1. Āśvalāyana Gṛhyasūtra

1.1

उक्तानिवैतानिकानिगृह्यानिवक्ष्यामः. (

uktānivaitānikānigṛhyānivakṣyāmaḥ. (

---

1.1

-1) त्रयःपाकयज्ञाःहुताग्नौहूयमानानग्नौप्रहुताब्राह्मणभोजनेब्रह्मणिहुताः. (

-1) trayaḥpākayajñāḥhutāgnauhūyamānānagnauprahutābrāhmaṇabhojanebrahmaṇihutāḥ. (

---

1.1

-2) अथाप्यृचोदाहरन्ति. .यःसमिधयाहुतीयोवेदेनेति. (

-2) athāpyṛcodāharanti. .yaḥsamidhayāhutīyovedeneti. (

---

1.1

-3) समिधमेवापिश्रद्दधानादधन्मन्येतयजेदमितिनमस्तस्मैयाहुत्यायोवेदेनेतिविद्ययाएवाप्यस्तिप्रीतिस्तदेतत्पश्यन्नृषिरुवाच. (

-3) samidhamevāpiśraddadhānādadhanmanyetayajedamitinamastasmaiyāhutyāyovedenetividyayāevāpyastiprītistadetatpaśyannṛṣiruvāca. (

---

1.1

-4अ) अगोरुधायगविषेद्युक्षायदस्म्यम्वचः. .घृतात्स्वादीयोमधुनश्चवोचतेति. .वचैवमेदम्घृताच्चमह्दुनश्चस्वादीयोअस्तिप्रीतिःस्वादीयोअस्त्वित्येवतदाह. (

-4a) agorudhāyagaviṣedyukṣāyadasmyamvacaḥ. .ghṛtātsvādīyomadhunaścavocateti. .vacaivamedamghṛtāccamahdunaścasvādīyoastiprītiḥsvādīyoastvityevatadāha. (

---

1.1

-4ब्) .आतेअग्न.>.ऋचाहविर्हृदातष्टम्भरामसि. .तेतेभवन्तूक्षणर्षभासोवशाउतेति. .एतैवमोक्षाणश्चर्षभाश्चवशाश्चभवन्तियेमम्स्वाध्यायमधीयतेति. (

-4b) .āteagna.>.ṛcāhavirhṛdātaṣṭambharāmasi. .tetebhavantūkṣaṇarṣabhāsovaśāuteti. .etaivamokṣāṇaścarṣabhāścavaśāścabhavantiyemamsvādhyāyamadhīyateti. (

---

1.1

-4च्) .योनमसास्वध्वरेतिनमस्कारेणवैखल्वपिनवैदेवानमस्कारमतियज्ञोवैनमेतिहिब्राह्मणम्भवति. (

-4c) .yonamasāsvadhvaretinamaskāreṇavaikhalvapinavaidevānamaskāramatiyajñovainametihibrāhmaṇambhavati. (

---

1.2

-4द्) अथसायम्प्रातःसिद्धस्यहविष्यस्यजुहुयात्. (

-4d) athasāyamprātaḥsiddhasyahaviṣyasyajuhuyāt. (

---

1.2

-1) अग्निहोत्रदेवतेभ्यःसोमायवनस्पतयेअग्नीषोमाभ्यामिन्राग्निभ्याम्द्यावापृथिवीभ्याम्धन्वन्तरयेन्द्रायविश्वेभ्योदेवेभ्योब्रह्मणे. (

-1) agnihotradevatebhyaḥsomāyavanaspatayeagnīṣomābhyāminrāgnibhyāmdyāvāpṛthivībhyāmdhanvantarayendrāyaviśvebhyodevebhyobrahmaṇe. (

---

1.2

-2) स्वाहाइत्यथबलिहरणम्. (

-2) svāhāityathabaliharaṇam. (

---

1.2

-3) एताभ्यश्चैवदेवताभ्योअद्भ्यौषधिवनस्पतिभ्योगृहायगृहदेवताभ्योवास्तुदेवताभ्यः. (

-3) etābhyaścaivadevatābhyoadbhyauṣadhivanaspatibhyogṛhāyagṛhadevatābhyovāstudevatābhyaḥ. (

---

1.2

-4) इन्द्रायेन्द्रपुरुषेभ्योयमाययमपुरुषेभ्योवरुणायवरुणपुरुषेभ्यःसोमायसोमपुरुषेभ्येतिप्रदितिशम्. (

-4) indrāyendrapuruṣebhyoyamāyayamapuruṣebhyovaruṇāyavaruṇapuruṣebhyaḥsomāyasomapuruṣebhyetipraditiśam. (

---

1.2

-5) ब्रह्मणेब्रह्मपुरुषेभ्येतिमध्ये. (

-5) brahmaṇebrahmapuruṣebhyetimadhye. (

---

1.2

-6) विश्वेभ्योदेवेभ्यःसर्वेभ्योभूतेभ्योदिवाचारिभ्येतिदिवा. (

-6) viśvebhyodevebhyaḥsarvebhyobhūtebhyodivācāribhyetidivā. (

---

1.2

-7) नक्तम्चारिभ्येतिनक्तम्. (

-7) naktamcāribhyetinaktam. (

---

1.2

-8) रक्षोभ्येत्युत्तरतः. (

-8) rakṣobhyetyuttarataḥ. (

---

1.2

-9) स्वधापितृभ्येतिप्राचीनावीतीशेषम्दक्षिणानिनयेत्. (

-9) svadhāpitṛbhyetiprācīnāvītīśeṣamdakṣiṇāninayet. (

---

1.3

-10) अथखलुयत्रक्वचहोष्यन्त्स्यादिषुमात्रावरम्सर्वतःस्थण्डिलमुपलिप्योल्लिख्यषट्लेखाउदगायताम्पश्चात्प्रागायतेनानान्तयोस्तिस्रोमध्येतदभ्युक्ष्याग्निम्प्रतिष्ठाप्यान्वाधायपरिसमुह्यपरिस्तीर्यपुरस्ताद्दक्षिणतःपश्चादुत्तरतेत्युदक्संस्थम्तूष्णीम्पर्युक्षणम्. (

-10) athakhaluyatrakvacahoṣyantsyādiṣumātrāvaramsarvataḥsthaṇḍilamupalipyollikhyaṣaṭlekhāudagāyatāmpaścātprāgāyatenānāntayostisromadhyetadabhyukṣyāgnimpratiṣṭhāpyānvādhāyaparisamuhyaparistīryapurastāddakṣiṇataḥpaścāduttaratetyudaksaṃsthamtūṣṇīmparyukṣaṇam. (

---

1.3

-1) पवित्राभ्यामाज्यस्योत्पवनम्. (

-1) pavitrābhyāmājyasyotpavanam. (

---

1.3

-2) अप्रच्छिन्नाग्रावनन्तर्गर्भौप्रादेशमात्रौकुशौनानान्तयोर्गृहीत्वाङ्गुष्ठोपकनिष्ठिकाभ्यामुत्तानाभ्याम्पाणिभ्याम्सवितुष्ट्वाप्रसवोत्पुनाम्यछिद्रेणपवित्रेणवसोःसूर्यस्यरश्मिभिरितिप्रागुत्पुनातिसकृन्मन्त्रेणद्विस्तूष्णीम्. (

-2) apracchinnāgrāvanantargarbhauprādeśamātraukuśaunānāntayorgṛhītvāṅguṣṭhopakaniṣṭhikābhyāmuttānābhyāmpāṇibhyāmsavituṣṭvāprasavotpunāmyachidreṇapavitreṇavasoḥsūryasyaraśmibhiritiprāgutpunātisakṛnmantreṇadvistūṣṇīm. (

---

1.3

-3) कृताकृतमाज्यहोमेषुपरिस्तरणम्. (

-3) kṛtākṛtamājyahomeṣuparistaraṇam. (

---

1.3

-4) तथाआज्यभागौपाकयज्ञेषु. (

-4) tathāājyabhāgaupākayajñeṣu. (

---

1.3

-5) ब्रह्माचधन्वन्तरियज्ञशूलगववर्जम्. (

-5) brahmācadhanvantariyajñaśūlagavavarjam. (

---

1.3

-6) अमुष्मैस्वाहाइतिजुहुयात्. (

-6) amuṣmaisvāhāitijuhuyāt. (

---

1.3

-7) अग्निरिन्द्रःप्रजापतिर्विश्वेदेवाब्रह्माइत्यनादेशे. (

-7) agnirindraḥprajāpatirviśvedevābrahmāityanādeśe. (

---

1.3

-8) एकबर्हिरिध्माज्यस्विष्टकृतःस्युस्तुल्यकालाः. (

-8) ekabarhiridhmājyasviṣṭakṛtaḥsyustulyakālāḥ. (

---

1.3

-9) तदेषाभियज्ञगाथागीयते. .पाकयज्ञान्त्समासाद्यैकाज्यानेकबर्हिषः. .एकस्विष्टकृतःकुर्यान्नानापिसतिदैवतेति. (

-9) tadeṣābhiyajñagāthāgīyate. .pākayajñāntsamāsādyaikājyānekabarhiṣaḥ. .ekasviṣṭakṛtaḥkuryānnānāpisatidaivateti. (

---

1.4

-10) उदगयनापूर्यमाणपक्षेकल्याणेनक्षत्रेचौलकर्मोपनयनगोदानविवाहाः. :(.चौडकर्म.)(

-10) udagayanāpūryamāṇapakṣekalyāṇenakṣatrecaulakarmopanayanagodānavivāhāḥ. :(.cauḍakarma.)(

---

1.4

-1) सार्वकालमेकेविवाहम्. (

-1) sārvakālamekevivāham. (

---

1.4

-2) तेषाम्पुरस्ताच्चतस्राज्याहुतीर्जुहुयात्. (

-2) teṣāmpurastāccatasrājyāhutīrjuhuyāt. (

---

1.4

-4) अग्नायूंसिपवसेतितिसृभिःप्रजापतेनत्वदेतान्यन्येतिच. (

-4) agnāyūṃsipavasetitisṛbhiḥprajāpatenatvadetānyanyetica. (

---

1.4

-4) व्याहृतिभिर्वा. (

-4) vyāhṛtibhirvā. (

---

1.4

-5) समुच्चयमेके. (

-5) samuccayameke. (

---

1.4

-6) नैकेकांचन. (

-6) naikekāṃcana. (

---

1.4

-7) त्वमर्यमाभवसियत्कनीनामितिविवाहेचतुर्थीम्. (

-7) tvamaryamābhavasiyatkanīnāmitivivāhecaturthīm. (

---

1.5

-8) कुलमग्रेपरीक्षेतयेमातृतःपितृतश्चेतियथाउक्तम्पुरस्तात्. (

-8) kulamagreparīkṣetayemātṛtaḥpitṛtaścetiyathāuktampurastāt. (

---

1.5

-1) बुद्धिमतेकन्याम्प्रयच्चेत्. (

-1) buddhimatekanyāmprayaccet. (

---

1.5

-2) बुद्धिरूपशीललक्षणसम्पन्नामरोगामुपयच्छेत्. (

-2) buddhirūpaśīlalakṣaṇasampannāmarogāmupayacchet. (

---

1.5

-3) दुर्विज्ञेयानिलक्षणान्यष्टौपिण्डान्कृत्वर्तमग्रेप्रथमम्जज्ञर्तेसत्यम्प्रतिष्ठितम्. .यदियम्कुमार्यभिजातातदियमिहप्रतिपद्यताम्. .यत्सत्यम्तद्दृश्यतामितिपिण्डानभिमन्त्र्यकुमारीम्ब्रूयादेषामेकम्गृहाणेति. (

-3) durvijñeyānilakṣaṇānyaṣṭaupiṇḍānkṛtvartamagreprathamamjajñartesatyampratiṣṭhitam. .yadiyamkumāryabhijātātadiyamihapratipadyatām. .yatsatyamtaddṛśyatāmitipiṇḍānabhimantryakumārīmbrūyādeṣāmekamgṛhāṇeti. (

---

1.5

-4) क्षेत्राच्चेदुभयतःसस्याद्गृह्णीयादन्नवत्यस्याःप्रजाभविष्यतीतिविद्याद्गोष्ठात्पशुमतीवेदिपुरीषाद्ब्रह्मवर्चस्विन्यविदासिनोह्रदात्सर्वसम्पन्नादेवनात्कितवीचतुष्पथाद्द्विप्रव्राजिनीइरिणादधन्याश्मशानात्पतिघ्नी. (

-4) kṣetrāccedubhayataḥsasyādgṛhṇīyādannavatyasyāḥprajābhaviṣyatītividyādgoṣṭhātpaśumatīvedipurīṣādbrahmavarcasvinyavidāsinohradātsarvasampannādevanātkitavīcatuṣpathāddvipravrājinīiriṇādadhanyāśmaśānātpatighnī. (

---

1.6

-5) अलम्कृत्यकन्यामुदकपूर्वाम्दद्यादेषब्राह्मोविवाहस्तस्याम्जातोद्वादशावरान्द्वादशपरान्पुनात्युभयतः. (

-5) alamkṛtyakanyāmudakapūrvāmdadyādeṣabrāhmovivāhastasyāmjātodvādaśāvarāndvādaśaparānpunātyubhayataḥ. (

---

1.6

-1) ऋत्जिजेविततेकर्मणिदद्यादलम्कृत्यसदैवोदशावरान्दशपरान्पुनात्युभयतः. (

-1) ṛtjijevitatekarmaṇidadyādalamkṛtyasadaivodaśāvarāndaśaparānpunātyubhayataḥ. (

---

1.6

-2) सहधर्मम्चरतेतिप्राजापत्योअष्टावरानष्टपरान्पुनात्युभयतः. (

-2) sahadharmamcaratetiprājāpatyoaṣṭāvarānaṣṭaparānpunātyubhayataḥ. (

---

1.6

-3) गोमिथुनम्दत्त्वाउपयच्छेतसार्षःसप्तावरान्त्सप्तपरान्पुनात्युभयतः. (

-3) gomithunamdattvāupayacchetasārṣaḥsaptāvarāntsaptaparānpunātyubhayataḥ. (

---

1.6

-4) मिथःसमयम्कृत्वाउपयच्छेतसगान्धर्वः. (

-4) mithaḥsamayamkṛtvāupayacchetasagāndharvaḥ. (

---

1.6

-5) धनेनोपतोष्योपयच्छेतसासुरः. (

-5) dhanenopatoṣyopayacchetasāsuraḥ. (

---

1.6

-6) सुप्तानाम्प्रमत्तानाम्वापहरेत्सपैशाचः. (

-6) suptānāmpramattānāmvāpaharetsapaiśācaḥ. (

---

1.6

-7) हत्वाभित्त्वाचशीर्षाणिरुदतीम्रुदद्भ्योहरेत्सराक्षसः. (

-7) hatvābhittvācaśīrṣāṇirudatīmrudadbhyoharetsarākṣasaḥ. (

---

1.7

-8) अथखलूच्चावचाजनपदधर्माग्रामधर्माश्चतान्विवाहेप्रतीयात्. (

-8) athakhalūccāvacājanapadadharmāgrāmadharmāścatānvivāhepratīyāt. (

---

1.7

-1) यत्तुसमानम्तद्वक्ष्यामः. (

-1) yattusamānamtadvakṣyāmaḥ. (

---

1.7

-2) पश्चादग्नेर्दृषदमश्मानम्प्रतिष्ठाप्योत्तरपुरस्तादुदकुम्भम्समन्वारब्धायाम्हुत्वातिष्ठन्प्रत्यन्मुखःप्रान्मुख्याआसीनायगृभ्णामितेसौभगत्वायहस्तमित्यङ्गुष्ठमेवगृह्णीयाद्यदिकामयीतपुमांसैवमेपुत्राजायेरन्निति. (

-2) paścādagnerdṛṣadamaśmānampratiṣṭhāpyottarapurastādudakumbhamsamanvārabdhāyāmhutvātiṣṭhanpratyanmukhaḥprānmukhyāāsīnāyagṛbhṇāmitesaubhagatvāyahastamityaṅguṣṭhamevagṛhṇīyādyadikāmayītapumāṃsaivameputrājāyeranniti. (

---

1.7

-3) अङ्गुलीरेवस्त्रीकामः. (

-3) aṅgulīrevastrīkāmaḥ. (

---

1.7

-4) रोमान्तेहस्तम्साङ्गुष्ठमुभयकामः. (

-4) romāntehastamsāṅguṣṭhamubhayakāmaḥ. (

---

1.7

-5) प्रदक्षिणमग्निमुदकुम्भम्चत्रिःपरिणयम्जपत्यमोअहमस्मिसात्वम्सात्वमस्यमोअहम्. .द्यौरहम्पृथिवीत्वम्सामाहमृक्त्वम्. .तावेहिविवहावहैप्रजाम्प्रजनयावहै. .सम्प्रियौरोचिष्णूसुमनस्यमानौजीवेवशरदःशतमिति. (

-5) pradakṣiṇamagnimudakumbhamcatriḥpariṇayamjapatyamoahamasmisātvamsātvamasyamoaham. .dyaurahampṛthivītvamsāmāhamṛktvam. .tāvehivivahāvahaiprajāmprajanayāvahai. .sampriyaurociṣṇūsumanasyamānaujīvevaśaradaḥśatamiti. (

---

1.7

-6) परिणीयपरिणीयाश्मानमारोहयन्तीममश्मानमारोहाश्माइवत्वम्स्थिराभव. .सहस्वपृतनायतोअभितिष्ठपृतन्यतेति. (

-6) pariṇīyapariṇīyāśmānamārohayantīmamaśmānamārohāśmāivatvamsthirābhava. .sahasvapṛtanāyatoabhitiṣṭhapṛtanyateti. (

---

1.7

-7) वध्वञ्जलाउपस्तीर्यभ्राताभ्रातृस्थानोवाद्विर्लाजानावपति. (

-7) vadhvañjalāupastīryabhrātābhrātṛsthānovādvirlājānāvapati. (

---

1.7

-8) त्रिर्जामदग्न्यानाम्. (

-8) trirjāmadagnyānām. (

---

1.7

-9) प्रत्यभिघार्यहविः. (

-9) pratyabhighāryahaviḥ. (

---

1.7

-10) अवत्तम्च. (

-10) avattamca. (

---

1.7

-11) एषोअवदानधर्मः. (

-11) eṣoavadānadharmaḥ. (

---

1.7

-12) अर्यमणम्नुदेवम्कन्याग्निमयक्षत. .सेमाम्देवोअर्यमाप्रेतोमुञ्चातुनामुतःस्वाहा. .वरुणम्नुदेवम्कन्याग्निमयक्षत. .सेमाम्देवोवरुणःप्रेतोमुञ्चातुनामुतःस्वाहा. .पूषणम्नुदेवम्कन्याग्निमयक्षत. .सेमाम्देवःपूषाप्रेतोमुञ्चातुनामुतःस्वाहाइत्यविच्छिन्दत्यञ्जलिम्स्रुचाइवजुहुयात्. (

-12) aryamaṇamnudevamkanyāgnimayakṣata. .semāmdevoaryamāpretomuñcātunāmutaḥsvāhā. .varuṇamnudevamkanyāgnimayakṣata. .semāmdevovaruṇaḥpretomuñcātunāmutaḥsvāhā. .pūṣaṇamnudevamkanyāgnimayakṣata. .semāmdevaḥpūṣāpretomuñcātunāmutaḥsvāhāityavicchindatyañjalimsrucāivajuhuyāt. (

---

1.7

-13) अपरिणीयशूर्पपुटेनाभ्यात्मम्तूष्णीम्चतुर्थम्. (

-13) apariṇīyaśūrpapuṭenābhyātmamtūṣṇīmcaturtham. (

---

1.7

-14) ओप्यौप्यहैकेलाजान्परिणयन्तितथाउत्तमेआहुतीनसम्निपततः. (

-14) opyaupyahaikelājānpariṇayantitathāuttameāhutīnasamnipatataḥ. (

---

1.7

-15) अथास्यैशिखेविमुञ्चतियदिकृतेभवतऊर्णास्तुकेकेशपक्षयोर्बद्धेभवतः. (

-15) athāsyaiśikhevimuñcatiyadikṛtebhavataūrṇāstukekeśapakṣayorbaddhebhavataḥ. (

---

1.7

-16) प्रत्वामुञ्चामिवरुणस्यपाशादिति. (

-16) pratvāmuñcāmivaruṇasyapāśāditi. (

---

1.7

-17) उत्तरामुत्तरया. (

-17) uttarāmuttarayā. (

---

1.7

-18) अथैनामपराजितायाम्दिशिसप्तपदान्यभ्युत्क्रामयतीषैकपद्यूर्जेद्विपदीरायस्पोषायत्रिपदीमायोभव्यायचतुष्पदीप्रजाभ्यःपञ्चपद्यृतुभ्यषट्पदीसखासप्तपदीभवसामामनुव्रताभव. .पुत्रान्विन्दावहैबहूंस्तेसन्तुजरदष्टयेति. (

-18) athaināmaparājitāyāmdiśisaptapadānyabhyutkrāmayatīṣaikapadyūrjedvipadīrāyaspoṣāyatripadīmāyobhavyāyacatuṣpadīprajābhyaḥpañcapadyṛtubhyaṣaṭpadīsakhāsaptapadībhavasāmāmanuvratābhava. .putrānvindāvahaibahūṃstesantujaradaṣṭayeti. (

---

1.7

-19) उभयोःसम्निधायशिरसीउदकुम्भेनावसिच्य. (

-19) ubhayoḥsamnidhāyaśirasīudakumbhenāvasicya. (

---

1.7

-20) ब्राह्मण्याश्चवृद्धायाजीवपत्याजीवप्रजायागारैताम्रात्रिम्वसेत्. (

-20) brāhmaṇyāścavṛddhāyājīvapatyājīvaprajāyāgāraitāmrātrimvaset. (

---

1.7

-21) ध्रुवमरुन्धतीम्सप्तर्षीनितिदृष्ट्वावाचम्विसृजेतजीवपत्नीप्रजाम्विन्देतेति. (

-21) dhruvamarundhatīmsaptarṣīnitidṛṣṭvāvācamvisṛjetajīvapatnīprajāmvindeteti. (

---

1.8

-22) प्रयाणोपपद्यमानेपूषात्वाइतोनयतुहस्तगृह्येतियानमारोहयेत्. (

-22) prayāṇopapadyamānepūṣātvāitonayatuhastagṛhyetiyānamārohayet. (

---

1.8

-1) अश्मन्वतीरीयतेसंरभध्वमियर्धर्चेननावमारोहयेत्. (

-1) aśmanvatīrīyatesaṃrabhadhvamiyardharcenanāvamārohayet. (

---

1.8

-2) उत्तरेणोत्क्रमेत्. (

-2) uttareṇotkramet. (

---

1.8

-3) जीवम्रुदन्तीतिरुदत्याम्. (

-3) jīvamrudantītirudatyām. (

---

1.8

-4) विवाहाग्निमग्रतोअजस्रम्नयन्ति. (

-4) vivāhāgnimagratoajasramnayanti. (

---

1.8

-5) कल्याणेषुदेशवृक्षचतुष्पथेषुमाविदन्परिपन्थिनेतिजपेत्. (

-5) kalyāṇeṣudeśavṛkṣacatuṣpatheṣumāvidanparipanthinetijapet. (

---

1.8

-6) वासेवासेसुमङ्गलीरियम्वधूरितिईक्षकानीक्षेत. (

-6) vāsevāsesumaṅgalīriyamvadhūritiīkṣakānīkṣeta. (

---

1.8

-7) इहप्रियम्प्रजयातेसमृध्यतामितिगृहम्प्रवेशयेत्. (

-7) ihapriyamprajayātesamṛdhyatāmitigṛhampraveśayet. (

---

1.8

-8) विवाहाग्निमुपसमाधायपश्चादस्यानडुहम्चर्मास्तीर्यप्राग्ग्रीवमुत्तरलोमतस्मिन्नुपविष्टायाम्मनन्वारब्धायामानःप्रजाम्जनयतुप्रजापतिरितिचतसृभिःप्रत्यृचम्हुत्वासमञ्जन्तुविश्वेदेवाइतिदध्नःप्राश्यप्रतिप्रयच्छेदाज्यशेषेणवानक्तिहृदये. (

-8) vivāhāgnimupasamādhāyapaścādasyānaḍuhamcarmāstīryaprāggrīvamuttaralomatasminnupaviṣṭāyāmmananvārabdhāyāmānaḥprajāmjanayatuprajāpatiriticatasṛbhiḥpratyṛcamhutvāsamañjantuviśvedevāitidadhnaḥprāśyapratiprayacchedājyaśeṣeṇavānaktihṛdaye. (

---

1.8

-9) अतऊर्ध्वमक्षारालवणाशिनौब्रह्मचारिणावलम्कुर्वाणावधःशायिनौस्याताम्त्रिरात्रम्द्वादशरात्रम्. (

-9) ataūrdhvamakṣārālavaṇāśinaubrahmacāriṇāvalamkurvāṇāvadhaḥśāyinausyātāmtrirātramdvādaśarātram. (

---

1.8

-10) संवत्सरम्वाएकर्षिर्जायतेति. (

-10) saṃvatsaramvāekarṣirjāyateti. (

---

1.8

-11) चरितव्रतःसूर्याविदेवधूवस्त्रम्दद्यात्. (

-11) caritavrataḥsūryāvidevadhūvastramdadyāt. (

---

1.8

-12) अन्नम्ब्राह्मणेभ्यः. (

-12) annambrāhmaṇebhyaḥ. (

---

1.8

-13) अथस्वस्त्ययनम्वाचयीत. (

-13) athasvastyayanamvācayīta. (

---

1.9

-14) पाणिग्रहणादिगृह्यम्परिचरेत्स्वयम्पत्न्यपिवापुत्रःकुमार्यन्तेवासीवा. (

-14) pāṇigrahaṇādigṛhyamparicaretsvayampatnyapivāputraḥkumāryantevāsīvā. (

---

1.9

-1) नित्यानुगृहीतःस्यात्. (

-1) nityānugṛhītaḥsyāt. (

---

1.9

-2) यदितूपशाम्येत्पत्न्युपवसेदित्येके. (

-2) yaditūpaśāmyetpatnyupavasedityeke. (

---

1.9

-3) तस्याग्निहोत्रेणप्रादुष्करणहोमकालौव्याख्यातौ. (

-3) tasyāgnihotreṇaprāduṣkaraṇahomakālauvyākhyātau. (

---

1.9

-4) हौम्यम्चमांसवर्जम्. (

-4) haumyamcamāṃsavarjam. (

---

1.9

-5) कामम्तुव्रीहियवतिलैः. (

-5) kāmamtuvrīhiyavatilaiḥ. (

---

1.9

-6) अग्नयेस्वाहाइतिसायम्जुहुयात्सूर्यायस्वाहाइतिप्रातस्तूष्णीम्द्वितीयेउभयत्र. (

-6) agnayesvāhāitisāyamjuhuyātsūryāyasvāhāitiprātastūṣṇīmdvitīyeubhayatra. (

---

1.10

-7) अथपार्वणस्थालीपाकः. (

-7) athapārvaṇasthālīpākaḥ. (

---

1.10

-1) तस्यदर्शपूर्णमासाभ्यामुपवासः. (

-1) tasyadarśapūrṇamāsābhyāmupavāsaḥ. (

---

1.10

-2) इध्माबर्हिषोश्चसम्नहनम्. (

-2) idhmābarhiṣoścasamnahanam. (

---

1.10

-3) देवताश्चोपांशुजायेन्द्रमहाइन्द्रवर्जम्. (

-3) devatāścopāṃśujāyendramahāindravarjam. (

---

1.10

-4) काम्याइतराः. (

-4) kāmyāitarāḥ. (

---

1.10

-5) तस्यैतस्यैदेवतायैचतुरश्चतुरोमुष्टीन्निर्वपतिपवित्रेअन्तर्धायामुष्मैत्वाजुष्टम्निर्वपामीति. (

-5) tasyaitasyaidevatāyaicaturaścaturomuṣṭīnnirvapatipavitreantardhāyāmuṣmaitvājuṣṭamnirvapāmīti. (

---

1.10

-6) अथैनान्प्रोक्षतियथानिरुप्तममुष्मैत्वाजुष्टम्प्रोक्षामीति. (

-6) athainānprokṣatiyathāniruptamamuṣmaitvājuṣṭamprokṣāmīti. (

---

1.10

-7) अवहतांस्त्रिःफलीकृतान्नानाश्रपयेत्. (

-7) avahatāṃstriḥphalīkṛtānnānāśrapayet. (

---

1.10

-8) समोप्यवा. (

-8) samopyavā. (

---

1.10

-9) यदिनानाश्रपयेद्विभज्यतण्डुलानभिमृशेदिदममुष्माइदममुष्माइति. (

-9) yadinānāśrapayedvibhajyataṇḍulānabhimṛśedidamamuṣmāidamamuṣmāiti. (

---

1.10

-10) यद्युवैसमोप्यव्युद्धारम्जुहुयात्. (

-10) yadyuvaisamopyavyuddhāramjuhuyāt. (

---

1.10

-11) शृतानिहवींष्य्भिघार्योदगुद्वास्यबर्हिष्यासाद्येध्ममभिघार्यायम्तेध्मात्माजातवेदस्तेनेध्यस्ववर्धस्वचेद्ध.(.चेद्ध.).वर्धयचास्मान्प्रजयापशुभिर्ब्रह्मवर्चसेनान्नाद्येनसमेधयस्वाहाइति. (

-11) śṛtānihavīṃṣybhighāryodagudvāsyabarhiṣyāsādyedhmamabhighāryāyamtedhmātmājātavedastenedhyasvavardhasvaceddha.(.ceddha.).vardhayacāsmānprajayāpaśubhirbrahmavarcasenānnādyenasamedhayasvāhāiti. (

---

1.10

-12) तूष्णीमाघारावाघार्याज्यभागौजुहुयादग्नयेस्वाहासोमायस्वाहाइति. (

-12) tūṣṇīmāghārāvāghāryājyabhāgaujuhuyādagnayesvāhāsomāyasvāhāiti. (

---

1.10

-13) उत्तरमाग्नेयम्दक्षिणम्सौम्यम्. (

-13) uttaramāgneyamdakṣiṇamsaumyam. (

---

1.10

-14) विज्ञायतेचक्षुषीवाएतेयज्ञस्ययदाज्यभागौ. (

-14) vijñāyatecakṣuṣīvāeteyajñasyayadājyabhāgau. (

---

1.10

-15) तस्मात्पुरुषस्यप्रत्यन्मुखस्यासीनस्यदक्षिणमक्ष्युत्तरम्भवत्युत्तरम्दक्षिणम्. (

-15) tasmātpuruṣasyapratyanmukhasyāsīnasyadakṣiṇamakṣyuttarambhavatyuttaramdakṣiṇam. (

---

1.10

-16) मध्येहवींषिप्रत्यक्तरम्वाप्राक्संस्थान्युदक्संस्थानिवा. (

-16) madhyehavīṃṣipratyaktaramvāprāksaṃsthānyudaksaṃsthānivā. (

---

1.10

-17) उत्तरपुरस्तात्सौविष्टकृतम्. (

-17) uttarapurastātsauviṣṭakṛtam. (

---

1.10

-18) मध्यात्पूर्वार्धाच्चहविषोअवद्यति. (

-18) madhyātpūrvārdhāccahaviṣoavadyati. (

---

1.10

-19) मध्यात्पूर्वार्धात्पश्चार्धादितिपञ्चावत्तिनाम्. (

-19) madhyātpūrvārdhātpaścārdhāditipañcāvattinām. (

---

1.10

-20) उत्तरार्धात्सौविष्टकृतम्. (

-20) uttarārdhātsauviṣṭakṛtam. (

---

1.10

-21) नात्रहवींषिप्रत्यभिघारयति. (

-21) nātrahavīṃṣipratyabhighārayati. (

---

1.10

-22) यदस्यकर्मणोअत्यरीरिचम्यद्वान्यूनमिहाकरम्. .अग्निष्टत्स्विष्टकृद्विद्वांत्सर्वम्स्विष्टम्सुहुतम्करोतुमे. .अग्नयेस्विष्टकृतेसुहुतहुतेसर्वप्रायश्चित्ताहुतीनाम्कामानाम्समर्धयित्रेसर्वान्नःकामांत्समर्धयस्वाहाइति. (

-22) yadasyakarmaṇoatyarīricamyadvānyūnamihākaram. .agniṣṭatsviṣṭakṛdvidvāṃtsarvamsviṣṭamsuhutamkarotume. .agnayesviṣṭakṛtesuhutahutesarvaprāyaścittāhutīnāmkāmānāmsamardhayitresarvānnaḥkāmāṃtsamardhayasvāhāiti. (

---

1.10

-23) बर्हिषिपूर्णपात्रम्निनयेत्. (

-23) barhiṣipūrṇapātramninayet. (

---

1.10

-24) एषोअवभृथः. (

-24) eṣoavabhṛthaḥ. (

---

1.10

-25) पाकयज्ञानामेतत्तन्त्रम्. (

-25) pākayajñānāmetattantram. (

---

1.10

-26) हविरुच्छिष्टम्दक्षिणा. (

-26) havirucchiṣṭamdakṣiṇā. (

---

1.11

-27) अथपशुकल्पः. (

-27) athapaśukalpaḥ. (

---

1.11

-1) उत्तरतोअग्नेःशामित्रस्यायतनम्कृत्वापाययित्वापशुमाप्लाव्यपुरस्तात्प्रत्यन्मुखमवस्थाप्याग्निम्दूतमितिद्वाभ्याम्हुत्वासपलाश्श्याआर्द्रशाखयापश्चादुपस्पृशेदमुष्मैत्वाजुष्टमुपाकरोमीति. (

-1) uttaratoagneḥśāmitrasyāyatanamkṛtvāpāyayitvāpaśumāplāvyapurastātpratyanmukhamavasthāpyāgnimdūtamitidvābhyāmhutvāsapalāśśyāārdraśākhayāpaścādupaspṛśedamuṣmaitvājuṣṭamupākaromīti. (

---

1.11

-2) व्रीहियवमतीभिरद्भिःपुरस्तात्प्रोक्षत्यमुष्मैत्वाजुष्टम्प्रोक्षामीति. (

-2) vrīhiyavamatībhiradbhiḥpurastātprokṣatyamuṣmaitvājuṣṭamprokṣāmīti. (

---

1.11

-3) तासाम्पाययित्वादक्षिणमनुबाहुम्शेषम्निनयेत्. (

-3) tāsāmpāyayitvādakṣiṇamanubāhumśeṣamninayet. (

---

1.11

-4) आवृताएवपर्यग्निकृत्वाउदञ्चम्नयन्ति. (

-4) āvṛtāevaparyagnikṛtvāudañcamnayanti. (

---

1.11

-5) तस्यपुरस्तादुल्मुकम्हरन्ति. (

-5) tasyapurastādulmukamharanti. (

---

1.11

-6) शामित्रैषभवति. (

-6) śāmitraiṣabhavati. (

---

1.11

-7) वपाश्रपणीभ्याम्कर्तापशुमन्वारभते. (

-7) vapāśrapaṇībhyāmkartāpaśumanvārabhate. (

---

1.11

-8) कर्तारम्यजमानः. (

-8) kartāramyajamānaḥ. (

---

1.11

-9) पश्चात्शामित्रस्यप्राक्शिरसम्प्रत्यक्शिरसम्वाउदक्पादम्संज्ञप्यपुरानाभेस्तृणमन्तर्धायवपामुत्खिद्यवपामवदायवपाश्रवणीभ्याम्परिगृह्याद्भिरभिषिच्यशामित्रेप्रताप्याग्रेणैनमग्निम्हृत्वादक्षिणतासीनःश्रपयित्वापरीत्यजुहुयात्. (

-9) paścātśāmitrasyaprākśirasampratyakśirasamvāudakpādamsaṃjñapyapurānābhestṛṇamantardhāyavapāmutkhidyavapāmavadāyavapāśravaṇībhyāmparigṛhyādbhirabhiṣicyaśāmitrepratāpyāgreṇainamagnimhṛtvādakṣiṇatāsīnaḥśrapayitvāparītyajuhuyāt. (

---

1.11

-10) एतस्मिन्नेवाग्नौस्थालीपाकम्श्रपयन्ति. (

-10) etasminnevāgnausthālīpākamśrapayanti. (

---

1.11

-11) एकादशपशोरवदानानिसर्वाङ्गेभ्योअवदायशामित्रेश्रपयित्वाहृदयम्शूलेप्रताप्यस्थालीपाकस्याग्रतोजुहुयात्. (

-11) ekādaśapaśoravadānānisarvāṅgebhyoavadāyaśāmitreśrapayitvāhṛdayamśūlepratāpyasthālīpākasyāgratojuhuyāt. (

---

1.11

-12) अवदानैर्वासह. (

-12) avadānairvāsaha. (

---

1.11

-13) एकैकस्यावदानस्यद्विर्द्विरवद्यति. (

-13) ekaikasyāvadānasyadvirdviravadyati. (

---

1.11

-14) आवृताएवहृदयशूलेनचरन्ति. (

-14) āvṛtāevahṛdayaśūlenacaranti. (

---

1.12

-15) चैत्ययज्ञेप्राक्स्विष्टकृतश्चैत्यायबलिम्हरेत्. (

-15) caityayajñeprāksviṣṭakṛtaścaityāyabalimharet. (

---

1.12

-1) यद्युवैविदेशस्थम्पलाशदूतेन. (

-1) yadyuvaivideśasthampalāśadūtena. (

---

1.12

-2) यत्रवेत्थवनस्पतेत्येतयाऋचाद्वौपिण्डौकृत्वावीवधेअभ्याधायदूतायप्रयच्चेदिमम्तस्मैबलिम्हरेतिचैनम्ब्रूयात्. (

-2) yatravetthavanaspatetyetayāṛcādvaupiṇḍaukṛtvāvīvadheabhyādhāyadūtāyaprayaccedimamtasmaibalimhareticainambrūyāt. (

---

1.12

-3) अयम्तुभ्यमितियोदूताय. (

-3) ayamtubhyamitiyodūtāya. (

---

1.12

-4) प्रतिभयम्चेदन्तराशस्त्रमपिकिंचित्. (

-4) pratibhayamcedantarāśastramapikiṃcit. (

---

1.12

-5) नाव्याचेन्नद्यन्तराप्लवरूपमपिकिंचिदनेनतरितव्यमिति. (

-5) nāvyācennadyantarāplavarūpamapikiṃcidanenataritavyamiti. (

---

1.12

-6) धन्वन्तरियज्ञेब्राह्मणमग्निम्चान्तरापुरोहितायाग्नेबलिम्हरेत्. (

-6) dhanvantariyajñebrāhmaṇamagnimcāntarāpurohitāyāgnebalimharet. (

---

1.13

-7) उपनिषदिगर्भलम्भनम्पुंसवनमनवलोभनम्च. (

-7) upaniṣadigarbhalambhanampuṃsavanamanavalobhanamca. (

---

1.13

-1) यद्य्नाधीयात्तृतीयेगर्भमासेतिष्येणोपोषितायाःसरूपवत्सायागोर्दधनिद्वौद्वौतुमाषौयवम्चदधिप्रसृतेनप्राशयेत्. (

-1) yadynādhīyāttṛtīyegarbhamāsetiṣyeṇopoṣitāyāḥsarūpavatsāyāgordadhanidvaudvautumāṣauyavamcadadhiprasṛtenaprāśayet. (

---

1.13

-2) किम्पिबसिकिम्पिबसीतिपृष्टापुंसवनम्पुंसवनमितित्रिःप्रतिजानीयात्. (

-2) kimpibasikimpibasītipṛṣṭāpuṃsavanampuṃsavanamititriḥpratijānīyāt. (

---

1.13

-3) एवम्त्रीन्प्रसृतान्. (

-3) evamtrīnprasṛtān. (

---

1.13

-4) अथास्यैमण्डलागारच्छायायाम्दक्षिणस्याम्नासिकायामजीतामोषधीम्नस्तःकरोति. (

-4) athāsyaimaṇḍalāgāracchāyāyāmdakṣiṇasyāmnāsikāyāmajītāmoṣadhīmnastaḥkaroti. (

---

1.13

-5) प्राजावत्जीवपुत्राभ्याम्हैके. (

-5) prājāvatjīvaputrābhyāmhaike. (

---

1.13

-6) प्राजापत्यस्ययत्तेसुसीमेहृदयेहितमन्तःप्रजापतौ. .मन्येअहम्माम्तद्विद्वांसम्माहम्पौत्रमघम्नियामिति. (

-6) prājāpatyasyayattesusīmehṛdayehitamantaḥprajāpatau. .manyeahammāmtadvidvāṃsammāhampautramaghamniyāmiti. (

---

1.14

-7) चतुर्थेगर्भमासेसीमन्तोन्नयनम्. (

-7) caturthegarbhamāsesīmantonnayanam. (

---

1.14

-1) आपूर्यमाणपक्षेयदापुंसानक्षत्रेणचन्द्रमायुक्तःस्यात्. (

-1) āpūryamāṇapakṣeyadāpuṃsānakṣatreṇacandramāyuktaḥsyāt. (

---

1.14

-2) अथाग्निमुपसमाधायपश्चादस्यानडुहम्चर्मास्तीर्यप्राग्ग्रीवमुत्तरलोमतस्मिन्नुपविष्टायाम्समन्वारब्धायाम्धाताददातुदाशुषेतिद्वाभ्याम्राकामहमितिद्वाभ्याम्नेजमेषप्रजापतेनत्वदेतान्यन्येतिच. (

-2) athāgnimupasamādhāyapaścādasyānaḍuhamcarmāstīryaprāggrīvamuttaralomatasminnupaviṣṭāyāmsamanvārabdhāyāmdhātādadātudāśuṣetidvābhyāmrākāmahamitidvābhyāmnejameṣaprajāpatenatvadetānyanyetica. (

---

1.14

-3) अथास्यैयुग्मेनशलाटुग्रप्सेनत्रेण्याचशलल्यात्रिभिश्चकुशपिञ्जूलैरूर्ध्वम्सीमन्तम्व्यूहतिभूर्भुवःस्वरोमितित्रिः. (

-3) athāsyaiyugmenaśalāṭugrapsenatreṇyācaśalalyātribhiścakuśapiñjūlairūrdhvamsīmantamvyūhatibhūrbhuvaḥsvaromititriḥ. (

---

1.14

-4) चतुर्वा. (

-4) caturvā. (

---

1.14

-5) विनागाथिनौसंशास्तिसोमम्राजानम्संगायेतामिति. (

-5) vināgāthinausaṃśāstisomamrājānamsaṃgāyetāmiti. (

---

1.14

-6) सोमोनोराजावतुमानुषीःप्रजानिविष्टचक्रासाव्.(?).इतियाम्नदीमुपवसिताभवन्ति. (

-6) somonorājāvatumānuṣīḥprajāniviṣṭacakrāsāv.(?).itiyāmnadīmupavasitābhavanti. (

---

1.14

-7) ब्राह्मण्यश्चवृद्धाजीवपत्योजीवप्रजायद्यदुपदिशेयुस्तत्तत्कुर्युः. (

-7) brāhmaṇyaścavṛddhājīvapatyojīvaprajāyadyadupadiśeyustattatkuryuḥ. (

---

1.14

-8) ऋषभोदक्षिणा. (

-8) ṛṣabhodakṣiṇā. (

---

1.15

-9) कुमारम्जातम्पुरान्यैरालम्भात्सर्पिर्मधुनीहिरण्यनिकाषम्हिरण्येनप्राशयेत्प्रतेददामिमधुनोघृतस्यवेदम्सवित्राप्रसूतम्मघोनाम्. .आयुष्मान्गुप्तोदेवताभिःशतम्जीवशरदोलोकेअसन्निति. (

-9) kumāramjātampurānyairālambhātsarpirmadhunīhiraṇyanikāṣamhiraṇyenaprāśayetpratedadāmimadhunoghṛtasyavedamsavitrāprasūtammaghonām. .āyuṣmānguptodevatābhiḥśatamjīvaśaradolokeasanniti. (

---

1.15

-1) कर्णयोरुपनिधायमेधाजननम्जपतिमेधाम्तेदेवःसवितामेधाम्देवीसरस्वती. .मेधाम्तेअश्विनौदेवावाधत्ताम्पुष्करस्रजाविति. (

-1) karṇayorupanidhāyamedhājananamjapatimedhāmtedevaḥsavitāmedhāmdevīsarasvatī. .medhāmteaśvinaudevāvādhattāmpuṣkarasrajāviti. (

---

1.15

-2) अंसावभिमृशत्यश्माभवपरशुर्भवहिरण्यमस्तृतम्भव. .वेदोवैपुत्रनामासिसजीवशरदःशतमितीन्द्रम्श्रेष्ठानिद्रविणानिधेह्यस्मेप्रयन्धिमघवन्नृजीषिन्नितिच. (

-2) aṃsāvabhimṛśatyaśmābhavaparaśurbhavahiraṇyamastṛtambhava. .vedovaiputranāmāsisajīvaśaradaḥśatamitīndramśreṣṭhānidraviṇānidhehyasmeprayandhimaghavannṛjīṣinnitica. (

---

1.15

-3) नामचास्मैदद्युर्घोषवदाद्यन्तरन्तस्थमभिनिष्टानान्तम्द्व्यक्षरम्. (

-3) nāmacāsmaidadyurghoṣavadādyantarantasthamabhiniṣṭānāntamdvyakṣaram. (

---

1.15

-4) चतुरक्षरम्वा. (

-4) caturakṣaramvā. (

---

1.15

-5) द्व्यक्षरम्प्रतिष्ठाकामश्चतुरक्षरम्ब्रह्मवर्चसकामः. (

-5) dvyakṣarampratiṣṭhākāmaścaturakṣarambrahmavarcasakāmaḥ. (

---

1.15

-6) युग्मानित्वेवपुंसामयुजानिस्त्रीणाम्. (

-6) yugmānitvevapuṃsāmayujānistrīṇām. (

---

1.15

-7) अभिवादनीयम्चसमीक्षेततन्मातापितरौविद्यातामाउपनयनात्. (

-7) abhivādanīyamcasamīkṣetatanmātāpitarauvidyātāmāupanayanāt. (

---

1.15

-8) प्रवासादेत्यपुत्रस्यशिरःपरिगृह्यजपत्यङ्गादङ्गात्सम्भवसिहृदयादधिजायसे. .आत्मावैपुत्रनामासिसजीवशरदःशतमितिमूर्धनित्रिरवघ्राय. (

-8) pravāsādetyaputrasyaśiraḥparigṛhyajapatyaṅgādaṅgātsambhavasihṛdayādadhijāyase. .ātmāvaiputranāmāsisajīvaśaradaḥśatamitimūrdhanitriravaghrāya. (

---

1.15

-9) आवृताएवकुमार्यै. (

-9) āvṛtāevakumāryai. (

---

1.16

-10) षष्ठेमास्यन्नप्राशनम्. (

-10) ṣaṣṭhemāsyannaprāśanam. (

---

1.16

-1) आजमन्नाद्यकामः. (

-1) ājamannādyakāmaḥ. (

---

1.16

-2) तैत्तिरम्ब्रह्मवर्चसकामः. (

-2) taittirambrahmavarcasakāmaḥ. (

---

1.16

-3) घृतौदनम्तेजस्कामः. (

-3) ghṛtaudanamtejaskāmaḥ. (

---

1.16

-4) दह्दिमधुघृतमिश्रमन्नम्प्राशयेदन्नपतेअन्नस्यनोदेह्यनमीवस्यशुष्मिणः. .प्रप्रदातारम्तारिषऊर्जम्नोधेहिद्विपदेचतुष्पदेति. (

-4) dahdimadhughṛtamiśramannamprāśayedannapateannasyanodehyanamīvasyaśuṣmiṇaḥ. .prapradātāramtāriṣaūrjamnodhehidvipadecatuṣpadeti. (

---

1.16

-5) आवृताएवकुमार्यै. (

-5) āvṛtāevakumāryai. (

---

1.17

-6) तृजीयेवर्षेचौलम्यथाकुलधर्मम्वा. (

-6) tṛjīyevarṣecaulamyathākuladharmamvā. (

---

1.17

-1) उत्तरतोअग्नेर्व्रीहियवमाषतिलानाम्पृथक्पूर्णशरावाणिनिदधाति. (

-1) uttaratoagnervrīhiyavamāṣatilānāmpṛthakpūrṇaśarāvāṇinidadhāti. (

---

1.17

-2) पश्चात्कारयिष्यमाणोमातुरुपस्थानडुहम्गोमयम्नवेशरावेशमीपर्णानिचोपनिहितानिभवन्ति. (

-2) paścātkārayiṣyamāṇomāturupasthānaḍuhamgomayamnaveśarāveśamīparṇānicopanihitānibhavanti. (

---

1.17

-3) मातुःपितादक्षिणतैकविंशतिकुशपिञ्जूलान्यादाय. (

-3) mātuḥpitādakṣiṇataikaviṃśatikuśapiñjūlānyādāya. (

---

1.17

-4) ब्रह्मावाएतानिधारयेत्. (

-4) brahmāvāetānidhārayet. (

---

1.17

-5) पश्चात्कारयिष्यमाणस्यावस्थायशीतोष्णापःसमनीयोष्णेनवायोदकेनेहीति. (

-5) paścātkārayiṣyamāṇasyāvasthāyaśītoṣṇāpaḥsamanīyoṣṇenavāyodakenehīti. (

---

1.17

-6) तासाम्गृहीत्वानवनीतम्दधिद्रप्सान्वाप्रदक्षिणम्शिरस्त्रिरुन्दत्यदितिःकेशान्वपत्वापोन्दन्तुवर्चसेति. (

-6) tāsāmgṛhītvānavanītamdadhidrapsānvāpradakṣiṇamśirastrirundatyaditiḥkeśānvapatvāpondantuvarcaseti. (

---

1.17

-7) दक्षिणेनकेशपक्षेत्रीणित्रीणिकुशपिञ्जूलान्यभ्यात्माग्राणिनिदधात्योषधेत्रायस्वैनमिति. (

-7) dakṣiṇenakeśapakṣetrīṇitrīṇikuśapiñjūlānyabhyātmāgrāṇinidadhātyoṣadhetrāyasvainamiti. (

---

1.17

-8) स्वधितेमाएनम्हिंसीरितिनिष्पीड्यलौहेनक्षुरेण. (

-8) svadhitemāenamhiṃsīritiniṣpīḍyalauhenakṣureṇa. (

---

1.17

-9) प्रच्छिनत्तियेनावपत्सविताक्षुरेणसोमस्यराज्ञोवरुणस्यविद्वान्. .तेनब्रह्माणोवपतेदमस्याय्ष्मान्जरदष्टिर्यथासदिति. (

-9) pracchinattiyenāvapatsavitākṣureṇasomasyarājñovaruṇasyavidvān. .tenabrahmāṇovapatedamasyāyṣmānjaradaṣṭiryathāsaditi. (

---

1.17

-10) प्रच्छिद्यप्रच्छिद्यप्रागग्राम्शमीपर्णैःसहमात्रेप्रयच्छतितानानडुहेगोमयेनिदधाति. (

-10) pracchidyapracchidyaprāgagrāmśamīparṇaiḥsahamātreprayacchatitānānaḍuhegomayenidadhāti. (

---

1.17

-11) येनधाताबृहस्पतेरग्नेरिन्द्रस्यचायुषेअवपत्. .तेनतायुषेवपामिसुश्लोक्यायस्वस्तयेतिद्वितीयम्. (

-11) yenadhātābṛhaspateragnerindrasyacāyuṣeavapat. .tenatāyuṣevapāmisuślokyāyasvastayetidvitīyam. (

---

1.17

-12) येनभूयश्चरात्र्याम्ज्योक्चपश्यातिसूर्यम्. तेनतायुषेवपामिसुश्लोक्यायस्वस्तयेतितृतीयम्. (

-12) yenabhūyaścarātryāmjyokcapaśyātisūryam. tenatāyuṣevapāmisuślokyāyasvastayetitṛtīyam. (

---

1.17

-13) सर्वैर्मन्त्रैश्चतुर्थम्. (

-13) sarvairmantraiścaturtham. (

---

1.17

-14) एवमुत्तरतस्त्रिः. (

-14) evamuttaratastriḥ. (

---

1.17

-15) क्षुरतेजोनिमृजेद्यत्क्षुरेणमर्चयता.(?).सुपेशसावप्तावपसिकेशान्. .शुद्धिम्शिरोमास्यायुःप्रमोषीरिति. (

-15) kṣuratejonimṛjedyatkṣureṇamarcayatā.(?).supeśasāvaptāvapasikeśān. .śuddhimśiromāsyāyuḥpramoṣīriti. (

---

1.17

-16) नापितम्शिष्यात्शीतोष्णाभिरद्भिरबर्थम्कुर्वाणोअक्षण्वन्कुशलीकुर्विति. (

-16) nāpitamśiṣyātśītoṣṇābhiradbhirabarthamkurvāṇoakṣaṇvankuśalīkurviti. (

---

1.17

-17) यथाकुलधर्मम्केशवेशान्कारयेत्. (

-17) yathākuladharmamkeśaveśānkārayet. (

---

1.17

-18) आवृताएवकुमार्यै. (

-18) āvṛtāevakumāryai. (

---

1.18

-19) एतेनगोदानम्. (

-19) etenagodānam. (

---

1.18

-1) षोडशेवर्षे. (

-1) ṣoḍaśevarṣe. (

---

1.18

-2) केशशब्देतुश्मश्रुशब्दान्कारयेत्. (

-2) keśaśabdetuśmaśruśabdānkārayet. (

---

1.18

-3) श्मश्रूणीहोन्दति. (

-3) śmaśrūṇīhondati. (

---

1.18

-4) शुद्धिम्शिरोमुखम्मास्यायुःप्रमोषीरिति. (

-4) śuddhimśiromukhammāsyāyuḥpramoṣīriti. (

---

1.18

-5) केशश्मश्रुलोमनखान्युदक्संस्थानिकुर्वितिसम्प्रेष्यति. (

-5) keśaśmaśrulomanakhānyudaksaṃsthānikurvitisampreṣyati. (

---

1.18

-6) आप्लुत्यवाग्यतःस्थित्वाहःशेषमाचार्यसकाशेवाचम्विसृजेतवरम्ददामीति. (

-6) āplutyavāgyataḥsthitvāhaḥśeṣamācāryasakāśevācamvisṛjetavaramdadāmīti. (

---

1.18

-7) गोमिथुनम्दक्षिणा. (

-7) gomithunamdakṣiṇā. (

---

1.18

-8) संवत्सरमादिशेत्. (

-8) saṃvatsaramādiśet. (

---

1.19

-9) अष्टमेवर्षेब्राह्मणमुपनयेत्. (

-9) aṣṭamevarṣebrāhmaṇamupanayet. (

---

1.19

-1) गर्भाष्टमेवा. (

-1) garbhāṣṭamevā. (

---

1.19

-2) एकादशेक्षत्रियम्. (

-2) ekādaśekṣatriyam. (

---

1.19

-3) द्वादशेवैश्यम्. (

-3) dvādaśevaiśyam. (

---

1.19

-4) आषोडशाद्ब्राह्मणस्यानतीतःकालः. (

-4) āṣoḍaśādbrāhmaṇasyānatītaḥkālaḥ. (

---

1.19

-5) आद्वाविंशात्क्षत्रियस्य. (

-5) ādvāviṃśātkṣatriyasya. (

---

1.19

-6) आचतुर्विंशाद्वैष्यस्य. (

-6) ācaturviṃśādvaiṣyasya. (

---

1.19

-7) अतऊर्ध्वम्पतितसावित्रीकाभवन्ति. (

-7) ataūrdhvampatitasāvitrīkābhavanti. (

---

1.19

-8) नैनानुपनयेन्नाध्यापयेन्नयाजयेन्नैभिव्यवहरेयुः. (

-8) nainānupanayennādhyāpayennayājayennaibhivyavahareyuḥ. (

---

1.19

-9) अलम्कृतम्कुमारम्कुशलीकृतशिरसमहतेनवाससासंवीतमैणेयेनवाजिनेनब्राह्मणम्रौरवेणक्षत्रियमाजेनवैश्यम्. (

-9) alamkṛtamkumāramkuśalīkṛtaśirasamahatenavāsasāsaṃvītamaiṇeyenavājinenabrāhmaṇamrauraveṇakṣatriyamājenavaiśyam. (

---

1.19

-10) यदिवासांसिवसीरन्रक्तानिवसीरन्काषायम्ब्राह्मणोमांजिष्ठम्क्षत्रियोहारिद्रम्वैश्यः. (

-10) yadivāsāṃsivasīranraktānivasīrankāṣāyambrāhmaṇomāṃjiṣṭhamkṣatriyohāridramvaiśyaḥ. (

---

1.19

-11) तेषाम्मेखलामौञ्जीब्राह्मणस्यधनुर्ज्याक्षत्रियस्यावीवैश्यस्य. (

-11) teṣāmmekhalāmauñjībrāhmaṇasyadhanurjyākṣatriyasyāvīvaiśyasya. (

---

1.19

-12) तेषाम्दण्डाःपालाशोब्राह्मणस्याउदुम्बरःक्षत्रियःबैल्वोवैश्यस्य. (

-12) teṣāmdaṇḍāḥpālāśobrāhmaṇasyāudumbaraḥkṣatriyaḥbailvovaiśyasya. (

---

1.20

-13) सर्वेवासर्वेषाम्. (

-13) sarvevāsarveṣām. (

---

1.20

-1) समन्वारब्धेहुत्वाउत्तरतोअग्नेःप्रान्मुखाचार्योअवतिष्ठते. (

-1) samanvārabdhehutvāuttaratoagneḥprānmukhācāryoavatiṣṭhate. (

---

1.20

-2) पुरस्तात्प्रत्यन्मुखेतरः. (

-2) purastātpratyanmukhetaraḥ. (

---

1.20

-3) अपामञ्जलीपूरयित्वातत्सवितुर्वृणीमहेतिपूर्णेनास्यपूर्णमवक्षारयत्यासिच्यदेवस्यत्वासवितुःप्रसवेअश्विनोर्बाहुभ्याम्पूष्णोहस्ताभ्याम्हस्तम्गृह्णाम्यसावितितस्यपाणिनापाणिम्साङ्गुष्ठम्गृह्णीयात्. (

-3) apāmañjalīpūrayitvātatsaviturvṛṇīmahetipūrṇenāsyapūrṇamavakṣārayatyāsicyadevasyatvāsavituḥprasaveaśvinorbāhubhyāmpūṣṇohastābhyāmhastamgṛhṇāmyasāvititasyapāṇināpāṇimsāṅguṣṭhamgṛhṇīyāt. (

---

1.20

-4) सवितातेहस्तमग्रभीदसावितिद्वितीयम्. (

-4) savitātehastamagrabhīdasāvitidvitīyam. (

---

1.20

-5) अग्निराचार्यस्तवासावितितृतीयम्. (

-5) agnirācāryastavāsāvititṛtīyam. (

---

1.20

-6) आदित्यमीक्षयेद्देवसवितरेषतेब्रह्मचारीतम्गोपायसमामृतेत्याचार्यः. (

-6) ādityamīkṣayeddevasavitareṣatebrahmacārītamgopāyasamāmṛtetyācāryaḥ. (

---

1.20

-7) कस्यब्रह्मचार्यसिप्राणस्यब्रह्मचार्यसिकस्त्वाकमुपनयतेकायत्वापरिददामीति. (

-7) kasyabrahmacāryasiprāṇasyabrahmacāryasikastvākamupanayatekāyatvāparidadāmīti. (

---

1.20

-8) युवासुवासाःपरिवीतागादित्यर्धर्चेनैनम्प्रदक्षिणमावर्तयेत्. (

-8) yuvāsuvāsāḥparivītāgādityardharcenainampradakṣiṇamāvartayet. (

---

1.20

-9) तस्याध्यंसौपाणीकृत्वाहृदयदेशमालभेतोत्तरेण. (

-9) tasyādhyaṃsaupāṇīkṛtvāhṛdayadeśamālabhetottareṇa. (

---

1.20

-10) अग्निम्परिसमुह्यब्रह्मचारीतूष्णीम्समिधमादध्यात्तूष्णीम्वैप्राजापत्यम्प्राजापत्योब्रह्मचारीभवतीतिविज्ञायते. (

-10) agnimparisamuhyabrahmacārītūṣṇīmsamidhamādadhyāttūṣṇīmvaiprājāpatyamprājāpatyobrahmacārībhavatītivijñāyate. (

---

1.21

-11) मन्त्रेणहैकेअग्नयेसमिधमाहार्षम्बृहतेजातवेदसे. .तयात्वमग्नेवर्धस्वसमिधाब्रह्मणावयम्स्वाहाइति. (

-11) mantreṇahaikeagnayesamidhamāhārṣambṛhatejātavedase. .tayātvamagnevardhasvasamidhābrahmaṇāvayamsvāhāiti. (

---

1.21

-1) समिधमाधायाग्निमुपस्पृश्यमुखम्निमार्ष्टित्रिस्तेजसामासमनज्मीति. (

-1) samidhamādhāyāgnimupaspṛśyamukhamnimārṣṭitristejasāmāsamanajmīti. (

---

1.21

-2) तेजसाह्येवात्मानम्समनक्तीतिविज्ञायते. (

-2) tejasāhyevātmānamsamanaktītivijñāyate. (

---

1.21

-3) मयिमेधाम्मयिप्रजाम्मय्यग्निस्तेजोदधातु. .मयिमेधाम्मय्प्रजाम्मयीन्द्रेन्द्रियम्दधातु. .मयिमेधाम्मयिप्रजाम्मयिसूर्योभ्राजोदधातु. .यत्तेअग्नेतेजस्तेनाहम्तेजस्वीभूयासम्. .यत्तेअग्नेवर्चस्तेनाहम्वर्चस्वीभूयासम्. .यत्तेअग्नेहरस्तेनाहम्हरस्वतीभूयासमित्युपस्थायजान्वाच्योपसंगृह्यब्रूयादधीहिभोसावित्रीम्भोअनुब्रूहीति. (

-3) mayimedhāmmayiprajāmmayyagnistejodadhātu. .mayimedhāmmayprajāmmayīndrendriyamdadhātu. .mayimedhāmmayiprajāmmayisūryobhrājodadhātu. .yatteagnetejastenāhamtejasvībhūyāsam. .yatteagnevarcastenāhamvarcasvībhūyāsam. .yatteagneharastenāhamharasvatībhūyāsamityupasthāyajānvācyopasaṃgṛhyabrūyādadhīhibhosāvitrīmbhoanubrūhīti. (

---

1.21

-4) तस्यवाससापाणिभ्याम्चपाणीसंगृह्यसावित्रीमन्वाहपच्छोअर्धर्चशःसर्वाम्. (

-4) tasyavāsasāpāṇibhyāmcapāṇīsaṃgṛhyasāvitrīmanvāhapacchoardharcaśaḥsarvām. (

---

1.21

-5) यथाशक्तिवाचयीत. (

-5) yathāśaktivācayīta. (

---

1.21

-6) हृदयदेशेअस्यऊर्ध्वाङ्गुलिम्पाणिमुपदधातिममव्रतेहृदयम्तेदधामिममचित्तमनुचित्तम्तेअस्तु. .ममवाचमेकव्रतोजुषस्वबृहस्पतिष्ट्वानियुनक्तुमह्यमिति. (

-6) hṛdayadeśeasyaūrdhvāṅgulimpāṇimupadadhātimamavratehṛdayamtedadhāmimamacittamanucittamteastu. .mamavācamekavratojuṣasvabṛhaspatiṣṭvāniyunaktumahyamiti. (

---

1.22

-7) मेखलामाबध्यदण्डम्प्रदायब्रह्मचर्यमादिशेत्. (

-7) mekhalāmābadhyadaṇḍampradāyabrahmacaryamādiśet. (

---

1.22

-1) ब्रह्मचार्यस्यपोअशानकर्मकुरुदिवामास्वाप्सीराचार्याधीनोवेदमधीष्वेति. (

-1) brahmacāryasyapoaśānakarmakurudivāmāsvāpsīrācāryādhīnovedamadhīṣveti. (

---

1.22

-2) द्वादशवर्षाणिवेदब्रह्मचर्यम्ग्रहणान्तम्वा. (

-2) dvādaśavarṣāṇivedabrahmacaryamgrahaṇāntamvā. (

---

1.22

-3) सायम्प्रातर्भिक्षेत. (

-3) sāyamprātarbhikṣeta. (

---

1.22

-4) सायम्प्रातःसमिधमादध्यात्. (

-4) sāyamprātaḥsamidhamādadhyāt. (

---

1.22

-5) अप्रत्याख्यायिनमग्रेभिक्षेत. (

-5) apratyākhyāyinamagrebhikṣeta. (

---

1.22

-6) अप्रत्याख्यायिनीम्वा. (

-6) apratyākhyāyinīmvā. (

---

1.22

-7) भवान्भिक्षाम्ददात्विति. (

-7) bhavānbhikṣāmdadātviti. (

---

1.22

-8) अनुप्रवचनीयमितिवा. (

-8) anupravacanīyamitivā. (

---

1.22

-9) तदाचार्यायवेदयीत. (

-9) tadācāryāyavedayīta. (

---

1.22

-10) तिष्ठेदहःशेषम्. (

-10) tiṣṭhedahaḥśeṣam. (

---

1.22

-11) अस्तमितेब्रह्मौदनमनुप्रवचनीयम्श्रपयित्वाआचार्यायवेदयीत. (

-11) astamitebrahmaudanamanupravacanīyamśrapayitvāācāryāyavedayīta. (

---

1.22

-12) आचार्यःसमन्वारब्धेजुहुयात्सदसस्पतिमद्भुतमिति. (

-12) ācāryaḥsamanvārabdhejuhuyātsadasaspatimadbhutamiti. (

---

1.22

-13) सावित्र्याद्वितीयम्. (

-13) sāvitryādvitīyam. (

---

1.22

-14) यद्यत्किम्चातऊर्ध्वमनूक्तम्स्यात्. (

-14) yadyatkimcātaūrdhvamanūktamsyāt. (

---

1.22

-15) ऋषिभ्यस्तृतीयम्. (

-15) ṛṣibhyastṛtīyam. (

---

1.22

-16) सौविष्टकृतम्चतुर्थम्. (

-16) sauviṣṭakṛtamcaturtham. (

---

1.22

-17) ब्राह्मणान्भोजयित्वावेदसमाप्तिम्वाचयीत. (

-17) brāhmaṇānbhojayitvāvedasamāptimvācayīta. (

---

1.22

-18) अतऊर्ध्वमक्षारालवणाशीब्रह्मचार्यदःशायीत्रिरात्रम्द्वादशरात्रम्संवत्सर्मवा. (

-18) ataūrdhvamakṣārālavaṇāśībrahmacāryadaḥśāyītrirātramdvādaśarātramsaṃvatsarmavā. (

---

1.22

-19) चरितव्रतायमेधाजननम्करोति. (

-19) caritavratāyamedhājananamkaroti. (

---

1.22

-20) अनिन्दितायाम्दिश्येकमूलम्पलाशम्कुशस्तम्बम्वापलाशापचारेप्रदक्षिणमुदकुम्भेनत्रिःपरिषिंचन्तम्वाचयतिसुश्रवःसुश्रवासियथात्वम्सुश्रवःसुश्रवास्येवम्माम्सुश्रवःसौश्रवसम्कुरु. .यथात्वम्देवानाम्यज्ञस्यनिधिपोअस्येवमहम्मनुष्याणमवेदस्यनिधिपोभूयासमिति. (

-20) aninditāyāmdiśyekamūlampalāśamkuśastambamvāpalāśāpacārepradakṣiṇamudakumbhenatriḥpariṣiṃcantamvācayatisuśravaḥsuśravāsiyathātvamsuśravaḥsuśravāsyevammāmsuśravaḥsauśravasamkuru. .yathātvamdevānāmyajñasyanidhipoasyevamahammanuṣyāṇamavedasyanidhipobhūyāsamiti. (

---

1.22

-21) एतेनवापनादिपरिदानान्तम्व्रतादेशनम्व्याख्यातम्. (

-21) etenavāpanādiparidānāntamvratādeśanamvyākhyātam. (

---

1.22

-22) इत्यनुपेतपूर्वस्य. (

-22) ityanupetapūrvasya. (

---

1.22

-23) अथोपेतपूर्वस्य. (

-23) athopetapūrvasya. (

---

1.22

-24) कृताकृतम्केशवपनम्. (

-24) kṛtākṛtamkeśavapanam. (

---

1.22

-25) मेधाजननम्च. (

-25) medhājananamca. (

---

1.22

-26) अनिरुक्तम्परिदानम्. (

-26) aniruktamparidānam. (

---

1.22

-27) कालश्च. (

-27) kālaśca. (

---

1.22

-28) तत्सवितुर्वृणीमहेतिसावित्रीम्. (

-28) tatsaviturvṛṇīmahetisāvitrīm. (

---

1.23

-29) ऋत्विजोवृणीतेअन्यूनानतिरिक्ताङ्गान्येमातृतःपितृतश्चेत्यथाउक्तम्पुरस्तात्. (

-29) ṛtvijovṛṇīteanyūnānatiriktāṅgānyemātṛtaḥpitṛtaścetyathāuktampurastāt. (

---

1.23

-1) यूनर्त्विजोवृणीतेत्येके. (

-1) yūnartvijovṛṇītetyeke. (

---

1.23

-2) ब्रह्माणमेवप्रथमम्वृणीतेअथहोतारमथाध्वर्युमथोद्गातारम्. (

-2) brahmāṇamevaprathamamvṛṇīteathahotāramathādhvaryumathodgātāram. (

1.23

-3) सर्वान्वायेअहीनैकाहैर्याजयन्ति. (

-3) sarvānvāyeahīnaikāhairyājayanti. (

---

1.23

-4) सदस्यम्सप्तदशम्कौषीतकिनःसमामनन्तिसकर्मणामुपद्रष्टाभवतीति. (

-4) sadasyamsaptadaśamkauṣītakinaḥsamāmanantisakarmaṇāmupadraṣṭābhavatīti. (

---

1.23

-5) तदुक्तमृभ्याम्यमृत्विजोबहुधाकल्पयन्तेति. (

-5) taduktamṛbhyāmyamṛtvijobahudhākalpayanteti. (

---

1.23

-6) होतारमेवप्रथमम्वृणीते. (

-6) hotāramevaprathamamvṛṇīte. (

---

1.23

-7) अग्निर्मेहोतासमेहोताहोतारम्त्वामुम्वृणेतिहोतारम्. (

-7) agnirmehotāsamehotāhotāramtvāmumvṛṇetihotāram. (

---

1.23

-8) चन्द्रमामेब्रह्मासमेब्रह्माब्रह्माणम्त्वामुम्वृणेतिब्राह्मणम्. .आदित्योमेअध्वर्युरित्यध्वर्युम्. (

-8) candramāmebrahmāsamebrahmābrahmāṇamtvāmumvṛṇetibrāhmaṇam. .ādityomeadhvaryurityadhvaryum. (

---

1.23

-10) पर्जन्योमोद्गाताइत्युद्गातारम्. (

-10) parjanyomodgātāityudgātāram. (

---

1.23

-11) आपोमेहोत्राशंसिन्येथोत्रकान्. (

-11) āpomehotrāśaṃsinyethotrakān. (

---

1.23

-12) रश्मयोमेचमसाध्वर्यवेतिचमसाध्वर्यून्. (

-12) raśmayomecamasādhvaryaveticamasādhvaryūn. (

---

1.23

-13) आकाशोमेसदस्येतिसदस्यम्. (

-13) ākāśomesadasyetisadasyam. (

---

1.23

-14) सवृतोजपेन्महन्मेअवोचोभर्गोमेअवोचोभगोमेअवोचोयशोमेअवोचःस्तोमम्मेअवोचःक्लृप्तम्मेअवोचोभुक्तिम्मेअवोचस्तृप्तिम्मेअवोचःसर्वम्मेअवोचेति. (

-14) savṛtojapenmahanmeavocobhargomeavocobhagomeavocoyaśomeavocaḥstomammeavocaḥklṛptammeavocobhuktimmeavocastṛptimmeavocaḥsarvammeavoceti. (

---

1.23

-15) जपित्वाग्निष्टेहोतासतेहोताहोताहम्तेमानुषेतिहोताप्रतिजानीते. (

-15) japitvāgniṣṭehotāsatehotāhotāhamtemānuṣetihotāpratijānīte. (

---

1.23

-16) चन्द्रमास्तेब्रह्मासतेब्रह्माब्रह्मा. (

-16) candramāstebrahmāsatebrahmābrahmā. (

---

1.23

-17) एवमितरेयथाआदेशम्. (

-17) evamitareyathāādeśam. (

---

1.23

-18) तन्मामवतुतन्माआविशतुतेनभुक्षिषीयेतिचयाजयिष्यन्. (

-18) tanmāmavatutanmāāviśatutenabhukṣiṣīyeticayājayiṣyan. (

---

1.23

-19) न्यस्तमार्त्विज्यमकार्यमहीनस्यनीचदक्षिणस्यव्याधितस्यातुरस्ययक्ष्मगृहीतस्यानुदेश्यभिशस्तस्यक्षिप्तयोनिरितिचैतेषाम्. (

-19) nyastamārtvijyamakāryamahīnasyanīcadakṣiṇasyavyādhitasyāturasyayakṣmagṛhītasyānudeśyabhiśastasyakṣiptayoniriticaiteṣām. (

---

1.23

-20) सोमप्रवाकम्परिपृच्छेत्कोयज्ञःकर्त्विजःकादक्षिणाइति. (

-20) somapravākamparipṛcchetkoyajñaḥkartvijaḥkādakṣiṇāiti. (

---

1.23

-21) कल्याणैःसहसम्प्रयोगः. (

-21) kalyāṇaiḥsahasamprayogaḥ. (

---

1.23

-22) नमांसमश्नीयुर्नस्त्रियमुपेयुआक्रतोरपवर्गात्. (

-22) namāṃsamaśnīyurnastriyamupeyuākratorapavargāt. (

---

1.23

-23) एतेनाग्नेब्रह्मणावावृधस्वेतिदक्षिणाग्नावाज्याहुतिम्हुत्वायथार्थम्प्रव्रजेत्. (

-23) etenāgnebrahmaṇāvāvṛdhasvetidakṣiṇāgnāvājyāhutimhutvāyathārthampravrajet. (

---

1.23

-24) एवमनाहिताग्निर्गृह्येमामग्नेशरणिम्मीमृषोनेत्येतयाऋचा. (

-24) evamanāhitāgnirgṛhyemāmagneśaraṇimmīmṛṣonetyetayāṛcā. (

---

1.24

-25) ऋत्विजोवृत्वामधुपर्कमाहरेत्. (

-25) ṛtvijovṛtvāmadhuparkamāharet. (

---

1.24

-1) स्नातकायोपस्थिताय. (

-1) snātakāyopasthitāya. (

---

1.24

-2) राज्ञेच. (

-2) rājñeca. (

---

1.24

-3) आचार्यश्वशुरपितृव्यमातुलानाम्च. (

-3) ācāryaśvaśurapitṛvyamātulānāmca. (

---

1.24

-4) दधनिमध्वानीय. (

-4) dadhanimadhvānīya. (

---

1.24

-5) सर्पिर्वामध्वलाभे. (

-5) sarpirvāmadhvalābhe. (

---

1.24

-6) विष्टरःपाद्यमर्घ्यमाचमनीयम्मधुपर्कोगौरित्येतेषाम्त्रिस्त्रिरेकैकम्वेदयन्ते. (

-6) viṣṭaraḥpādyamarghyamācamanīyammadhuparkogaurityeteṣāmtristrirekaikamvedayante. (

---

1.24

-7) अहम्वर्ष्मसजातानाम्विद्युतामिवसूर्यः. .इदम्तमधितिष्ठामियोमाकश्चाभिदासतीत्युदगग्रेविष्टरोपविशेत्. (

-7) ahamvarṣmasajātānāmvidyutāmivasūryaḥ. .idamtamadhitiṣṭhāmiyomākaścābhidāsatītyudagagreviṣṭaropaviśet. (

---

1.24

-8) आक्रम्यवा. (

-8) ākramyavā. (

---

1.24

-9) पादौप्रक्षालापयीत. (

-9) pādauprakṣālāpayīta. (

---

1.24

-10) दक्षिणमग्रेब्रह्मणायप्रयच्छेत्. (

-10) dakṣiṇamagrebrahmaṇāyaprayacchet. (

---

1.24

-11) सव्यम्शूद्राय. (

-11) savyamśūdrāya. (

---

1.24

-12) प्रक्षालितपादोअर्घ्यमञ्जलिनाप्रतिगृह्याथाचमनीयेनाचामत्यमृतोपस्तरणमसीति. (

-12) prakṣālitapādoarghyamañjalināpratigṛhyāthācamanīyenācāmatyamṛtopastaraṇamasīti. (

---

1.24

-13) मधुपर्कमाह्रियमाणमीक्षतेमित्रस्यत्वाचक्षुषाप्रतीक्षेति. (

-13) madhuparkamāhriyamāṇamīkṣatemitrasyatvācakṣuṣāpratīkṣeti. (

---

1.24

-14) देवस्यत्वासवितुःप्रसवेअश्विनोर्बाहुभ्याम्पूष्णोहस्ताभ्याम्प्रतिगृह्णामीतितदञ्जलिनाप्रतिगृह्यसव्येपाणौकृत्वामधुवाताऋतायतेतितृचेनावेक्ष्यानामिकयाचाङ्गुष्ठेनचत्रिःप्रदक्षिणमालोड्यवसवस्त्वागायत्रेणछन्दसाभक्षयन्त्वितिपुरस्तान्निमार्ष्टि. (

-14) devasyatvāsavituḥprasaveaśvinorbāhubhyāmpūṣṇohastābhyāmpratigṛhṇāmītitadañjalināpratigṛhyasavyepāṇaukṛtvāmadhuvātāṛtāyatetitṛcenāvekṣyānāmikayācāṅguṣṭhenacatriḥpradakṣiṇamāloḍyavasavastvāgāyatreṇachandasābhakṣayantvitipurastānnimārṣṭi. (

---

1.24

-15) रुद्रास्त्वात्रैष्टुभेनछन्दसाभक्षयन्त्वितिदक्षिणतः. (

-15) rudrāstvātraiṣṭubhenachandasābhakṣayantvitidakṣiṇataḥ. (

---

1.24

-16) आदित्यास्त्वाजागतेनछन्दसाभक्षयन्त्वितिपश्चात्. (

-16) ādityāstvājāgatenachandasābhakṣayantvitipaścāt. (

---

1.24

-17) विश्वेत्वादेवाआनुष्टुभेनछन्दसाभक्षयन्त्वित्युत्तरतः. (

-17) viśvetvādevāānuṣṭubhenachandasābhakṣayantvityuttarataḥ. (

---

1.24

-18) भूतेभ्यस्त्वाइतिमध्यात्त्रिरुद्गृह्य. (

-18) bhūtebhyastvāitimadhyāttrirudgṛhya. (

---

1.24

-19) विराजोदोहोअसीतिप्रथमम्प्राश्नीयात्. (

-19) virājodohoasītiprathamamprāśnīyāt. (

---

1.24

-20) विराजोदोहमशीयेतिद्वितीयम्. (

-20) virājodohamaśīyetidvitīyam. (

---

1.24

-21) मयिदोहःपद्यायैविराजेतितृतीयम्. (

-21) mayidohaḥpadyāyaivirājetitṛtīyam. (

---

1.24

-22) नसर्वम्. (

-22) nasarvam. (

---

1.24

-23) नतृप्तिम्गच्छेत्. (

-23) natṛptimgacchet. (

---

1.24

-24) ब्राह्मणायोदनुच्छिष्टम्प्रयच्छेत्. (

-24) brāhmaṇāyodanucchiṣṭamprayacchet. (

---

1.24

-25) अलाभेअप्सु. (

-25) alābheapsu. (

---

1.24

-26) सर्वम्वा. (

-26) sarvamvā. (

---

1.24

-27) अथाचमनीयेनान्वाचामत्यमृतापिधानमसीति. (

-27) athācamanīyenānvācāmatyamṛtāpidhānamasīti. (

---

1.24

-28) सत्यम्यशःश्रीर्मयिश्रीःश्रयतामितिद्वितीयम्. (

-28) satyamyaśaḥśrīrmayiśrīḥśrayatāmitidvitīyam. (

---

1.24

-29) आचान्तोदकायगाम्वेदयन्ते. (

-29) ācāntodakāyagāmvedayante. (

---

1.24

-30) हतोमेपाप्मापाप्मामेहतेत्जपित्वीम्कृरुत.(.कृणुत.?).इतिकारयिष्यन्. (

-30) hatomepāpmāpāpmāmehatetjapitvīmkṛruta.(.kṛṇuta.?).itikārayiṣyan. (

---

1.24

-31) मातारुद्राणाम्दुहितावसूनामितिजपित्वोम्.(?).उत्सृजतेत्युत्स्रक्ष्यन्. (

-31) mātārudrāṇāmduhitāvasūnāmitijapitvom.(?).utsṛjatetyutsrakṣyan. (

---

1.24

-32) नामांसोमधुपर्कोभवतिभवति. (

-32) nāmāṃsomadhuparkobhavatibhavati. (

2.1

-33) श्रावण्याम्पौर्णमास्याम्श्रवणाकर्म. : (.श्रावणकर्म.?)(

-33) śrāvaṇyāmpaurṇamāsyāmśravaṇākarma. : (.śrāvaṇakarma.?)(

---

2.1

-1) अक्षतसक्तूनाम्नवम्कलशम्पूरयित्वादर्वीम्चबलिहरणीम्नवेशिक्येनिदधाति. (

-1) akṣatasaktūnāmnavamkalaśampūrayitvādarvīmcabaliharaṇīmnaveśikyenidadhāti. (

---

2.1

-2) अक्षतधानाःकृत्वासर्पिषार्धानक्ति. (

-2) akṣatadhānāḥkṛtvāsarpiṣārdhānakti. (

---

2.1

-3) अस्तमितेस्थालीपाकम्श्रपयित्वाएककपालम्चपुरोळाशमग्नेनयसुपथारायेअस्मानितिचतसृभिःप्रत्यृचम्हुत्वापाणिनाएककपालमच्युतायभौमायस्वाहाइति. (

-3) astamitesthālīpākamśrapayitvāekakapālamcapuroḷāśamagnenayasupathārāyeasmāniticatasṛbhiḥpratyṛcamhutvāpāṇināekakapālamacyutāyabhaumāyasvāhāiti. (

---

2.1

-4) अवप्लुतःस्यादाविःपृष्ठोवा. (

-4) avaplutaḥsyādāviḥpṛṣṭhovā. (

---

2.1

-5) मानोअग्नेअवसृजोअघायेत्येनमाशयेनाभिजुहोति. (

-5) mānoagneavasṛjoaghāyetyenamāśayenābhijuhoti. (

---

2.1

-6) शम्नोभवन्तुवाजिनोहविष्वाइत्यक्ताधानाञ्जलिना. (

-6) śamnobhavantuvājinohaviṣvāityaktādhānāñjalinā. (

---

2.1

-7) अमात्येभ्येतरादद्यात्. (

-7) amātyebhyetarādadyāt. (

---

2.1

-8) कलशात्सक्तूनाम्दर्वीम्पूरयित्वाप्रागुपनिष्क्रम्यशुचौदेशेअपोअवनिनीयसर्वदेवजनेभ्यःस्वाहाइतिहुत्वानमस्करोतियेसर्पाःपार्थिवायेअन्तरिक्ष्यायेदिव्यायेदिश्यास्तेभ्येमम्बलिमाहार्षम्तेभ्येमम्बलिमुपाकरोमीति. (

-8) kalaśātsaktūnāmdarvīmpūrayitvāprāgupaniṣkramyaśucaudeśeapoavaninīyasarvadevajanebhyaḥsvāhāitihutvānamaskarotiyesarpāḥpārthivāyeantarikṣyāyedivyāyediśyāstebhyemambalimāhārṣamtebhyemambalimupākaromīti. (

---

2.1

-9) प्रदक्षिणम्परीत्यपश्चाद्बलेरुपविश्यसर्पोअसिसर्पताम्सर्पाणामधिपतिरस्यन्नेनमनुष्यांस्त्रायसेअपूपेनसर्पान्यज्ञेनदेवांस्त्वयिमासन्तम्त्वयिसन्तःसर्पामाहिंसिषुर्ध्रुवामुम्तेपरिददामि. (

-9) pradakṣiṇamparītyapaścādbalerupaviśyasarpoasisarpatāmsarpāṇāmadhipatirasyannenamanuṣyāṃstrāyaseapūpenasarpānyajñenadevāṃstvayimāsantamtvayisantaḥsarpāmāhiṃsiṣurdhruvāmumteparidadāmi. (

---

2.1

-10) ध्रुवामुम्तेध्रुवामुम्तेत्यमात्याननुपूर्वम्. (

-10) dhruvāmumtedhruvāmumtetyamātyānanupūrvam. (

---

2.1

-11) ध्रुवमाम्तेपरिददामीत्यात्मानमन्ततः. (

-11) dhruvamāmteparidadāmītyātmānamantataḥ. (

---

2.1

-12) नैनमन्तराव्यवेयुरापरिदानात्. (

-12) nainamantarāvyaveyurāparidānāt. (

---

2.1

-13) सर्पदेवजनेभ्यःस्वाहाइतिसायम्प्रातर्बलिम्हरेदाप्रत्यवरोहणात्. (

-13) sarpadevajanebhyaḥsvāhāitisāyamprātarbalimharedāpratyavarohaṇāt. (

---

2.1

-14) प्रसंख्यायहैकेतावतोबलींस्तदहरेवोपहरन्ति. (

-14) prasaṃkhyāyahaiketāvatobalīṃstadaharevopaharanti. (

---

2.2

-15) आश्वयुज्यामाश्वयुजीकर्म. (

-15) āśvayujyāmāśvayujīkarma. (

---

2.2

-1) निवेशनमलम्कृत्यस्नाताःशुचिवाससःपशुपतयेस्थालीपाकम्निरुप्यजुहुयुःपशुपतयेशिवायशंकरायपृषातकायस्वाहाइति. (

-1) niveśanamalamkṛtyasnātāḥśucivāsasaḥpaśupatayesthālīpākamnirupyajuhuyuḥpaśupatayeśivāyaśaṃkarāyapṛṣātakāyasvāhāiti. (

---

2.2

-2) पृषातकमञ्जलिनाजुहुयादेनम्मेपूर्यताम्पूर्णम्मेमाउपसदत्पृषातकायस्वाहाइति. (

-2) pṛṣātakamañjalinājuhuyādenammepūryatāmpūrṇammemāupasadatpṛṣātakāyasvāhāiti. (

---

2.2

-3) सजूरृतुभिःसजूर्विधाभिःसजूरिन्द्राग्निभ्याम्स्वाहा. .सजूरृतुभिःसजूर्विधाभिःसजूर्द्यावापृथिवीभ्याम्स्वाहाइत्याहिताग्नेराग्रयणस्थालीपाकः. (

-3) sajūrṛtubhiḥsajūrvidhābhiḥsajūrindrāgnibhyāmsvāhā. .sajūrṛtubhiḥsajūrvidhābhiḥsajūrdyāvāpṛthivībhyāmsvāhāityāhitāgnerāgrayaṇasthālīpākaḥ. (

---

2.2

-4) अनाहिताग्नेरपिशालाग्नौ. (

-4) anāhitāgnerapiśālāgnau. (

---

2.3

-5) मार्गशीर्ष्याम्प्रत्यवरोहणम्चतुर्दश्याम्. (

-5) mārgaśīrṣyāmpratyavarohaṇamcaturdaśyām. (

---

2.3

-1) पौर्णमास्याम्वा. (

-1) paurṇamāsyāmvā. (

---

2.3

-2) निवेशनम्पुनर्नवीकृत्यलेपनस्तरणोपस्तरणैरस्तमितेपायसस्यजुहुयुरपश्वेतपदाजहिपूर्वेणचापरेणच. .सप्तचवारुणीरिमाःसर्वाश्चराजबान्धवीःस्वाहा. .नवैश्वेतश्चाभ्यागारेअहिर्जघानकिंचन. .श्वेतायवैदार्वायनमःस्वाहाइति. (

-2) niveśanampunarnavīkṛtyalepanastaraṇopastaraṇairastamitepāyasasyajuhuyurapaśvetapadājahipūrveṇacāpareṇaca. .saptacavāruṇīrimāḥsarvāścarājabāndhavīḥsvāhā. .navaiśvetaścābhyāgāreahirjaghānakiṃcana. .śvetāyavaidārvāyanamaḥsvāhāiti. (

---

2.3

-3) नात्रसौविष्टकृत्. (

-3) nātrasauviṣṭakṛt. (

---

2.3

-4) अभयम्नःप्राजापत्येभ्योभूयादित्यग्निमीक्षमाणोजपति. (

-4) abhayamnaḥprājāpatyebhyobhūyādityagnimīkṣamāṇojapati. (

---

2.3

-5) शिवोनःसुमनाभवेतिहेमन्तम्मनसाध्यायात्. (

-5) śivonaḥsumanābhavetihemantammanasādhyāyāt. (

---

2.3

-6) पश्चादग्नेःस्वस्तरःस्वास्तीर्णस्तस्मिन्नुपविश्यस्योनापृहिविभवेतिजपित्वासंविशेत्सामात्यःप्राक्शिराउदन्मुखः. (

-6) paścādagneḥsvastaraḥsvāstīrṇastasminnupaviśyasyonāpṛhivibhavetijapitvāsaṃviśetsāmātyaḥprākśirāudanmukhaḥ. (

---

2.3

-7) यथावकाशमितरे. (

-7) yathāvakāśamitare. (

---

2.3

-8) ज्यायाम्ज्यायान्वानन्तरः. (

-8) jyāyāmjyāyānvānantaraḥ. (

---

2.3

-9) मन्त्रविदोमन्त्रान्जपेयुः. (

-9) mantravidomantrānjapeyuḥ. (

---

2.3

-10) संहायातोदेवावन्तुनेतित्रिः. (

-10) saṃhāyātodevāvantunetitriḥ. (

---

2.3

-11) एताम्दक्षिणामुखाःप्रत्यन्मुखाउदन्मुखाश्चतुर्थम् (

-11) etāmdakṣiṇāmukhāḥpratyanmukhāudanmukhāścaturtham (

---

2.3

-12) संहायसौर्याणिस्वस्त्ययनानिचजपित्वान्नम्संस्कृत्यब्राह्मान्भोजयित्वास्वस्त्ययनम्वाचयीत. (

-12) saṃhāyasauryāṇisvastyayanānicajapitvānnamsaṃskṛtyabrāhmānbhojayitvāsvastyayanamvācayīta. (

---

2.4

-13) हेमन्तशिशिरयोश्चतुर्णामपरपक्षाणामष्टमीष्वष्टकाः. (

-13) hemantaśiśirayoścaturṇāmaparapakṣāṇāmaṣṭamīṣvaṣṭakāḥ. (

---

2.4

-1) एकस्याम्वा. (

-1) ekasyāmvā. (

---

2.4

-2) पूर्वेद्युःपितृभ्योदद्यात्. (

-2) pūrvedyuḥpitṛbhyodadyāt. (

---

2.4

-3) ओदनम्कृसरम्पायसम्. (

-3) odanamkṛsarampāyasam. (

---

2.4

-4) चतुःशरावस्यवापूपान्. (

-4) catuḥśarāvasyavāpūpān. (

---

2.4

-5) उदीरतामवरोत्परासेत्यष्टाभिर्हुत्वायावतीभिर्वाकामयीत. (

-5) udīratāmavarotparāsetyaṣṭābhirhutvāyāvatībhirvākāmayīta. (

---

2.4

-6) अथश्वोभूतेअष्टकाःपशुनास्थालीपाकेनच. (

-6) athaśvobhūteaṣṭakāḥpaśunāsthālīpākenaca. (

---

2.4

-7) अप्यनडुहोयवसमाहरेत्. (

-7) apyanaḍuhoyavasamāharet. (

---

2.4

-8) अग्निनावाकक्षमुपोषेत्. (

-8) agnināvākakṣamupoṣet. (

---

2.4

-9) एषामेअष्टकाइति. (

-9) eṣāmeaṣṭakāiti. (

---

2.4

-10) नत्वेवानष्टकःस्यात्. (

-10) natvevānaṣṭakaḥsyāt. (

---

2.4

-11) ताम्हैकेवैश्वदेवीम्ब्रुवताग्नेयीमेकेसौर्यामेकेप्राजापत्यामेकेरात्रिदेवतामेकेनक्षत्रदेवतामेकर्तुदेवतामेकेपितृदेवतामेकेपशुदेवतामेके. (

-11) tāmhaikevaiśvadevīmbruvatāgneyīmekesauryāmekeprājāpatyāmekerātridevatāmekenakṣatradevatāmekartudevatāmekepitṛdevatāmekepaśudevatāmeke. (

---

2.4

-12) पशुकल्पेनपशुम्संज्ञप्यप्रोक्षणोपाकरणवर्जम्वपामुत्खिद्यजुहुयाद्वहवपाम्जातवेदःपितृभ्योयत्रैतान्वेत्थनिहितान्पकारे. .मेदसःकुल्याउपैनान्त्स्रवन्तुसत्याएताआशिषःसन्तुसर्वाःस्वाहाइति. (

-12) paśukalpenapaśumsaṃjñapyaprokṣaṇopākaraṇavarjamvapāmutkhidyajuhuyādvahavapāmjātavedaḥpitṛbhyoyatraitānvetthanihitānpakāre. .medasaḥkulyāupaināntsravantusatyāetāāśiṣaḥsantusarvāḥsvāhāiti. (

---

2.4

-13) अतःअवदानानाम्स्थालीपाकस्यचाग्नेनयसुपथारायेअस्मानितिद्वे. .ग्रीष्मोहेमन्तर्तवःशिवानोवर्षाःशिवाभवाशरन्नः. .संवत्सरोअधिपतिःप्राणदोनोअहोरात्रेकृणुताम्दूर्घमायुःस्वाहा. .शान्तापृथिवीशिवमन्तरिक्षम्द्यौर्नोदेव्यभयम्नोअस्तु. .शिवादिशःप्रदिशोद्दिशोनापोविद्युतःपरिपान्तुसर्वतःस्वाहा. .आपोमरीचीःप्रवहन्तुनोधियोधातासमुद्रोअवहन्तुपापम्. .भूतम्भविष्यदभयम्विश्वमस्तुमेब्रह्माधिग् उप्तःस्वाराक्षराणिस्वाहा. 14:विश्वादित्यावसवश्चदेवारुद्रागोप्तारोमरुतःसंदन्तु. .ऊर्जम्प्रजाममृतम्पिन्वमानःप्रजापतिर्मयिपरमेष्ठीदधातुस्वाहा. .प्रजापतेनत्वदेतान्यन्यः. (

-13) ataḥavadānānāmsthālīpākasyacāgnenayasupathārāyeasmānitidve. .grīṣmohemantartavaḥśivānovarṣāḥśivābhavāśarannaḥ. .saṃvatsaroadhipatiḥprāṇadonoahorātrekṛṇutāmdūrghamāyuḥsvāhā. .śāntāpṛthivīśivamantarikṣamdyaurnodevyabhayamnoastu. .śivādiśaḥpradiśoddiśonāpovidyutaḥparipāntusarvataḥsvāhā. .āpomarīcīḥpravahantunodhiyodhātāsamudroavahantupāpam. .bhūtambhaviṣyadabhayamviśvamastumebrahmādhig uptaḥsvārākṣarāṇisvāhā. 14:viśvādityāvasavaścadevārudrāgoptāromarutaḥsaṃdantu. .ūrjamprajāmamṛtampinvamānaḥprajāpatirmayiparameṣṭhīdadhātusvāhā. .prajāpatenatvadetānyanyaḥ. (

---

2.4

-14) सौविष्टकृत्यष्टमी. (

-14) sauviṣṭakṛtyaṣṭamī. (

---

2.4

-15) ब्राह्मणान्भोजयेदित्युक्तम्. (

-15) brāhmaṇānbhojayedityuktam. (

---

2.5

-16) अपरेद्युरन्वष्टक्यम्. (

-16) aparedyuranvaṣṭakyam. (

---

2.5

-1) तस्यैवमांसस्यप्रकल्प्यदक्षिणाप्रवणेअग्निमुपसमाधायपरिश्रित्योत्तरतःपरिश्रितस्यद्वारम्कृत्वासमूलम्बर्हिस्त्रिरपसलैरविधून्वन्परिस्तीर्यहवींष्यासादयेदोदनम्कृसरम्पायसम्दधिमन्थान्मधुमन्थांश्च. (

-1) tasyaivamāṃsasyaprakalpyadakṣiṇāpravaṇeagnimupasamādhāyapariśrityottarataḥpariśritasyadvāramkṛtvāsamūlambarhistrirapasalairavidhūnvanparistīryahavīṃṣyāsādayedodanamkṛsarampāyasamdadhimanthānmadhumanthāṃśca. (

---

2.5

-2) पिण्डपितृयज्ञकल्पेन. (

-2) piṇḍapitṛyajñakalpena. (

---

2.5

-3) हुत्वामधुमन्थवर्जम्पितृभ्योदद्यात्. (

-3) hutvāmadhumanthavarjampitṛbhyodadyāt. (

---

2.5

-4) स्त्रीभ्यश्चसुराचाचाममित्यधिकम्. :(.चाचामम्.)(

-4) strībhyaścasurācācāmamityadhikam. :(.cācāmam.)(

---

2.5

-5) कर्षूष्वेकेद्वयोःषट्सुवा. (

-5) karṣūṣvekedvayoḥṣaṭsuvā. (

---

2.5

-6) पूर्वासुपितृभ्योदद्यात्. (

-6) pūrvāsupitṛbhyodadyāt. (

---

2.5

-7) अपरासुस्त्रीभ्यः. (

-7) aparāsustrībhyaḥ. (

---

2.5

-8) एतेनमाघ्यावर्षम्प्रोष्ठपद्यापरपक्षे. :(.प्रौष्ठपद्या.?)(

-8) etenamāghyāvarṣamproṣṭhapadyāparapakṣe. :(.prauṣṭhapadyā.?)(

---

2.5

-9) मासिमासिचैवम्पितृभ्योअयुक्षुप्रतिष्ठापयेत्. (

-9) māsimāsicaivampitṛbhyoayukṣupratiṣṭhāpayet. (

---

2.5

-10) नवावरान्भोजयेत्. (

-10) navāvarānbhojayet. (

---

2.5

-11) अयुजोवा. (

-11) ayujovā. (

---

2.5

-12) युग्मान्वृद्धिर्पूतेषु. (

-12) yugmānvṛddhirpūteṣu. (

---

2.5

-13) अयुग्मानितरेषु. (

-13) ayugmānitareṣu. (

---

2.5

-14) प्रदक्षिणमुपचारोयवैस्तिलार्थः. (

-14) pradakṣiṇamupacāroyavaistilārthaḥ. (

---

2.6

-15) रथमारोक्ष्यन्नानापाणिभ्याम्चक्रेअभिमृशेदहम्तेपूर्वपादावारभेबृहद्रथन्तरेतेचक्रे. (

-15) rathamārokṣyannānāpāṇibhyāmcakreabhimṛśedahamtepūrvapādāvārabhebṛhadrathantaretecakre. (

---

2.6

-1) वामदेव्यमक्षेत्यक्षाधिष्ठाने. (

-1) vāmadevyamakṣetyakṣādhiṣṭhāne. (

---

2.6

-2) दक्षिणपूर्वाभ्यामारोहेद्वायोष्त्वावीर्येणारोहामीन्द्रस्यौजसाआधिपत्येनेति. (

-2) dakṣiṇapūrvābhyāmārohedvāyoṣtvāvīryeṇārohāmīndrasyaujasāādhipatyeneti. (

---

2.6

-3) रश्मींत्सम्मृशेदरश्मिकान्वादण्डेनब्रह्मणोवस्तेजसासंगृह्णामिसत्यनवासंगृह्णामीति. (

-3) raśmīṃtsammṛśedaraśmikānvādaṇḍenabrahmaṇovastejasāsaṃgṛhṇāmisatyanavāsaṃgṛhṇāmīti. (

---

2.6

-4) अभिप्रवर्तमानेषुजपेत्सहस्रसनिम्वाजमभिवर्तस्वरथदेवप्रवहवनस्पतेवीड्वङ्गोहिभूयाइति. (

-4) abhipravartamāneṣujapetsahasrasanimvājamabhivartasvarathadevapravahavanaspatevīḍvaṅgohibhūyāiti. (

---

2.6

-5) एतयान्यान्यपिवानस्पत्यानि. (

-5) etayānyānyapivānaspatyāni. (

---

2.6

-6) स्थिरौगावौभवताम्वीळुप्रक्षेतिरथाङ्गमभिमृशेत्. (

-6) sthiraugāvaubhavatāmvīḷuprakṣetirathāṅgamabhimṛśet. (

---

2.6

-7) सुत्रामाणम्पृथिवीम्द्यामनेहसमितिनावम्. (

-7) sutrāmāṇampṛthivīmdyāmanehasamitināvam. (

---

2.6

-8) नवरथेनयशस्विनम्वृक्षम्ह्रदम्वाविदासिनम्प्रदक्षिणम्कृत्वाफलवतीःशाखाआहरेत्. (

-8) navarathenayaśasvinamvṛkṣamhradamvāvidāsinampradakṣiṇamkṛtvāphalavatīḥśākhāāharet. (

---

2.6

-9) अयद्वाकौटुम्बम्. (

-9) ayadvākauṭumbam. (

---

2.6

-10) संसदमुपयायात्. (

-10) saṃsadamupayāyāt. (

---

2.6

-11) अस्माकमुत्तमम्कृथीत्यादित्यमीक्षमाणोजपित्वावरोहेत्. (

-11) asmākamuttamamkṛthītyādityamīkṣamāṇojapitvāvarohet. (

---

2.6

-12) ऋषभम्मासमानामित्यभिक्रामन्. (

-12) ṛṣabhammāsamānāmityabhikrāman. (

---

2.6

-13) वयमद्येन्द्रस्यप्रोष्ठाइत्यस्तम्यात्यादित्ये. (

-13) vayamadyendrasyaproṣṭhāityastamyātyāditye. (

---

2.6

-14) तद्वोदिवोदुहितरोविभातीरितिव्युष्ठायाम्. (

-14) tadvodivoduhitarovibhātīritivyuṣṭhāyām. (

---

2.7

-15) अथातोवास्तुपरीक्षा. (

-15) athātovāstuparīkṣā. (

---

2.7

-1) अनूखरमविवदिष्णुभूम. (

-1) anūkharamavivadiṣṇubhūma. (

---

2.7

-2) ओषधिवनस्पतिवत्. (

-2) oṣadhivanaspativat. (

---

2.7

-3) यस्मिन्कुशवीरिणम्प्रभूतम्. (

-3) yasminkuśavīriṇamprabhūtam. (

---

2.7

-4) कण्टकिक्षीरिणस्तुसमूलान्परिखायोद्वासयेत्. (

-4) kaṇṭakikṣīriṇastusamūlānparikhāyodvāsayet. (

---

2.7

-5) अपामार्गःशाकस्तिल्वकःपरिव्याधेतिचैतानि. (

-5) apāmārgaḥśākastilvakaḥparivyādheticaitāni. (

---

2.7

-6) यत्रसर्वतापोमध्येसमेत्यप्रदक्षिणम्शयनीयम्परीत्यप्राच्यःस्यन्देरन्नप्रवदत्यस्तत्सर्वसमृद्धम्. (

-6) yatrasarvatāpomadhyesametyapradakṣiṇamśayanīyamparītyaprācyaḥsyanderannapravadatyastatsarvasamṛddham. (

---

2.7

-7) समवस्रवेभक्तशरणम्कारय्ते. (

-7) samavasravebhaktaśaraṇamkārayte. (

---

2.7

-8) बह्वन्नम्हभवति. (

-8) bahvannamhabhavati. (

---

2.7

-9) प्रक्षिणाप्रवणेसभाम्मापयेत्साद्यूताहभवति. (

-9) prakṣiṇāpravaṇesabhāmmāpayetsādyūtāhabhavati. (

---

2.7

-10) युवानस्तस्याम्कितवाःकलहिनःप्रमायुकाभवन्ति. (

-10) yuvānastasyāmkitavāḥkalahinaḥpramāyukābhavanti. (

---

2.7

-11) यत्रसर्वत्रापःप्रस्यन्देरंत्सास्वस्त्ययन्यद्यूताच. (

-11) yatrasarvatrāpaḥprasyanderaṃtsāsvastyayanyadyūtāca. (

---

2.8

-12) अथैतैर्वास्तुपरीक्षेत. (

-12) athaitairvāstuparīkṣeta. (

---

2.8

-1) जानुमात्रम्गर्तम्खात्वातैरेवपांसुभिःप्रतिपूरयेत्. (

-1) jānumātramgartamkhātvātairevapāṃsubhiḥpratipūrayet. (

---

2.8

-2) अधिकेप्रशस्तम्समेवार्त्तम्न्यूनेगर्हितम्. (

-2) adhikepraśastamsamevārttamnyūnegarhitam. (

---

2.8

-3) अस्तमितेअपाम्पूर्णम्परिवासयेत्. (

-3) astamiteapāmpūrṇamparivāsayet. (

---

2.8

-4) सोदकेप्रशस्तमार्द्रेवार्त्तम्शुष्केगर्हितम्. (

-4) sodakepraśastamārdrevārttamśuṣkegarhitam. (

---

2.8

-5) श्वेतम्मधुरास्वादम्सिकतोत्तरम्ब्राह्मणस्य. (

-5) śvetammadhurāsvādamsikatottarambrāhmaṇasya. (

---

2.8

-6) लोहितम्क्षत्रियस्य. (

-6) lohitamkṣatriyasya. (

---

2.8

-7) पीतम्वैश्यस्य. (

-7) pītamvaiśyasya. (

---

2.8

-8) तत्सहस्रसीतम्कृत्वायथादिक्समचतुरस्रम्मापयेत्. (

-8) tatsahasrasītamkṛtvāyathādiksamacaturasrammāpayet. (

---

2.8

-9) आयतचतुरस्रम्वा. (

-9) āyatacaturasramvā. (

---

2.8

-10) तत्शमीशाखयाउदुम्बरशाखयावाशंतातीयेनत्रिःप्रदक्षिणम्परिव्रजन्प्रोक्षति. (

-10) tatśamīśākhayāudumbaraśākhayāvāśaṃtātīyenatriḥpradakṣiṇamparivrajanprokṣati. (

---

2.8

-11) अविच्छिन्नयाचोदकधारयाआपोहिष्ठमयोभुवेतितृचेन. (

-11) avicchinnayācodakadhārayāāpohiṣṭhamayobhuvetitṛcena. (

---

2.8

-12) वंशान्तरेषुशरणानिकारयेत्. (

-12) vaṃśāntareṣuśaraṇānikārayet. (

---

2.8

-13) गर्तेष्ववकाम्शीपालमित्यवधापयेन्नहास्यदाहुकोभवतीतिविज्ञायते. (

-13) garteṣvavakāmśīpālamityavadhāpayennahāsyadāhukobhavatītivijñāyate. (

---

2.8

-14) मध्यमस्थूणायागर्तेअवधायप्रागग्रोदगग्रान्कुशानास्तीर्यव्रीहियवमतीरपासेचयेदच्युतायभौमायस्वाहाइति. (

-14) madhyamasthūṇāyāgarteavadhāyaprāgagrodagagrānkuśānāstīryavrīhiyavamatīrapāsecayedacyutāyabhaumāyasvāhāiti. (

---

2.8

-15) अथैनामुच्छ्रीयमाणामनुमन्त्रयेतेहैवतिष्ठनिमितातिल्वकास्तामिरावतीम्. .मध्येपोषस्वतिष्ठन्तीमात्वाप्रापन्नघायवः. .आत्वाकुमारस्तरुणावत्सोजायताम्सह. .आत्वापरिश्रितःकुम्भादध्नःकलशैरयन्निति. (

-15) athaināmucchrīyamāṇāmanumantrayetehaivatiṣṭhanimitātilvakāstāmirāvatīm. .madhyepoṣasvatiṣṭhantīmātvāprāpannaghāyavaḥ. .ātvākumārastaruṇāvatsojāyatāmsaha. .ātvāpariśritaḥkumbhādadhnaḥkalaśairayanniti. (

---

2.9

-16) वंशमाधीयमानम्. (

-16) vaṃśamādhīyamānam. (

---

2.9

-1) ऋतेनस्थूणामधिरोहवंशद्राघीयायुःप्रतरम्दधानेति. (

-1) ṛtenasthūṇāmadhirohavaṃśadrāghīyāyuḥprataramdadhāneti. (

---

2.9

-2) सर्वासुचतसृषुशिलासुमणिकम्प्रतिष्ठापयेत्पृथिव्याधिसम्भवेति. (

-2) sarvāsucatasṛṣuśilāsumaṇikampratiṣṭhāpayetpṛthivyādhisambhaveti. (

---

2.9

-3) अरङ्गरोवावदीतित्रेधाबद्धोवरत्रया. .इरामुहप्रशंसत्यनिरामपबाधतामितिवा. (

-3) araṅgarovāvadītitredhābaddhovaratrayā. .irāmuhapraśaṃsatyanirāmapabādhatāmitivā. (

---

2.9

-4) अथास्मिन्नपासेचयेदैतुराजावरुणोरेवतीभिरस्मिंत्स्थानेतिष्ठतुमोदमानः. .इराम्वहन्तोघृतमुक्षमाणामित्रेणसाकम्सहसंविशन्त्विति. (

-4) athāsminnapāsecayedaiturājāvaruṇorevatībhirasmiṃtsthānetiṣṭhatumodamānaḥ. .irāmvahantoghṛtamukṣamāṇāmitreṇasākamsahasaṃviśantviti. (

---

2.9

-5) अथैनत्शमयति. (

-5) athainatśamayati. (

---

2.9

-6) व्रीहियवमतीभिरद्भिर्हिरण्यमवधायशंतायीयेनत्रिःप्रदक्षिणम्परिव्रजन्प्रोक्षति. (

-6) vrīhiyavamatībhiradbhirhiraṇyamavadhāyaśaṃtāyīyenatriḥpradakṣiṇamparivrajanprokṣati. (

---

2.9

-7) अविच्छिन्नयाचोदकधारयाआपोहिष्ठमयोभुवेतितृचेन. (

-7) avicchinnayācodakadhārayāāpohiṣṭhamayobhuvetitṛcena. (

---

2.9

-8) मध्येअगारस्यस्थालीपाकम्श्रपयित्वावास्तोष्पतेप्रतिजानीह्यस्मानितिचतसृभिःप्रत्यृचम्हुत्वान्नम्संस्कृत्यब्राह्मणान्भोजयित्वाशिवम्वास्तुशिवम्वास्त्वितिवाचयीत. (

-8) madhyeagārasyasthālīpākamśrapayitvāvāstoṣpatepratijānīhyasmāniticatasṛbhiḥpratyṛcamhutvānnamsaṃskṛtyabrāhmaṇānbhojayitvāśivamvāstuśivamvāstvitivācayīta. (

---

2.10

-9) उक्तम्गृहप्रपदनम्. (

-9) uktamgṛhaprapadanam. (

---

2.10

-1) बीजवतोगृहान्प्रपद्येत. (

-1) bījavatogṛhānprapadyeta. (

---

2.10

-2) क्षेत्रम्प्रकर्षयेदुत्तरैःप्रोष्ठपदैःफाल्गुनीभीरोहिण्यावा. (

-2) kṣetramprakarṣayeduttaraiḥproṣṭhapadaiḥphālgunībhīrohiṇyāvā. (

---

2.10

-3) क्षेत्रस्यानुवातम्क्षेत्रस्यपतिनावयमितिप्रत्यृचम्जुहुयाज्जपेद्वा. (

-3) kṣetrasyānuvātamkṣetrasyapatināvayamitipratyṛcamjuhuyājjapedvā. (

---

2.10

-4) गाःप्रतिष्ठमानानुमन्त्रयेतमयोभुवातोअभिवातूस्राइतिद्वाभ्याम्. (

-4) gāḥpratiṣṭhamānānumantrayetamayobhuvātoabhivātūsrāitidvābhyām. (

---

2.10

-5) आयतीर्यासामूधश्चतुर्बिलम्मधोःपूर्णम्घृतस्यच. .तानःसन्तुपयस्वतीर्बह्वीर्गोष्ठेघृताच्यः. .उपमाएतुमयोभुवऊर्जम्चौजश्चबिभ्रतीः. .दुहानाक्षितम्पयोमयिगोष्ठेनिविशध्वम्यथाभवाम्युत्तमः. .यादेवेषुतन्वमैरयन्तेतिचसूक्तशेषम्. : ऋव् 10.169.3.4.(यादेवेसुतन्वमैरयन्त.)(

-5) āyatīryāsāmūdhaścaturbilammadhoḥpūrṇamghṛtasyaca. .tānaḥsantupayasvatīrbahvīrgoṣṭheghṛtācyaḥ. .upamāetumayobhuvaūrjamcaujaścabibhratīḥ. .duhānākṣitampayomayigoṣṭheniviśadhvamyathābhavāmyuttamaḥ. .yādeveṣutanvamairayanteticasūktaśeṣam. : ṛv 10.169.3.4.(yādevesutanvamairayanta.)(

---

2.10

-6) आगावीयमेके. : ऋव् 6.28.(

-6) āgāvīyameke. : ṛv 6.28.(

---

2.10

-7) गणानामुपतिष्ठेतागुरुगवीनाम्भूताःस्थप्रशस्ताःस्थशोभनाःप्रियाःप्रियोवोभूयासम्शम्मयिजानीध्वम्शम्मयिजानीध्वम्. (

-7) gaṇānāmupatiṣṭhetāgurugavīnāmbhūtāḥsthapraśastāḥsthaśobhanāḥpriyāḥpriyovobhūyāsamśammayijānīdhvamśammayijānīdhvam. (

3.1

-8) अथातःपञ्चयज्ञाः. (

-8) athātaḥpañcayajñāḥ. (

---

3.1

-1) देवयज्ञोभूतयज्ञःपितृयज्ञोब्रह्मयज्ञोमनुष्ययज्ञेति. (

-1) devayajñobhūtayajñaḥpitṛyajñobrahmayajñomanuṣyayajñeti. (

---

3.1

-2) तद्यदग्नौजुहोतिसदेवयज्ञोयद्बलिम्करोतिसभूतयज्ञोयत्पितृभ्योददातिसपितृयज्ञोयत्स्वाध्यायमधीतेसब्रह्मयज्ञोयन्मनुष्येभ्योददातिसमनुष्ययज्ञेति. (

-2) tadyadagnaujuhotisadevayajñoyadbalimkarotisabhūtayajñoyatpitṛbhyodadātisapitṛyajñoyatsvādhyāyamadhītesabrahmayajñoyanmanuṣyebhyodadātisamanuṣyayajñeti. (

---

3.1

-3) तानेतान्यज्ञानहरहःकुर्वीत. (

-3) tānetānyajñānaharahaḥkurvīta. (

---

3.2

-4) अथस्वाध्यायविधिः. (

-4) athasvādhyāyavidhiḥ. (

---

3.2

-2) प्राग्वाउदग्वाग्रामान्निष्क्रम्यापाप्लुत्यशुचौदेशेयज्ञोपवीत्याचम्याक्लिन्नवासादर्भाणाम्महदुपस्तीर्यप्राक्कूलानाम्तेषुप्रान्मुखोपविश्योपस्थम्कृत्वादक्षिणोत्तरौपाणीसंधायपवित्रवन्तौ. .विज्ञायतेअपाम्वाएषौषधीनाम्रसोयद्दर्भाःसरसमेवतद्ब्रह्मकरोति. .द्यावापृथिव्योःसंधिमीक्षमाणःसम्मील्यवायथावायुक्तमात्मानम्मन्येततथायुक्तोअधीयीतस्वाध्यायम्. (

-2) prāgvāudagvāgrāmānniṣkramyāpāplutyaśucaudeśeyajñopavītyācamyāklinnavāsādarbhāṇāmmahadupastīryaprākkūlānāmteṣuprānmukhopaviśyopasthamkṛtvādakṣiṇottaraupāṇīsaṃdhāyapavitravantau. .vijñāyateapāmvāeṣauṣadhīnāmrasoyaddarbhāḥsarasamevatadbrahmakaroti. .dyāvāpṛthivyoḥsaṃdhimīkṣamāṇaḥsammīlyavāyathāvāyuktamātmānammanyetatathāyuktoadhīyītasvādhyāyam. (

---

3.2

-2) ओम्पूर्वाव्याहृतयः. (

-2) ompūrvāvyāhṛtayaḥ. (

---

3.2

-3) सावित्रीमन्वाहपच्छोअर्धर्चशःसर्वामितितृतीयम्. (

-3) sāvitrīmanvāhapacchoardharcaśaḥsarvāmititṛtīyam. (

---

3.3

-4) अथस्वाध्यायमधीयीतर्चोयजूंषिसामान्यथर्वाङ्गिरसोब्राह्मणानिकल्पान्गाथानाराशंसीरितिहासपुराणानीति. (

-4) athasvādhyāyamadhīyītarcoyajūṃṣisāmānyatharvāṅgirasobrāhmaṇānikalpāngāthānārāśaṃsīritihāsapurāṇānīti. (

---

3.3

-1) यदृचोअधीतेपयाहुतिभिरेवतद्देवतास्तर्पयतियद्यजूंषिघृताहुतिभिर्यत्सामानिमध्वाहुतिभिर्यदथर्वाङ्गिरसःसोमाहुतिभिर्यद्ब्राह्मणानिकल्पान्गाथानाराशंसीरितिहासपुराणानीत्यमृताहुतिभिः. (

-1) yadṛcoadhītepayāhutibhirevataddevatāstarpayatiyadyajūṃṣighṛtāhutibhiryatsāmānimadhvāhutibhiryadatharvāṅgirasaḥsomāhutibhiryadbrāhmaṇānikalpāngāthānārāśaṃsīritihāsapurāṇānītyamṛtāhutibhiḥ. (

---

3.3

-3) सयावन्मन्येततावदधीत्यैतयापरिदधातिनमोब्रह्मणेनमोअस्त्वग्नयेनमःपृथिव्यैनमौषधीभ्यः. नमोवाचेनमोवाचस्पतयेनमोविष्णवेमहतेकरोमीति. (

-3) sayāvanmanyetatāvadadhītyaitayāparidadhātinamobrahmaṇenamoastvagnayenamaḥpṛthivyainamauṣadhībhyaḥ. namovācenamovācaspatayenamoviṣṇavemahatekaromīti. (

---

3.4

-4) देवतास्तर्पयतिप्रजापतिर्ब्रह्मावेदादेवाऋषयःसर्वाणिछन्दांस्योम्कारोवषट्कारोव्याहृतयःसावित्रीयज्ञाद्यावापृथिवीअन्तरिक्षमहोरात्राणिसंख्याःसिद्धाःसमुद्रानद्योगिरयःक्षेत्रौषधिवनस्पतिगन्धर्वाप्सरसोनागावयांसिगावःसाध्याविप्रायक्षारक्षांसिभूतान्येवमन्तानि. (

-4) devatāstarpayatiprajāpatirbrahmāvedādevāṛṣayaḥsarvāṇichandāṃsyomkārovaṣaṭkārovyāhṛtayaḥsāvitrīyajñādyāvāpṛthivīantarikṣamahorātrāṇisaṃkhyāḥsiddhāḥsamudrānadyogirayaḥkṣetrauṣadhivanaspatigandharvāpsarasonāgāvayāṃsigāvaḥsādhyāviprāyakṣārakṣāṃsibhūtānyevamantāni. (

---

3.4

-1) अथर्षयःशतर्चिनोमाध्यमागृत्समदोविश्वामित्रोवामदेवोअत्रिर्भारद्वाजोवसिष्ठःप्रगाथाःपावमान्यःक्षुद्रसूक्तामहासूक्ताइति. (

-1) atharṣayaḥśatarcinomādhyamāgṛtsamadoviśvāmitrovāmadevoatrirbhāradvājovasiṣṭhaḥpragāthāḥpāvamānyaḥkṣudrasūktāmahāsūktāiti. (

---

3.4

-2) प्राचीनावीती. : (.प्राचीनावीति.)(

-2) prācīnāvītī. : (.prācīnāvīti.)(

---

3.4

-3) सुमन्तुजैमिनिवैशम्पायनपैलसूत्रभाष्यभारतमहाभारतधर्माचार्याजानन्तिबाहविगार्ग्यगौतमशाकल्यबाभ्रव्यमाण्डव्यमाण्डूकेयागर्गीवाचक्नवीवडवाप्रातीथेयीसुलभामैत्रेयीकहोलम्कौषीतकम्महाकौषिषीतकम्पैङ्ग्यम्महापैङ्ग्यम्सुयज्ञम्शांखायनमैतरेयम्महाइतरेयम्शाकलम्बाष्कलम्सुजातवक्त्रमौदवाहिमौदवाहिम्महाउदवाहिम्सौजामिम्शौनकमाश्वलायनम्येचान्येआचार्यास्तेसर्वेतृप्यन्त्विति. (

-3) sumantujaiminivaiśampāyanapailasūtrabhāṣyabhāratamahābhāratadharmācāryājānantibāhavigārgyagautamaśākalyabābhravyamāṇḍavyamāṇḍūkeyāgargīvācaknavīvaḍavāprātītheyīsulabhāmaitreyīkaholamkauṣītakammahākauṣiṣītakampaiṅgyammahāpaiṅgyamsuyajñamśāṃkhāyanamaitareyammahāitareyamśākalambāṣkalamsujātavaktramaudavāhimaudavāhimmahāudavāhimsaujāmimśaunakamāśvalāyanamyecānyeācāryāstesarvetṛpyantviti. (

---

3.4

-4) प्रतिपुरुषम्पितॄंस्तर्पयित्वागृहानेत्ययद्ददातिसदक्षिणा. (

-4) pratipuruṣampitṝṃstarpayitvāgṛhānetyayaddadātisadakṣiṇā. (

---

3.4

-5) अथापिविज्ञायतेसयदितिष्ठन्व्रजन्नासीनःशयानोवायम्यम्क्रतुमधीतेतेनतेनहास्यक्रतुनाइष्टम्भवति. (

-5) athāpivijñāyatesayaditiṣṭhanvrajannāsīnaḥśayānovāyamyamkratumadhītetenatenahāsyakratunāiṣṭambhavati. (

---

3.4

-6) विज्ञायतेतस्यद्वावनध्यायौयदात्माशुचिर्यद्देशः. (

-6) vijñāyatetasyadvāvanadhyāyauyadātmāśuciryaddeśaḥ. (

---

3.5

-7) अथातोअध्यायोपाकरणम्. (

-7) athātoadhyāyopākaraṇam. (

---

3.5

-1) ओषधीनाम्प्रादुर्भावेश्रवणेनश्रावणस्य. (

-1) oṣadhīnāmprādurbhāveśravaṇenaśrāvaṇasya. (

---

3.5

-2) पञ्चम्याम्हस्तेनवा. (

-2) pañcamyāmhastenavā. (

---

3.5

-3) आज्यभागौहुत्वाआज्याहुतीर्जुहुयात्सावित्र्येब्रह्मणेश्रद्धायैमेधायैप्रज्ञायैधारणायैसदसस्पतयेअनुमतयेछन्दोभ्यर्षिभ्यश्चेति. (

-3) ājyabhāgauhutvāājyāhutīrjuhuyātsāvitryebrahmaṇeśraddhāyaimedhāyaiprajñāyaidhāraṇāyaisadasaspatayeanumatayechandobhyarṣibhyaśceti. (

---

3.5

-4) अथदधिसक्तून्जुहोति. (

-4) athadadhisaktūnjuhoti. (

---

3.5

-5) अग्निमीडेपुरोहितमित्येका. (

-5) agnimīḍepurohitamityekā. (

---

3.5

-6) कुषुम्भकस्तदब्रवीदावदंस्त्वम्शकुनेभद्रमावदगृणानाजमदग्निनाधामम्तेविश्वम्भुवनमधिश्रितम्गन्तानोयज्ञम्यज्ञियाःसुशमियोनःस्वोअरणःप्रतिचक्ष्वविचक्ष्वाग्नेयाहिमरुत्सखायत्तेराजम्शृतम्हविरितिद्वृचाः. (

-6) kuṣumbhakastadabravīdāvadaṃstvamśakunebhadramāvadagṛṇānājamadagninādhāmamteviśvambhuvanamadhiśritamgantānoyajñamyajñiyāḥsuśamiyonaḥsvoaraṇaḥpraticakṣvavicakṣvāgneyāhimarutsakhāyatterājamśṛtamhaviritidvṛcāḥ. (

---

3.5

-7) समानीवाकूतिरित्येका. (

-7) samānīvākūtirityekā. (

---

3.5

-8) तत्शम्योरावृणीमहेत्येका. (

-8) tatśamyorāvṛṇīmahetyekā. (

---

3.5

-9) अध्येष्यमाणोअध्याप्यैरन्वारब्धैताभ्योदेवताभ्योहुत्वासौविष्टकृतम्हुत्वादधिसक्तून्प्राश्यततोमार्जनम्. (

-9) adhyeṣyamāṇoadhyāpyairanvārabdhaitābhyodevatābhyohutvāsauviṣṭakṛtamhutvādadhisaktūnprāśyatatomārjanam. (

---

3.5

-10) अपरेणाग्निम्प्राक्कूउलेषुदर्भेषूपविश्योदपात्रेदर्भान्कृत्वाब्रह्माञ्जलिकृतोजपेत्. (

-10) apareṇāgnimprākkūuleṣudarbheṣūpaviśyodapātredarbhānkṛtvābrahmāñjalikṛtojapet. (

---

3.5

-11) ओम्पूर्वाव्याहृतयःसावित्रीम्चत्रिरभ्यस्यवेदादिमारभेत्. (

-11) ompūrvāvyāhṛtayaḥsāvitrīmcatrirabhyasyavedādimārabhet. (

---

3.5

-12) तथाउत्सर्गे. (

-12) tathāutsarge. (

---

3.5

-13) षण्मासानधीयीत. (

-13) ṣaṇmāsānadhīyīta. (

---

3.5

-14) समावृत्तोब्रह्मारिकल्पेन. (

-14) samāvṛttobrahmārikalpena. (

---

3.5

-15) यथान्यायमितरे. (

-15) yathānyāyamitare. (

---

3.5

-16) जायाउपेयाइत्येके. (

-16) jāyāupeyāityeke. (

---

3.5

-17) प्राजापत्यम्तत्. (

-17) prājāpatyamtat. (

---

3.5

-18) वार्षिकमित्येतदाचक्षते. (

-18) vārṣikamityetadācakṣate. (

---

3.5

-19) मध्यमाष्टकायामेताभ्योदेवताभ्योअन्नेनहुत्वापोअभ्यवयन्ति. (

-19) madhyamāṣṭakāyāmetābhyodevatābhyoannenahutvāpoabhyavayanti. (

---

3.5

-20) एताएवदेवतास्तर्पयन्ति. (

-20) etāevadevatāstarpayanti. (

---

3.5

-21) आचार्यानृषीन्पितॄंश्च. (

-21) ācāryānṛṣīnpitṝṃśca. (

---

3.5

-22) एतदुत्सर्जनम्. (

-22) etadutsarjanam. (

---

3.6

-23) अथकाम्यानाम्स्थानेकाम्याश्चरवः. (

-23) athakāmyānāmsthānekāmyāścaravaḥ. (

---

3.6

-1) तानेवकामानाप्नोति. (

-1) tānevakāmānāpnoti. (

---

3.6

-2) अथव्याधितस्यातुरस्ययक्ष्मगृहीतस्यवाषडाहुतिश्चरुः. (

-2) athavyādhitasyāturasyayakṣmagṛhītasyavāṣaḍāhutiścaruḥ. (

---

3.6

-3) मुञ्चामित्वाहविषाजीवनायकमित्येतेन. (

-3) muñcāmitvāhaviṣājīvanāyakamityetena. (

---

3.6

-4) स्वप्नममनोज्ञम्दृष्ट्वाद्यानोदेवसवितरितिद्वाभ्याम्यच्चगोषुदुह्ष्वप्न्यमितिपञ्चभिरादित्यमुपतिष्ठेत. (

-4) svapnamamanojñamdṛṣṭvādyānodevasavitaritidvābhyāmyaccagoṣuduhṣvapnyamitipañcabhirādityamupatiṣṭheta. (

---

3.6

-5) योमेराजन्युज्योवासखावाइतिवा. (

-5) yomerājanyujyovāsakhāvāitivā. (

---

3.6

-6) क्षुत्वाजृम्भित्वामनोज्ञम्दृष्ट्वापापकम्गन्धमाघ्रायाक्षिस्पन्दनेकर्णध्वननेचसुचक्षाहमक्षीभ्याम्भूयासम्सुवर्चामुखेनसुश्रुत्कर्णाभ्याम्मयिदक्षक्रतूइतिजपेत्. (

-6) kṣutvājṛmbhitvāmanojñamdṛṣṭvāpāpakamgandhamāghrāyākṣispandanekarṇadhvananecasucakṣāhamakṣībhyāmbhūyāsamsuvarcāmukhenasuśrutkarṇābhyāmmayidakṣakratūitijapet. (

---

3.6

-7) अगमनीयाम्गत्वायाज्यम्याजयित्वाभोज्यम्भुक्त्वाप्रतिग्राह्यम्प्रतिगृह्यचैत्यम्यूपम्चोपहत्यपुनर्मामैत्विन्द्रियम्पुनरायुःपुनर्भगः. .पुनर्द्रविणमैतुमाम्पुनर्ब्राह्मणमैतुमाम्स्वाहा. .इमेयेधिष्ण्यासोअग्नयोयथास्थानमिहकल्पताम्. .वैश्वानरोवावृधानोअन्तर्यच्छतुमेमनोहृद्यन्तरममृतस्यकेतुःस्वाहाइत्याज्याहुतीजुहुयात्. (

-7) agamanīyāmgatvāyājyamyājayitvābhojyambhuktvāpratigrāhyampratigṛhyacaityamyūpamcopahatyapunarmāmaitvindriyampunarāyuḥpunarbhagaḥ. .punardraviṇamaitumāmpunarbrāhmaṇamaitumāmsvāhā. .imeyedhiṣṇyāsoagnayoyathāsthānamihakalpatām. .vaiśvānarovāvṛdhānoantaryacchatumemanohṛdyantaramamṛtasyaketuḥsvāhāityājyāhutījuhuyāt. (

---

3.6

-8) समिधौवा. (

-8) samidhauvā. (

---

3.6

-9) जपेद्वा. (

-9) japedvā. (

---

3.7

-10) अव्याधितम्चेत्स्वपन्तमादित्योअभ्यस्तमियाद्वाग्यतोअनुपविशन्रात्रिशेषम्भूत्वायेनसूर्यज्योतिषाबाधसेतमेतिपञ्चभिरादित्यमुपतिष्ठते. (

-10) avyādhitamcetsvapantamādityoabhyastamiyādvāgyatoanupaviśanrātriśeṣambhūtvāyenasūryajyotiṣābādhasetametipañcabhirādityamupatiṣṭhate. (

---

3.7

-1) अभ्युदियच्चेदकर्मश्रान्तमनभिरूपेणकर्मणावाग्यतेतिसमानमुत्तराभिश्चतसृभिरुपस्थानम्. (

-1) abhyudiyaccedakarmaśrāntamanabhirūpeṇakarmaṇāvāgyatetisamānamuttarābhiścatasṛbhirupasthānam. (

---

3.7

-2) यज्ञोपवीतीनित्योदकःसंध्यामुपासीतवाग्यतः. (

-2) yajñopavītīnityodakaḥsaṃdhyāmupāsītavāgyataḥ. (

---

3.7

-3) सायमुत्तरापराभिमुखोअन्वष्टमदेशम्सावित्रीम्जपेदर्धास्तमितेमण्डलानक्षत्रदर्शनात्. (

-3) sāyamuttarāparābhimukhoanvaṣṭamadeśamsāvitrīmjapedardhāstamitemaṇḍalānakṣatradarśanāt. (

---

3.7

-4) एवम्प्रातः. (

-4) evamprātaḥ. (

---

3.7

-5) प्रान्मुखस्तिष्ठन्नामण्डलदर्शनात्. (

-5) prānmukhastiṣṭhannāmaṇḍaladarśanāt. (

---

3.7

-6) कपोतश्चेदगारमुपहन्यादनुपतेद्वादेवाःकपोतेतिप्रत्यृचम्जुहुयाज्जपेद्वा. (

-6) kapotaścedagāramupahanyādanupatedvādevāḥkapotetipratyṛcamjuhuyājjapedvā. (

---

3.7

-7) वयमुत्वापथस्पतेत्यर्थचर्याम्चरिष्यन्. (

-7) vayamutvāpathaspatetyarthacaryāmcariṣyan. (

---

3.7

-8) सम्पूषन्विदुषाइतिनष्टमधिजिगमिषन्मूळ्होवा. (

-8) sampūṣanviduṣāitinaṣṭamadhijigamiṣanmūḷhovā. (

---

3.7

-9) सम्पूषन्नध्वनेतिमहान्तमध्वानमेष्यन्प्रतिभयम्वा. (

-9) sampūṣannadhvanetimahāntamadhvānameṣyanpratibhayamvā. (

---

3.8

-10) अथैतान्युपकल्पयीतसमावर्तमानोमणिम्कुण्डलेवस्त्रयुगम्छत्रमुपानद्युगम्दण्डम्स्रजमुन्मर्दनमनुलेपनमाञ्जनमुष्णीषमित्यात्मनेचाचार्यायच. (

-10) athaitānyupakalpayītasamāvartamānomaṇimkuṇḍalevastrayugamchatramupānadyugamdaṇḍamsrajamunmardanamanulepanamāñjanamuṣṇīṣamityātmanecācāryāyaca. (

---

3.8

-1) यद्युभयोर्नविन्देताचार्यायैव. (

-1) yadyubhayornavindetācāryāyaiva. (

---

3.8

-2) समिधम्त्वाहरेदपराजितायाम्दिशियज्ञियस्यवृक्षस्य. (

-2) samidhamtvāharedaparājitāyāmdiśiyajñiyasyavṛkṣasya. (

---

3.8

-3) आर्द्रामन्नाद्यकामःपुष्टिकामस्तेजस्कामोवाब्रह्मवर्चसकामोपवाताम्. (

-3) ārdrāmannādyakāmaḥpuṣṭikāmastejaskāmovābrahmavarcasakāmopavātām. (

---

3.8

-4) उभयीमुभयकामः. (

-4) ubhayīmubhayakāmaḥ. (

---

3.8

-5) उपरिसमिधम्कृत्वागामन्नम्चब्राह्मणेभ्यःप्रदायगौदानिकम्कर्मकुर्वीत. (

-5) uparisamidhamkṛtvāgāmannamcabrāhmaṇebhyaḥpradāyagaudānikamkarmakurvīta. (

---

3.8

-6) आत्मनिमन्त्रान्त्सम्नमयेत्. (

-6) ātmanimantrāntsamnamayet. (

---

3.8

-7) एकक्लीतकेन. (

-7) ekaklītakena. (

---

3.8

-8) शीतोष्णाभिरद्बिहःस्नात्वायुवम्वस्त्राणिपीवसावसाथेइत्यहतेवाससीआच्छाद्याश्मनस्तेजोअसिचक्षुर्मेपाहीतिचक्षुषीआञ्जयीत. (

-8) śītoṣṇābhiradbihḥsnātvāyuvamvastrāṇipīvasāvasātheityahatevāsasīācchādyāśmanastejoasicakṣurmepāhīticakṣuṣīāñjayīta. (

---

3.8

-9) अश्मनस्तेजोअसिश्रोत्रम्मेपाहीतिकुण्डलेआबध्नीत. (

-9) aśmanastejoasiśrotrammepāhītikuṇḍaleābadhnīta. (

---

3.8

-10) अनुलेपनेनपाणीप्रलिप्यमुखमग्रेब्राह्मणोअनुलिम्पेत्. (

-10) anulepanenapāṇīpralipyamukhamagrebrāhmaṇoanulimpet. (

---

3.8

-11) बाहूराजन्यः. (

-11) bāhūrājanyaḥ. (

---

3.8

-12) उदरम्वैश्यः. (

-12) udaramvaiśyaḥ. (

---

3.8

-13) उपस्थम्स्त्री. (

-13) upasthamstrī. (

---

3.8

-14) ऊरूसरणजीवनः. (

-14) ūrūsaraṇajīvanaḥ. (

---

3.8

-15) अनार्तास्यनार्तोअहम्भूयासमितिस्रजमपिबध्नीत. (

-15) anārtāsyanārtoahambhūyāsamitisrajamapibadhnīta. (

---

3.8

-16) नमालाउक्ताम्. (

-16) namālāuktām. (

---

3.8

-17) मालाइतिचेद्ब्रूयुःस्रगित्यभिधापयीत. (

-17) mālāiticedbrūyuḥsragityabhidhāpayīta. (

---

3.8

-18) देवानाम्प्रतिष्ठेस्थःसर्वतोमापातमित्युपानहावास्थायदिवश्छद्मासीतिछत्रमादत्ते. (

-18) devānāmpratiṣṭhesthaḥsarvatomāpātamityupānahāvāsthāyadivaśchadmāsītichatramādatte. (

---

3.8

-19) वेणुरसिवानस्पत्योअसिसर्वतोमापाहीतिवैणवम्दण्डम्. (

-19) veṇurasivānaspatyoasisarvatomāpāhītivaiṇavamdaṇḍam. (

---

3.8

-20) आयुष्यमित्सूक्तेनमणिम्कण्ठेप्रतिमुच्योष्णीषम्कृत्वातिष्ठन्त्समिधमादध्यात्. (

-20) āyuṣyamitsūktenamaṇimkaṇṭhepratimucyoṣṇīṣamkṛtvātiṣṭhantsamidhamādadhyāt. (

---

3.9

-21) स्मृतम्निन्दाचविद्याचश्रद्धाप्रज्ञाचपञ्चमी. .इष्टम्दत्तमधीतम्चकृतम्सत्यम्श्रुतम्व्रतम्. .यदग्नेःसेन्द्रस्यसप्रजापतिकस्यसऋषिकस्यसऋषिराजन्यस्यसाकाशस्यसातीकाशस्यसानुकाशस्यसप्रतीकाशस्यसदेवमनुष्यस्यसगन्धर्वाप्सरस्कस्यसहारण्यैश्चपशुभिर्ग्राम्यैश्चयन्मात्मनात्मनिव्रतम्तन्मेसर्वव्रतमिदमहमग्नेसर्वव्रतोभवामिस्वाहाइति. (

-21) smṛtamnindācavidyācaśraddhāprajñācapañcamī. .iṣṭamdattamadhītamcakṛtamsatyamśrutamvratam. .yadagneḥsendrasyasaprajāpatikasyasaṛṣikasyasaṛṣirājanyasyasākāśasyasātīkāśasyasānukāśasyasapratīkāśasyasadevamanuṣyasyasagandharvāpsaraskasyasahāraṇyaiścapaśubhirgrāmyaiścayanmātmanātmanivratamtanmesarvavratamidamahamagnesarvavratobhavāmisvāhāiti. (

---

3.9

-1) ममाग्नेवर्चेतिप्रत्यृचम्समिधोअभ्यादध्यात्. (

-1) mamāgnevarcetipratyṛcamsamidhoabhyādadhyāt. (

---

3.9

-2) यत्रैनम्पूजयिष्यन्तोभवन्तितत्रैताम्रात्रीम्वसेत्. (

-2) yatrainampūjayiṣyantobhavantitatraitāmrātrīmvaset. (

---

3.9

-3) विद्यान्तेगुरुमर्थेननिमन्त्र्यकृतानुज्ञातस्यवास्नानम्. (

-3) vidyāntegurumarthenanimantryakṛtānujñātasyavāsnānam. (

---

3.9

-4) तस्यैतानिव्रतानिभवन्ति. (

-4) tasyaitānivratānibhavanti. (

---

3.9

-5) ननक्तम्स्नायान्ननग्नःस्नायान्ननग्नःशयीतननग्नाम्स्त्रियमीक्षेतान्यत्रमैथुनाद्वर्षतिनधावेन्नवृक्षमारोहेन्नकूपमवरोहेन्नबाहुभ्याम्नदीम्तरेन्नसंशयमभ्यापद्येतमहद्वैभूतम्स्नातकोभवतीतिविज्ञायते. (

-5) nanaktamsnāyānnanagnaḥsnāyānnanagnaḥśayītananagnāmstriyamīkṣetānyatramaithunādvarṣatinadhāvennavṛkṣamārohennakūpamavarohennabāhubhyāmnadīmtarennasaṃśayamabhyāpadyetamahadvaibhūtamsnātakobhavatītivijñāyate. (

---

3.10

-9) गुरवेप्रस्रक्ष्यमाणोनामप्रब्रुवीत. (

-9) guraveprasrakṣyamāṇonāmaprabruvīta. (

---

3.10

-1) इदम्वत्स्यामोभोइति. (

-1) idamvatsyāmobhoiti. (

---

3.10

-2) उच्चैरूर्ध्वम्नाम्नः. (

-2) uccairūrdhvamnāmnaḥ. (

---

3.10

-3) प्राणापानयोरुपांशु. (

-3) prāṇāpānayorupāṃśu. (

---

3.10

-4) आमन्द्रैरिन्द्रहरिभिरितिच. (

-4) āmandrairindraharibhiritica. (

---

3.10

-5) अतोवृद्धोजपतिप्राणापानयोरुरुव्यचास्तयाप्रपद्येदेवायसवित्रेपरिददामीत्यृचम्च. :(.उरुव्यचस्त्वया.)(

-5) atovṛddhojapatiprāṇāpānayoruruvyacāstayāprapadyedevāyasavitreparidadāmītyṛcamca. :(.uruvyacastvayā.)(

---

3.10

-6) समाप्यौम्प्राक्स्वस्तीतिजपित्वामहित्रीणामित्यनुमन्त्र्य. (

-6) samāpyaumprāksvastītijapitvāmahitrīṇāmityanumantrya. (

---

3.10

-7) एवमतिषृष्टस्यनकुतश्चिद्भयम्भवतीतिविज्ञायते. (

-7) evamatiṣṛṣṭasyanakutaścidbhayambhavatītivijñāyate. (

---

3.10

-8) वयसाममनोज्ञावाचःश्रुत्वाकनिद्रदज्जनुषम्प्रब्रुवाणेतिसूक्तेजपेद्देवीम्वाचमजनयन्तदेवाइतिच. (

-8) vayasāmamanojñāvācaḥśrutvākanidradajjanuṣamprabruvāṇetisūktejapeddevīmvācamajanayantadevāitica. (

---

3.10

-9) स्तुहिश्रुतम्गर्तसदम्युवानमितिमृगस्य. (

-9) stuhiśrutamgartasadamyuvānamitimṛgasya. (

---

3.10

-10) यस्यादिशोबिभीयाद्यस्माद्वाताम्दिशमुल्मुकमुभयतःप्रदीप्तम्प्रत्यस्येन्मन्थम्वाप्रसव्यमालोड्याभयम्मित्रावरुणामह्यमस्त्वर्चिषाशत्रून्दहतम्प्रतीत्य. .माज्ञातारम्माप्रतिष्ठाम्विन्दन्तुमिथोभिन्दानाउपयन्तुमृत्युमिति. (

-10) yasyādiśobibhīyādyasmādvātāmdiśamulmukamubhayataḥpradīptampratyasyenmanthamvāprasavyamāloḍyābhayammitrāvaruṇāmahyamastvarciṣāśatrūndahatampratītya. .mājñātārammāpratiṣṭhāmvindantumithobhindānāupayantumṛtyumiti. (

---

3.10

-11) > संसृष्टम्धनमुभयम्समाकृतमितिमन्थम्न्यञ्चम्करोति. (

-11) > saṃsṛṣṭamdhanamubhayamsamākṛtamitimanthamnyañcamkaroti. (

---

3.11

-12) सर्वतोभयादनाज्ञातादष्टावाज्याहुतीर्जुहुयात्पृथिवीवृतासाग्निनावृतातयावृतयावर्त्र्यायस्माद्भयाद्बिभेमितद्वारयेस्वाहा. (

-12) sarvatobhayādanājñātādaṣṭāvājyāhutīrjuhuyātpṛthivīvṛtāsāgnināvṛtātayāvṛtayāvartryāyasmādbhayādbibhemitadvārayesvāhā. (

---

3.11

-1अ) अन्तरिक्षम्वृतम्तद्वायुनावृतम्तेनवृतेनवर्त्रेणयस्माद्भयाद्बिभेमितद्वारयेस्वाहा. .द्यौर्वृतासादित्येनवृतातयावृतयावर्त्र्यायस्माद्भयाद्बिभेमितद्वारयेस्वाहा. (

-1a) antarikṣamvṛtamtadvāyunāvṛtamtenavṛtenavartreṇayasmādbhayādbibhemitadvārayesvāhā. .dyaurvṛtāsādityenavṛtātayāvṛtayāvartryāyasmādbhayādbibhemitadvārayesvāhā. (

---

3.11

-1ब्) आपोवृतास्तावरुणेनवृतास्ताभिर्वृताभिर्वर्त्रीभिर्यस्माद्भयाद्बिभेमितद्वारयेस्वाहा. .प्रजावृतास्ताःप्राणेनवृतास्ताभिर्वृताभिर्वर्त्रीभिर्यस्माद्भयाद्बिभेमितद्वारयेस्वाहा. (

-1b) āpovṛtāstāvaruṇenavṛtāstābhirvṛtābhirvartrībhiryasmādbhayādbibhemitadvārayesvāhā. .prajāvṛtāstāḥprāṇenavṛtāstābhirvṛtābhirvartrībhiryasmādbhayādbibhemitadvārayesvāhā. (

---

3.11

-1च्) वेदावृतातेछन्दोभिर्वृतास्तैर्वृतैर्वर्त्रैर्यस्माद्बिभेमितद्वारयेस्वाहा. .सर्वम्वृतम्तद्ब्रह्मणावृतम्तेनवृतेनवर्त्रेणयस्माद्भयाद्बिभेमितद्वारयेस्वाहाइति. (

-1c) vedāvṛtātechandobhirvṛtāstairvṛtairvartrairyasmādbibhemitadvārayesvāhā. .sarvamvṛtamtadbrahmaṇāvṛtamtenavṛtenavartreṇayasmādbhayādbibhemitadvārayesvāhāiti. (

---

3.11

-1द्) अथापराजितायाम्दिश्यवस्थायस्वस्त्यात्रेयम्जपतियतेन्द्रभयामहेतिचसूक्तशेषम्. (

-1d) athāparājitāyāmdiśyavasthāyasvastyātreyamjapatiyatendrabhayāmaheticasūktaśeṣam. (

---

3.12

-2) संग्रामेसमुपोळ्हेराजानम्सम्नाहयेत्. (

-2) saṃgrāmesamupoḷherājānamsamnāhayet. (

---

3.12

-1) आत्वाहार्षमितिपश्चाद्रथस्यावस्थाय. (

-1) ātvāhārṣamitipaścādrathasyāvasthāya. (

---

3.12

-2) जीमूतस्येवभवतिप्रतीकमितिकवचम्प्रयच्छेत्. (

-2) jīmūtasyevabhavatipratīkamitikavacamprayacchet. (

---

3.12

-3) उत्तरयाधनुः. (

-3) uttarayādhanuḥ. (

---

3.12

-4) उत्तराम्वाचयेत्. (

-4) uttarāmvācayet. (

---

3.12

-5) स्वयम्चतुर्थीम्जपेत्. (

-5) svayamcaturthīmjapet. (

---

3.12

-6) पञ्चम्याइषुधिम्प्रयच्छेत्. (

-6) pañcamyāiṣudhimprayacchet. (

---

3.12

-7) अभिप्रवर्तमानेषष्ठीम्. (

-7) abhipravartamāneṣaṣṭhīm. (

---

3.12

-8) सप्तम्याश्वान्. (

-8) saptamyāśvān. (

---

3.12

-9) अष्टमीमिषूनवेक्षमाणम्वाचयति. (

-9) aṣṭamīmiṣūnavekṣamāṇamvācayati. (

---

3.12

-10) अहिरिवभोगैःपर्येतिबाहुमितितळम्नह्यमानम्. (

-10) ahirivabhogaiḥparyetibāhumititaḷamnahyamānam. (

---

3.12

-11) अथैनम्सारयमाणमुपारुह्याभीवर्तम्वाचयतिप्रयोवाम्मित्रावरुणेतिचद्वे. :ऋव् 10.174.(

-11) athainamsārayamāṇamupāruhyābhīvartamvācayatiprayovāmmitrāvaruṇeticadve. :ṛv 10.174.(

---

3.12

-12) अथैनमन्वीक्षेताप्रतिरथेशाससौपर्णैः. (

-12) athainamanvīkṣetāpratiratheśāsasauparṇaiḥ. (

---

3.12

-13) प्रधारयन्तुमधुनोघृतस्येत्येतत्सौपर्णम्. (

-13) pradhārayantumadhunoghṛtasyetyetatsauparṇam. (

---

3.12

-14) सर्वादिशोअनुपर्यायात्. (

-14) sarvādiśoanuparyāyāt. (

---

3.12

-15) आदित्यमौशनसम्वावस्थायप्रयोधयेत्. (

-15) ādityamauśanasamvāvasthāyaprayodhayet. (

---

3.12

-16) उपश्वासयपृथिवीमुतद्यामितितृचेनदुन्दुभिमभिमृशेत्. (

-16) upaśvāsayapṛthivīmutadyāmititṛcenadundubhimabhimṛśet. (

---

3.12

-17) अवसृष्टापरापतेतीषून्विसर्जयेत्. (

-17) avasṛṣṭāparāpatetīṣūnvisarjayet. (

---

3.12

-18) यत्रबाणाःसम्पतन्तीतियुध्यमानेषुजपेत्. (

-18) yatrabāṇāḥsampatantītiyudhyamāneṣujapet. (

---

3.12

-19) संशिष्याद्वासंशिष्याद्वा. (

-19) saṃśiṣyādvāsaṃśiṣyādvā. (

4.1

-20) आहिताग्निम्चेदुपतपेत्प्राच्यामुदीच्यामपराजितायाम्वादिश्युदवस्येत्. (

-20) āhitāgnimcedupatapetprācyāmudīcyāmaparājitāyāmvādiśyudavasyet. (

---

4.1

-1) ग्रामकामाग्नयेत्युदाहरन्ति. (

-1) grāmakāmāgnayetyudāharanti. (

---

4.1

-2) आशंसन्तैनम्ग्राममाजिगमिषन्तोअगदम्कुर्युरितिहविज्ञायते. (

-2) āśaṃsantainamgrāmamājigamiṣantoagadamkuryuritihavijñāyate. (

---

4.1

-3) अगदःसोमेनपशुनाइष्ट्याइष्ट्वाआवस्येत्. (

-3) agadaḥsomenapaśunāiṣṭyāiṣṭvāāvasyet. (

---

4.1

-4) अनिष्ट्वावा. (

-4) aniṣṭvāvā. (

---

4.1

-5) संस्थितेभूमिभागम्खानयेद्दक्षिणपूर्वस्याम्दिशिदक्षिणापरस्याम्वा. (

-5) saṃsthitebhūmibhāgamkhānayeddakṣiṇapūrvasyāmdiśidakṣiṇāparasyāmvā. (

---

4.1

-6) दक्षिणाप्रवणम्प्राग्दक्षिणाप्रवणम्वा. (

-6) dakṣiṇāpravaṇamprāgdakṣiṇāpravaṇamvā. (

---

4.1

-7) प्रत्यग्दक्षिणाप्रवणमित्येके. (

-7) pratyagdakṣiṇāpravaṇamityeke. (

---

4.1

-8) यावानुद्बाहुकःपुरुषस्तावदायामम्. (

-8) yāvānudbāhukaḥpuruṣastāvadāyāmam. (

---

4.1

-9) व्याममात्रम्तिर्यक्. (

-9) vyāmamātramtiryak. (

---

4.1

-10) वितस्त्यवाक्. (

-10) vitastyavāk. (

---

4.1

-11) अभिताकाशम्श्मशानम्. (

-11) abhitākāśamśmaśānam. (

---

4.1

-12) बहुलौषधिकम्. (

-12) bahulauṣadhikam. (

---

4.1

-13) कण्टकिक्षीरिणस्त्वितियथाउक्तम्पुरस्तात्. (

-13) kaṇṭakikṣīriṇastvitiyathāuktampurastāt. (

---

4.1

-14) यत्रसर्वतापःप्रस्यन्देरन्नेतदादहनस्यलक्षणम्श्मशानस्य. (

-14) yatrasarvatāpaḥprasyanderannetadādahanasyalakṣaṇamśmaśānasya. (

---

4.1

-15) केशश्मश्रुलोमनखानिवापयन्तीत्युक्तम्पुरस्तात्. (

-15) keśaśmaśrulomanakhānivāpayantītyuktampurastāt. (

---

4.1

-16) विगुल्फम्बर्हिराज्यम्च. (

-16) vigulphambarhirājyamca. (

---

4.1

-17) दधन्यत्रसर्पिरानयन्ति. (

-17) dadhanyatrasarpirānayanti. (

---

4.1

-18) एतत्पित्र्यम्पृषदाज्यम्. (

-18) etatpitryampṛṣadājyam. (

---

4.2

-19) अथैताम्दिशमग्नीन्नयन्तियज्ञपात्राणिच. (

-19) athaitāmdiśamagnīnnayantiyajñapātrāṇica. (

---

4.2

-1) अन्वञ्चम्प्रेतमयुजोअमिथुनाःप्रवयसः. (

-1) anvañcampretamayujoamithunāḥpravayasaḥ. (

---

4.2

-2) पीठचक्रेणगोयुक्तेनेत्येके. (

-2) pīṭhacakreṇagoyuktenetyeke. (

---

4.2

-3) अनुस्तरणीम्. (

-3) anustaraṇīm. (

---

4.2

-4) गाम्. (

-4) gām. (

---

4.2

-5) अजाम्वाएकवर्णाम्. (

-5) ajāmvāekavarṇām. (

---

4.2

-6) कृष्णामेके. (

-6) kṛṣṇāmeke. (

---

4.2

-7) सव्येबाहौबद्ध्वानुसंकालयन्ति. (

-7) savyebāhaubaddhvānusaṃkālayanti. (

---

4.2

-8) अन्वञ्चोअमात्याधोनिवीताःप्रवृत्तशिखाज्येष्ठप्रथमाःकनिष्ठजघन्याः. (

-8) anvañcoamātyādhonivītāḥpravṛttaśikhājyeṣṭhaprathamāḥkaniṣṭhajaghanyāḥ. (

---

4.2

-9) प्राप्यैवम्भूमिभागम्कर्ताउदकेनशमीशाखयात्रिःप्रसव्यमायतनम्परिव्रजन्प्रोक्षत्यपेतवीतविचसर्पतातेति. (

-9) prāpyaivambhūmibhāgamkartāudakenaśamīśākhayātriḥprasavyamāyatanamparivrajanprokṣatyapetavītavicasarpatāteti. (

---

4.2

-10) दक्षिणपूर्वोद्धान्ताहवनीयम्निदधाति. (

-10) dakṣiṇapūrvoddhāntāhavanīyamnidadhāti. (

---

4.2

-11) उत्तरपश्चिमेगार्हपत्यम्. (

-11) uttarapaścimegārhapatyam. (

---

4.2

-12) दक्षिणपश्चिमेदक्षिणम्. (

-12) dakṣiṇapaścimedakṣiṇam. (

---

4.2

-13) अथैनमन्तर्वेदीध्मचितिम्चिनोतियोजानाति. (

-13) athainamantarvedīdhmacitimcinotiyojānāti. (

---

4.2

-14) तस्मिन्बर्हिरास्तीर्यकृष्णाजिनम्चोत्तरलोमतस्मिन्प्रेतम्संवेशयन्त्युत्तरेणगार्हपत्यम्हृत्वाआहवनीयमभिशिरसम्. (

-14) tasminbarhirāstīryakṛṣṇājinamcottaralomatasminpretamsaṃveśayantyuttareṇagārhapatyamhṛtvāāhavanīyamabhiśirasam. (

---

4.2

-15) उत्तरतःपत्नीम्. (

-15) uttarataḥpatnīm. (

---

4.2

-16) धनुश्चक्षत्रियाय. (

-16) dhanuścakṣatriyāya. (

---

4.2

-17) तामुत्थापयेद्देवरःपतिस्थानीयोअन्तेवासीजरद्दासोवाउदीर्ष्वनार्यभिजीवलोकमिति. (

-17) tāmutthāpayeddevaraḥpatisthānīyoantevāsījaraddāsovāudīrṣvanāryabhijīvalokamiti. (

---

4.2

-18) कर्तावृषलेजपेत्. (

-18) kartāvṛṣalejapet. (

---

4.2

-19) धनुर्हस्तादाददानोमृतस्येतिधनुः. (

-19) dhanurhastādādadānomṛtasyetidhanuḥ. (

---

4.2

-20) उक्तम्वृषले. (

-20) uktamvṛṣale. (

---

4.2

-21) अधिज्यम्कृत्वासंचितिमचित्वासंशीर्यानुप्रहरेत्. (

-21) adhijyamkṛtvāsaṃcitimacitvāsaṃśīryānupraharet. (

---

4.3

-22) अथैतानिपात्राणियोजयेत्. (

-22) athaitānipātrāṇiyojayet. (

---

4.3

-1) दक्षिणेहस्तेजुहूम्. (

-1) dakṣiṇehastejuhūm. (

---

4.3

-3) सव्योपभृतम्. (

-3) savyopabhṛtam. (

---

4.3

-3) दक्षिणेपार्श्वेस्फ्यम्सव्येअग्निहोत्रहवणीम्. (

-3) dakṣiṇepārśvesphyamsavyeagnihotrahavaṇīm. (

---

4.3

-4) उरसिध्रुवाम्शिरसिकपालानिदत्सुग्राव्णः. (

-4) urasidhruvāmśirasikapālānidatsugrāvṇaḥ. (

---

4.3

-5) नासिकयोःस्रुवौ. (

-5) nāsikayoḥsruvau. (

---

4.3

-6) भित्त्वाचैकम्. (

-6) bhittvācaikam. (

---

4.3

-7) कर्णयोःप्राशित्रहरणे. (

-7) karṇayoḥprāśitraharaṇe. (

---

4.3

-8) भित्त्वाचैकम्. (

-8) bhittvācaikam. (

---

4.3

-9) उदरेपात्रीम्. (

-9) udarepātrīm. (

---

4.3

-10) समवत्तधानम्चचमसम्. (

-10) samavattadhānamcacamasam. (

---

4.3

-11) उपस्थेशम्याम्. (

-11) upastheśamyām. (

---

4.3

-13) अरणीऊर्वोः. (

-13) araṇīūrvoḥ. (

---

4.3

-13) उलूखलमुसलेजङ्घयोः. (

-13) ulūkhalamusalejaṅghayoḥ. (

---

4.3

-14) पादयोश्शूर्पे. (

-14) pādayośśūrpe. (

---

4.3

-15) छित्त्वाचैकम्. (

-15) chittvācaikam. (

---

4.3

-16) आसेचनवन्तिपृषदाज्यस्यपूरयन्ति. (

-16) āsecanavantipṛṣadājyasyapūrayanti. (

---

4.3

-17) अमापुत्रोदृषदुपलेकुर्वीत. (

-17) amāputrodṛṣadupalekurvīta. (

---

4.3

-18) लौहायसम्चकौलालम्. (

-18) lauhāyasamcakaulālam. (

---

4.3

-19) अनुस्तरण्यावपामुत्खिद्यशिरोमुखम्प्रच्छादयेदग्नेर्वर्मपरिगोभिर्व्ययस्वेति. (

-19) anustaraṇyāvapāmutkhidyaśiromukhampracchādayedagnervarmaparigobhirvyayasveti. (

---

4.3

-20) वृक्काउद्धृत्यपाण्योरादध्यादतिद्रवसारमेयौश्वानावितिदक्षिणेदक्षिणम्सव्येसव्यम्. (

-20) vṛkkāuddhṛtyapāṇyorādadhyādatidravasārameyauśvānāvitidakṣiṇedakṣiṇamsavyesavyam. (

---

4.3

-21) हृदयेहृदयम्. (

-21) hṛdayehṛdayam. (

---

4.3

-23) पिण्ड्यौचैके. (

-23) piṇḍyaucaike. (

---

4.3

-23) वृक्कापचारेत्येके. (

-23) vṛkkāpacāretyeke. (

---

4.3

-24) सर्वाम्यथाङ्गम्विनिक्षिप्यचर्मणाप्रच्छाद्येममग्नेचमसम्माविजिह्वरेतिप्रणीताप्रणयनमनुमन्त्रयते. (

-24) sarvāmyathāṅgamvinikṣipyacarmaṇāpracchādyemamagnecamasammāvijihvaretipraṇītāpraṇayanamanumantrayate. (

---

4.3

-25) सव्यम्जानाच्यदक्षिणाग्नावाज्याहुतीर्जुहुयादग्नयेस्वाहाकामायस्वाहालोकायस्वाहानुमतयेस्वाहाइति. (

-25) savyamjānācyadakṣiṇāgnāvājyāhutīrjuhuyādagnayesvāhākāmāyasvāhālokāyasvāhānumatayesvāhāiti. (

---

4.3

-26) पञ्चमीमुरसिप्रेतस्यास्माद्वैत्वमजायथायम्त्वदधिजायतामसौस्वर्गायलोकायस्वाहाइति. (

-26) pañcamīmurasipretasyāsmādvaitvamajāyathāyamtvadadhijāyatāmasausvargāyalokāyasvāhāiti. (

---

4.4

-27) प्रेष्यतियुगपदग्नीन्प्रज्वालयतेति. (

-27) preṣyatiyugapadagnīnprajvālayateti. (

---

4.4

-1) आहवनीयश्चेत्पूर्वम्प्राप्नुयात्स्वर्गलोकैनम्प्रापदितिविद्याद्रात्स्यत्यसावमुत्रैवमयमस्मिन्नितिपुत्रः. (

-1) āhavanīyaścetpūrvamprāpnuyātsvargalokainamprāpaditividyādrātsyatyasāvamutraivamayamasminnitiputraḥ. (

---

4.4

-2) गार्हपत्यश्चेत्पूर्वम्प्राप्नुयादन्तरिक्षलोकैनम्प्रापदितिविद्याद्रात्स्यत्यसावमुत्रैवमयमस्मिन्नितिपुत्रः. (

-2) gārhapatyaścetpūrvamprāpnuyādantarikṣalokainamprāpaditividyādrātsyatyasāvamutraivamayamasminnitiputraḥ. (

---

4.4

-3) दक्षिणाग्निश्चेत्पूर्वम्प्राप्नुयान्मनुष्यलोकैनम्प्रापदितिविद्याद्रात्स्यत्यसावमित्रैवमयमस्मिन्नितिपुत्रः. (

-3) dakṣiṇāgniścetpūrvamprāpnuyānmanuṣyalokainamprāpaditividyādrātsyatyasāvamitraivamayamasminnitiputraḥ. (

---

4.4

-4) युगपत्प्राप्तौपरामृद्धिम्वदन्ति. (

-4) yugapatprāptauparāmṛddhimvadanti. (

---

4.4

-5) तम्दह्यमानमनुमन्त्रयतेप्रेहिप्रेहिपथिभिःपूर्वेभिरितिसमानम्. (

-5) tamdahyamānamanumantrayateprehiprehipathibhiḥpūrvebhiritisamānam. (

---

4.4

-6) सैवंविदादह्यमानःसहैवधूमेनस्वर्गम्लोकमेतीतिहविज्ञायते. (

-6) saivaṃvidādahyamānaḥsahaivadhūmenasvargamlokametītihavijñāyate. (

---

4.4

-7) उत्तरपुरस्तादाहवनीयस्यजानुमात्रम्गर्तम्खात्वावकाम्शीपालमित्यवधापयेत्ततोहवाएषनिष्क्रम्यसहैवधूमेनस्वर्गम्लोकमेतीतिहविज्ञायते. (

-7) uttarapurastādāhavanīyasyajānumātramgartamkhātvāvakāmśīpālamityavadhāpayettatohavāeṣaniṣkramyasahaivadhūmenasvargamlokametītihavijñāyate. (

---

4.4

-8) इमेजीवविमृतैराववृत्रन्नितिसव्यावृतोव्रजन्त्यनवेक्षमाणाः. (

-8) imejīvavimṛtairāvavṛtrannitisavyāvṛtovrajantyanavekṣamāṇāḥ. (

---

4.4

-9) यत्रोदकमवहद्भवतितत्प्राप्यसकृदुन्मज्ज्यैकाञ्जलिमुत्सृज्यतस्यगोत्रम्नामचगृहीत्वाउत्तीर्यान्यानिवासांसिपरिधायसकृदेनान्यापीड्योदग्दशानिविसृज्यासतानक्षत्रदर्शनात्. (

-9) yatrodakamavahadbhavatitatprāpyasakṛdunmajjyaikāñjalimutsṛjyatasyagotramnāmacagṛhītvāuttīryānyānivāsāṃsiparidhāyasakṛdenānyāpīḍyodagdaśānivisṛjyāsatānakṣatradarśanāt. (

---

4.4

-10) आदित्यस्यवादृश्यमानेप्रविशेयुः. (

-10) ādityasyavādṛśyamānepraviśeyuḥ. (

---

4.4

-11) कनिष्ठप्रथमाज्येष्ठजघन्याः. (

-11) kaniṣṭhaprathamājyeṣṭhajaghanyāḥ. (

---

4.4

-12) प्राप्यागारमश्मानमग्निम्गोमयमक्षतांस्तिलानपोपस्पृशन्ति. (

-12) prāpyāgāramaśmānamagnimgomayamakṣatāṃstilānapopaspṛśanti. (

---

4.4

-13) नैतस्याम्रात्र्यामन्नम्पचेरन्. (

-13) naitasyāmrātryāmannampaceran. (

---

4.4

-14) क्रीतोत्पन्नेनवावर्तेरन्. (

-14) krītotpannenavāvarteran. (

---

4.4

-15) त्रिरात्रमक्षारालवणाशिनःस्युः. (

-15) trirātramakṣārālavaṇāśinaḥsyuḥ. (

---

4.4

-16) द्वादशरात्रम्वामहागुरुषुदानाध्ययनेवर्जयेरन्. (

-16) dvādaśarātramvāmahāguruṣudānādhyayanevarjayeran. (

---

4.4

-17) दशाहम्सपिण्डेषु. (

-17) daśāhamsapiṇḍeṣu. (

---

4.4

-18) गुरौचासपिण्डे. (

-18) guraucāsapiṇḍe. (

---

4.4

-19) अप्रत्तासुचस्त्रीषु. (

-19) aprattāsucastrīṣu. (

---

4.4

-20) त्रिरात्रमितरेष्वाचार्येषु. (

-20) trirātramitareṣvācāryeṣu. (

---

4.4

-21) ज्ञातौचासपिण्डे. (

-21) jñātaucāsapiṇḍe. (

---

4.4

-22) प्रत्तासुचस्त्रीषु. (

-22) prattāsucastrīṣu. (

---

4.4

-23) अदन्तजाते. (

-23) adantajāte. (

---

4.4

-24) अपरिजातेच. (

-24) aparijāteca. (

---

4.4

-25) एकाहम्सब्रह्मचारिणि. (

-25) ekāhamsabrahmacāriṇi. (

---

4.4

-26) समानग्रामीयेचश्रोत्रिये. (

-26) samānagrāmīyecaśrotriye. (

---

4.5

-27) संचयनमूर्ध्वम्दशम्याःकृष्णपक्षस्यायुजास्वेकनक्षत्रे. (

-27) saṃcayanamūrdhvamdaśamyāḥkṛṣṇapakṣasyāyujāsvekanakṣatre. (

---

4.5

-1) अलक्षणेकुम्भेपुमांसमलक्षणायाम्स्त्रियम्. (

-1) alakṣaṇekumbhepumāṃsamalakṣaṇāyāmstriyam. (

---

4.5

-2) अयुजोअमिथुनाःप्रवयसः. (

-2) ayujoamithunāḥpravayasaḥ. (

---

4.5

-3) क्षीरोदकेनशमीशाखयात्रिःप्रसव्यम्परिव्रजन्प्रोक्षतिशीतिकेशीतिकावतीइति. (

-3) kṣīrodakenaśamīśākhayātriḥprasavyamparivrajanprokṣatiśītikeśītikāvatīiti. (

---

4.5

-4) अङ्गुष्ठोपकनिष्ठिकाभ्यामेकैकमस्थ्यसंह्रादयन्तोअवदध्युः. (

-4) aṅguṣṭhopakaniṣṭhikābhyāmekaikamasthyasaṃhrādayantoavadadhyuḥ. (

---

4.5

-5) पादौपूर्वम्शिरोत्तरम्. (

-5) pādaupūrvamśirottaram. (

---

4.5

-6) सुसंचितम्संचित्यपवनेनसम्पूययत्रसर्वत्रापोनाभिस्यन्देरन्नन्यावर्षाभ्यस्तत्रगर्तेअवदध्युरुपसर्पमातरम्भूमिमेतामिति. (

-6) susaṃcitamsaṃcityapavanenasampūyayatrasarvatrāponābhisyanderannanyāvarṣābhyastatragarteavadadhyurupasarpamātarambhūmimetāmiti. (

---

4.5

-7) उत्तरयापांसूनवकिरेत्. (

-7) uttarayāpāṃsūnavakiret. (

---

4.5

-8) अवकीर्तोत्तराम्. (

-8) avakīrtottarām. (

---

4.5

-9) उत्तेस्तभ्नामीतिकपालेनापिधायाथानवेक्षम्प्रत्याव्रज्यापोपस्पृश्यश्राद्धमस्मैदद्युः. (

-9) uttestabhnāmītikapālenāpidhāyāthānavekṣampratyāvrajyāpopaspṛśyaśrāddhamasmaidadyuḥ. (

---

4.6

-10) गुरुणाभिमृतान्यतोवापक्षीयमाणामावास्यायाम्शान्तिकर्मकुर्वीरन्. (

-10) guruṇābhimṛtānyatovāpakṣīyamāṇāmāvāsyāyāmśāntikarmakurvīran. (

---

4.6

-1) पुरोदयादग्निम्सहभस्मानम्सहायतनम्दक्षिणाहरेयुःक्रव्यादमग्निम्प्रहिणोमिदूरमित्यर्धर्चेन. :(.पुरसुदयाद्.;.पुरोदयात्.)(

-1) purodayādagnimsahabhasmānamsahāyatanamdakṣiṇāhareyuḥkravyādamagnimprahiṇomidūramityardharcena. :(.purasudayād.;.purodayāt.)(

---

4.6

-2) तम्चतुष्पथेन्युप्ययत्रवात्रिःप्रसव्यम्परियन्तिसव्यैःपाणिभिःसव्यानूरूनाघ्नानाः. (

-2) tamcatuṣpathenyupyayatravātriḥprasavyampariyantisavyaiḥpāṇibhiḥsavyānūrūnāghnānāḥ. (

---

4.6

-3) अथानवेक्षम्प्रत्याव्रज्यापोपस्पृश्यकेशश्मश्रुलोमनखानिवापयित्वाउपकल्पयीरन्नवान्मणिकान्कुम्भानाचमनीयांश्चशमीसुमनोमालिनःशमीमयमिध्मम्शमीमय्यावरणीपरिधींश्चानडुहम्गोमयम्चर्मचनवनीतमश्मानम्चयावत्योयुवतयस्तावन्तिकुशपिञ्जूलानि. (

-3) athānavekṣampratyāvrajyāpopaspṛśyakeśaśmaśrulomanakhānivāpayitvāupakalpayīrannavānmaṇikānkumbhānācamanīyāṃścaśamīsumanomālinaḥśamīmayamidhmamśamīmayyāvaraṇīparidhīṃścānaḍuhamgomayamcarmacanavanītamaśmānamcayāvatyoyuvatayastāvantikuśapiñjūlāni. (

---

4.6

-4) अग्निवेलायामग्निम्जनयेदिहैवायमितरोजातवेदाइत्यर्धर्चेन. (

-4) agnivelāyāmagnimjanayedihaivāyamitarojātavedāityardharcena. (

---

4.6

-5) तम्दीपयमानाआसताशान्तरात्रादायुष्मताम्कथाःकीर्तयन्तोमाङ्गल्यानीतिहासपुराणानीत्याख्यापयमानाः. (

-5) tamdīpayamānāāsatāśāntarātrādāyuṣmatāmkathāḥkīrtayantomāṅgalyānītihāsapurāṇānītyākhyāpayamānāḥ. (

---

4.6

-6) उपरतेषुशब्देषुसम्प्रविष्टेषुवागृहम्निवेशनम्वादक्षिणाद्द्वारपक्षात्प्रक्रम्याविच्छिनामुदकधाराम्हरेत्तन्तुम्तन्वन्रजसोभानुमन्विहीत्याउत्तरस्मात्. (

-6) uparateṣuśabdeṣusampraviṣṭeṣuvāgṛhamniveśanamvādakṣiṇāddvārapakṣātprakramyāvicchināmudakadhārāmharettantumtanvanrajasobhānumanvihītyāuttarasmāt. (

---

4.6

-7) अथाग्निमुपसमाधायपश्चादस्यानडुहम्चर्मास्तीर्यप्राग्ग्रीवमुत्तरलोमतस्मिन्नमात्यानारोहयेदारोहतायुर्जरसम्वृणानाइति. (

-7) athāgnimupasamādhāyapaścādasyānaḍuhamcarmāstīryaprāggrīvamuttaralomatasminnamātyānārohayedārohatāyurjarasamvṛṇānāiti. (

---

4.6

-8) इमम्जीवेभ्यःपरिधिम्दधामीतिपरिधिम्परिदध्यात्. (

-8) imamjīvebhyaḥparidhimdadhāmītiparidhimparidadhyāt. (

---

4.6

-9) अन्तर्मृत्युम्दधताम्पर्वतेनेत्युत्तरतोअश्मानमग्नेःकृत्वापरम्मृत्योअनुपरेहिपन्थामितिचतसृभिःप्रत्यृचम्हुत्वायथाहान्यनुपूर्वम्भवन्तीत्यमात्यानीक्षेत. (

-9) antarmṛtyumdadhatāmparvatenetyuttaratoaśmānamagneḥkṛtvāparammṛtyoanuparehipanthāmiticatasṛbhiḥpratyṛcamhutvāyathāhānyanupūrvambhavantītyamātyānīkṣeta. (

---

4.6

-10) युवतयःपृथक्पाणिभ्याम्दर्भतरुणकैर्नवनीतेनाङ्गुष्ठोपकनिष्ठिकाभ्यामक्षिणीआज्यपराच्योविसृजेयुः. (

-10) yuvatayaḥpṛthakpāṇibhyāmdarbhataruṇakairnavanītenāṅguṣṭhopakaniṣṭhikābhyāmakṣiṇīājyaparācyovisṛjeyuḥ. (

---

4.6

-11) इमानारीरविधवाःसुपत्नीरित्यञ्जानाईक्षेत. (

-11) imānārīravidhavāḥsupatnīrityañjānāīkṣeta. (

---

4.6

-12) अश्मन्वतीरीयतेसंरभध्वमित्यश्मानम्कर्ताप्रथमोअभिमृशेत्. (

-12) aśmanvatīrīyatesaṃrabhadhvamityaśmānamkartāprathamoabhimṛśet. (

---

4.6

-13) पिङ्गलोअनड्वान्परिणेयःस्यादित्युदाहरन्ति. (

-13) piṅgaloanaḍvānpariṇeyaḥsyādityudāharanti. (

---

4.6

-15) अथोपविशन्तियत्राभिरंस्यमानाभवन्त्यहतेनवाससाप्रच्छाद्य. (

-15) athopaviśantiyatrābhiraṃsyamānābhavantyahatenavāsasāpracchādya. (

---

4.6

-17) आसतेअस्वपन्ताउदयात्. (

-17) āsateasvapantāudayāt. (

---

4.6

-17) उदितादित्येसौर्याणिस्वस्त्ययनानिचजपित्वान्नम्संस्कृत्यापनःशोशुचदघमितिप्रत्यृचम्हुत्वाब्राह्मणान्भोजयित्वास्वस्त्ययनम्वाचयीत. (

-17) uditādityesauryāṇisvastyayanānicajapitvānnamsaṃskṛtyāpanaḥśośucadaghamitipratyṛcamhutvābrāhmaṇānbhojayitvāsvastyayanamvācayīta. (

---

4.6

-18) गौःकंसोअहतम्वासश्चदक्षिणा. (

-18) gauḥkaṃsoahatamvāsaścadakṣiṇā. (

---

4.7

-19) अथातःपार्वणेश्राद्धेकाम्याभ्युदयिकैकोद्दिष्टेवा. (

-19) athātaḥpārvaṇeśrāddhekāmyābhyudayikaikoddiṣṭevā. (

---

4.7

-1) ब्राह्मणाम्श्रुतशीलवृत्तसम्पन्नानेकेनवाकालेज्ञापितान्स्नातान्कृतपच्छौचानाचान्तानुदन्मुखान्पितृवदुपवेश्यैकैकमेकैकस्यद्वौद्वौत्रींस्त्रीन्वा. (

-1) brāhmaṇāmśrutaśīlavṛttasampannānekenavākālejñāpitānsnātānkṛtapacchaucānācāntānudanmukhānpitṛvadupaveśyaikaikamekaikasyadvaudvautrīṃstrīnvā. (

---

4.7

-2) वृद्धौफलभूयस्त्वम्. (

-2) vṛddhauphalabhūyastvam. (

---

4.7

-3) नत्वेवैकम्सर्वेषाम्. (

-3) natvevaikamsarveṣām. (

---

4.7

-4) काममनाद्ये. (

-4) kāmamanādye. (

---

4.7

-5) पिण्डैर्व्याख्यातम्. (

-5) piṇḍairvyākhyātam. (

---

4.7

-6) अपःप्रदाय. (

-6) apaḥpradāya. (

---

4.7

-7) दर्भान्द्विगुणभुग्नानासनम्प्रदाय. (

-7) darbhāndviguṇabhugnānāsanampradāya. (

---

4.7

-8) अपःप्रदाय. (

-8) apaḥpradāya. (

---

4.7

-9) तैजसाश्ममयमृन्मयेषुत्रिषुपात्रेष्वेकद्रव्येषुवादर्भान्तर्हितेष्वपासिच्य. (

-9) taijasāśmamayamṛnmayeṣutriṣupātreṣvekadravyeṣuvādarbhāntarhiteṣvapāsicya. (

---

4.7

-10) शम्नोदेवीरभिष्टयेत्यनुमन्त्रितासुतिलानावपतितिलोअसिसोमदेवत्योगोसवेदेवनिर्मितः. .प्रत्नवद्भिःप्रत्तःस्वधयापितॄनिमांल्लोकान्प्रीणयाहिनःस्वधानमेति. (

-10) śamnodevīrabhiṣṭayetyanumantritāsutilānāvapatitiloasisomadevatyogosavedevanirmitaḥ. .pratnavadbhiḥprattaḥsvadhayāpitṝnimāṃllokānprīṇayāhinaḥsvadhānameti. (

---

4.7

-11) इतरपाण्यङ्गुष्ठान्तरेणोपवीतित्वाद्दक्षिणेनवासव्योपगृहीतेनपितरिदम्तेअर्घ्यम्पितामहेदम्तेअर्घ्यम्प्रपितामहेदम्तेअर्घ्यमित्यपूर्वम्. (

-11) itarapāṇyaṅguṣṭhāntareṇopavītitvāddakṣiṇenavāsavyopagṛhītenapitaridamtearghyampitāmahedamtearghyamprapitāmahedamtearghyamityapūrvam. (

---

4.7

-13) ताःप्रतिग्राहयिष्यंत्सकृत्सकृत्स्वधार्घ्याइति. (

-13) tāḥpratigrāhayiṣyaṃtsakṛtsakṛtsvadhārghyāiti. (

---

4.7

-14) प्रसृष्टानुमन्त्रयेतयादिव्याआपःपृथिवीसम्बभूवुर्यान्तरिक्ष्याउतपार्थिवीयाः. .हिरण्यवर्णायज्ञियास्तानापःशम्स्योनाभवन्त्वितिसंस्रवान्समवनीयताभिरद्भिःपुत्रकामोमुखमनक्ति. (

-14) prasṛṣṭānumantrayetayādivyāāpaḥpṛthivīsambabhūvuryāntarikṣyāutapārthivīyāḥ. .hiraṇyavarṇāyajñiyāstānāpaḥśamsyonābhavantvitisaṃsravānsamavanīyatābhiradbhiḥputrakāmomukhamanakti. (

---

4.7

-15) नोद्धरेत्प्रथमम्पात्रम्पितॄणामर्घ्यपातितम्. .आवृतास्तत्रतिष्ठन्तिपितरःशौनकोअब्रवीत्. (

-15) noddharetprathamampātrampitṝṇāmarghyapātitam. .āvṛtāstatratiṣṭhantipitaraḥśaunakoabravīt. (

---

4.7

-16) एतस्मिन्कालेगन्धमाल्यधूपदीपाच्छादनानाम्प्रदानम्. (

-16) etasminkālegandhamālyadhūpadīpācchādanānāmpradānam. (

---

4.7

-17) उद्धृत्यघृताक्तमन्नमनुज्ञापयत्यग्नौकरिष्येकरवैकरवाणीतिवा. (

-17) uddhṛtyaghṛtāktamannamanujñāpayatyagnaukariṣyekaravaikaravāṇītivā. (

---

4.7

-18) प्रत्यभ्यनुज्ञाक्रियताम्कुरुष्वकुर्विति. (

-18) pratyabhyanujñākriyatāmkuruṣvakurviti. (

---

4.7

-19) अथाग्नौजुहोतियथाउक्तम्पुरस्तात्. (

-19) athāgnaujuhotiyathāuktampurastāt. (

---

4.7

-20) अभ्यनुज्ञायाम्पाणिष्वेववा. (

-20) abhyanujñāyāmpāṇiṣvevavā. (

---

4.7

-21) अग्निमुखावैदेवाःपाणिमुखाःपितरेतिहब्राह्मणम्. (

-21) agnimukhāvaidevāḥpāṇimukhāḥpitaretihabrāhmaṇam. (

---

4.7

-22) यदिपाणिष्वाचान्तेष्वन्यदन्नमनुदिशति. (

-22) yadipāṇiṣvācānteṣvanyadannamanudiśati. (

---

4.7

-23) अन्नमन्ने. (

-23) annamanne. (

---

4.7

-24) सृष्टम्दत्तमृध्नुकमिति. (

-24) sṛṣṭamdattamṛdhnukamiti. (

---

4.7

-25) तृप्ताम्ज्ञात्वामधुमतीःश्रावयेदक्षन्नमीमदन्तेतिच. (

-25) tṛptāmjñātvāmadhumatīḥśrāvayedakṣannamīmadantetica. (

---

4.7

-26) सम्पन्नमितिपृष्ट्वायद्यदन्नमुपयुक्तम्तत्तत्स्थालीपाकेनसहपिण्डार्थमुद्धृत्यशेषम्निवेदयेत्. (

-26) sampannamitipṛṣṭvāyadyadannamupayuktamtattatsthālīpākenasahapiṇḍārthamuddhṛtyaśeṣamnivedayet. (

---

4.7

-27) अभिमतेअनुमतेवाभुक्तवत्स्वनाचान्तेषुपिण्डान्निदध्यात्. (

-27) abhimateanumatevābhuktavatsvanācānteṣupiṇḍānnidadhyāt. (

---

4.7

-28) आचान्तेष्वेके. (

-28) ācānteṣveke. (

---

4.7

-29) प्रकीर्यान्नमुपवीयौम्स्वधाउच्यतामितिविसृजेत्. (

-29) prakīryānnamupavīyaumsvadhāucyatāmitivisṛjet. (

---

4.7

-30) अस्तुस्वधाइतिवा. (

-30) astusvadhāitivā. (

---

4.8

-31) अथशूलगवः. (

-31) athaśūlagavaḥ. (

---

4.8

-1) शरदिवसन्तेवाआर्द्रया. (

-1) śaradivasantevāārdrayā. (

---

4.8

-2) श्रेष्ठम्स्वस्ययूथस्य. (

-2) śreṣṭhamsvasyayūthasya. (

---

4.8

-3) अकुष्टिपृषत्. (

-3) akuṣṭipṛṣat. (

---

4.8

-4) कल्माषमित्येके. (

-4) kalmāṣamityeke. (

---

4.8

-5) कामम्कृष्णमालोहवांश्चेत्. (

-5) kāmamkṛṣṇamālohavāṃścet. (

---

4.8

-6) व्रीहियवमतीभिरद्भिरभिषिच्य. (

-6) vrīhiyavamatībhiradbhirabhiṣicya. (

---

4.8

-7) शिरस्ताभसतः. (

-7) śirastābhasataḥ. (

---

4.8

-8) रुद्रायमहादेवायजुष्टोवर्धस्वेति. (

-8) rudrāyamahādevāyajuṣṭovardhasveti. (

---

4.8

-9) तम्वर्धयेत्सम्पन्नदन्तमृषभम्वा. (

-9) tamvardhayetsampannadantamṛṣabhamvā. (

---

4.8

-10) यज्ञियायाम्दिशि. (

-10) yajñiyāyāmdiśi. (

---

4.8

-11) असंदर्शनेग्रामात्. (

-11) asaṃdarśanegrāmāt. (

---

4.8

-12) ऊर्ध्वमर्धरात्रात्. (

-12) ūrdhvamardharātrāt. (

---

4.8

-13) उदितेत्येके. (

-13) uditetyeke. (

---

4.8

-14) वैद्यम्चरित्रवन्तम्ब्रह्माणमुपवेश्यसपलाशामार्द्रशाखाम्यूपम्निखायव्रतत्यौकुशरज्जूवारशनेअन्यतरयायूपम्परिवीयान्यतरयार्धशिरसिपशुम्बद्ध्वायूपेरशनायाम्वानियुनक्तियस्मैनमस्तस्मैत्वाजुष्टम्नियुनज्मीति. (

-14) vaidyamcaritravantambrahmāṇamupaveśyasapalāśāmārdraśākhāmyūpamnikhāyavratatyaukuśarajjūvāraśaneanyatarayāyūpamparivīyānyatarayārdhaśirasipaśumbaddhvāyūperaśanāyāmvāniyunaktiyasmainamastasmaitvājuṣṭamniyunajmīti. (

---

4.8

-15) प्रोक्षणादिसमानम्पशुना. (

-15) prokṣaṇādisamānampaśunā. (

---

4.8

-16) विशेषान्वक्ष्यामः. (

-16) viśeṣānvakṣyāmaḥ. (

---

4.8

-17) पात्र्यापलाशेनवावपाम्जुहुयादितिविज्ञायते. (

-17) pātryāpalāśenavāvapāmjuhuyāditivijñāyate. (

---

4.8

-18) हरायमृदायशर्वायशिवायभवायमहादेवायोग्रायभीमायपशुपतयेरुद्रायशंकरायईशानायस्वाहाइति. (

-18) harāyamṛdāyaśarvāyaśivāyabhavāyamahādevāyogrāyabhīmāyapaśupatayerudrāyaśaṃkarāyaīśānāyasvāhāiti. (

---

4.8

-19) षड्भिर्वाउत्तरैः. (

-19) ṣaḍbhirvāuttaraiḥ. (

---

4.8

-20) रुद्रायस्वाहाइतिवा. (

-20) rudrāyasvāhāitivā. (

---

4.8

-21) चतसृषुचतसृषुकुशसूनासुचतसृषुदिक्षुबलिम्हरेद्यास्तेरुद्रपूर्वस्याम्दिशिसेनास्ताभ्यैनन्नमस्तेअस्तुमामाहिंसीरित्येवम्प्रतिदिशम्त्वादेशनम्. (

-21) catasṛṣucatasṛṣukuśasūnāsucatasṛṣudikṣubalimharedyāsterudrapūrvasyāmdiśisenāstābhyainannamasteastumāmāhiṃsīrityevampratidiśamtvādeśanam. (

---

4.8

-22) चतुर्भिःसूक्तैश्चतस्रोदिशोपतिष्ठेतकद्रुद्रायेमारुद्रायाते.(.रुद्रायाते.).पितरमारुद्रायस्थिरधन्वनेति. (

-22) caturbhiḥsūktaiścatasrodiśopatiṣṭhetakadrudrāyemārudrāyāte.(.rudrāyāte.).pitaramārudrāyasthiradhanvaneti. (

---

4.8

-23) तुषान्फलीकरणांश्चपुच्छम्चर्मशिरःपादानित्यग्नावनुप्रहरेत्. (

-23) tuṣānphalīkaraṇāṃścapucchamcarmaśiraḥpādānityagnāvanupraharet. (

---

4.8

-25) भोगम्चर्मणाकुर्वीतेतिशांवत्यः. (

-25) bhogamcarmaṇākurvītetiśāṃvatyaḥ. (

---

4.8

-26) उत्तरतोअग्नेर्दर्भवीतासुकुशसूनासुवाशोणितम्निनयेत्श्वासिनीर्घोषिणीर्विचिन्वतीःसमश्नुवतीःसर्पायद्वोअत्रतद्धरध्वमिति. (

-26) uttaratoagnerdarbhavītāsukuśasūnāsuvāśoṇitamninayetśvāsinīrghoṣiṇīrvicinvatīḥsamaśnuvatīḥsarpāyadvoatrataddharadhvamiti. (

---

4.8

-27) अथोदन्नावृत्यश्वासिनीर्घोषिणीर्विचिन्वतीःसमश्नुवीःसर्पायद्वोअत्रतद्धरध्वमितिसर्पेभ्योयत्तत्रासृगूवध्यम्वावस्रुतम्भवतितद्धरन्तिसर्पाः. (

-27) athodannāvṛtyaśvāsinīrghoṣiṇīrvicinvatīḥsamaśnuvīḥsarpāyadvoatrataddharadhvamitisarpebhyoyattatrāsṛgūvadhyamvāvasrutambhavatitaddharantisarpāḥ. (

---

4.8

-28) सर्वाणिहवास्यनामधेयानिसर्वाःसेनाःसर्वाण्युच्छ्रयणानीत्येवंविद्यजमानम्प्रीणाति. (

-28) sarvāṇihavāsyanāmadheyānisarvāḥsenāḥsarvāṇyucchrayaṇānītyevaṃvidyajamānamprīṇāti. (

---

4.8

-29) नास्यब्रुवाणम्चनहिनस्तीतिविज्ञायते. (

-29) nāsyabruvāṇamcanahinastītivijñāyate. (

---

4.8

-30) नास्यप्राश्नीयात्. (

-30) nāsyaprāśnīyāt. (

---

4.8

-31) नास्यग्राममाहरेयुरभिमारुकोहैषदेवःप्रजाभवतीति. (

-31) nāsyagrāmamāhareyurabhimārukohaiṣadevaḥprajābhavatīti. (

---

4.8

-32) अमात्यानन्ततःप्रतिषेधयेत्. (

-32) amātyānantataḥpratiṣedhayet. (

---

4.8

-33) नियोगात्तुप्राश्नीयात्स्वस्त्ययनेति. (

-33) niyogāttuprāśnīyātsvastyayaneti. (

---

4.8

-34) सैषशूलगवोधन्योलोक्यःपुण्यःपुत्र्यःपशव्यायुष्योयशस्यः. (

-34) saiṣaśūlagavodhanyolokyaḥpuṇyaḥputryaḥpaśavyāyuṣyoyaśasyaḥ. (

---

4.8

-35) इष्ट्वान्यमुत्सृजेत्. (

-35) iṣṭvānyamutsṛjet. (

---

4.8

-36) शंतातीयम्जपन्गृहानियात्. (

-36) śaṃtātīyamjapangṛhāniyāt. (

---

4.8

-39) पशूनामुपतापैतमेवदेवम्मध्येगोष्ठस्ययजेत. (

-39) paśūnāmupatāpaitamevadevammadhyegoṣṭhasyayajeta. (

---

4.8

-40) स्थालीपाकम्सर्वहुतम्. (

-40) sthālīpākamsarvahutam. (

---

4.8

-41) बर्हिराज्यम्चानुप्रहृत्यधूमतोगाआनयेत्. (

-41) barhirājyamcānuprahṛtyadhūmatogāānayet. (

---

4.8

-42) शंतातीयम्जपन्पशूनाम्मध्यमियात्. (

-42) śaṃtātīyamjapanpaśūnāmmadhyamiyāt. (

---

4.8

-43) नमःशौनकायनमःशौनकाय. (

-43) namaḥśaunakāyanamaḥśaunakāya. (