वर्ष-मास-दिवसास् समम् प्रवृत्तास् तु चैत्र-शुक्ल-आदेस् कालस् अयम् अनादि-अन्तस् ग्रह-भैस् @अनुमीयते क्षेत्रे
yuga-varṣa-māsa-divasās samam pravṛttās tu caitra-śukla-ādes kālas ayam anādi-antas graha-bhais @anumīyate kṣetre
3.12
षष्ट्या सूर्य-अब्दानाम् @प्रपूरयन्ति ग्रहास् भ-परिणाहम् दिव्येन नभस्-परिधिम् समम् भ्रमन्तस् स्व-कक्ष्यासु
ṣaṣṭyā sūrya-abdānām @prapūrayanti grahās bha-pariṇāham divyena nabhas-paridhim samam bhramantas sva-kakṣyāsu
3.13
मण्डलम् अल्पम् अधस्तात् कालेन अल्पेन @पूरयति चन्द्रस् उपरिष्टात् सर्वेषाम् महत् च महता शनैश्चारी
maṇḍalam alpam adhastāt kālena alpena @pūrayati candras upariṣṭāt sarveṣām mahat ca mahatā śanaiścārī
3.14
अल्पे हि मण्डले अल्पा महति महान्तस् च राशयस् ज्ञेयास् अंशास् कलास् तथा एवम् विभाग-तुल्यास् स्व-कक्ष्यासु
alpe hi maṇḍale alpā mahati mahāntas ca rāśayas jñeyās aṃśās kalās tathā evam vibhāga-tulyās sva-kakṣyāsu
3.15
भानाम् अधस् शनैश्चर-सुरगुरु-भौम-अर्क-शुक्र-बुध-चन्द्रास् एषाम् अधस् च भूमिस् मेधी-भूता ख-मध्य-स्था
bhānām adhas śanaiścara-suraguru-bhauma-arka-śukra-budha-candrās eṣām adhas ca bhūmis medhī-bhūtā kha-madhya-sthā
3.16
सप्त एते होरा-ईशास् शनैश्चर-आद्यास् यथा-क्रमम् शीघ्रास् शीघ्र-क्रमात् चतुर्थास् @भवन्ति सूर्य-उदयात् दिनपास्
sapta ete horā-īśās śanaiścara-ādyās yathā-kramam śīghrās śīghra-kramāt caturthās @bhavanti sūrya-udayāt dinapās
3.17
कक्ष्या-प्रतिमण्डल-गास् @भ्रमन्ति सर्वे ग्रहास् स्व-चारेण मन्द-उच्चात् अनुलोमम् प्रतिलोमम् च एव शीघ्र-उच्चात्
kakṣyā-pratimaṇḍala-gās @bhramanti sarve grahās sva-cāreṇa manda-uccāt anulomam pratilomam ca eva śīghra-uccāt
3.18
कक्ष्या-मण्डल-तुल्यम् स्वम् स्वम् प्रतिमण्डलम् @भवति एषाम् प्रतिमण्डलस्य मध्यम् घन-भू-मध्यात् अतिक्रान्तम्
kakṣyā-maṇḍala-tulyam svam svam pratimaṇḍalam @bhavati eṣām pratimaṇḍalasya madhyam ghana-bhū-madhyāt atikrāntam
3.19
प्रतिमण्डल-भू-विवरम् व्यास- अर्धम् स्व-उच्च-नीच-वृत्तस्य वृत्त-परिधौ ग्रहास् ते मध्यम-चारात् @भ्रमन्ति एवम्
pratimaṇḍala-bhū-vivaram vyāsa- ardham sva-ucca-nīca-vṛttasya vṛtta-paridhau grahās te madhyama-cārāt @bhramanti evam
3.20
यस् शीघ्र-गतिस् स्व-उच्चात् प्रतिलोम-गतिस् स्व-वृत्त-कक्ष्यायाम् अनुलोम-गतिस् वृत्ते मन्द-गतिस् यस् ग्रहस् @भवति
yas śīghra-gatis sva-uccāt pratiloma-gatis sva-vṛtta-kakṣyāyām anuloma-gatis vṛtte manda-gatis yas grahas @bhavati
3.21
अनुलोम-गानि मन्दात् शीघ्रात् प्रतिलोम-गानि वृत्तानि कक्ष्या-मण्डल-लग्न-स्व-वृत्त-मध्ये ग्रहस् मध्यस्
anuloma-gāni mandāt śīghrāt pratiloma-gāni vṛttāni kakṣyā-maṇḍala-lagna-sva-vṛtta-madhye grahas madhyas
3.22
क्षय-धन-धन-क्षयास् @स्युर् मन्द-उच्चात् व्यत्ययेन शीघ्र-उच्चात् शनि-गुरु-कुजेषु मन्दात् अर्धम् ऋणम् धनम् @भवति पूर्वे
kṣaya-dhana-dhana-kṣayās @syur manda-uccāt vyatyayena śīghra-uccāt śani-guru-kujeṣu mandāt ardham ṛṇam dhanam @bhavati pūrve
3.23
मन्द-उच्चात् शीघ्र-उच्चात् अर्धम् ऋणम् धनम् ग्रहेषु मन्देषु मन्द-उच्चात् स्फुट-मध्यास् शीघ्र-उच्चात् च स्फुटास् ज्ञेयास्
manda-uccāt śīghra-uccāt ardham ṛṇam dhanam graheṣu mandeṣu manda-uccāt sphuṭa-madhyās śīghra-uccāt ca sphuṭās jñeyās
3.24
शीघ्र-उच्चात् अर्ध-ऊनम् कर्तव्यम् ऋणम् धनम् स्व-मन्द-उच्चे स्फुट-मध्यौ तु भृगु-बुधौ सिद्धात् मन्दात् स्फुटौ @भवतस्
śīghra-uccāt ardha-ūnam kartavyam ṛṇam dhanam sva-manda-ucce sphuṭa-madhyau tu bhṛgu-budhau siddhāt mandāt sphuṭau @bhavatas
3.25
भू-तारा-ग्रह-विवरम् व्यास- अर्ध-हृतस् स्व-कर्ण-संवर्गस् कक्ष्यायाम् ग्रह-वेगस् यस् @भवति सस् मन्द-नीच-उच्चे
bhū-tārā-graha-vivaram vyāsa- ardha-hṛtas sva-karṇa-saṃvargas kakṣyāyām graha-vegas yas @bhavati sas manda-nīca-ucce
Pāda 4
4.1
गोल-पाद मेष-आदेस् कन्या-अन्तम् समम् उदच्-अपमण्डल- अर्धम् अपयातम् तौल्य-आदेस् मीन-अन्तम् शेष- अर्धम् दक्षिणेन एव
gola-pāda meṣa-ādes kanyā-antam samam udac-apamaṇḍala- ardham apayātam taulya-ādes mīna-antam śeṣa- ardham dakṣiṇena eva
4.2
तारा-ग्रह-इन्दु-पातास् @भ्रमन्ति अजस्रम् अपमण्डले अर्कस् च अर्कात् च मण्डल- अर्धे @भ्रमति हि तस्मिन् क्षिति-छाया
tārā-graha-indu-pātās @bhramanti ajasram apamaṇḍale arkas ca arkāt ca maṇḍala- ardhe @bhramati hi tasmin kṣiti-chāyā
4.3
अपमण्डलस्य चन्द्रस् पातात् @याति उत्तरेण दक्षिण-तस् कुज-गुरु-कोणास् च एवम् शीघ्र-उच्चेन अपि बुध-शुक्रौ
apamaṇḍalasya candras pātāt @yāti uttareṇa dakṣiṇa-tas kuja-guru-koṇās ca evam śīghra-uccena api budha-śukrau
4.4
चन्द्रस् अंशैस् द्वादशभिस् अविक्षिप्तस् अर्क-अन्तर-स्थितस् दृश्यस् नवभिस् भृगुस् भृगोस् तैस् द्वि-अधिकैस् द्वि-अधिकैस् यथा श्लक्ष्णास्
candras aṃśais dvādaśabhis avikṣiptas arka-antara-sthitas dṛśyas navabhis bhṛgus bhṛgos tais dvi-adhikais dvi-adhikais yathā ślakṣṇās
4.5
भू-ग्रह-भानाम् गोल- अर्धानि स्व-छायया वि-वर्णानि अर्धानि यथा-सारम् सूर्य-अभिमुखानि @दीप्यन्ते
bhū-graha-bhānām gola- ardhāni sva-chāyayā vi-varṇāni ardhāni yathā-sāram sūrya-abhimukhāni @dīpyante
4.6
वृत्त-भ-पञ्जर-मध्ये कक्ष्या-परिवेष्टितस् ख-मध्य-गतस् मृद्-जल-शिखि-वायु-मयस् भू-गोलस् सर्वतस् वृत्तस्
vṛtta-bha-pañjara-madhye kakṣyā-pariveṣṭitas kha-madhya-gatas mṛd-jala-śikhi-vāyu-mayas bhū-golas sarvatas vṛttas
4.7
यद्-वत् कदम्ब-पुष्प-ग्रन्थिस् प्रचितस् समन्ततस् कुसुमैस् तद्-वत् हि सर्व-सत्त्वैस् जल-जैस् स्थल-जैस् च भू-गोलस्
yad-vat kadamba-puṣpa-granthis pracitas samantatas kusumais tad-vat hi sarva-sattvais jala-jais sthala-jais ca bhū-golas
4.8
ब्रह्म-दिवसेन भूमेस् उपरिष्टात् योजनम् @भवति वृद्धिस् दिन-तुल्यया एक-रात्र्या मृद्-उपचिताया @भवति हानिस्
brahma-divasena bhūmes upariṣṭāt yojanam @bhavati vṛddhis dina-tulyayā eka-rātryā mṛd-upacitāyā @bhavati hānis
4.9
अनुलोम-गतिस् नौ-स्थस् @पश्यति अचलम् विलोम-गम् यद्-वत् अचलानि भानि तद्-वत् सम-पश्चिम-गानि लङ्कायाम्
anuloma-gatis nau-sthas @paśyati acalam viloma-gam yad-vat acalāni bhāni tad-vat sama-paścima-gāni laṅkāyām
4.10
उदय-अस्तमय-निमित्तम् नित्यम् प्रवहेण वायुना क्षिप्तस् लङ्का-सम-पश्चिम-गस् भ-पञ्जरस् स-ग्रहस् @भ्रमति
udaya-astamaya-nimittam nityam pravaheṇa vāyunā kṣiptas laṅkā-sama-paścima-gas bha-pañjaras sa-grahas @bhramati
4.11
मेरुस् योजन-मात्रस् प्रभा-करस् हिम-वता परिक्षिप्तस् नन्दन-वनस्य मध्ये रत्न-मयस् सर्व-तस् वृत्तस्
merus yojana-mātras prabhā-karas hima-vatā parikṣiptas nandana-vanasya madhye ratna-mayas sarva-tas vṛttas
4.12
स्वर्-मेरू स्थल-मध्ये नरकस् बडवा-मुखम् च जल-मध्ये अमर-मरास् @मन्यन्ते परस्परम् अधस्-स्थितास् नियतम्
svar-merū sthala-madhye narakas baḍavā-mukham ca jala-madhye amara-marās @manyante parasparam adhas-sthitās niyatam
4.13
उदयस् यस् लङ्कायाम् सस् अस्तमयस् सवितुर् एव सिद्ध-पुरे मध्य-अह्नस् यम-कोट्याम् रोमक-विषये अर्ध-रात्रस् @स्यात्
udayas yas laṅkāyām sas astamayas savitur eva siddha-pure madhya-ahnas yama-koṭyām romaka-viṣaye ardha-rātras @syāt
4.14
स्थल-जल-मध्यात् लङ्का भू-कक्ष्यायास् @भवेत् चतुर्-भागे उज्जयिनी लङ्कायास् तद्- चतुर्-अंशे सम-उत्तरतस्
sthala-jala-madhyāt laṅkā bhū-kakṣyāyās @bhavet catur-bhāge ujjayinī laṅkāyās tad- catur-aṃśe sama-uttaratas
4.15
भू-व्यास- अर्धेन ऊनम् दृश्यम् देशात् समात् भ-गोल- अर्धम् अर्धम् भूमि-छन्नम् भू-व्यास- अर्ध-अधिकम् च एव
bhū-vyāsa- ardhena ūnam dṛśyam deśāt samāt bha-gola- ardham ardham bhūmi-channam bhū-vyāsa- ardha-adhikam ca eva
4.16
देवास् @पश्यन्ति भ-गोल- अर्धम् उदच्-मेरु-संस्थितास् सव्यम् अर्धम् तु अपसव्य-गतम् दक्षिण-बडवा-मुखे प्रेतास्
devās @paśyanti bha-gola- ardham udac-meru-saṃsthitās savyam ardham tu apasavya-gatam dakṣiṇa-baḍavā-mukhe pretās
4.17
रवि-वर्ष- अर्धम् देवास् @पश्यन्ति उदितम् रविम् तथा प्रेतास् शशि-मास- अर्धम् पितरस् शशि-गास् कु-दिन- अर्धम् इह मनु-जास्
ravi-varṣa- ardham devās @paśyanti uditam ravim tathā pretās śaśi-māsa- ardham pitaras śaśi-gās ku-dina- ardham iha manu-jās
4.18
पूर्व-अपरम् अधस्-ऊर्ध्वम् मण्डलम् अथ दक्षिण-उत्तरम् च एव क्षिति-जम् सम-पार्श्व-स्थम् भानाम् यत्र उदय-अस्तमयौ
pūrva-aparam adhas-ūrdhvam maṇḍalam atha dakṣiṇa-uttaram ca eva kṣiti-jam sama-pārśva-stham bhānām yatra udaya-astamayau
4.19
पूर्व-अपर-दिश्-लग्नम् क्षिति-जात् अक्ष-अग्रयोस् च लग्नम् यत् उन्मण्डलम् @भवेत् तत् क्षय-वृद्धी यत्र दिवस-निशोस्
pūrva-apara-diś-lagnam kṣiti-jāt akṣa-agrayos ca lagnam yat unmaṇḍalam @bhavet tat kṣaya-vṛddhī yatra divasa-niśos
4.20
पूर्व-अपर-दिश्-रेखा अधस् च ऊर्ध्वा दक्षिण-उत्तर-स्था च एतासाम् सम्पातस् द्रष्टा यस्मिन् @भवेत् देशे
pūrva-apara-diś-rekhā adhas ca ūrdhvā dakṣiṇa-uttara-sthā ca etāsām sampātas draṣṭā yasmin @bhavet deśe
4.21
ऊर्ध्वम् अधस्तात् द्रष्टुर् ज्ञेयम् दृश्-मण्डलम् ग्रह-अभिमुखम् दृश्-क्षेप-मण्डलम् अपि प्राच्-लग्नम् @स्यात् त्रि-राशि-ऊनम्
ūrdhvam adhastāt draṣṭur jñeyam dṛś-maṇḍalam graha-abhimukham dṛś-kṣepa-maṇḍalam api prāc-lagnam @syāt tri-rāśi-ūnam
4.22
पारत-तैल-जलैस् तम् @भ्रमयेत् स्व-धिया च काल-समम्
pārata-taila-jalais tam @bhramayet sva-dhiyā ca kāla-samam
4.23
दृश्-गोल- अर्ध-कपाले ज्या- अर्धेन @विकल्पयेत् भ-गोल- अर्धम् विषुवत्-जीवा-अक्ष-भुजा तस्यास् तु अवलम्बक्स् कोटिस्
dṛś-gola- ardha-kapāle jyā- ardhena @vikalpayet bha-gola- ardham viṣuvat-jīvā-akṣa-bhujā tasyās tu avalambaks koṭis
4.24
इष्ट-अपक्रम-वर्गम् व्यास- अर्ध-कृतेस् @विशोध्य यत् मूलम् विषुवत्-उदच्-दक्षिणतस् तत् अहोरात्र- अर्ध-विष्कम्भस्
iṣṭa-apakrama-vargam vyāsa- ardha-kṛtes @viśodhya yat mūlam viṣuvat-udac-dakṣiṇatas tat ahorātra- ardha-viṣkambhas
4.25
इष्ट-ज्या-गुणितम् अहोरात्र-व्यास- अर्धम् एव काष्ठ-अन्त्यम् स्व-अहोरात्र- अर्ध-हृतम् फलम् अजात् लङ्का-उदय-प्राच्-ज्यास्
iṣṭa-jyā-guṇitam ahorātra-vyāsa- ardham eva kāṣṭha-antyam sva-ahorātra- ardha-hṛtam phalam ajāt laṅkā-udaya-prāc-jyās
4.26
इष्ट-अपक्रम-गुणिताम् अक्ष-ज्याम् लम्बकेन @हृत्वा या स्व-अहोरात्रे क्षिति-जा क्षय-वृद्धि-ज्या दिन-निशोस् सा
iṣṭa-apakrama-guṇitām akṣa-jyām lambakena @hṛtvā yā sva-ahorātre kṣiti-jā kṣaya-vṛddhi-jyā dina-niśos sā
4.27
@उदयति हि चक्र-पादस् चर-#दल-हीनेन दिवस-#पादेन प्रथमस् अन्त्यस् च अथ अन्यौ तद्-सहितेन क्रम-उत्क्रमशस्
@udayati hi cakra-pādas cara-#dala-hīnena divasa-#pādena prathamas antyas ca atha anyau tad-sahitena krama-utkramaśas
4.28
स्व-अहोरात्र-इष्ट-ज्या क्षिति-जात् अवलम्बक-आहताम् @कृत्वा विष्कम्भ- अर्ध-विभक्ते दिनस्य गत-शेष्सयोस् शङ्कुस्
sva-ahorātra-iṣṭa-jyā kṣiti-jāt avalambaka-āhatām @kṛtvā viṣkambha- ardha-vibhakte dinasya gata-śeṣsayos śaṅkus
4.29
विषुवत्-जीवा-गुणितस् स्व-इष्टस् शङ्कुस् स्व-लम्बकेन हृतस् अस्तमय-उदय-सूत्रात् दक्षिणतस् सूर्य-शङ्कु-अग्रम्
viṣuvat-jīvā-guṇitas sva-iṣṭas śaṅkus sva-lambakena hṛtas astamaya-udaya-sūtrāt dakṣiṇatas sūrya-śaṅku-agram
4.30
परम-अपक्रम-जीवाम् इष्ट-ज्या- अर्ध-आहताम् ततस् @विभजेत् ज्या लम्बकेन लब्धा अर्क-अग्रा पूर्व-अपरे क्षिति-जे
parama-apakrama-jīvām iṣṭa-jyā- ardha-āhatām tatas @vibhajet jyā lambakena labdhā arka-agrā pūrva-apare kṣiti-je
4.31
सा विषुवत्-ज्या-ऊना चेद् विषुवत्-उदच्-लम्बकेन सङ्गुणिता विषुवत्-ज्यया विभक्ता लब्धस् पूर्व-अपरे शङ्कुस्
sā viṣuvat-jyā-ūnā ced viṣuvat-udac-lambakena saṅguṇitā viṣuvat-jyayā vibhaktā labdhas pūrva-apare śaṅkus
4.32
क्षिति-जात् उन्नत-भागानाम् या ज्या सा परस् @भवेत् शङ्कुस् मध्यात् नत-भाग-ज्या छाया शङ्कोस् तु तस्य एव
kṣiti-jāt unnata-bhāgānām yā jyā sā paras @bhavet śaṅkus madhyāt nata-bhāga-jyā chāyā śaṅkos tu tasya eva
4.33
मध्य-ज्या-उदय-जीवा-संवर्गे व्यास-#दल-हृते यत् @स्यात् तद्-मध्य-ज्या-कृत्योस् विशेष-मूलम् स्व-दृश्-क्षेपस्
madhya-jyā-udaya-jīvā-saṃvarge vyāsa-#dala-hṛte yat @syāt tad-madhya-jyā-kṛtyos viśeṣa-mūlam sva-dṛś-kṣepas
4.34
दृश्-दृश्-क्षेप-कृति-विशेषितस्य मूलम् स्व-दृश्-गतिस् कु-वशात् क्षिति-जे स्वा दृश्-छाया भू-व्यास- अर्धम् नभस्-मध्यात्
dṛś-dṛś-kṣepa-kṛti-viśeṣitasya mūlam sva-dṛś-gatis ku-vaśāt kṣiti-je svā dṛś-chāyā bhū-vyāsa- ardham nabhas-madhyāt
4.35
विक्षेप-गुण-अक्ष-ज्या लम्बक-भक्ता @भवेत् ऋणम् उदच्-स्थे उदये धनम् अस्तमये दक्षिण-गे धनम् ऋणम् चन्द्रे
vikṣepa-guṇa-akṣa-jyā lambaka-bhaktā @bhavet ṛṇam udac-sthe udaye dhanam astamaye dakṣiṇa-ge dhanam ṛṇam candre
4.36
विक्षेप-अपक्रम-गुणम् उत्क्रमणम् विस्तर- अर्ध-कृति-भक्तम् उदच्-ऋण-धनम् उदच्-अयने दक्षिण-गे धनम् ऋणम् याम्ये
vikṣepa-apakrama-guṇam utkramaṇam vistara- ardha-kṛti-bhaktam udac-ṛṇa-dhanam udac-ayane dakṣiṇa-ge dhanam ṛṇam yāmye
4.37
चन्द्रस् जलम् अर्कस् अग्निस् मृद्-भू-छाया अपि या तमस् तत् हि @छादयति शशी सूर्यम् शशिनम् महती च भू-छाया
candras jalam arkas agnis mṛd-bhū-chāyā api yā tamas tat hi @chādayati śaśī sūryam śaśinam mahatī ca bhū-chāyā
4.38
स्फुट-शशि-मास-अन्ते अर्कम् पात-आसन्नस् यदा @प्रविशति इन्दुस् भू-छायाम् पक्ष-अन्ते तदा अधिक-ऊनम् ग्रहण-मध्यम्
sphuṭa-śaśi-māsa-ante arkam pāta-āsannas yadā @praviśati indus bhū-chāyām pakṣa-ante tadā adhika-ūnam grahaṇa-madhyam
4.39
भू-रवि-विवरम् @विभजेत् भू-गुणितम् तु रवि-भू-विशेषेण भू-छाया-दीर्घत्वम् लब्धम् भू-गोल-विष्कम्भात्
bhū-ravi-vivaram @vibhajet bhū-guṇitam tu ravi-bhū-viśeṣeṇa bhū-chāyā-dīrghatvam labdham bhū-gola-viṣkambhāt
4.40
छाया-अग्र-चन्द्र-विवरम् भू-विष्कम्भेण तत् समभ्यस्तम् भू-छायया विभक्तम् @विद्यात् तमसस् स्व-विष्कम्भम्
chāyā-agra-candra-vivaram bhū-viṣkambheṇa tat samabhyastam bhū-chāyayā vibhaktam @vidyāt tamasas sva-viṣkambham
4.41
तद्-शशि-सम्पर्क- अर्ध-कृतेस् शशि-विक्षेप-वर्गितम् शोध्यम् स्थिति- अर्धम् अस्य मूलम् ज्ञेयम् चन्द्र-अर्क-दिन-भोगात्
tad-śaśi-samparka- ardha-kṛtes śaśi-vikṣepa-vargitam śodhyam sthiti- ardham asya mūlam jñeyam candra-arka-dina-bhogāt
4.42
चन्द्र-व्यास- अर्ध-ऊनस्य वर्गितम् यत् तमस्-मय- अर्धस्य विक्षेप-कृति-विहीनम् तस्मात् मूलम् विमर्द- अर्धम्
candra-vyāsa- ardha-ūnasya vargitam yat tamas-maya- ardhasya vikṣepa-kṛti-vihīnam tasmāt mūlam vimarda- ardham
4.43
तमसस् विष्कम्भ- अर्धम् शशि-विष्कम्भ- अर्ध-वर्जितम् @अपोह्य विक्षेपात् यत् शेषम् न @गृह्यते तत् शशाङ्कस्य
tamasas viṣkambha- ardham śaśi-viṣkambha- ardha-varjitam @apohya vikṣepāt yat śeṣam na @gṛhyate tat śaśāṅkasya
4.44
विक्षेप-वर्ग-सहितात् स्थिति-मध्यात् इष्ट-वर्जितात् मूलम् सम्पर्क- अर्धात् शोध्यम् शेषस् तात्कालिकस् ग्रासस्
vikṣepa-varga-sahitāt sthiti-madhyāt iṣṭa-varjitāt mūlam samparka- ardhāt śodhyam śeṣas tātkālikas grāsas
4.45
मध्य-अह्न-उत्क्रम-गुणितस् अक्षस् दक्षिणतस् अर्ध-विस्तर-हृतस् दिक् स्थिति- अर्धात् च अर्क-इन्द्वोस् त्रि-राशि-सहित-अयनात् स्पर्शे
madhya-ahna-utkrama-guṇitas akṣas dakṣiṇatas ardha-vistara-hṛtas dik sthiti- ardhāt ca arka-indvos tri-rāśi-sahita-ayanāt sparśe
4.46
प्रग्रहण-अन्ते धूम्रस् खण्ड-ग्रहणे शशी @भवति कृष्णस् सर्व-ग्रासे कपिलस् स-कृष्ण-ताम्रस् तमस्-मध्ये
pragrahaṇa-ante dhūmras khaṇḍa-grahaṇe śaśī @bhavati kṛṣṇas sarva-grāse kapilas sa-kṛṣṇa-tāmras tamas-madhye
4.47
सूर्य-इन्दु-परिधि-योगे अर्क- अष्टम-भागस् @भवति अनादेश्यस् भानोस् भास्वर-भावात् सु-अच्छ-तनुत्वात् च शशि-परिधेस्
sūrya-indu-paridhi-yoge arka- aṣṭama-bhāgas @bhavati anādeśyas bhānos bhāsvara-bhāvāt su-accha-tanutvāt ca śaśi-paridhes
4.48
क्षिति-रवि-योगात् दिन-कृत् रवि-इन्दु-योगात् @प्रसाधयेत् च इन्दुम् शशि-तारा-ग्रह-योगात् तथा एव तारा-ग्रहास् सर्वे
kṣiti-ravi-yogāt dina-kṛt ravi-indu-yogāt @prasādhayet ca indum śaśi-tārā-graha-yogāt tathā eva tārā-grahās sarve
4.49
सत्-असत्-ज्ञान-समुद्रात् समुद्धृतम् ब्रह्मणस् प्रसादेन सत्-ज्ञान-उत्तम-रत्नम् मया निमग्नम् स्व-मति-नावा
sat-asat-jñāna-samudrāt samuddhṛtam brahmaṇas prasādena sat-jñāna-uttama-ratnam mayā nimagnam sva-mati-nāvā
4.50
आर्यभटीयम् नाम्ना पूर्वम् स्वायम्भुअवम् सदा नित्यम् सु-कृत-आयुषोस् प्रणाशम् @कुरुते प्रतिकञ्चुकम् यस् अस्य
āryabhaṭīyam nāmnā pūrvam svāyambhuavam sadā nityam su-kṛta-āyuṣos praṇāśam @kurute pratikañcukam yas asya