1. Bibliotheca_Indica Nara Panchratra

Google

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online. It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. We also ask that you:

• Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

• Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

• Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

• Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web at http://books.google.com/

Bil. Ind. I. 26

Digitized by Google

Digitized by Google

Google

Digitized by Google

Digitized by Google

R )

BIBLIOTHECA INDICA;

COLLECTION OF ORIENTAL WORKS

PUBLISHED UNDER THE SUPERINTENDENCE OF THE

ASIATIC SOCIEY OF BENGAL.

THE NÁRADA PANCHA RÁTRA

IN THE ORIGINAL SANSCRIT

EDITED

BY REV. K. M. BANERJEA, SECOND PROFESSOR OF BISHOP'S COLLEGE MEMBER OF THE BOARD OF EXAMINERS, FORT-WILLIAM. HOXORARY MEMBER OF THE ROYAL ASIATIC SOCIETY, LOMDOM.

BO

श्रीनारद पञ्चरावं।। MOTHECA BIBLIC

Calcutta:

BISHOP'S COLLEGE PRESS.

Digitized by Google

Digitized by Google

INTRODUCTION

TO THB

Aarada Pancba Batra.

THs Narada-pancha-ratra is one of the oldest, if not the very first, specimen of Vaishnava literature in Sans- crit. The only work which can contest the palm of se- niority with it is the Bhágavata Purana, commonly known by the name of the S'ri Bhagavata. Without stopping to decide this contest, we may safely declare that each has in its own way done much to recommend the Vaishnava doctrine to the Brahmins and give a turn, till then unknown, to the worship of Vishnu as the supreme ruler of the universe. Vishņu is a name not unknown to the Vedas .. His divinity is recognized in those ancient writings and he is even styled a great god. But he was not considered supreme. The word parama stands in some places as his predicate, but, as shown by Professor Max Muller, not in the sense of supreme. अग्रि वैं देषानामवमो विष्ण: परमस्तद्न्तरेण सर्वा धन्या देवताः। " Agni is the first among the gods, Vishnu the last, between them stand the other divinities." The last, however, became in process of time, not the least in the devotional conceptions of the Hindus. Three of the gods had from a remote period been selected as

Digitized by Google

4 INTRODUCTION TO THE

leading divinities. They represented the three gunas, or principles, which Hindu philosophers had at an early period hypothesized in order to explain the various phe- nomena of the universe. The first of the three selected gods, Brahmá, had the principle of Rajas, or passion, al- lotted to him. His peculiar office was that of creation and required the exercise of effort, corresponding to the active principle of Rajas. The second, Vishnu, was the preser- ver of the universe, and had the conservative principle of Sattwa as his distinguishing attribute. The third, or Siva, was the destroyer, and fitly represented the principle of darkness, or tamas. Of the three select divinities, the first, however, had never become an object of especial adoration, having been guilty of an incestuous attempt on his own daughter. The incident is thus accounted for in the work now pre- sented to the public. "Hearing his father's (Brahma's) words the Muni Narada became angry. He immediately cursed his father saying, Thou shalt be unadored in the world. Thou shalt have no votaries. Thou shalt be a prey to unlawful lusts." Brahmá being thus incapacitated for receiving worship, the other two, Vishnu and Siva, have shared among them- selves the adoration of the Hindus. It would appear from certain legends recorded in the Itiháses and Purá- nas that S'iva.was the god of the aboriginal inhabitants of the country. He was worshipped by Daityas and Rákshases who are represented as mortal enemies of the A'ryas, or Brahmins, and all their institutions. It is not said that the Brahmins bore any hostility to S'iva, but their enemies, the Daityas, whom I take to have been the aborigines of the country, were decidedly opposed to the

Digitized by Google

NARADA PANCHA RATRA. 5

worship of Vishnu, held in reverence by the Brahmins. Kansa, Hiranya Kasipu, Rávana, and other enemies of the A'ryas were devout worshippers of S'iva, but hostile to Vishņu. And the description given of S'iva as the Lord of the mountains, the captain of goblins and spirits infesting woods and cemeteries, inclines us to the opinion that he was the god of the original inhabitants whom the Aryan invasion had driven to inaccessible forests and mountain cliffs. We find it expressly said in the Vasistha smriti, cited by Prof. Max Muller, that Vishnu was the god of the Brahmins-Soma, Súrya and others those of Kshetriyas and Vaisyas-while Rudra or S'iva was the god of the S'údras and others. नारायणं परं बरक्ष ब्राक्मणनां द्ि दैवतं। सोम सूय्यादयो देवा: चतियाणां विभामपि॥ भूद्रादीनां तु रुद्राद्या अर्चनीया: प्रयलतः॥ Vishņu is represented as a god of civilization. He did not like S'iva soil his person with dust and ashes; he did not take vulgar delight in carrying about and exhi- biting human bones and skulls; he did not indulge in drinking solutions of intoxicating and deleterious drugs; he did not dance franticly at the head of impure goblins, bedecking himself with snakes and other emblems of savage life. Vishnu on the contray clad himself in decent ap- parel and was the patron of the fine arts. He was dis- tinguished by a suavity of manners which betokened an improved state of society. His conversation was polite. His very vices were those of polished life. Such is his character in S'ástras of an age, post Vedic indeed, but preceding the still later times of the Narada Pancha-ratra and the S'rí Bhágavata. B

Digitized by Google

6 INTRODUOTION TO THE

The subsequent elevation of Vishnu as supreme among gods was at the same time both a cause and an effect of the work now published. The work was itself called into existence by the craving felt by the Brahmins for some specific object of devotion, and it contributed largely in its turn to swell the number of Vishnu's votaries among the Brahmins, whom the prevalence of Buddhism had taught a lesson not to be despised. The age of the Narada-pancha-ratra, produced a great change in the opinions of the Brahmins with reference to the worship of Vishnu. He was then held up as the supreme divinity in the form of Krishna. The wor- ship of that divinity was considered sufficient in itself for the attainment of eternal felicity. It required no complement, and it admitted no supplement. This was a doctrine unknown to former ages. A voice from heaven revealed it to Nárada :

आाराधितो यदि हरिस्तपसा ततः किं नाराधितो यदि हरिस्तपसा ततः कि। अन्तर्वद्ि यदि इरिस्तपसा ततः किं नान्तेरवद्ि यदि हरिस्तपसा ततः कि॥ विरम विरम ब्रहमन किं तपस्यासु वत्स व्रज वज द्विज शोवं शङ्र ज्ञानसिन्धुं। लभ लभ हरिभर्ति वैष्णवोतां सुपका भवनिगडनिवन्धचछेद नीं कर्त्तनीख।।

" If Hari (that is to say Krishna) is propitiated what is the use of austerities ? If Hari is not propitiated what is the use of austerities ? If Hari is within and without, what is the use of austerities ? If Hari is not within and without, what is the use of austerities ? Desist, desist, O Brahmin,-what has thou O child to do with austere

Digitized by Google

NARADA PANCHA RATRA. 7

devotions ? Haste, haste, thou Brahmin to S'ankara the ocean of knowledge. Obtain perfect faith in Hari, as set forth by Vaishnavas, the same which divides and cuts asunder the chains of the world." It is remarkable that S'ankara, or S'iva, should be im- pressed to inculcate the supremacy of his rival Vishnu, or Krishna, and thereby sign, seal, and sanction his own de- gradation. The Brahmins knew that there could not be a more effectual method of enforcing the claims of their favourite god, than by the confession of the very divinity under whose banner their old enemies, the Rakshas and Daityas, had marshalled their powers against Vishnu and the rites and ceremonies of the Vedas. The Brahminical stratagem has completely succeeded. This assignment of divine supremacy to the principal incarnate forms of Vishnu has been respected all over India-and S'iva has over since remained a sort of pensioned divinity, in full enjoyment of his former titles, acknowledged and worship- ped by the Brahmins themselves, but unable to direct or stimulate the sanctimonious devotion of aspirants after transcendental excellencies. The Mahabhárata relates a curious fact about the same Nárada, here represented as receiving a voice from heaven. The divine sage had seen from the top of Mount Meru the S'weta-dwipa,* or white continent, on the north side of the ocean of milk. Narada repaired to that fair land, and obtained a vision of Vishnu such as was never vouch- safed elsewhere-or to any but ekantins, or worshippers of one exclusive God, which the inhabitants of that white land were, and which was a peculiar characteristic of Nárada himself. * Mahabharat. XII. sections 837-341.

Digitized by Google

8 INTRODUCTION TO THE

There has been an animated discussion among certain scholars on the geography of this white land .- Some have maintained that the ancedote relates to a visit paid by some Brahmins to a Christian country from which was introduced the doctrine of salvation by faith in a divine manifestation, such as an incarnation of the supreme Vishnu was held to be-others protest against the theory of any Brahminical doctrine having been ever suggested from external sources. It is curious no one has referred to the possibility of the story about the ekantins, or unitarians, having been suggested by the followers of Mahomet in the neighbour- ing countries of Central Asia. But this is not the place for renewing the above discussion. We cannot however help stating a few facts in connexion with the doctrine of salvation by faith in Vishnu's divine supremacy. This doctrine was not inculcated until a recent period in the history of Brahminism and several hundred years after Christ. The scene of its inculcation was the South of India, and Conjeveram is considered to this day as the original seat of Ramanuja, the first Brahmin who acted on the above doctrine, by instituting a sect professing faith in Vishņu as the only means of eternal salvation. Several hundred years before the initiation of this novel doctrine by a voice from heaven, Christian com- munities had been formed in the South of India professing the doctrine of salvation by faith, and contradicting the old theory of sacrificial rites. The doctrine of Vishnu opened the door of salvation to all classes of men (Yavans and Mlechhas not excepted) after the fashion of Christianity. The primitive Brahmins

Google

NARADA PANCHA RATRA. 9

would not allow the right of religious exercises to the S'údras, whose caste-duty was servility to the higher orders. The Vaishnvas, however, not only received them as brethren in the faith, but promoted them also to the dignity of spiritual guides and tutors, when any were found worthy of such dignity by reason of learning and zeal. That such spiritual enfranchisement of S'údras was a great innovation on the old system, will appear from a fact related in the Ramayana. I give it in my own words from another work.

" After Ráma had returned home from his expedition to Lánka, and com- menced a happy and prosperous reign in Oudh, a Brahmin came to his door, bitterly complaining of the untimely death of a child, only five years old, and attributing the tragical event to some curse under which the kingdom lay, owing to the king's want of watchfulness. Rama, listened to the Brahmin's invectives with self reproach, and could not, with such a humiliating fact before him, gainsay the Brahmin's conclusion. Advised by ministers and Rishis, he proceeded, sword in hand, to search out the unknown cause of the national sin. By the side of a tank he discovered a man absorbed in deep and austere devotion. Challenged by the king, the devotee gave his name (Sambuca), and confessed his race (S'údra). For a servile man to seek admission to the society of gods by such religious exercises, was an iniquity, which sufficiently accounted for the national calamity. With one stroke of his sword, the king severed the S'udra's head from his body. Indra and the other gods fell into ecstacies of delight at the promptness with which the son of Dasaratha exterminated such a crying evil, and immediately sent down a perfumed shower of celestial flowers, acknowledging at the same time that the stop, so effectually put to the aspiring S'údra's attempt to obtain a footing in heaven, was a service done to themselves. And Rama was then assured that the moment the wretched man's head dropped from his neck, life was restored to the Brahmin's son." Dialogues on the Hindu Philosophy.

It is for the reader to judge for himself whether the South Indians when they introduced such innovations in doctrine and practice had received no suggestion from their Christian neighbours on the Coromandel and Mala- bar coasts.

Google

Digitized by Google

नारदपभरामं।

प्रथमोऽध्यायः ।

वों नमो भगवते वासदेवाब।

नारायजं नमखृत्य नरसेव नरोत्तमं। देवीं सरखतीसेव ततो जयमुदीरयेत्।

कुमाराबयाथ मुनयः सिहाञ् कपिलादय: ॥१॥ सच्ती सरस्वती दुर्गा साविची राधिका पराः। भत्ता नमन्ति यं शशत्तं नमामि परात्परं।२। ध्यायन्ते सन्ततं सन्तो योगिनो वैष्पवा: सदा। ज्योतिरम्यन्तरे रूपमतुखं श्यामसुन्दरं।३। ध्याये तं परमं ब्रह्म परमात्मानमीखरं। निरीइमतिनिर्लित्तं निर्गुखं प्रकते: परं ॥४ ॥ सव्वशं सर्वरूपञ् सर्वकारखकारयं। सत्यं नित्यन्न पुरुषं पुरासं परमव्ययं । ५। मङत्यं मङ्गलाईच्त मङ्लं मङ्लालयं। स्वेच्छामयं परं धाम भगवन्तं सनातनं ॥ ६।

Digitized by Google

२ नारदपबरानं।

स्तुर्वन्ति वेदा यं शशन्ान्तं जानन्ति यस्य ते। तं स्तौमि परमानन्दं सानन्दं नन्दनन्दनं ।। ७।

श्रीदं श्ीशं श्रीनिवासं श्रीक्तष्पां राधिकेशवरं ॥८॥ प्ानामृतं ज्ानसिन्धोः संप्राप्य शङ्गराज्ुरोः। परावराज्च परमाद्योगीन्द्राखां गुरोर्गुरी: ॥ ८ । वेदेभ्यो दविसिन्धुभ्यञ्ञतुर्भ्य: सुमनोह्रं। तज्न्नानमन्यदराडेन संनिर्मथ्य नवं नवं । १० ॥ नवनीतं समुहृत्य नत्वा प्रभ्ो: पदाम्बुजं। विधिपुचो नारदोऽहं पव्मराजं समारभे ॥ ११ ॥

नारायखात्रसे पुरये पुरायचेषे व भारते। सिब्े नारायचेने वटमूले सुपुएयदे ॥१२। कृष्णांशं प्पभत्तमय परं छष्पपराययं।

जपन्तं परमं ब्रह्म कष्य इत्यक्षरब्वयं। सुखासने सुखासीनं कृष्णडैपायनं मुनिं । १४। पम्रच्छ गुकदेवश्च सर्व्वन्नं पितरं मुनिः । कारस पुराखानां पुराखं परमव्ययं । १५। मीयुक उवाच। भगवन् सव्वतत्त्वत् वेदवेदाङ्गपारग। यबत्प्रकारं म्ानण निगूढं स्रुतिसम्मतं । १६।।

Digitized by Google

mY प्रथमोऽध्याय:।

तत्तत् सव्वें समालोच् मां बोधयतुमईसि॥ १७॥ स पिता जानदाता यो ज्ानं तत कृष्णभक्रिदं। सा भक्रि: परमा शुड्धा कृष्णदासप्रदा च या॥ १८॥ तदेव दाखं भस्तं यत् साक्षाचरखसेवनं। नित्यं गोलोकवासच्न पुरतः स्वनं हरः ॥१८॥ श्वन्निमेषरहितं तत्पादपप्रदर्शनं।

तेन सार्ईमविच्छेदस्थानं परमशोभनं। भक्तानां वाञ्कितं वस्तु सारभूतं अ्तौ श्ुतं । २१। पुषस्य वचनं स्ुत्वा व्यासदेवो जहास सः। विन्वाय जानिनं पुचं परमास्लादमाप ह ।। २२। पुचं शुभाश्िषं कृत्वा सर्वज्जः सर्वभावनः। यथा प्राप्तं गुरुमुखात् प्रवक्मुपचक्रमे ।२३। श्रीवास उवाच। शुक धन्योऽसि मान्योऽसि पुगायरूपोऽसि भारते। पुचेख भवताऽस्माकं कुलं मुत्ष्य पावनं । २४।। स पुच्रः कृष्णभत्तो यो भारते सुयशखरः। पुनाति पुंसां शतकं जन्ममाधेख लीलया। २५। मातामह्दानां शतकं मातरं मातुमातरं। सोदरान् बान्धवांख्चैव भत्यान् पत्नी सहात्मजां। २६। यत्कन्यां प्रतिमह्वाति तदादिपुरुषचयं।

Digitized by Google

४

कन्याप्रदाता खशुरो जीवन्मुत्त: सभाय्यक:।२७। स्वयं विधाता भगवान् परं ऊष्णपरायखः। हष्यभक्तो व्िष्ठस्तु तत्सुतो वैष्यावः स्वयं ॥२८॥ वैष्यवस्तत्सुतः भक्रि: र्ष्णध्यानैकमानसः । पराशरत्च तत्युच: रष्यापादाजसेवया । २८। जीवन्ुक्तो महाज्ञानी योगीन्द्रानां गुरोर्गुरुः। अहं वेदविभक्का च श्रीवृष्यापाद्सेवया । ३०॥ गुरुम्में भगवान् साक्षाद्योगीन्ट्रो नारदो मुनिः । गुरोर्गुरुम्मे शम्ुच् योगीन्द्राखां गुरोगुरुः ॥। ३१। तेषां पुरयेन पुचस्वं पुरायराशिय मूर्तिमान्। पममानां भम पुंसान्त प्रकाशो भास्कर: स्यं । ३२। श्रीकृष्णाचरणाभोजं पादाजं नारदेशयोः। सरस्वतीं नमस्कृत्य ज्ञानं वच्चे सनातनं। ३३ ।। श्रूयतां पञ्चराचञ्त्र वेद्सारमभीपिसितं।

प्राखाधिकं प्रियं शुद्धं परं चानामतं शुभं। पुरा कृष्णो हि गोलोके शतशुङ्क च पर्वते। ३५। सुपुरये विरजातीरे वटमूले मनोहरे। पुरतो राधिकायाञ् ब्रम्मारां कमलोज्गवं। ३६। तमुवाच महाभतां स्तुवन्तं प्रखतं सुत। पष्मराचमिदं पुरयं तुत्वा च जगतां विधि: । ३७।। प्रसम्य राधिकां ऊष्णं प्रययौ शिवमन्दिरं।

Digitized by Google

प्रथमोऽ्ध्याय:।

भक्षया तं पूजयामास शङरः परमादरं॥ ३८ ॥ सुखासने समासीनं स्वस्थं भक्तन्त पूजितं। पप्रछ वात्तों विनयी विनयेन सुखावडां॥ ३८॥। सव्वें तं कथयामास पव्मराचादिकं शुभं। वसन्तं वटमूले च स्वर्गे मन्दाकिनीतटे ॥४०॥ योगीन्रैरपि सिब्ेन्द्रैमुनीन्द्रैश्च स्त्ुतं प्रभुं। मानामतं तमुका स ब्रह्मलोकं जगाम ३।। ४ १ । गभुच्य कथयामास स्वशिष्यं नारदं मुनिं। नारद: कथयामास पुष्करे सूर्यपर्व्वखि ॥ ४२ ॥ मां भक्तमनुरक्रष्म पुरायाडे मुनिसंसदि। पम्मराचमिटं शुर्ड्ड अरमान्धध्वंसदीपकं ॥। ४३॥ राचव ज्ानवचनं ज्ानं पज्चविधं ससतं। तेनेदं पञ्चराचष्त प्रवदन्ति मनीषिख: ।४8 ।। ज्ञानं परमतत्वन्द जन्ममत्युजरापरं। ततो मत्युश्प्रयः शम्मु: संग्राप कृष्यावकतः ॥ ४५। ज्ञानं द्वितीयं परमं मुमुचूणान्त वाञ्क्ितं। परं मुक्िम्रदं शुद्धं यतो लीनं हरे: पदे । ४६ । ज्ञानं शुद्धं तृतीयन्त मङ्गलं कष्णभक्रिदं। तहास्यदमभीष्टच्त यतो दास्यं लभेडरेः ॥४७। चतुथें यौगिकं ज्ञानं स्व्वसिद्धिप्रदं परं। सर्व्वस्वं योगिनां पुत्र सिद्दानान्च सुखप्रदं । ४८।। अखिमा लिमा व्याप्ति: प्राकाम्यं मड़िमा तथा।

Digitiz Google

६ नारदचरानं।

ईशित्वच वशित्वन् तथाकामावशायिता। ४८॥ सार्व्वननं दूरश्रवसं परकायप्रवेशनं। कायव्यूहं जीवदानं परजीवहरं परं ॥ ५०॥ सर्गकर्तृत्वशित्यम्त सर्गसंहारकारयं। सिद्ृष्व षोडशविधं ज्ानिनाथ् यतो भवेत्॥ ५१। न्ानष परमं प्रोक्तं तद्ै वैषयिकं नृगां। यदीष्टदेवी माया सा परं सम्मोड़कारखं। ५२। विषये बद्धचित्तव्व्र सर्व्वमिन्द्रियसेवनं। पोषणं स्वकुटम्बानां स्वात्मनथ्थ निरन्तरं।। ५३। प्रथमं सास्विकं जानं द्वितीय्व तदेव च। निर्गुएय्त तृतीयन्त न्ानष्य सर्व्वतः परं॥५४॥ चतुथंम राजसिकं भक्नस्तव्नाभिवाष्कति। पश्चमं तामसं जानं विद्वांस्तनाभिवाञ्कति॥ ५५ । ज्ञानं पच्चविधं प्रोतं पञ्चराचं विदुर्बुधाः । .

पथ्परायं सप्तविधं ज्ञानिनां जानदं परं । ५६। ब्राह्मं शेवच् कौमारं वासिठ्ठ कापिलं परं। गौतमीयं नारदीयमिदं सप्तविधं स्मृतं । ५७ ॥ षट् पन्चराचं वेदांख पुराखानि च सव्वशः। दूतिहासं धर्मशास्त्रं शास्त्रन्त सिड्धियोगज़ं । ५८। दृष्टा सव्व समालोकध चानं संग्राप्य शङ्करात्। जानामृतं पञ्चराचं चकार नारदो मनि: । ५ूट। पुरायष्त पापविन्नम्ं भत्तिदास्यप्रद हरेः।

Digitized by Google

प्रथमोऽध्यायः ।

सर्व्वस्वं' वैष्णवानाम्त प्रियं प्राखाधिकं सत ॥ ई० ॥ सारभूत्त सव्वेषां वेदानां परमाड्गुतं। नारदीयं पश्चरावं पुरागोषु सुदुर्खभं॥ ६१ । सर्व्वान्तरात्मा भगवान् ब्रह्मज्योतिः सनातनं। परिपूर्णतमः श्रीमान् यथा कृष्णा: सुरेषु व।। ६२। यथा देवीषु पुज्या सा मूलप्र्तिरीखरी। वैष्यावानाष्य सिद्धानां सानिनां योगिनां शिवः ।। ६३।। विश्वस्तानामिन्द्रियाणं मनय शीभ्रगामिनां। ब्रम्मा च वेदविदुषां पूज्यानाथ्त गेश्वरः ॥ ६४ ॥ सनत्कुमारो भगवान् मुनीनां प्रवरो यथा। रडस्पतिर्बुद्धिमतां सिद्धानां कपिलो यथा2॥ ६५ । योगीन्द्रानां सतां शुद्ध ऋषिर्नारायखो यथा। कवीनाष्त यथा शुक्ः परिडतानां बृहस्पति:3॥ ६६। सरिताथ् यथा गङ्गा समद्रायां जलार्सव:। वन्दावनं वनानाष्य वर्षाखां भारतं यथा ॥ ६७। पष्करं तब* तीर्थानां पूज्यानां वैष्यावो यथा। प्रात्माकाशो यथाप्तानां यथा काभी परीष च । ई८ू॥ रक्षाणां कल्पटच्तथ सुरभी कामधेनुषु। पष्पाखां पारिजातञ्च पचाखं तुलसी यथा। ६ट॥ मन्त्राखां कृष्णामन्त्रथ्य यथा विद्या धनेष्वपि। 1 सवेस MSS. T., and M. ' This verse is wanting in T. 5सरखती MSS. A., T., and M. तत्पुष्करच A., and T.

Digitized by Google

t नारदपबरानं।

यथा तेजस्विनां सूर्यो मिष्टानाममतं यथा॥ ७०। आधाराणाम स्थूलानां महाविष्सुर्यथा सुत। सूच्माखं परमाशुय गुरुखां मन्त्रतन्त्द: ।। ७१। पुचथ स्ेहपाचाखां नक्षपाखां यथा शशी। यथा घृतष् गव्यानां इस्यानां धान्यमीभिितं ।। ७२॥ शस्ताखान्त यथा वेदा: साश्रमाखं यथा दिजः। तैजसानां यथा रत्नं मुक्ामागिकीरकं ।। ७३। यथा छन्दसि गायची दुर्गा शक्किमतीष्वपि। पतिव्रतासु लन्तीख क्षमाशीलासु मेदिनी॥ ७४। सौभाग्यासु सुन्दरीषु राधा कृष्णाप्रियासु च। इनूमान् वानराखान् पक्षियां गरुडो यथा। ७५॥ वाहनानां बलवतां शङ्करस्य यथा दषः । शालग्रामय्च यन्त्राखां पजासु कृष्सापूजनं । ७६।। एकादशी व्रतानान्त तपःखनशनं यथा। यज्नानां जपयन्नश्न सत्यं धमषु पुच्नक ।७७। सुभीलन्न गुणानाष्त परायेषु अष्याकीर्त्तनं। शोभासु सखदश्येषु प्रभा तेजःस सर्वतः ।७८॥ पोट्रीखामुपकर्तृणां मिचाखां जननी यथा। लोकानामपि लोकेशः शेषो नागेष पूजितः ।। ७ट। सुदर्भनन्न शस्त्राखां विश्वकर्म्मा च भिल्पिनां।

6पोकटृयां T.

Digitized by Google

धर्म्मिष्ठेषु दयावत्स, देवर्षिषु महत्सुच। ८० । विष्णुभक्रेषु विभ्रेष यथैव नारदो मुनिः। एवष्च सर्वशास्त्रेषु पव्मराचण्य पूजितं । ८१। यथा निपीय पीयूषं न स्पूडा चान्यवस्तुषु। पञ्चरानमभिन्ञाय नान्येषु च स्फृदा सतां ॥ दर॥

वेदसारोबृतं त्र्वं सव्वषां समभीभ्सितं।८३। इति श्ीनारदपसरामे ज्वानामतसारे प्रथमकराने वासदेवभुकदेव संवादे यन्थप्रभंसनं नाम प्रथमाध्याय।१॥

द्वितीयोग्ध्याय:।

मुक उवाच। कुच वा पश्चराचच् नारदाय च धीमते। प्रदत्तं शम्मुना तात तन्े व्यास्यातुमईसि। १ ॥ वास उवाच। अ्रधीत्य सर्व्वान् वेदांख वेदाङ्गान् पितुरन्तिके। जगाम तीथें केदारं सुम्रशस्तन्न भारते ।२॥ 1हिमालयस्य पूव्व च गङ्गतीरे मनोहर। सिब्धे नारायगच्ेचे सव्वेषामभिवाञ्छिते। ३॥

मलयस्या्ि T. M. and Pa. ख

Digitized by Google

नारदपबरानं।

तपख्चकार स मुनिर्दिव्य वर्षसइस्रकं। पिचोकेनैव विधिना सततं संयतः भुचिः ॥४ ॥ शुश्रावाकाशवाखीन्द तपसोऽन्ते महामुनिः2। स्वल्पाक्षराव्य ब्थां परिगामसखावहां। ५ू॥ कभरिरिययवाच। आराधितो यदि हरिस्तपसा ततः किं नाराधितो यदि इरिस्नपसा ततः किं। भन्तवडियदि हरिस्तपसा ततः किं नान्तर्वडिर्यदि इरिस्तपसा ततः किं॥ ६॥ विरम विरम ब्रह्मन् किं तपस्यासु वत्स व्रज व्रज द्विज शीव्रं शङ्करं ज्ञानसिन्धुं। लभ लभ हरिभतिं वैष्णवोक्तां सुपक्कां भवनिग डनिबन्धळेदनीं कर्त्तनीय॥७॥ दति श्रुत्वा च स मुनिर्विमना: स्वर्सदीतटे। चकारार्थानसन्धानं न प्रसन्नष्न तन्मनः ॥८। ररोद स्वर्गादीतीरे स्मार स्सारं हरे: पदं। ददर्श परतस्तातं ब्रह्मायं सकुमारकं॥ ॥ ननाम सहसा मूर्धा पितरं तं सहोदरं। पाद्यमर्थ्यश्त प्रददौ जवेन सादरं मनिः ॥१०॥ सोकइयाथें पप्रच्छ कुमार जगतां विधिं।

*ततो मुनि: Pa. सुकमारवं T. *शिरसा T.

1 Digitized by Google

द्वितीबोडघयाय:। ११

सुखासीनं सुस्यिरष्म सस्सितञ्त्र गतञ्रमं । ११। स्वात्मारामं पूर्सकामं ज्ानिनाम गुरोगुंदं। सामुनेष: पुलकितो भत्या प्रखतकन्धर: ॥ १२। नारदस्य वचः शरत्वा डद्टा तं कातरं विधि:। पुचेख सारईमालोच्य5 व्याखयां कर्तु समारमे। १३॥ बझोवाच। हे वत्स पूर्व्वख्धोकार्य निगूढं स्रुतिसमतं। वेदारथ डिविधं शुव्धं व्यास्यां कुष्वन्सि वेदिका: ॥१४। आाराधितो यदि हरिर्येन पुंसा स्वभक्रितः। किं तस्य तपसा व्ययें तीर्थपूतस् नारद॥ १५॥ कृष्णमन्त्रोपासकस्य जीवन्मुक्तस्य भारते। 6तपखचोपचासवीजं यथा चर्व्वितचर्व्वण ॥१६। मन्त्रग्रहसमाचेख परुषाखां शतं सुत। पुनाति स्वस्मत्न्त बान्धवांखावलीलया । १७। न ि धर्मो न हि तपः 'श्रीकृष्सेवनात् परं। परिश्रमन्त विपालं तपसा वैष्णवस् च ॥१८ ॥ 9कष्णमन्तोपासकस्य तीर्थपूतस्य पुचक। तीर्थस्त्नानमनशनं वेदेषु च बिडम्बनं । १८। पूर्व्वकर्मानुरोधेन यत्पापं वैष्यवस्य न। मन्त्रग्रइसमाचेस नट्टं वक्ौ यथा दवं।२०॥ 'चाखोक Pb. T. M. तपस्योपदास T. 'बा A. 'समपस T. 9 विष्या

Digitized by Google

१२ नारदपबरामं।

पविषः परमो वह्धिः1पविचं चामलं जलं। पविचं भारतं वर्षें तीथें यत्तुखसीदलं। २१॥ पनाति लोलयैतानि शुङ्ध: रष्सपराययः । उपस्पर्शन्त भत्तस्याप्येते वाञ्कन्ति सादरं । २२। भकस्य पादरजसा सद्यः पूता वसुन्धरा। न हि पूतस्त्रिभुवने श्रीकृष्णसेवकात् पर: ॥२३। शालग्रामथिलाचके करोति 'शष्णपूजनं। तत्पादोदकनैवेद्यं नित्यं भुंक्े च यः पुमान्॥ २४।। स वैष्यवो महापूतस्तन्मन्त्रोपासक: युचि:। पुनाति पुंसां शतकं जन्ममाचात् सबान्धवं ।। २५।। वत्स सोकखैकपादं व्यास्यातन्त यथागमं। व्यास्यां करोम्यन्यपादं यथाघ्ञानं निशामय। २६॥ नाराधितो यदि इरियन पुंसाधमेन च। किं तसय तपसा व्यर्य निष्फलं तत्यरिय्रमं । २७॥ व्रतान्येव हि दानानि तपांसनशनानि च। वेदोपयुक्ता यन्ञाञ्ञ कर्माषि च शुभानि च।

अरभक्कस्पर्शमानेय तीर्थानि कम्पितानि च। श्रभक्नभारदुःखेन कम्यिता सा वसन्धरा ।२८। झोकाधें कथितं वत्स किम्निदेव यथागमं।

20 सु्पािनं अयन्तथा Pa. 11विस्य Pa.

Digitized by Google

द्वितीयोऽध्याय:। १३

तख्याई्वस्यापि व्याख्यानं करोमीति निशामय॥ ३० 12वेदसारं कप्णमतं ममापि नहि कल्पना। अन्तर्व्वडिर्यदि इरिर्येषां पुंसां महात्मनां । ३१॥ सवप्रे जागरगे शख्त्तपस्तेषां च निष्फलं। स एव विष्णु तल्यो हि तदंशो भारते मुने। ३२॥ तस्य रक्षानिबन्धेन तदभ्यासे सदर्शनं। ध्यानमाचे निष्यापः पुनाति भुवनचयं ॥ ३३। दत्वा चक्रष्व रचायें न निश्चिन्तो जनार्हनः। स्वयं तन्निकटं याति तं द्रट्टुं रक्षखाय च।। ३४।। तत्परो हि प्रियो नास्ति छष्णाम्य परमात्मनः । न हि भक्तात् परच्चात्मा प्रासाश्ावयवादयः ॥ न लक्षी राधिका 13वाखी स्वयम्भः शम्मुरेव च ॥ ३५॥ भत्तप्राखो हि कष्याय ष्णप्राखा हि वैष्णवाः। ध्यायन्ते वैष्यावा: कष्णं कषयाय वैष्यावांस्तथा । ३६। व्यास्यात्त चिपादन्त हे मुनीन्द्र यथागमं। शेषपादस्य व्यास्यानं करोमीति निशामय ॥ ३७॥ नान्त्व्वहियंदि इरियेषां पुंसाञ्त नारद। तेषामपि तपो व्यर्थमन्तर्मलिनचेतसां ।३८। किं तज्न्ानेन तपसा व्रतेन नियमेन च। तीर्थस्न्रानेन पुरायेनाप्यभक्तमूढचेतसां ।। ३८॥

• वेदस्यार्थम् Pa. 1 राबी T.

Digitzed by Google

१४ नारदपसरानं।

रष्याभत्रिविहीनेभ्यो द्विजेभ्य: खपचो महान्। शूकरो म्लेच्निवहः स्वधर्माचरसेन च। ४०॥ स्वधर्मदीना विप्राथाप्यभक्ष्यभक्षमेन च। नित्यं नित्यं विधर्मे पतितः खपचाधमः ॥४१ ॥ ब्राह्मगानां स्वधर्मख्त सन्ततं कृष्णासेवनं। नित्यं ते भुख्ते सन्तस्त्रनैवेद्यं पदोदकं ।। ४२। न दत्वा हरये यस्तु यदि भुङके"द्विजाघमः । भव्नं विष्ासमं मूचसमं तोयं विदुर्बुधाः ।४३। भुङत्ते स्वभच्ं कोलय म्लेच्चस शपचाधमः। विप्रो नित्यमभच्यन्त्र भुङने च पतितस्ततः ।४8 । "शोकमेकष्त व्यास्थातं यथाज्ञानव्य नारद। सन्निबोध परस्यारथं व्यास्थानव्त यथोचितं।। ४५। तपसो विरम ब्रह्मन् व्यये भक्त तपो ध्रुवं। शङ्धरञ्च गुरुं कृत्वा हरिभतिं लभाचिरं। ४६॥ सुपक्का हरिभत्रिय तरखी भवतारगे। गुरुरेव परं ब्रह्म कर्सधारस्वरूपक: ॥४७॥ दत्येवमुक्का त्वां1 देवी प्रजगाम सरस्वती। व्यास्यातस्तदभिप्रायः किं भूयः कथयामि ते"॥४८॥

16 नराधम: Pa.A. 15 खोकयादम् Pb. पूर्वसोवं Pe. हति सोकस M. दतं सोकस वाख्यानं T. 16 सा T. 17 'मोतुमिर्षास Pa.

Digitized by Google .

द्वितीयोऽध्याय:। १५

ब्रह्मगाय वचः स्रुत्वा जहास योगिनां गुरुः। सनत्कुमारो भगवानुवाच पितरं शुक । ४ट। सनलुमार उवाच। पूर्व्वल्लोकस व्यास्यानं न बुद्धं शिशुना मया.। पुचं शिष्यमबोधन् युन्नं बोधयिदं पुनः ॥५०॥ आराधितो इरियेन तख व्यय तपी यदि। नाराधितो इरियेन तख व्ययें तपो यदि। तसारडितौ तो डी तपसथ् स्थलं कुतः । ५१॥ तपः कुर्व्वन्ति ये तात त्वं मां1 बोधय वालकं। ५२॥ पुचस वचनं श्रुत्वा सन्दिग्धो जगतां गुरुः। दध्यौ कृष्णपदाभभोजं परं कल्पतरं शुक । ५ ३॥ क्षमं सन्धिन्त्य पादाजं प्राप राड्ान्तमीसितं। व्याख्यां कत्तु समारेभे विधाता जगतामपि। ५ू४॥ बरओोवाच। धन्योऽइं भवतः पचात् भ्ानिनाथ गुरोगुरोः। 1विष्युभक्ताय धर्िष्ठात् सत्पुचाञ्च पिता सखी।५५॥ धन्योऽ्सि पसिडतोऽसि त्वं इरिभक्तोऽसि पुत्रक। ममापि सफलं जन्म जीवनव् त्वया बुध । ५६॥ निबोध पूर्व्वल्लोकायें पुनर्व्यास्यां करोमि थ। तथापि चेव्न सन्तोषो भवान् व्यास्यां करिष्यति॥ ५७।।

18 तन्मे Pa. 19 This and the next two verses are wanting in T.

Digitized by Google

१६ नारदपयरामं। आशब्दः सम्यगर्थे च राधितः प्राप्तवाचक: । संग्राप्तथ्त हरिर्येन व्यर्थस्तस्य 20तपःश्रमः॥ ५८॥ येन सम्यकप्रकारेख संग्राप्तो2 इरिरीशरः। खप्रे जाने नच चातस्ेषां व्यर्थस्तपःश्रमः । ५ूट। श्रीकृष्णाविमुखं मूढं द्विजमेव नराधमं। तीथें दानं तपः परायं व्रतं नैव पनाति तं॥ ६० ॥ यश्च मूढतमो लोके यञ् भत्तिं परां गतः । तायुभी सखमधेते तपः कुर्व्वन्ति मध्यमाः ॥ ६१॥ देवानन्यांथ भजते इरिं जानाति 22तत्परः। तप: करोति तं प्राप्तुमाकाङ्मन्मध्यमो जनः ॥ ६२॥ प्राक्कनादनुरागी23 च यृही संसारसंदतः। तप: करोति श्रीकृष्णपादपझ्मार्थमीभितं।। ६३। परं श्रीक्वष्णभजनं ध्यानं तन्नामकीत्तनं। तत्पादोदकनैवेद्यभक्षयां सर्व्ववाञ्कितं॥६४ । भतीव मूढो विप्रश्च प्राक्तनानुरुदोषतः। तामसो हि न जानाति श्रीकृष्णं चिगणात् परं॥ ६५। प्रच्ानादथ वा चानात् सत्सङ्गादेव प्राक्तनात्। भुंतो नैवेद्यमीशस्य हष्यास्य परमात्मनः । ६६॥ स च मुको भवेत् पुच मुच्यते सर्व्वपातकात्। स याति दिव्ययानेन गोलोकं लोकमुत्तमं । ६७॥ परित्रमम् Pa. 21 प्राप्तो यो M. "तत्परम् Pb. "प्रोक्तवादानुवादी T. M. n. .

Digitized by Google

द्वितीयोऽध्याय:। १७

शृणु वत्स प्रवच्यामि पूर्व्वासथानं पुरातनं। अ्तीव सुश्रवं चार मधुरं मुक्रिदं परं॥६८ ॥ कान्यकुजः सुनुब्थ् ब्राह्मणो ग्रामयाजकः। देवलो ृषवाइथ् महासूढख्च पातकी ॥ ईैट । सवप्ने जाने न जानाति पुएयं वा कष्णपूजनं। कष्णभक्तसहालापदर्भनस्पर्शनं शुभं । ७०॥ बभूव प्रात्तनात्तस्य चसामाचं सुदर्लभं। तेन पुसयेन नैवेद्यं लेभे कष्पस्य ब्राह्मयः । ७१ ।। पितु: पुरयेन पुचस मार्गे पतितमल्यकं। स्वयं भुक्तावशेषन्य पतितं वैष्णवाज्ननात् । ७२॥ सुक्षिग्धाचतजीर्सञ्त रजसा मिश्रितं परं। गच्छतस्तच विप्रस्य पतितं भच्यवस्तु च । ७३। नैवेद्योपरि अष्पस्य त्वरायुक्तस् पुच्चक। तद्दस्तु भुकं विप्रेश कृष्णनैवेद्यमिश्रितं ।। सपुचेष क्षुधार्त्तेन भुक्का तौ ययतुर्गहं। विग्रोछिष्टम् बुभुजे तस्य पत्नी पतिव्रता॥७५। परम्परानुसम्बन्धात् पविचा सा बभूव इ। जीवन्मुक्तो ब्राह्मसय्य बभूव च सपुचक: ।७६। कालेन तेन पुरायेन व्याव्रभुत्तय कानने। सार्बष् व्याघ्रपुन्नाभ्यां गोलकं प्रययौ द्िज: ॥ पतिव्रता सहमृता भर्चा साईं जगाम सा ॥७७॥ इति श्ीनारदपबराने ज्ानामतसारे प्रथमेकराने म्रझसनता मारसंवादे नैवेद्यप्रशंसनं नाम द्वितीयोऽध्यायः।२।

Digitized by Google

तीयोऽध्यायः।

सनत्ुमार उवाच ।

प्रहो तात किमायय्यें कृषपास परमात्मनः। परं नैवेद्यमाहात्मंा विस्तराद्ृद साम्प्रतं।१। ब्रझ्मोवाच। एकदा ब्राह्मणो हष्टः प्रफुल्लवदनेक्षयः। पच्चेष साई्वं प्रययौ बान्धवस्य एहं मुद्ा ।२।। निमन्त्रितो विवाहेन महासंभारसंभृतः । भुक्का पीत्वा च तज्जेहे स्वग्टहं प्रययौ मुदा।। ३। सपुचो ब्राह्मणो मागे क्षुत्पिपासार्दित: सुतः। ददर्श चन्द्रभागां तां नदीमतिममोहरां।४ ॥ उवाव पुत्नः पितरं सत्नात्वा भोकष्यामि चेति भोः। च्ुत्पिपासा बलवती वर्द्वने तात वर्त्मनि॥ ५ ॥ पुचस्य वचनं शुत्वा तमुवाच द्विजः स्वयं। भयङ्करं वर्नामदं समीप सरितः सत ॥ ६॥ सुशीम्रं गच्छ ग्रामान्तं पुरो रम्यसरोवरं। तच सनात्वा च भोच्यावो गच्छ वत्स यथासुखं। ७॥ तातसय वचनं ऋुत्वा जहास च चकोप ह। पितरं वकरुमारेभे रक्नपङ्कजलोचनः ।८।

Digitized by Google

L

..... -- . १९

बालोऽइं दशवर्षीयस्वन्न रबय नानद: । पिता ददाति पुचाय ज्ानं सर्व्वच भूतले । ८। प्रहो दुरत्ययः कालो दड्डो वद्ति बालवत्। कथं प्राक्नमुल्लक्क ब्रृडि तात दुरत्ययं ॥ १०॥ प्राक्नात् सुखदुःखञ्न रोगं शोकं भयं पितः। सुमृत्युरपमृत्युवी चिरायूरल्पजीवन: । ११ ॥ यब काले च यन्मृत्युर्भवनं शुभकर्म च। न्यूनाधिकं क्षरं नास्ति निषेक: केन वार्य्यते ॥१२ ॥ यस्य हस्ते च यन्मृत्युव्विधाचा लिखित: पुरा। न च तं खगिडतं शक्त: स्वयं विष्णुय शङ्करः॥ १३ । तात व्यर्थमधीतं ते दुर्बुद्ेर्जन्म निष्फलं। सुबुद्ेःसफलं जन्म तत्क्षणं जीवनं सुखं॥१४॥ येन शुकीकृता इंसा: शुका्च इरितीकताः । मयूराख्िचिता येन स मे रक्षां करिष्यति ॥ १५ ॥ येन छ्ष्णेन विश्वानि चासंस्ानि कृतानि च। चराचर्त यो रक्षेत् स मे रचां करिष्यति ॥ १६। घोरारखे सुखं शेते यो हि कृष्णेन रक्षितः। निर्बन्धोऽपि स्थितो यस्य मरयां तस्य मन्दिर ॥१७॥ यः शेते नागशय्यासु प्राक्नान्मङ्लाहितः। यो नागभचितो भोगात् स मतो गरुडान्तिके ॥१८॥ न समुद्रे च सियते नागिराशौ विषानले।

Digitized by Google

२० नारदपसरानं।

न पस्त्रेस नचास्त्रेय आयुर्मर्माखि रक्षति ॥ १८। नाप्राप्तकालो स्ियते विङ्वः भरभतैरपि। तृखाग्रेखापि संस्पृष्टः प्राप्तकालो न जीवति । २०॥ कर्िद्नमे च स्रतयते कश्चिड्गूमिष्ठमाचतः । क्िद्यौवनकाले च कशिदेव हि वार्डके।२१ ॥ कश्चिख्चिरायू रोगी चाप्यरोगी चापि कथनः । कश्चिह्नी दरिद्रश् कशिदेव हि कर्मबा॥२२॥ कश्चित्कल्यान्तजीवी च चिरजीवी च कबनः। प्राक्मनादमर: कश्विन्निषेको बलवत्तरः । २३॥ कश्विद्याति च राजेन्ट्रो दिव्ययानेन कर्मखा।

कश्चिदेव हि सन्यासी कश्िच नरवातकः। कश्चिद्वजेन्द्रगामी च पशुयायी च कथनः ॥ २५॥ कश्चिद्दाति रत्नन्न कब्चिद्गिक्षां करोति च।

कथ्चिन्नसोऽप्यनाहारी सुधाभोजी च कबन। कश्चिच्च सुन्दरः श्रीमान् गलत्कुष्ठी च कथनः ।२७॥ क्िकअश्ञाङ्गदीनो बधिरः कास एव च। कश्िन्दीर्घो मध्यमय्त कखित्खञ्य्य वामनः॥२८॥ कच्चित्कृष्णथ् गौरव् श्यामलञ्च स्वकमखा। कच्िद्गत्या च प्राप्रोति कष्णदासं सुदुर्लभं ॥ २८॥ ब्रह्मयः परमं स्थानं जन्ममृत्युजराहरं।

Google

त्तीयोऽ्ध्यायः।। २१

कश्चित् प्राप्रोति परमं ब्रह्मलोकं निरामयं।। ३०।। कश्वित् खर्गमिन्द्रपदं शिवलोकं खकर्मखा। क्वित् सवर्गमिन्द्रलोकं यमलोकम्त कयन।। ३१॥ कश्चिच्च नरके घोरे प्राम्ोति क्रेशमुखनं। ताडितो यमदूतेन चुधितस्तृषितः सदा ॥ ३२॥ भुडते विसमूचकीटं तन्मलं स्ोषां गरं वसां। सुरधारे तप्ततैले वह्ौ शीते जले स्थले ॥३३॥ प्राम्ोति दारगं दुःखमाकल्यं पातकी पितः। ततो भोगावशेषे च लब्ध्वा जन्म स्वकर्मणा॥३४॥ व्याधियुत्त: प्रमुच्येत तथा चेदीश्वरेच्छया। यङ्गयाद्दाति वातोऽयं सूर्य्यस्त्रपति यङ्गयात्। ३५। वर्षतीन्द्रो दइत्यग्िर्मृत्युक्चरति जन्तुषु। यस्यान्नया सृष्टिविधौ कूर्मोऽनन्तं दधाति च ॥३६॥ स च सर्व्वश्न ब्रह्माएडं लीलया चेश्वरेच्चया। - यस्यान्नया महाभीता सर्व्वाधारा वसुन्धरा॥३७। धरा सा सर्व्वसस्याव्या रत्नवांन् हिमालय: । स्वयं विधाता भगवान् ध्यायते यमइर्निशं । ३८।। यं ध्यायते च भजते स्वयं मत्युन्जयः शिवः। सहसवक्रो यं स्तौति ध्यायते भजते सदा ॥३८॥ स्वयं सरस्वती स्त्ौति यमीश्वरमभीसितं। सेवते पादपझ्मव्व स्वयं पझ्मालया पितः।४०॥ माया भीता च यं स्तौति दुर्गा दुर्गतिनाशिनी।

Digitized by Google

२२ नारदपचरानं।

स्त्ुवन्ति वेदा: सततं साविची वेदमातका॥ ४१॥ सिद्ेन्द्राथ्च मुनीन्द्राज् योगीन्ट्रा: सनकादयः। राजेन्द्राश्चासुरेन्द्राथ्त सुरेन्द्रा मनवस्तथा ॥४२।। ध्यायन्ते च भजन्ते च भक्ताः सन्तो हि सन्ततं। केचिद्दन्ति यं ब्रह्म भगवन्तं सनातनं ।। ४३। कचित् प्रधानं सर्व्वाद्यं केचिच्च ज्योतिरीखरं। केचिज्च सर्व्वरूपन्त सर्व्वकारणकारयं।४8।। केचित् स्वेच्छामयं रूपं भक्तानुग्रइ्दविग्रहं। केचित्सुरुचिरं श्यामसुन्दरं सुमनोहरं। ४५ ॥ सानन्दं परमानन्दं गोविन्दं नन्दनन्दनं। भज तात परं ब्रह्म स्सर शश्वत् सुरेश्षरं।४६।। द्ूत्येवमुक्ा पितरं चन्द्रभागानदीजले। सनात्वा पपौ जलं स्वच्छ बुभुजे मिष्टमोदकं। ४७। पिता तद्दचनं श्रुत्वा सानन्दाश्रु मुमोच सः। चुचुम्ब गएडं पुच्स समाश्लेषणपूव्वकं। ४८।। पिता सनात्वा समारभे सनध्ां कर्त्तुष्च पूजनं। सुस्न्नातं पितरं दृष्टा पुचः स प्रययौ वनं । ४८ ।। परवं भोजनपाचार्थमाइर्तुं चच्ल: शिशु'। चकार चयनं तूगँ प्रशस्तं पचपच्चकं ॥ ५ू०॥ सुन्दरं कुसुमं वन्यं पूजनाथें पितुस्तथा।

1 चित्तचसष: T. रम्यं M.

Digitizedwy Google

२३

ददर्श पुरतो बाल: सुपकं वदरीफलं । ५१.। चकार चयनं तानि फलानि शेभनानि च। धाचीफलं सुपक््द पक्कमास्रातकं तथा ॥ ५२॥ सुपक्ञ्त कदम्बच्च चकार चयनं पुनः। सुपकं सुन्दरं रम्यं दाडिम्बं श्रीफलं तथा॥ ५३॥ रम्यं जम्बुफलं चैव खर्जूरं सुमनोहरं। करञ्जकञ्त जाम्बीरं सुन्दरं चिकुरं तथा॥ ५४॥ तत्सव्वें चयनं ऊत्वा ददर्श पुरतः सरः। सुनिर्मलं जलं स्वच्छं श्वेतपझं मनोहरं ।५५ ॥ रुचिरं रक्तकह्वारं प्रस्फुटञ्च जलान्तिके। 3विहाय तानि सर्व्वाखि सरःशिरसि सुस्थले ॥५६॥ पपौ सरःस्वच्छतोयं जहार पद्ममुख्वनं। कि्नित्सुरक्तकह्वारं पक्क पझ्मफलं तथा। ५७। स्व्वमाइरणं कृत्वा पितरं गन्तुमुद्यतः । प्रफुल्लवदन: श्रीमान् सस्सितो द्विजबालक: ॥ ५८॥ प्रफुल्लचम्पकतरुं द्दर्श पुरतः शिशु:। मश्निकामालती कुन्दयू थिकामाधवीलता:।५ूट॥ चकार चयनं स्फीतः पुष्पासि सुन्दराखि च। पष्पेख फलपाचेस तस्य भारो बभूव इ॥ ६० ॥ बालो वोदमशकञ्च ययौ गमनमन्यरः।

वयं स्थित्वा च ततासौ T.

Digitized by Google

२४ नारदपचरानं।

न फलं बुभुजे सोपि धर्मावर्मभयेन च॥ ६१ ॥ परो ददर्श स शिशुर्धोरं व्यात्रालयं भिया। तात तातेति शब्दष् चकार इ पुनः पुनः । ६२॥ न ददर्श च तातन्त शार्टूलन्न ददश सः। भिया सस्मार गोविन्दपादारविन्दमीभितं।। ६३॥ हरिं नरहरिं रामं कष्णं विष्शन्य माघवं। दामोटरं हृषीकेशं मुकुन्दं मधुसूदनं। ६४ ॥ एतानि दश नामानि जपन् विप्रशिशुर्भिया। प्रययौ पुरतः शीव्रं पुनरेव सरोवरं॥ ६५। सरसो निर्मले तोये पुष्पाि च फलानि घ। ददी भत्या भगवते कृष्णाय परमात्मने॥ ६ई। श्रीछष्णपूजां कुर््वन्तं ध्यायमानं पदाम्बुजं। निकटं न ययौ व्याघ्रो दृद्टा बालञ्च दूरतः ॥६७॥ व्यात्रं ददर्श बालक्त प्रकटास्यं भयानकं। विक्वताकारदशनं विकटाक्षं महोदरं ॥ ६८ ॥ दृद्टा च दूरतो व्यात्रमुवास सरसस्तटे। दध्यौ रष्णपदाभोजं जन्ममृत्यजराहरं।। ईट। मूलाधारं स्ाधिष्ठानं मखिपूरमनाइतं। विशुद्धन् तथाभ्ारवं षट्चक्रष्य विभाव्य च। ७०॥ कुएडलिन्या खशतया च सहितं परमेशवरं।

जरापइं T.

Digitized by Google

ळतीयोडधाय:। २५

सहस्रदलपद्मस्थं हृदये खात्ममः प्रमुं । ७१। ददर्श द्विभुजं ऊष्णं पीतकौशेयवाससं। सस्सितं सुन्दरं शुवधं मवीनजलदप्रभं ।७२॥

सुखदृश्यं सुरूपन्म भक्रानुग्रडकारकं।

प्रफुल्लपद्मनयनं राधावचःस्थलख्थितं।

वृतरत्नं रतपद्म दक्षिसेन करेव च।

रत्नकुराडलयग्मेन गल्डस्थलविराजितं। कौस्तुभेन मसीन्ट्रेश चारुवचः स्वलोळमलं ।७७। मुक्ताराजिविनिन्दैकदन्तरा जिबिराजितं। श्राजानुमालतीमालावनमालाविभूषितं॥ ७८॥ 6वेदाननसरखत्या स्तुतं ब्रह्मेशवन्दितं।

परिपूर्गतमं ब्रह्म परमात्मानमीशरं। निर्लिप्तं साक्षिभूतम्त भगवन्तं सनातनं।। ८० ।। सव्वशं सर्व्वरूपन्त सर्व्वकारखकारयं।

5 चन्दनाद्ित T. बेदातव P. घ

Digitized by Google

२६ पुरुष परमात्मैकं परेशं प्रकृते: परं ॥८१। एवम्भूतं विभुं दृष्टा मनसा प्रणनाम तं। तुष्ाव परया भत्या तमीशं संपुटा्रि:।८२। चीसभन्र उवाच। से नाथ दर्शनं देडि मां भतं भरखागतं। श्रीद श्रीश श्रीनिवास श्ररीनिधे श्र्रीनिकेतन । ८३ ।। श्रिया सेवितपादाज श्रीसमुत्पत्तिकारय। वेदानिर्वचनीयेश निरोह निर्गुखाधिप॥ ८॥ सर्व्वाद्य सर्वनिलय सर्ववीज सनातन। शान्त सरखतीकान्त नितान्त सर्वकर्सस। ८५ । सर्व्वाधार निराधार कामपूर® परात्पर। दुष्पारासारसंसारकर्सधार नमोडसु ते ॥८६। दूत्येवमुक्का स शिशू ररोद च पुनः पुनः। ध्यानन तत्पदाभोजं शरगाब चकार सः ॥८७॥ दूति विप्रऊतं स्तोचं चिसन्ध्यं यः पठेब्रः। मुच्यते सर्व्वपापेम्यो विष्णुलोकं स गच्छति ॥ ८८ ॥ इति श्रीमारदपचराने व्ानामतसारे प्रथमेकराने ब्रह्मसनलमार- संवादे बीछणामाहमोपखम्भनं नाम ततीयोऽध्यायः।३।

'सवंकर्मकः T. 8 कामरूप T.

Digwized ! Google

२७

चतुर्थो ऽध्याय: ।

म्रसोबाच । ब्राह्मगास्य स्तवं श्ुत्वा परितष्टो जनाईनः। कृपान्तकार भगवान् भक्रेशो भक्नवत्सलः । १। एतस्मिन्नन्तर तब भगवान्'नन्दनन्दनः। नारायगार्षि: कृपया चाजगाम सरोवरं ॥२ । ददर्श ब्राह्मगावटुं तमेव मुनिपुद्रवं2। तेजसा सुखटश्येन मन्दरं समनोहरं॥ ३ ॥ पीतवस्त्रपरीधानं नेवीनजलदप्रभं। चन्दनोचितसर्व्वाङ्गं वनमालाविभूषितं॥४ । प्रसन्नवदनं शुड्जं सस्जितं सर्व्वपूजितं। विभान्तव्व जपन्तन्न शुद्दस्फटिकमालया॥ ५॥ दद्दा ननाम सहसा शिरसा विप्रपुङ्गवः । शुभाशिषं ददी तस्ै दत्वा शिरसि हस्तकं ॥ ६।। तमुवाच मुनिश्रेष्ठः कृपया दीनवत्सलः । हितं तथ्यं नीतिसारं परिणामसुखावहं।७॥ श्रीनारायमविंदवाच। अ्ये विप्र महाभाग सफलं जीवनं तव।

धर्म्मनन्दन: M. and T. 'पुङगव: M. and T.

Digitized by Google

२t नारदयचरानं।

यस्मिन् कुले च जातोऽसि तङन्यं सुप्रभंसितं ॥८ ॥ भज त्वं परमानन्दं सानन्दं नन्दनन्दनं। धुवं यासयसि गोलोकं परमानन्दमीभ्सितं॥। तत्कुखं पावनं धन्यं यशस्यं च निरापदं। यस्मिन् खयं भवान् जातः परायः कष्णपरायणः ॥१०॥ नैवेद्यं पतितं मार्गे जीगों शापदभक्षितं। भुक्का तवैषा बुद्धिय् कृष्णमत्तिर्बभूव च । ११ । कष्णनैवेद्यमाहातमा को वत्स कथितुं क्षमः। यद्दतुं न हि शक्राय बेदाखतवार एव च ॥ १२ । वरं दणुष्व भद्रन्ते सुभद्र द्विजपुङ्रव सव्वें दातुमहं शक्तो यत्ते मनसि वाञ्कितं। १३॥ नारायगावचःसुत्वा तमुवाच शिशु: खयं। पुनः कम्पितसर्व्वाङ्ग: सा्रुनेच: पुटाञ्जलिः।१४॥ सुभद्र उवाच। देहि मे कृष्ण पादाजे दढां भत्निं सुदुर्खभां। तहास्यं तत्पदे वासं जरामृत्युहरं परं ॥ १५॥ अरन्यं वरं न गृह्ामि न मे किष्तित् प्रयोजनं। नाहं वरार्थी कामी च रागी 'वेतनभुग्यथा । १६।

श्रील्ृष्णे यस्य भतित्च तसाच किं सुदुर्लभं। .

परं T. वरारथं M. 6 वैभव T.

Digitized by Google

चतुर्थोऽध्याय:। २९

अगिमादिकद्दाभिंशत् सिद्धिः करतले परा ॥१७॥ निर्ष्विकल्पो ददात्यस्य नैव पृह्ताति वैष्णवः । अ्निमित्तां हरभतिं भक्ता वाष्कन्ति सन्ततं ॥१८॥ गहाणा मन्त्रं कृष्णास्य परं कल्पतवं वरं। भक्रिदं दास्यदं शुवं कर्ममूखनिळ्ठन्तनं । १८। वत्त्ोर्मायाकामवीजं ऊन्तं कृष्णपदं तथा। वहिजायान्तमन्त्रञ्त मन्त्रराजं मनोहरं। २०॥ द्रत्येवमुक्ता तत्कर्सें कथयामास दक्षिये। वारचयं मुनिश्रेष्ठः शुद्भावेन पचक । २१॥ येन स्तोनेग तष्टाव सुभट्र: परमेश्वरं। आ्म्जां चकार स ऋषिस्तदेव पठितुं मुदा।। २२।। कवचं च ददी तसी जगनाङ्गलमङ्गलं। ध्यानन् सामवेदोकं सर्व्यपूजाविधिक्रमं । २३॥ हरेर्दास्यन्न तङ्गतिं गोलोकवासमीप्सितं। जन्मद्दयान्तरे चैव कर्मभोगक्षये सति॥ २४॥ सुभन्र उवाच। सत्यं कुरु महाभाग वरं में यदि दास्यसि। वरं णोमि तत्पखात् यन्मे मनसि वाञ्छ्ितं ।। २५ । नारायय उवाच। में सत्यं वत्स 'दास्यामि वरं छण यथेसिसितं।

6 प्रदासामि T.

Digitized by Google

३० नारदययरानं।

ममाशक्यं नास्ति किन्चित् दाताईं सर्व्वसम्यदां। २६। सुभत्र उवाच । करठे ते किष्म कवचं कस्य वा सर्व्वपूजितं। अमूल्यरम्मगुटिकायुक्तष्म सुमनोहरं । २७। कवचं देषि मे देव खसत्यं रचणां कुर। विप्रस्य वचनं श्रुत्वा गुष्ककरठौछ्ठतालकः ॥ २८॥ वत्तुं न शत्स्तद्वाक्यं दध्यौ कृष्णपदाम्बजं। प्रददी गुटिकां तस्मै नोवाच कवचं मुनिः ॥२८॥ तमुवाच महर्षिक् वितुष्टश्ोन्मनाः8 सुत। वत्स क्रोधो हि देवस वरं तुत्यम्न वाष्छ्वितं।३०॥ नारायमर्विबवाच। चिंशत्सइस्रवर्षन्त भुङश् राज्यं सुदुर्लभं। लभख दुर्खभां लच्ीं मायया मोहितो भव ॥ ३१ ॥ मदिष्टदेवकवचं गह्ीतं येन हेतुना। सप्तकल्पान्तजीवित्वं परच च भविष्यति ॥ ३२॥। सुचिरेशौव कालेन गोलोकष्त प्रयास्सि। परे मकराडपचस्वं मार्कएडेयों भविष्यसि॥ ३३॥ मया दत्तच्व कवचं त्वां च रक्षति पुचचक। तव करठे स्थितिश्चास् प्रतिजन्मनि जन्मनि। ३४ ॥ पुनश्च गुटिकायुनं ऊृत्वा च कवचं मुनिः।

'पूजनं T. 8 चाममना M. T.

. Digitized by Google

३१ गले दधार भत्त्या घ तङ्गको धर्मनन्दन: । ३५। वरं° दत्वा च स मुनिर्ययौ गेहं स उन्नाः । विप्राय कवचं दत्वा नष्टवत्सा घ गौर्यथा। ३६॥ आाना नरेश पिचा व धमणा च महात्मना। माचा मूर्च्या10 च पत्मा च शन्त्या च भर्त्सितो मुनि:।३७। वि्रः संग्राप्य कवचं मन्त्रं कल्पतवं परं। सरोवरात् समत्याय प्रज्वलन् ब्रह्मतेजसा ॥३८॥ क्षयां तस्थौ सरस्तीरे वटमूले मनोइरे। जजाप परमं मन्त्रं संपूज्य जगदीशवरं॥३८॥ अथ तत्तातविप्रो हि समन्विष्य सुतं चिरं।. गत्वा च स्वगहं दुःखी शोकार्त्तः स रुरोद च।४०।। समुद्ता तनुं त्यनुं तन्माता पुचवार्त्तया। न तत्याज तनुं विप्रो दृष्टा सुखप्रमुत्तमं ॥ ४१॥ विओ्रो विप्रा एहं त्यक्का पुचान्वेषसपूव्वकं। प्रययौ काननं घोरं सर्व्वेश्च बान्धवैः सह । ४२॥ सव्व वनं समन्विष्य प्रययुस्ते सरोवरं। ददशुस्ते शिशुं"गुह्यं सूर्य्याभं वटमूलके॥ ४३॥ चुचुम्ब गएडं पुजनस् विप्रो विग्रा च सादरं। आशिल्लेष क्रमेगैव माता तात: पुनः पुनः॥४४।। पुचन्च सर्व्वदत्तान्तं कथयामास सादरं।

"एवं T. 10 पिचा। "गुप्तम् P.

Digitized by Google

३२ स्ुत्वा पुचस् विप्रथ्थ विम्रा च बान्धवास्तथा॥ ४५॥ ययुः सव्व स्वदेशन्त परमाष्वादमानसाः । चन्द्रभागां समुत्तीर्य्य विवेश नगरं परं । ४६। नगरस्थो नपेन्द्रथ दृष्ट्वा तेजस्व्न शिशु। ददौ तस्मे स्वकन्यान्त रत्नालङ्गारभूषितां।४७। युवतीं सुन्दरीं श्यामां तप्तकाव्चनसन्निभां। पतिव्रतां महाभागां सुन्दरी कमलाकलां ।४८।। गजेन्द्राणां सहस्रण् प्रददौ यौतकं मुदा। अश्ानां दशलक्षञ्त रवनानाव्म सहस्रकं । ४८।। दासीनां निम्ककरठीनां सुन्दरीखां सइस्रकं। वस्त्ररत्नसहस्त्रष्म बहुमूल्यं सुदुर्लभं॥ ५ू० ॥ दासानान्न सहस्रन्न पदातीनां चिलक्षकं। दशलचं सुवगों च रत्नमालां सुदुर्लभां॥ ५१ ॥ दत्वा तस्सै च कन्यां च ररोद च सभाय्यकः। राजा च कन्यया साछं प्रययौ विग्रमन्दिरं ॥ ५२॥ गत्वा चापि कियहूरं ददर्श नगरं नृपः । अतीव सुन्दर रम्यं विजित्य चामरावतीं । ५३।। शुइस्फटिकसङ्गाशं रत्नसारविनिर्मितं। चिकोव्यट्टालिकागेवं नवकोटिसमन्दिरं। ५४ ।। सप्तप्राकारयत्तन्व परिखाचयसंयुतं। दुर्खङ्डमतिदुर्गम्यं रिपूखामपि पुचक । ५५ ।। शिशोश्च स्वाश्रमं रम्यं सद्रलसारनिर्मितं।

Digitized by Google .

चतुर्थो ऽध्याय: । ३३

स्फुरत्वज्चकपाटम रत्नेन्द्रकलसान्वितं । ५६।

प्राङ्गषं रत्नसाराव्यं रत्नसोपानशेभितं।५७। मनोइरं राजमा्गे सिन्दूरादिपरिष्कृ तं। प्राकारं मखिभूषाव्यमुच्चैराकाशस्पर्शि च। ५८॥ जगाम विस्मयं राजा दृष्टा नगरमुत्तमं। पिचा माचा सह शिशुर्विस्मयन्त ययी मुदा । ५८। गजेन्द्रायां निलक्षन श्रश्वानां शतलच्कं। चतुर्गुगां पदातीनामाययुस्तेऽप्यनुब्रजं॥ ६०। वारगेन्द्रं पुरस्कृत्य वेश्यान नर्त्तकं तथा। द्िजांय पूर्णाकुम्भांख पतिपुचवतीं सतीं। ६१ ॥ महापाच: शिशुं डद्टरा गजेन्द्रोपरिसंस्थितं। मूर्धा ननाम वेगेनाप्यवरुच् गजादपि। ६२। शिगुं प्रवेशयामास रन्ननिर्मायमन्दिरं। 1रत्नसिंहासनं तस्मै प्रददौ सादरं मदा। ६३। कन्यादाथे च पिथे च माणे च सादरं मुदा। रत्नसिंहासनं रम्यं प्रददौ पाच एव च। ६४ ॥ शिशुं सिषेव13 पाचय स्वयम्न शेतचामरैः । दधार रत्नछपन् हीराहारपरिष्कृतं॥ ६५ । उवास स सभायाष्म सुधर्मायां महेन्द्रवत्।

1ª This and the following verse are wanting in T. and M. 18 सिशेच M. and T.

Digitized by Google

३४ नारदपबरामं।

खधुरब ययौ गेहं शिशुना च पुरष्कृतः ॥ ६ई। चिंशत्स हस्रवर्षन्त राजा राज्यं चकार सः। कालान्तरे तत्पिता च वने व्यात्रेय भक्षितः ॥ ६७। पतिव्रता महाभागा माता सहमता सुत। रत्नयानेन रम्येष सस्त्रीक: छष्णमन्दिरं ॥ ई८॥ प्रययौ सादरं विप्र: कृष्णनैवेद्यभचखात्। तदस्थि भुक्का व्यात्रय्य पूतः सद्यथ साम्प्रतं।।५६।। ताम्यां साईन् प्रययौ गोलोकं सुमनोहरं। शिशुदेहं परित्यज्य हिमाट्रो स्वर्सदीतटे।। ७०॥ दत्वा पुचाय राज्यम स्वर्गादपि सुदुर्खभं। मृकराडुपत्नोगभे च लेभे जन्म स्वकर्मखा॥ ७१ ॥ मार्कएडेयो मुनिश्रेष्ठो बभूव परजन्मंनि। सप्तकल्पान्तजीवी च नारायखवरेख सः ।७२॥ बभूव साम्प्रतं विप्र: छष्णनैवेद्यभक्षणात्। श्भक्षितम्त्र नैवेद्यं भुक्का चेदोदशी गतिः ।३॥ प्कामतथ्ाप्यच्नातो जीगों मार्गस्थितं सुत। यो भक्षेत् कामतो भातो नित्यं नैवेद्यमीपितं। ७४ । न जानन्ति गतिन्तस वेदाञ्चत्वार एव च। दूति ते कथितं व्र ह्मन्नितिदासं पुरातनं। आाश्य्ये मधुरं रम्यं किं भूयः त्रोतमिच्छसि । ७५॥ श्रीनारद उवाच। श्रुतं नैवेद्यमाहात्मां वतीव सुमनोहरं।

Digitized by Google

चतुर्थोऽ्ध्यायः। ३५

ईश्वरस्यापि हे तात कृष्णसय परमात्मनः ॥७६। अधुना श्रोतमिच्चामि स्वात्मसन्देहभञ्नं। 1नारायणर्षे: करे च कवचं तस्य तद्दद । ७७।। सनलुमार उवाच । ममाप्यस्तीति सन्देहो वचने प्रपितामइ। कस तत् कवचं ब्रह्मन्निदं वत्ु त्वमहर्सि॥ ७८॥ स पिता स गुरुः खच्छ: करोति भ्रमभख्नं। शीव्रं ब्रूह्ि महाभाग नारदं मां सुतग्रिय । ७६। पुच्रयोश्च वचः स्ुत्वा गुष्ककरठौश्ठतालकः। उवाच वचनं ब्रह्मा सरन् अष्पापदाम्वुजं॥ ८०॥ ब्रह्मोवाच। नारायगोन मुनिना जगन्मङ्गलमङ्गलं। विप्राय कवचं दत्तं ध्यानच्व परमात्मनः ॥८१॥ तङ्गवीमि महाभाग त्वासेव नारदं प्रति। करठस्थं कवचं वत्तुं नैव शक्कोमि साम्प्तं । दर॥ मत्करठं कवचं यस गोपनीयं सुदुर्लभं। नारायणर्षिकरट च तदेव परमाुतं ॥ ८३॥ तदेव धर्मकरठ च नरस व महात्मनः । अगस्यस्य च करठे च लोमशस्य महामुने: ॥ ८४ । तुलस्याय्चापि संचाया: साविच्याश्चापि पुचक। अन्येषां च भाग्यवतां भारते च सुदुर्खभे ॥ ८५ू ॥ 14 This and the following eleven verses are wanting in T. and M.

Digitized by Google

३६ नारदपचरामं।

नारद उवाच । पञ्ञात् त्रोष्यामि कव्च जगनानलमङ्खं। ध्यानं पूर्जा विधानन् कृष्णस परमातानः ॥८६। बादौ कथय भट्रन्ते परं परमभद्रकं15। सुभद्रप्राप्तं कवच माहाता्र यस्य दुर्खमं। ८७। अझोवाच। सुभद्रप्राप्तं कवचं पख्मात् श्रष्यसि पुचक। पद्रस मुखादिप्र खगुरोर्ज्ानिनस्रया। ८द। इति श्ीनारदपवराने वानामतवारे मसनारदासंवादे प्रथमैकरान्रे

पच्मोऽय्यायः ।

शीसनत्मुमार उवाच। तवेच्छा यज कवचे ध्याने तद्दद साम्प्रतं। यच्छृणोमि' शुभं तब् केन श्रेयसि तृप्यते2 ॥१॥ ब्रझ्मोवाच। ध्यानञ्त सामवेदोतं दत्तं नारायपेन वै। कवच च सुभद्राय धर्मिष्ठाय महात्मने। २॥ 1 भद्रदं M. 1पूदयोषि A. P. and M. हृप्यते M. *सुधमाय T.

Digitized by Google

पचमोऽध्याय:। ३७ नवीनजलदश्यामं पीतकौषेयवाससं। चन्दनोक्षितसर्व्वाक्' सस्मितं श्यामगुन्दरं॥ ३ । माखतीमाल्यभूषाव्यं रत्रभूषयाभूषितं।

सर्व्वस्वरूपं सव्वशं सर्व्ववीजं सनातनं। सर्व्वाद्यमपि सर्व्वमं पुरुषं प्रळ्ते: परं ॥५॥ निर्गुगां च निरीषण् निर्षित्तमीखरं भजे। ध्यात्वा मूलेन तखे च दद्यात् पाद्यादिकं भुदा ॥ ई। ततः स्नोचन्च कवचं भत्या च प्रपठेववरः। जप्ता च मन्त्रं भत्त्या च दएडवत् प्रखमेडडुवि। दूति ते कथितं वत्स किं भूय: श्रोतमिच्छसि ॥७॥ मोसनत्ुमार उनाच। ब्रूडि मे कवचं ब्रह्मन् जगनाऊ्लमङ़लं। पू्यं पुरायस्वरूपण्म कष्पास्य परमात्मनः। ८।

शृणु वच्यामि विभ्रेन्द्र कवचं परमाहुतं। श्रीक्ृष्णेनैव कथितं मश्चष्व कृपया पुरा । ८। मया दत्तम्व धर्माय तेन नारायसषय। ऋषिखा तेन तदत्तं सुभद्राय महातमने॥१०॥ अ्तिगुह्यतमं युन्नं परं सेहाइदाम्यहं।

*चन्दमाहित T. "महीवसे M.

Digitized by Google

३t नारदपबरानं।

यहृत्वा पठनात् सिद्दा: सिद्धानि प्रामुवन्ति च ॥ ११॥ एवमिन्द्रादय: सर्व्वे सर्व्वेश्वर्य्यमवापुयुः। ऋषिञ्छून्दय् साविधी देवो नारायखः स्यं ॥१२॥ धर्मार्थकाममोचेषु विनियोग: प्रकीत्तितः6।

7राधेशो मे शिरः पातु कछठ राधेशरः स्वयं ।१३।। गोपीशयक्षुषी पाढ तालुच्न भगवान् खयं। गएडयग्मन्ट गोविन्दः कर्यायुग्मष्न केशवः। १४।। ...-- 2 गलं गदाधर: पातु खन्धं कृप्ण: स्वयं प्रभु:। वच्ःस्थलं वासुदेवखोदर चापि सोऽ्च्युतः ॥ १५॥ नाभिं पात पद्मनाभ: कङ्कालं कंससूदनः। पुरुषोत्तम: पात एष्वं नित्यानन्दी नितम्बकं ॥१६। पुणडरीक: पाट्युग्मं हस्तयुग्मं हरिः सयं। नासान्त नखरं पालु नरसिंह: स्वयं प्रभु:।१७। सर्व्वेश्वरश्च सर्व्वाङ्गं सन्ततं मधुसूदनः । प्राच्यां पातु च रामश्ञ वह्हौ वंशीधर: स्यं ॥१८॥ पाढ दामोदरो दचे नैर्कते च नरोत्तमः। पश्चिमे पुएडरीकाक्षो वायव्यां वामनः खयं ॥१८॥ श्रनन्तथ्ोत्तरे पातु ऐशन्यामीशरः खयं। जले स्थले चान्तरीचे सवप्ने जागरगे तथा ॥ २०॥

Wanting in A. T. and M. ओं राधा मे P. राधे मम T. & M.

Digitized by Google

पचमोऽ्ध्याय: । ३९

पातु उन्दावनेशख मां भत्नं शरणागतं। दूति ते कथितं वत्स कवचं परमाडगतं ।२१॥ सुखदं मोचदं सारं सव्वसिद्धिप्रदं सतां। दूदं कवचमिष्टष्त पूजाकाले च यः पठेत्। इरिदासमवाप्रोति गोलोके वासमत्तमं। दूडैव हरिभत्रिव्व जीवन्मुक्तो भवेन्नरः ॥ २२॥ इति श्रीनारदपसराने वानामतसारे प्रथमकराने म्झनारदसंवादे नगन्मकूषं नाम कवचं समासं।

नारद उवाच। नारायखर्षिखा दत्तं कवचं यत् सुदुर्लभं। सुभद्राय ब्राह्मणाय तन्ने० वक्रुमिहाईसि। २३॥

मदीष्टदेव्या: कवचं कथं तत्कथयामि ते। मत्करे पश्य कवचं 'सद्रलगुटिकान्वितं।। २४ । नारायणर्षिणा दत्तं कवचं गुटिकान्वितं। तथापीदं न कथितं निषिद्वं हरिणा सतं॥ २५। तखष श्रेष्टदेव्याय्य नोत्रं तेनेदमीसितं। मझं न दत्ता गुटिका बान्धवैर्भत्सितन च।। २६। आत्मन: कवच मन्त्रं खयं दातं न चाईति। प्राखा नष्ठान् दानेन चेति वेदविदो विदु:।२७॥

8 मां T. and M. 9 म M.

Google

४० नारदययरानं।

शङ्करं गच्छ भगवन् जन्मान्तरगुवं तव। स एव तुभ्यं कवच दास्यत्येव न संशयः ॥२८॥ त्वत्माक्तनेन विग्रेन्द्र सत्वरेय गुभेन थ। भ्रवं प्रासतति त्वं वत्स कवच तत् सुदुर्लभं । २६। कुमार गछ वैकुरं खगयं पश्व सत्वरं। नारायपथ कवच तुभ्यं दास्यति निखितं। ३०॥ सनत्कुमारो भगवान् गत्वा वैकुरमीप्सितं। संग्राप्य कवच' वत्स कवच तत् सुदुर्लभं । ३१॥ आातया ब्रह्मय्ापि नारदो गन्तुमुद्यतः । ब्रह्मा ययौ ब्रह्मलोकं जन्ममत्युजरापईं1।३२। इति श्रीनारदपचराने ज्ञानामतसारे प्रथमेकराने पसमोऽय्याय:।५।

वछोऽ्ध्याय:।

मोमव उवाच । सनत्कमारो वैकुए ब्रह्मलोकम्त ब्रह्मसि। गते ब्रह्मन् किं चकार भगवानारदो मुनिः ॥१ ॥ वास उवाच। मुनिस्तयोज्य गतयोः स करोद सरित्तटे। इतस्ततय बभाम मद्ियोगशुचास्पदः ।२। 10 इरं M. !

Digitized by Google

घकोडध्याय: 1 ४१

खमानसे समाखोक मुनिश्रेष्ठः स उन्मनाः। ध्यायमानो इरिपदं शिवं द्रष्टुं समत्सक: ॥३॥ प्रयाम्य पितरं भत्नया कुमारं आतरं ततः। जगाम तपसः स्थानात् कैलासाभिमुखो मुनिः ॥४। स्नात्वा च कृतमालायां सम्पूज्य परमेश्वरं। भुक्का फलं जलं पीत्वा प्रययौ गन्धमादनं । ५। ददर्श ब्राह्मयं तब वटमूखे मनोइरे। कटमस्तं ध्यायभानं श्रीकृष्णचरसाम्बुजं । ई। दीषें नम्व्म गौराओं दीर्घलषोमभिराइतं। निमीलिताचं सानन्दं सानन्दाय्रसमन्वितं।७।

श्रीपादपझ्मे शोभाव्ये भखत्संन्यस्तमानसं॥दं॥ वाह्यजानपरित्यतं योगच्जानविशारदं। शिवस् शिष्यं सङ्गकं योगीन्द्रामां गुरोर्गुरो:॥८। हृृत्पसे पदमनाभव परमात्मानमीखरं। प्रदीपकलिकाकारं ब्रह्मव्योतिः सनातनं॥ १०। साक्षिस्वरूपं परमं भगवन्तमधोक्षजं। पश्यन्तं सस्पितं कृष्णं पुरुकाक्कितविग्रहं॥ ११॥ *सङ्गावोद्रितचित्तम सङ्गावं पुरुषोत्तमे। हष्ट्रा महर्षिप्रवरं देवर्षिविस्मयं ययौ॥१२ ॥

1यङ्ावत्यख्नचिततय बङ्दतं युवषोत्तमे। A. T.M. P

Digitized by Google 1

४२ नारदपबरानं।

इतस्तरतय्य बभ्राम ददर्श स्वान्रमं मुनेः। अतोव सुरहःस्थानं रम्यं रम्यं नवं नवं । १३।। सुस्निग्धं सुन्दरं शुद्धं परं स्वच्छं सरोवरं। खेतर क्रोत्पलद्लै: कमलैः कमनीयकं॥१४ ॥

व्याकुलैः संकुलैः शश्द्राजितैय विराजितं ।१५। वन्येटचैबंहुविधेः फलशाखासुशेभितैः । करन्पकै करजेर्विम्वैः साकोटकैस्तथा ॥१६॥ तिन्तिडीभि: कपित्ैश्च वटशिंशपचन्दनैः। मन्दारैश्च सिन्धुरावै ताडिपनैः सुशोभनैः ॥१७॥ गुवाकैर्नारिकेलेय खर्जूरै: पनसैस्तथा। तालेः शालैः पियालैन हिन्तालैर्नकुचैरपि॥१८॥ आमैरास्रातकैथैव जम्बीरैर्ाडिमैस्था। श्रीफलैर्वदरीभिश्च जम्बुभिर्नागरङ्गकैः ॥१८॥ सुपक्कफलशोभाव्ैः सुस्त्िग्यैः सुमनोहरैः।

मन्लिकामालतीकुन्द केतकीकुसु मै: गुभैः। माधवीनां लताजालैश्चर्चितव्तारुचम्पकैः ॥२१॥ कदम्बानां कदम्वैश्च स्वच्छैः खेतैथ पुष्पितैः। नागेशवरायां वन्दैथ्च दीप्तं मन्दारकैरवरैः ॥ २२॥

Digitized by Google

षछोऽध्यायः। ४३

इंसकारएडवकुलै: पुंस्कोकिलकुलेस्था। सन्ततं कूजितं शुव्धं सुव्यत्नां सुमनोहरं । २३। ा्टूंले: शरमैः सिंहैर्गएडकैर्मद्िषैः परं। मनोहरै: छष्णसारैश्चमरीभिव्विभूषितं।। २४ ।। महामुनिप्रभावेन इिंसादोषविवर्जितं।

सुपुरायदं तीर्थवरं भारते सुग्रशंसितं। सिद्धस्थलं सिद्धिदं तं मन्त्रसिद्धिकरं परं ॥२६। दृद्दाश्रमं मुनिश्रेष्ठो जगाम मुनिसंसदि। आसने च समासीनं ध्यानहीनं ददर्श तं ॥२७। समुत्तस्यौ स वेगेन दृद्दा देवर्षिपुङ्वं। दत्वाऽमलं फलं मूलं सम्भाषां स चकार है। २८ ।। प्रश्नष्नकार स मुनिर्वीणापाशिम्य नारदं। सस्मितः सस्मितं गुवं गुङ्दवंग्रसमुङ्गवं ।। २८ । सद्भाग्योपस्थितं दीप्तं ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा। अ्रतिथिं ब्राह्मपवरं ब्रह्मपुन्नम्म पूजितं । ३०। मुनियवाच। किं नाम भवतो विप्र क यासीति क चागतः । क्व ते पिता स को वापि क वासः कुचसभ्वः ॥ ३१॥ मां वा ममाश्मं वापि पूतं कतुंमिदागतः । मूर्त्तिमङ्डह्यतेजी हि मम भाग्यादुपस्थितः । ३२॥ न अम्मयानि तीर्थानि न देवा मच्छित्वामयाः।

Digitiz Digitized by Google

४४ नारदपचरानं। ते पुनन्त्युरुकालेन वैष्णवो दर्शनेम च । ३३। सद्यः पूतानि तीर्थानि सद्य: पूता ससागरा। सशैलकाननद्ीपा पाटस्पर्थाइसुन्धरा । ३४।। धन्योऽइं कृतल्त्योऽइं सफालं मम जीवनं। सहसोपस्थितो गेहे ब्राह्मसो वैष्पवोडतिथि:।३५ । पूजितो वैष्णवो येन विश्वन्य तेन पूजितं। आ्श्र्रमं वस्तुसहितं सव्ें तुभ्यं निवेदितं॥३६ । फलानि च सुपकानि भुङ्द् भोगानि साम्पतं। सुवासितं पिव खादु शीतलं निर्मलं जलं । ३७। दुग्धन्न सुरभीदत्तं रम्यं मधुरितं मधु। परिपक्ञं फलरसं पिव खादु मुहुमुंङः ॥३८॥ सुखवीज्ये सुतल्पे च शयनं कुरु सुन्दरे। सुशीतवातसौगन्ध्पूतेन सुरभीकते। ३८॥ अतिथिर्यस् तुष्टो हि तस तृष्टो इरिः स्वयं। हरौ तष्टे गुरुस्तुष्टो गुरौ तष्टे गजचयं।४०॥ अधिष्टाताऽतिथिर्गेहे सन्ततं सव्वदेवताः । तीर्थान्येतानि सर्व्वाणि पुरायानि च व्रतानि च ।। ४१॥ तपांसि यन्ना: सत्यष्त शीलं धर्मः सुकर्म च। अपूजितैरतिथिभि: साई्गं सव्वे प्रयान्ति ते ॥ ४२॥ अ्तिथिर्यस्य भग्नाशो गहात्प्रतिनिवततते।

*सुशीते P.

Google

वछोऽ्ध्याय:। g4

पितरस्तस्य देवाथ् पुरयं धर्मव्रताशनाः ॥४३॥ यम: प्रतिष्ठा लच्ष्ीक्षाभीष्टदेवो गुरुस्तथा। निराशा: प्रतिगच्छन्ति त्यक्ञा पापण् पूरषं । ४४ ।। स्वीघ्रैश्ैव अतग्रैय व्र ह्मप्रगुंबृतल्पगैः।

सत्यग्रैथ्न कृतग्रैथ पापिभिः स्थापिभिस्तथा। दानापहारिभिख्वैव कन्याविक्रयिभित्सथा। ४६॥ सीमापहारिमिख्वैव मिथ्यासाचिप्रदावभिः। ब्रह्मस्हारिभिखैव तथा स्थाप्यस्वहारिभिः ॥४७॥ दृषवाहैदेवलैन्च तथैव ग्रामयाजिभि:। शूद्रान्नभोजिभिश्ैव शूद्रश्नाह्ाइमोजिमिः ॥४८॥। श्ररीकष्ण विमुसैर्विप्रैहिस्ैर्नरविघातिभि: ।

विप्रस्तीगामिभि: शूद्रैर्मातगामिभिरेव च। अश्वत्यघातिभि्ैव पत्नीभिः पतिघातिभिः॥५०॥ पितृमातृघातिभिन्च शरसागतघातिभि: । ब्राह्मपक्षनविट्शूद्रैः शिलास्वर्णपहारिभिः ॥५१॥ तल्यो भवति विग्रेन्द्रातिथिरेव त्वनर्चितः। द्रत्येवमुक्का स मुनिः पूजयामास नारद।। मिष्टन् भोजयामास शाययामास5 भक्तितः । ५२॥

*ऋयभुह्तेखत T.M. पाययामास T.M.

Digitized by Google

४६ मारदपबरानं।

बौनारद उवाच। नारदोऽइं मुनिश्रेष्ठ ब्राह्मणो ब्रह्मणः सुनः। तप:स्थलादागतोऽइं यामि कैलासमीप्सितं। ५३॥ श्रात्मानं पावनं कसुं त्वान् द्रष्टमिह्दागतः। पनन्ति प्राखिन: सर्व्वें विष्णुभक्तप्रदर्शनात्। ५४ ॥ को भवान् ध्यानपूतक् नग्नश्च कटमस्तकः । त्वत्करे कवचं कसय सद्रतगटिकान्वितं। किं ध्यायसे महाभाग श्ेष्ठदेवश्च को गुरुः ॥५ू५ ॥ मुनिसवाच। जीवन्ुक्तो भवानेव पुनासि भुवनचयं। यस् यच कुले जन्म तस्य तत्तइचोमनः ॥५६॥ पभ्ने यशसि तोये च कवित्वेन च विद्यया। प्रतिष्ठायाष्यर नायेत सव्वषां मानसं नृयां ॥५७॥ विधाता जगतां ब्रह्मा 'ब्रह्मैकतानमानसः। तत्युचोऽसि महास्यातो देवर्षिप्रवरो महान्॥ ५८। लोमशेऽ्हं महाभाग जगत्पावनपावन। नग्नोऽल्यायर्विवेकी च वाससा किं प्रयोजनं । ५ट. ॥ 7दक्षमूले निवासो मे छचेगा किं गृदेशा च। रौद्रटष्टिवारणायें साम्प्रतं कटमस्तकः ॥ ६० ॥ जलबुद्दुदविद्युद्दचैलोक्ं क्ृचिमं द्विज। 6शरेषैक तानमानस: Pa. कृष्येकध्यानमानस: Pb. 'मुने दच्े P. T.M.

Google

वढोध्यायः। ४७

ब्रह्मादित सपर्य्यन्तं° सव्वें मिथ्यैव स्वम्रवत् ॥ ६१॥ किं कलचेख पुचेष धनेन सम्पदा ग्रिया। किं वित्तेन च रूपेय जीवनाल्यायुषा मुने। ई२। इन्द्रस्य पतनेनैव लोमैकोत्पाटनं मम। मनोथ पतनं तब मायया किं प्रयोजनं ॥ ६३॥ सर्व्वलोमोत्पाटनेन केशौघोत्पाटनेन च। अल्पायुषो मम मुने मरयां निश्चितं भवेत्।। ६४ ।। ध्याये श्रीपादपझमं तत् पाझपभ्मेशवन्दितं। परस्य प्रछ्यतेस्तस्य ष्पासय° परमात्मनः ।६५॥ तस्य मेऽभीष्टदेवस्य सव्वषां कारखस्य च। गुरुर्में जगतां नाथो योगीन्द्राखां गुरुः शिवः । ६६॥ मत्करे कवचं यस्य मङ्ुरुः कथयिष्यति। गरोनिषेधी यचास्ते तद्मुं कः क्षमो भवि । ६७। गुरोख वचनं यो दि पालनं न करोति च। गुरुक्मुत्ता पापी स ब्रह्म इत्यां लमेत् भ्रुवं।। ई८॥ खगुरुं शिवरूपन्त तङ्गिव्नं मन्यते हि यः। ब्र ह्मडत्यां लभेत् सोऽपि विव्रस्तस् पदे पदे ॥.६ट । अकर्त्तव्यन्तु कर्त्तव्यं पालनीयं गुरोर्व्वचः। अपालने सर्व्वविद्नं लभते नाच संशयः।७०। आशिषा पादरजसा चोच्छिष्टालिङ्गनेन च।

दुघप्व्यनं T. *देवस्य T. M.

Digitized by Google

gt नारदपचरानं। मुच्यते सर्व्वपापेभ्यो जीवमुक्तो भवेबरः।७१। सगुरुं शङ्करं पश्य गच्छ कैलासमीशरं। मुच्यते विव्रपापेभ्यो गरोख्रखदर्शनात्। ७२। इति श्रीनारदपसराने वानामतसारे प्रथमैकराने योमन्ननारदसंवादे षळोध्यायः।६।

सप्तमोऽध्ाय:।

बोब उवाच। सम्षाष्य लोमशं तम्साज्जगाम नारदो मुनिः। पुष्पभद्रानदीतीरमतीव सुमनोहरं॥ १ ॥ यचास्ते शृङ्गकूटय झुडस्फटिकसन्तिभ: ।

पुंस्कोकिलनिनादैय सन्ततं सुमनोहर: ।₹। शैत्यसौगन्ध्यमान्दीय्य वायुमि: सुरभी्ततैः। समाधियक्तो यचास्ते मार्कबडेयो महामनिः ॥४ । स मुनिर्नारदं दृष्टा भत्ता च प्रसनाम च। पप्रच्छ कुशलं भान्तं शान्तः सत्वगखाश्रयः ॥५॥ मार्वशेव उवाच। अद्य मे सफलं जन्म जीवनचातिसार्थकं। ममात्रमे पुश्यराशिर्ब्रह्मपुचय नारदः । ६।।

Digitize Google

सप्रमोऽध्याय:। ४९

शहो देवर्षिंग्रवरो दीप्तिमान् ब्रह्मतेजसा। क यासि कुत आयासि किन्ते मनसि वत्तते।७। मानसं प्रागिनामेव सर्व्वकमेककारयं। मनोऽनुरूपं वाकाच्त वाकघेन प्रस्फुटं मनः ॥८।। मुनेश्च वचनं स्रुत्वा वीणापाषिः खमीप्मितं। उवाच सस्सितं शान्तं वचः सत्यं सधोपमं॥८ । नारद उवाच। हे बन्धो यामि कैलासं ज्ानार्थं जानिनां वरं। द्रषुं प्रषुं महादेवं प्रशामं कर्तुमोश्वरं॥ १० ॥ पूजां महीत्वा चेत्युक्का प्रययौ नारदो मुनिः । मार्कएडेयश्च शोकार्तंः सडिच्छेद: सुदारुखः । ११।। हिमालयन्न दुर्लहूं विलड्त चावलीलया। स्वर्गमन्दाकिनीतीरं कैलासं प्रययौ मुनिः ॥१२।। ददर्श वटरक्षन्त योजनायतमुचतं। शेभितं पूतके: स्ान्धैरऋपक्वफलान्वितैः ॥१३॥ सुस्न्निग्येः सुन्दरे रम्यै रम्यपक्षीन्द्रसंकुलैः । सिद्धेन्द्रैश्व मुनीन्द्रैख योगीन्द्रेः परिशोभितं।१४। प्रखतांस्तांथ्च सम्भाष्य पार्व्वतीकाननं ययौ। सन्दरं *वर्तुलाकारं चतुर्योजनमीसिसितं ॥ १५॥ शोभितं सुन्दरै रम्यैः सप्तभिश्च सरोवरैः।

वजलाकारं T.M. P.

Digitized by Google

40 नारदपसरानं।

नीलर क्रोत्पलद्लपटलैः परिशेभितैः। पुष्पोद्यानैथ् शतकैः पुष्पितैः सुमनोहगः ॥१७॥

केतकीचम्यकाशेकमन्दारवकराजिका । १८॥ नागपुन्नागकुट जपाटलाकिमिटिमिचिसिका। विष्णुक्रान्ता च तुलसी शेफाली सप्तला तथा ॥ १८॥

आवैराम्रातकैस्तालनारिकेलैः पियालकैः ॥२०॥ खर्जूरैश् गुबाकैश्च पलाशर्जम्ुभिस्तथा। दाडिम्वैश्चापि जम्बीरै निम्वैख्ैव वटैस्था। २१। करख्ैर्वदरीभिख् परितः श्रीफलोळ्वखेः। कदम्वानां कदम्वैञ्र *तिन्तिडीनां कदम्बकै: ॥ २२ ॥ अश्त्येः सरलैः शालैः शाल्मलीनां समूडकैः। वटशाकोटकै: कुन्दैः शङुभि: सप्तपर्सकैः ॥२३। पिछिलैः पर्यशालेय गभ्ारिमिय वलाकेः। *दिङ्रलैरञ्नैर्वलवीर्भू र्जपपैः सपचकैः । २४ ॥ अन्यैश्च दुर्लभैर्वन्येः7 पुष्पपचैर्विराजितं। कल्पटचैः पारिजातेयारुचन्दनपल्लवेः ॥२५॥

वायुक्कोति R. T.M. *तिन्तिडीनां च पुष्पकैरिति P. *नारफ्मंकटैरिति R. च पुष्पकैः T.M. 'हिव्नसैवंष्जलैररिति P. हिष्ज लैर्वभु बै । T. M. 'रम्यैः P.

Digtize Google

सत्रमोऽध्याय:। 49

अन्यैथ्च दुर्लमैर्वन्येः पुष्पपपैर्त्विभूषितं। २६॥ सिंहेन्द्रैः भरभेन्द्रैय गजेन्द्रैर्गंरडवेन्द्रकैः। शार्दूसेन्द्रश महिषैरश्वैय् वन्यभूकरैः ।२७॥ शह्कैर्भल्लकैमर्के: "कूटय भशकैः शकैः। कृष्णासारय् हरिगौक्षमरीचामरोळ्वलं॥२८॥ पुंस्कोकिलकुलानान्त गानैश्जैव विराजितं। मत्तानां पख्वस्थानां माधवेष मनोहरं।२६। . शुकानां राजइंसानां मयूराखां च पथके: । क्षेमंकरीखञ्जनानां राजिभिय मनोहरं॥ ३०॥

सस्तनिग्धाक्षतपपैश्च नूतनैरभिभूषितं। ३१॥ इिंसाभयादिरडितं सर्व्वेषां पशुपक्षियां। परस्परश्न सुग्रीतं हिंस्राखां कुद्रजन्तुभि: ॥३२। तब क्रीडास्थलं रम्यं पार्व्वतीपरमेशयोः। मखीन्द्रैरिन्द्रनीलैख पभ्मरागेः परिष्कृतं। ३३। 2क्रोशयतं परिमितं वर्तुलं चन्द्रविम्बवत्। प्म्लानरभास्तमानां लचलचैय वेषितं। ३४॥

8नकुलै: भ्मकः पूरै: R. *उत्पन्नफलप न्रकैः P.T.M. "कोशयातं P. क्ोभमान T.M. "सविग्व चन्दन परवैः T.M.

Digitized by Google

५२ नारदयचरानं। नूतनाचतपणैक् 12ललितेःपरिशोभितं॥ ३५। रक्तपीतासितेः स्तिग्धेरम्तानेः समनोइरैः। परितः परितः शश्न्मालाजालैर्विभूषितं॥ ३६। शय्याभूतं सुतल्पैय स्निग्ध चम्पकचन्दनैः । पुष्पचन्दनयुप्रेन वायुना सुरभीकृतं ।३७। कस्तूरीकुछुमासक्तसुगन्धि चन्दनैः सितैः। मार्जितं चिचितं चिपैः परितो रज्रवस्तुभिः॥३८॥ दद्टा तदड्डुतं शीघ्रं1 प्रययौ स्वर्गदीं मुनिः। शुइस्फटि कसङ्कासां सर्व्वपापविनाशिनीं ।३८॥ भवान्धिघोरतरखे तरखीं नित्यनूतनां। कृष्णपादप्रसूताष्न जगत्पूज्यां पतिव्रतां॥४०॥ स्नात्वा कष्म्म सम्पूज्य परमात्मानमीखरं। प्रकृतेः परमिष्टञ्त निर्षितं निर्गुणं परं ॥४१॥ साक्षियां कर्मणामेव ब्रह्म ज्योतिः सनातनं। प्रययौ पुरतो रम्यं राजमाग ददर्श सः ॥४२ ॥ मशिभि: स्थटिका का रैरम लै्ब्ब हु मूल्यकैः। परिष्कृतन्त सर्व्वच निर्मितं विश्वकर्मखा ॥ ४३॥ सतां पुरयवतां दृष्टमटष्टं कतपापिनां। धनुःशतं परिमितं चिचराजिविराजितं।। ४४।। दैध्यें सर्व्वाश्रमान्तव्व प्रस्थात् कोटिगखोत्तरं।

1 परितः T.M. 13 fत् T. M.

Digitized by Google

सप्तमोऽध्याय:। ५३

रथं ददर्श पुरतो मनोयायि मनोहरं॥४५ ॥

धनर्लक्षं परिमितं परितो वर्तुलाऊतं॥ ४६ ॥

धनुर्लक्षेऽपि सूतष्त वह्िशुद्धांभुकान्वितं।४७। हीरासारविनिर्माणं सुचारुकलसोळ्वलं। रत्नप्रदीपदी प्तावं रत्नदर्पसभूषितं॥४८॥ मुक्तासुक्रिनिबद्वैश शोभितं खवेतचामरैः। मागिक्यसारहारेस मसिराजैर्विराजितं ।४ट । पारिजातप्रसूनानां मालाजाले: परिष्कृतं।

ईशरेच्छाविनिर्मागं कामपूरञ्ट 15कामिनां। सर्व्वभोगसमाविष्टं कल्पटचपरं वरं ।५१॥ संसक्रचिचितैर म्यैरतिमन्दिरसन्दरैः। गोलोकादागतं पूव्वें 1क्रोडाथे शङ्करस् च ।। ५ू२ ॥ विवाहे परिनिष्यन्ने पार्ववतीपरमेशयोः। रथं दृष्टा च प्रययौ कियहूरं महामुनि: ॥५३॥ अतीव रम्यं रुचिरं ददर्श शङ्कराश्रमं। रत्नेन्द्रसारनिर्मागं शिविरः शतकोटिभि: ।५४ ॥ मितैस्तस्मात् शतगुशेस्तच सुन्दरमन्दिरैः।

1सइजो M. T. 15 कामगरमिति R. 16 कोडायामिति R.

Digitized by Google

48 युक्नं रत्नकपाटैश् रम्धातुविचिचितैः ।५ ५ ॥ परमस्तक्ष सोपानैवञ्मिश्रेर्विभूषितं। ददर्श शिविरं शभ्ो: परिखाभिख्िभियुंतं॥ ५६। दुर्लङ्ाभिरमिषाखां सुगम्याभि: सतामहो। प्राकारैय विभिर्युतं धनुर्लकोछितं सुस । ५७। सम्मितं सप्तभिर्द्वार: नानारक्षकरक्षितैः । धनुःशतसइसरञ्त चतुरसन्न सम्मितं ॥ ५८। अ्रमू ल्यर त्ननिर्मामं चतः शालाशतर्युतं। अतीवरम्यं पुरतो पुरदवारं ददर्श सः ॥५८ ॥ पुरतो रत्नभित्तौ व रचिमन्त सुशेभितं। पुरायं वन्दावनं रम्यं तन्मध्ये रासमएडलं।। ६० । सर्व्वंच राधाऊष्णन्त प्रत्नेकं रतिमन्दिरे। रम्यं कुञ्जकुटीराखां सहस्त्रं सुमनोहरं। ६१ । सुगन्धि पुष्पशय्यानां सहसत्रं चन्दनोचितं। द्वारपालञा तचैव मनिभद्रं भयङ्गरं॥ ६२। चिशूलपट्टिशघरं व्यात्रचर्माम्बरं परं। तं संभाष्य विलोव्यैवं द्वितीयद्वारमीभ्सितं ।। ६३ ।। जगाम च मुनिश्रेष्ठो ददर्श चिष्मुत्तमं। कदम्बानां समूहन् तन्मूलव्ट मनोहरं। ई४। रत्नभित्तिसमायुतं कालिन्दीकूलमुत्तमं। स्नातं गोपीसमूहन् 17नग्नसर्व्वाङ्गमहगुतं। ६५॥ *नअं दुर्गाव्रतोद्यतमति R. -

Digitized by Google

सप्रमोऽय्याय:। 44

कदम्बाग्रे च श्रीक्ष्णं वस्त्रपुन्नकरं परं। तचैव ूलहस्तव महाकालं ददर्श च । ६६। कृपालुं द्वारपालं 1तं संभाष्य नारदो मनिः। प्रययौ 1शीघ्रगामी स तृतीयद्वारमुत्तमं ॥ ६७॥ ददर्श तथ पुरतः रचिमं वटमूलकं। गोपानाव्त समूहच्च पीताम्बरधरं परं20 ॥ ई८। बालकीडाज् कुर्व्वन्तं तन्मध्ये कष्पमुत्तमं। ब्राह्मगीभि: प्रदत्तष्त भुकवन्तं सुपायसं ॥ ई८.। कुर्व्वन्तन्व समाधानं मुने वामकरेश च। एहीत्वा तदनुभाष्त चतुयें द्वारमीमिितं।। ७०। प्रययौ ब्रह्मपुचच्त ददर्भ चिषमुत्तमं। गोवर्ईनं पर्व्वतम्त 2तम कृष्णकरस्थितं ।७१॥ गोकुलं गोकुलस्थानां गोपीनां चैव रक्षसं22। व्याकुलं गोक्कुलं भीतं भकडष्टिभयेन च ।। ७२। अभयं दत्तवन्तव्व कष्णं दक्करेश च। नन्दिनं द्वारपालव्न शूलइस्तम्न सस्मितं।७३। विलोक्य प्रययौ विप्रः पञ्चमं द्वारमुप्तमं। नानाकृचिमचिचाव्यं वीरभद्रान्वितं परं ।७४।। तनैव नीपमूलच् यमुनाकुल्तमेव च। कालीयदमनं तथ कचिमं च ददर्श इ।। ७५। 18 च M. T. 19 शिशंयामूलं P.M. T. 20 तदा M. T. 21 छमावामवारस्थितमिति R. रकयं P.

Digitized by Google

नारदपसरानं।

तहृष्टा सस्मितस्तुष्टः षछ्ठद्वारं जगाम सः। दार नियुतं बालन्न-गूलइस्तं चतुर्भुजं ॥ ६ रत्नसिंहासनस्थन्न स्वस्मितं स्वगणाधिपं। ददर्श चिमं तचैव मथुरागमनं हर: ।। ७७। गोपिकानां बिलापन् यशेदानन्दयोस्तथा। व्याकुलं गोकुलं चापि रथस्थं शरगां25 हरिं॥ ७८॥ अक्रूरश्च तथा नन्दं निरानन्दं शुचाकुलं। तहृद्टा सप्तमद्दारं द्वारपालं ददर्श सः ॥७८॥ चिचकौतकयुक्तव्व मथुरायाः प्रवेशनं। सबलं गोपसहितं श्रीछ्ृष्णं प्रकृतेः परं॥८० ॥ मथुरानागरीभिय्च बालकैर्वा2*निरर्गलैः। वीक्षन्तं सादरं सव्वेर्नगरस्थैर्मनोहरं।। ८१।। धनर्भङ्गं तथा शभो: कंसादिनिधनादिकं। सभार्य वसुदेवन्त निगडान्मुक्तमीसितं ॥ ८२ । द्वारे नियुत्रं देवेशं गगोशं गरसंयुतं। ध्यानस्थन्न विभान्त्व शुद्दस्फटिकमालया ॥ ८३ ॥ जपन्तं परमं शुद्धं ब्रह्म ज्योतिः सनातनं। निर्लि्तं निर्गुणं कष्णं परमं प्रक्ते: परं॥८४॥ इष्टा तञ्न सुरश्रेष्ठं मुनिश्रेष्ठोऽपि नारदः। सामवेदोकस्तोचेय तष्टाव परमेश्वरं।

23 सबलं M. T. "बालिकागय: T.M.

1 Digitiz Google

सतमोडब्याब:। ५७

साश्रुनेष: पुलकिंतो भत्निनस्र्रात्मकन्धरः । ८५।

नारंद उवाच।

भो गगेश सुरश्रेष्ट लम्बोदर परात्पर। हेरम्ब मङ्गलारभ गजवक्र चिलोचन ॥ ८६। मुक्रिद शुभद श्रीद श्रीघरसारणे रत। परमानन्द परम पार्व्वतीनन्दन स्वयं ।८७। सर्व्वच पूज्य सर्व्वेश जगत्पूज्य महामते। जगभ्ुरो जगनाथ जगदीश नमोऽसु ते॥ ८८॥ यत्पूजा सर्व्वपुरतो यः स्तुतः सर्व्वयोगिभिः। यः पूजितः सुरेन्द्रेय मुनीन्द्रेसं ममाम्यइं॥ ८ट। परमारावनेनैव छष्पस्य परमात्मनः । पुरायकेन व्रतेनैव यं प्राप पार्व्वती सती ॥८० । तं नमामि सुरश्रेष्ठं सर्व्वश्र्रेष्ठं गरीष्ठक। जानिश्रेष्ठं वरीछ्ठष्त तं नमामि गणेखरं। ८१। इत्येवमुक्ता देवर्िस्तपैवान्तर्दधे विभु:। नारद: प्रययौ शीव्रमीशराभ्यन्तरं मुद्दा । ६२। दूदं लम्बोदरस्ोषं नारदेन कृ्त पुरा। पूजाकाले पठेन्नित्यं जयं सख पढे पढे।। ६३। सङ्कस्पितं पठेद्योदि वर्षमेकं सुसंयतः। विग्रिष्टपुच लभते पर कृष्णपरायकं। ह४। यशस्विनम्त विद्यासं धनिनं चिरजीवनं। ज़

Google

4t नारदमबरानं।

विघ्नाशो भवेत्तस महैशवयें यशोऽमलं। दूहैव च सुखं भत्तया अन्ते याति हरे: पदं ॥८५ । इति श््रीनारदपसराने मानामतसारे प्रथमेकराने गयपतिखोनं नाम सपमोऽध्यायः।७।

चठमोऽध्यायः ।

चीवास उवाच। अथ चाभ्यन्तरं गत्वा नारदो 'हष्टमानसः। ददर्श स्वाश्रमं रम्यमतीव सुमनोहरं॥१॥ पयः फेननिभाशय्यासहितं रत्नमन्दिरं। साक्षादोरोचनाभैथ मगिस्तम्मर्विभूषिनं । २ । मगीन्द्रसारसोपानैः कपाटैव परिष्कृतं। मुक्तामासिक्यह्ीराखां मालाराजिविराजितं।३। शुद्दस्पटिकसङ्गाशं प्राङ्गखं मखिसंस्कृतं। सुन्दरं मन्दिरचयं सद्रत्नकलसोळ्वलं । ४।

सुधानान्न मधुनान् पूर्णकुभ्भं शतं शतं । ५। दासदासीसमूहैश् रल्नालङ्कारभूषितैः । पार्व्वतीप्रियसङ्रैथ् स्वकर्माकुलसङ्गुलं। ६।

1सेळोत P. T. M.

Digitized by Google

चटमोऽध्याय।

तहृद्ा च मुनिश्रेष्ठस्तत्पराभ्यन्तरं ययौ। रत्नसिंहासनस्थन्त शङ्गरञ् ददर्श सः ।७। व्याघ्रचर्माम्बरधरं सस्सितं चन्द्रशेखरं। प्रसन्नवदनं सच्छ शान्तं श्रीमन्तमीश्वरं॥८॥ विभूतिभूषिताङ्गष्व परं गङ्गाजटाघरं। भक्तप्रियन्व भक्रेशं ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा ॥८। चिनेषं पष्पवक्न्त कोटिचन्द्रसमप्रभं । जपन्तं परमात्मानं ब्रह्म ज्योतिःसनातनं ।२०॥ निर्लिप्तन निरीहण्द दातारं सर्व्वसम्पदां। स्वेच्छामयं सर्व्ववीजं श्रीकृष्णं प्रछते: परं॥११ ॥ सिद्ेन्द्र व्वा मुनोन्द्रैश्च देवेन्द्रैः परिसेवितं। पार्श्दप्रवरश्रेष्ठ सेवितं श्वेतचामरैः ॥१२॥ दुर्गासेवितपादाजं भट्रकालीपरिष्टुतं2। पुरतो हि वसन्तं तं स्कन्दं गखपतिं तथा ॥ १३। गले बड्ा च वसनं भक्तिनस्र्रात्मकन्धरः । योगीन्द्रं स्वगुवं शमुं शिरसा प्रयानाम सः॥१४॥ तष्ठाव परया भत्ता देवषिर्जगतां पतिं। खगुरुष् पशुपतिं वेदोल्लेन स्नवेन च ।। १५। नारद उवाय। नमस्तुभ्यं जगन्नराथ मम नाथ मम प्रभो।

*परिष्कसं T.M.

Digitized by Google

६० नारदपबरामं।

भवरूपतरोर्वीज फलरूप फलम्रद। १६। भवीजाज प्रज प्राज सर्व्ववीज नमोऽस्तु ते। सज्वाव परमाभाव विभाव भावनान्नय ॥१७॥ भवेश भवबन्धेश भवान्धिनाविनाविक। सर्व्वाधार निराधार साधार धरखीधर॥१८॥ वेदविद्याधरावार गभ्भाधर नमोडस्त ते। जयेश विजयाधार जयवीज जयात्मक। १८॥ जगदादि जयानन्द सर्व्वानन्द नमोडस्तु ते। इत्येवमुक्ता देवर्षिः ग्म्मोख पुरतः खिथितः। प्रसन्वदनः श्रीमान् भगवांस्तमुवाच सः ॥२०॥ भोमहादेव उवाच। वरं टणु महाभाग यत्ते मनसि वसते। दाखामि त्वां भ्रवं पुच्र दाताइं सर्व्वसम्पदां।२१। सुखं मुनिं हरभतिं निश्लामविनाशिनीं। इरे: पादष्य तहास्यं सालोक्वादिचतृट्टयं। २२। इन्द्रत्वममरत्वं वा 'यमत्वमानिलेश्वरं। प्रजापतित्वं ब्रह्मत्वं *सिद्धत्वं सिद्धिसाधनं । २३। सिद्दैश्वय्यें सिद्धिवीजं वेदविद्याधियं परं। अखिमादिकसिद्िष्वर मनोयायित्वमीभ्ितं॥ २४॥ हरे: 'पदन्य गमनं सशरीरेख खोखया।

*महख्वं T. M. *सिद्धित्वं सिद्धिसाधनं P. R. T.M. 5 पदे व M. T.

Digitized by Google

चडमोडबयाब: । ६१

एतेषु वाष्कितायेष किंवा ते वाष्कितं सुत ॥ २५॥ तन्ने ब्रूषि मुनिश्रेष्ठ सव्ें दातुमहं चमः। शङ्धरस्य वचः स्ुत्वा तमुवाच महामुनिः।२६। मोनारद उवाच। देडि मे इरिभक्िष्य तन्नामसेवने रुचि:। भतितृष्णा गुखास्थाने नित्यमस्तु ममेश्नर ।२७/ नारदस वचः स्रत्वा जहास शङ्कर: स्वयं। पार्व्वती भद्रकाली च कार्ततिकेयो गगेशरः।२८। सव्बें ददौ महादेवो मारदाय थ धीमते। सर्व्वप्रदस्तु सव्वेश्नः सर्व्वकारखकारखः।२८॥ नारदेन वृतं स्तोचं "नित्यं यः प्रपठेत् ुचिः। इरिभनिर्भंवेत्तस्य तव्नाम्ति गुखतो रुचिः ॥ ३० ॥ 7दशवारजपेनैव स्तोचसिद्धिर्भवेभ्ुखां। सर्व्वसिद्धिर्भवेत्तस्य सिव्धस्तोषो भवेद्यदि ॥ ३१ ॥ दूह प्राप्ोति लच्ीच नियलां लच्पौरषीं। परिपूर्यमहैश्वर्य्यमन्ते याति इरे: पदं। ३२।। पुचं विशिष्टं लभते इरिभतं जितेन्द्रियं। सुसाध्यां सुविनोतां तां सुव्रताथ् पतिव्रतां । ३२। प्रजां भूमिं यश: कीतिं विद्यां सकवितां लभेत्। मसूयते महाबन्ध्या वर्षमेकं शुखोति चेत् । ३४ ।।

ति M. T. 'दभवचेति R.

Digitized by Google

६२ नारदपयरामं।

गलत्कोष्ठी महारोगी सदो रोगात् प्रमुच्यते। धनी महादरिद्रय ऊपसः सत्यवान् भवेत्। विपङ्कस्त्रो राजबडो सुच्यते नाच संशयः । ३५। इतति शीनारदपवराजे बानामतसारे प्रथमेवरानेऽळमोध्याय।।-।

नवमोऽध्यायः॥

भोवास उवाच+। वरं दत्वा महादेवो भत्या तं ब्राह्मणातिथिं। पूर्जां चकार वेदोकां स्वयं वेदविदां वरः ॥१॥ भुक्ञा पीत्वा मुनिश्रेष्ठो महादेवस्य मन्दिरं। तिष्ठन्नपासनां चक्रे पार्व्वतीपरमेशयो:॥२ एकदा चिरकालान्ते तमुवाच महामुनिं। महादेवः सभामध्ये ऊपया च कृपानिधि: ॥३॥ मोमहादेव उवांच। किंवा ते बाञ्कितं वत्स ब्रूष्ि मां यदि रोचते। वरो दत्तः किमपरं यत्ते मनसि वर्त्तते। ४। महादेववचः स्ुत्वा तमुवाच महामनिः। कैलासे च सभामध्ये यत्तन्मनसि वाञ्क्ितं । ५ । बीनारद उवाच। ज्ञानमाध्यात्मिकं नाम वेदसारं मनोइरं।

Digitized by Google

नवमो्ध्यायः । ६३

इरिभत्रिप्रदं जानं मुक्रिदं जानमीभितं । ६ । योगयुत्तं च यजन्नानं मानं यत्सिद्विदं तथा। संसारविषयन्नानमेव पञ्तविधं स्मृतं ।७। आश्रमाखां समाचारं तेषां धर्मपरिष्कृतं। विधवानान्त भिचूणां यतीनां ब्रह्मचारियां।८॥ पजाविधानं कृष्णस तत्सों कवचं ममुं।

जीवकर्मविपाकव्त कर्ममूलनिरन्तनं। संसारवासनां कां वा लक्षणं प्रछतीशयोः ॥१०॥ तथोः परं वा किं वस्तु तस्यावतारवर्षनं। को वा तदंशः कः पूर्गः परिपूर्णातम्च कः ॥११॥ नारायखर्षिकवचं सुभद्रप्रवराय च। यहत्तं किं तदेवेश तदाराध्यं प्रयत्नतः ॥१२॥ *मया ज्ानमनापृष्टं यद्यदस्ति सुरोत्तम। तन्मे कथय तत्वेन मामेवानुग्रहं कुरु॥ १३॥ गुरोश्च ज्ञानोद्विरणात् ज्ानं स्यान्मन्त्रतन्त्रयोः। तत्तन्त्रं स च मन्त्र: स्याद्यतो भत्तिरधोक्षजे॥ १४॥ जानं स्यादिदुषां कि्चित् वेदव्यास्थानचिन्तया। स्वयं भवान् वेदकर्त्ता ज्ानाविष्ठातदेवता । १५॥ नारदस्य वचः श्रुत्वा सस्मितः पर्व्वतीपतिः।

मयाज्यानादए्टकं मत् T.M.

Digitized by Google

६४ नारदपबरानं। निरीच्य पार्व्वतीववां गजवक्रमुवाच सः ॥१६। मीमहादेव उबाच। वहो भ्रनन्तदासानां माहात्मा परमाहुतं। कुर्व्वन्त्यदेतकीं भत्रिं ये च शखबरेः पढे।१७।

दिवानिशं ये ध्यायन्ते शेषादिसुरवन्दितं।१८। आालापं गाचसंस्पशं पादरेणुमभीप्सितं। वाञ्क्न्त्येव दि तीर्थानि वसुधाचात्मशुड्धये।१६। हष्णमन्त्रोपासकानां शुद्ध पादोदकं सुत2। पुनाति सर्वतीर्थानि वसुधामपि पार्व्वति ॥ २०॥ कृष्णमन्त्रो द्िजमुखाद्यस्य कररों प्रयाति च।" तं वैष्णवं जगत्यूतं प्रवदन्ति पुराविदः ।। २१ । मन्त्रग्रहयमाचेय नरो नारायणात्मक:। पुनाति लीलामाचेख पुरुषाखां शर्त शतं । २२ । यज्जन्ममाचात् पूतन्न तत्पिटृखां शतं शतं। प्रयाति सद्यो गोलोकं कर्मभोगात् प्रमुच्यते।। २३। मातामहादिकान् सप्त जन्ममाचात् समुदरेत्। यत्कन्यां प्रतिएह्वाति तस्य सप्तावलीलया।।२४।। मातरं तत्मसूं भार्यां पुचाच्च सप्तपूरषं। भातरं भगिनीं कन्यां छष्णभत्त: समुहरेत् । २५ ।

सुतं T. *पन्नी व T.M.

.-- --- Digitized by Google

नवमोऽ्ध्याय:। ६५ स स्नातः सर्व्वतीयष सर्वयन्तेष दीक्षितः । फलं स लेभे पूजानां व्रती सर्वव्रतेषु च। २ ६। विष्णमन्त्रं यो लभेज वैष्यवाच्च द्विजोत्तमात्। कोटिजन्मार्जितात् पापानमुच्यते नाच संशयः । २७। कष्णमन्त्रोपासकानां सद्यो दर्शनमाचतः । शतजन्मार्जितात् पापाभुच्यते नाच संशयः । २८। *वैष्णवादर्शननैव स्पर्शनेन च पार्वति। सद्यः पूतं जलं वह्िर्जगत्यूतः समीरखः ॥२८॥ . दर्शनं वैष्णवानाञ्च देवा वाञ्क्न्ति नित्यशः। न वैष्णवात् पर: पूतो विश्वेषु निखिलेषु च।। ३०। इत्युक्का शङ्र: शीघ्रं नारदेन सह्दात्मजः। ययौ मन्दाकिनीतीरं नीरं क्षीरोपमं परं । ३१। तच स्नातो मदादेवो नारदश महामुनिः। समाचान्त: भुचिस्तच धृत्वा धौतेच वाससी ॥ ३२॥ कष्णमन्त्रं ददौ तस्सै नारदाय महेश्वरः। परं कल्यतरवरं सर्व्वसिद्धिम्रदं शुक ।। ३३॥ लक्ष्मीर्मायाकामवीजं ङ्रेन्तं कृष्णापदं ततः। जगत्यतप्रियान्तव्व मन्त्रराजं प्रकीर्ततितं॥३४ । मन्त्रं गृहीत्वा स मुनिः शिवं कृत्वा प्रदच्ियां। सप्त वारान् नमस्कृत्य खात्मानं दक्षियां ददौ। ३५॥

वैष्यावम्य। भ

Google

६६ नार दमयरामं।

तत्पादपझमे विक्रीतमाजन्म 'मस्तव परं। मुनिना भक्तियुत्ेन खर्गमन्दाकिनीतटे। ३६ । एतष्सिनन्तर वत्स पुष्पटष्टिर्बभूव ह। नारदोपरि तपैव सुश्राव दुन्दुभिं मुनिः।३७। ननर्त्त ब्रह्मषः पुचो ब्रह्मखोके निरामये। ब्रह्मा जगाम तजैव सुप्रसन्नन्ध सस्सितः । ३८। पुचं युभाशिषं कृत्वा सुष्टाव चन्द्रशेखरं। शमुञ्च पूजयामास ब्रह्माषमतिथिं तथा। शम्भुं शुभाशिषं कृत्वा ब्रह्मलोकं ययौ विधि: । ३८ । इति श्ीनारदपबराने वानामतसारे प्रथमेकराने नारदोपदेशय्इयं नाम नवमो0्ध्यायः।६।

दशमोऽ्ध्याय:।

शोमुक उवाच । मारदो हि महाभ्नानी देवरषिब्रह्हण: सुतः। सर्व्ववेद्विदां श्रेष्ठो *गरिष्ठञ्व वरिष्ठकः ॥१॥ कयं स नोपटिष्टथ्च ज्ानहीनो महामुनिः । एतन्मां बोधय विभो सन्देहभञ्नं कुरु। २॥

"समकं T.M. गरिकानां M. T.

Digitized by Google

दभमोडध्याय:। ६७

बोबास उवाच। नारदो ब्रह्मणः पुच्रः पराकल्पे बभूव सः। 2सर्व्वञ्ञानं ददौ तस्ै विधाता जगतामपि। ३॥ वेदांख पाठयामास वेदाजनपि सुव्रत। सिद्धविद्यां शिल्पविद्यां योगशाखत्रं पराखकं ।४ ।। भगवानेकदा पुवं कथयामास संसदि। सष्टिं कुरु महाभाग छत्वा दारपरिग्रहं। ५। ब्रह्मषय् वचः सुत्वा कोपरकासलोचनः। उवाच पितरं कोपात् परं छष्छपरायणा: ॥ ई । बोनारद उवाच। सर्व्वेषामपि वन्द्यानां पिता चैव महागुरुः। ज्ञानदात: परो वन्दों न भूतो न भविष्यति ।७॥ स्तनदाची गर्भधाची सेहकर्षी सदाम्बिका। जन्मदातान्दाता खात् स्नेडकर्त्ता पिता सदा ॥८॥ न क्षमौ तौ च पितरी पुचस्य कर्म खगिडतुं। करोति सङ्रूः शिष्य कर्ममूलनिछन्तनं। ८। गुरुख जानोदिरखात् ज्ानं खान्मन्वतन्त्रयोः। तत्तन्वत्रं स च मन्त्रथ्च छष्णभक्तिर्यतो भवेत् ॥१०॥ श्रीछ्ष्णविमुखो भूत्वा विषये यस्य मानसं। विषमत्यमृतं त्यक्ा स च मूढो नराधमः ॥११॥

सवं M.

Digitized by Google

नारदययरामं।

स गुरुः स पिता वन्दाः सा माता स पतिः सुतः। यो ददाति इरौभतिं कर्ममूखनिळन्तनी। १२॥ श्रीकृष्णाभजनं तात सर्व्वमङ्लमङ्गलं। कर्मोपभोगरोगाखामोषवं तच्िर्न्तनं। १३। शहो जगद्विघातुय धर्मशास्तुरियं मतिः। स्वयं मायामोहितय परं श्रष्टं करोति च । १४॥ विष्णुस्वां मोहितं अत्वा युयोज स्ष्ुमीश्वरः। न ददौ स्वात्मभत्निं तां खदास्यं चातिदुर्लभं । १५ । माता ददाति पुचाय मोदकं क्षुव्निवारकं। स च बालो न जानाति कथं भूतष्ध मोदकं ।१६ । बालकं वष्बनं कृत्वा मिष्टं द्रव्यं प्रदाय सः। पिता प्रयाति कार्य्यायें विष्शुना मोडितस्तथा ॥१७ । संसारकूपपतितो विष्ुना प्रेरितो भवान्। न युतनं पतनं तच तदुद्वारमभीसितं ।१८॥ ज्ञानी गुरुथ बलवान् भवाब्धे शिष्यमुद्रेत्। गरुः खयमसिड् दुबलः कथमुह्रेत्॥ १८॥ गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्य्याकार्य्यमजानतः । उत्पथप्रतिपन्नस परित्यागो विधीयते।२० ॥ स गुरु: परमो वैरी यो ददाति झसन्मतिं। तं नमस्कृत्य सत्शिष्यः प्रयाति ज्ानदं गुरुं। २१॥ संसारविषयोन्मत्तो गुरुरार्तः स्वकर्मणि। दु्ष्बलो दुर्वहं भारं ददाति जनकाय च ॥ २२॥

Digitiz Google

६९

नारदस वचः श्रुत्वा कुछ्टः पचमवाच सः। कल्पितः तमसा धाता कोपरकासलोचनः ।२३॥ ब्रझ्मोवाच। जानन्ते भवत भ्रष्टं खीजितो भव पामर। सर्वजातिषु गन्धर्वः कामी सोऽपि भवान् भव ।। २४।। पच्चाशत्कामिनीनान्त स्वयं भर्त्ता भवाचिरात्। तासां वशय सततं स्ोखां क्रीडामगो यथा।॥। २५॥ शुझारभूरो* भव रे शश्वत्सुस्थिरयौवनः। तासां नित्यंयौवनानां सन्दरीखां म्रियो भव । २६। कामबाध्यो भव चिर दिव्यवर्षसइस्त्रकं। निर्जने निर्जने रम्ये वने क्रीडां करिष्यसि। २७॥ तनो वर्षसइस्रान्ते मया शप्तः खकर्मगां। विप्रदासान्तु शूद्रायां जनिष्यसि न संशयः ॥ २८। ततो वैष्णवसंसर्गात् विष्णोरुच्छिष्टभोजनात्। विष्णुमन्तुप्रसादेन *विष्णुमायाविमोडित: । २८। तातस वचनं स्रुत्वा चुकोप नारदो मुनिः। पशाप पितरं शीघ्रं दारुणव्य यथोचितं। ३०॥ अ्पूज्यो भव दुष्ट त्वं त्वन्मन्तोपासक: कुतः। अगम्यागमनेच्छा ते भविष्यति न संभय: ॥ ३१ ॥ नारदख तु शापेन सोऽपूज्यो जगतां विधि: । टृष्टा स्वकन्यारूपच्न पश्चाड्वावितवान् पुरा ।। ३२॥ 'बग्ने T. *मत्पुनो भविता पुनरिति R.

Google

७० नारदयसरानं।

पुनः सदेहं तत्याज भर्त्सितः सनकादिभिः। लज्जितः कामयुत्तत पुनर्ब्रक्मा बभूव सः ॥३३॥ नारदस् नमस्कृत्य पितरं कमलोङ्गवं। विप्रदेशं परित्यञ्य गन्धर्व्वय बभूव सः॥।३४॥ नवयौवनकालेन बलवान्ं मदनोडतः । जहार कन्याः पञ्चशत् बलाच्चिचरथस्य त ॥३५। गान्धर्व्वेण विवाहेन ता उवाह च निर्जने। मूर्च्छी प्रापुथ् ताः कन्या टृष्टा सुन्दरमीशवरं॥ ३६॥ विसस्मरश्च पितरं मातरं आातरं तथा। रेमिरे तेन साई्ट कामुक्य: कामुकेन च । ३७॥ कन्दरे कन्दरे रम्ये रम्ये सुन्दरमन्दिर। शैले शैले सुरहसि कानने कामने तथा॥ ३८॥ पुष्पोद्याने तरूद्याने नदां नदां नदे नदे। सरःश्रेष्ठे सरःश्रेष्ठे वरे चन्द्रसरोवर। ३ट। सुरशस्ापि निकटे सुभद्रख तटे तटे। अगम्ये च महाघोर गन्धमादनग दवरे ॥४०॥ पारिजाततरूणाम्च पष्पितानां मनोहरे। तदन्तरे सुन्दरे चामोदिते पुष्पवायुना । ४१ ॥ मलये निलये रम्ये सुगन्धे चन्दनान्विते। चन्दनो चितसर्व्वाञ्श्चन्दनाल्ेन कामिना । ४२॥ रम्य चम्पकशय्यास चन्दनाक्ासु सस्मिताः । दिवानिशं न जानन्ति कामिना सस्मितेन च । ४३॥

1 Digitized by Google

दशमोऽध्यायः। ७१

विस्यन्दके शूरसेने नन्दने पुष्पभट्रके। सवाहावने कान्यके च रम्यके पारिभट्रके॥ ४४ ॥। 6सुरन्धके गन्धके व सुरन्ध्रे पुराडकेऽपि च। कालशरे पम्चरे च काञ्चीकाच्चनकानने। ४५॥ मधुमाधवमासे च मधुरे मधुकानने। वने कल्पतरूखान्त विश्वकारुकृतस्थले । ४६। रत्नाकराणं निकरे सुन्दरे सुन्दरान्तरे। सुवेले च सुपाश्व च प्रबालाकुरकानने।४७॥ मन्दारे मन्दिरे पूरे गान्धारे व युगन्धरे। वने केलिकदम्वानां केतकीनां मनोहरे॥ ४८॥ माधवीमालतीनाब यूथिकानां वने बने। चम्पकानां पलाशनां कुन्दानां विपिने तथा। ४८। नागेश्वरलवङ्गानामन्तर ललितालये। कुमुदानां पङ्जानां पङ्विले कोमलस्थले ।५ू०॥ 7स्थलपझ्मप्रकाशे च भूमिचम्पककानने। लाङ्लीवां रसालानां पनसानां सुखप्रदे। ५१ ॥ कदलीवदरीणाव श्रीफलानाव्त श्रीयुते। जम्बीराखाक जम्बूनां करख्ननानां तथेव च।। ५२।। कृत्वा विहारं तामिश्च गन्धर्व्वख्चोपवईसः । दिव्यं वर्षसहस्व्व खाश्रमं पुनराययौ॥ ५३॥ 'सुबसने M. T. ०गन्धके च सुरम्येच M. T. 'सचपसमवाशन्त R. T.M.

Digitized by Google i

७२ नारदपचरानं।

सुत्वा विधातुरा ह्वानं पुष्करच्च ययौ पुनः। ददर्श तब ब्रह्मागं रब्नसिंहासनस्थितं। ५४।। देवेन्द्रैख्वापि सिद्धेन्द्रैमुंनीन्द्रै: सनकादिभिः। समाट्टतं सभायान्य रक्षोगन्धर्व्वकिवरः ॥ ५५॥ सुशोभितं यथा चन्द्रं गगसे भगनैः सह। प्रखनाम सभामध्ये ताभि: साहें जगदिधिं। ५ू६।। महेशन्म गणेश्त धनेशं शेषमीशरं। धर्म धन्वन्तरिं स्कन्दं सूर्य्यसोमहुताशनं ।५७। उपेन्द्रेन्द्रं विश्वकायं वरुयां पवनं स्मरं। यममष्टौ वसून् रुद्रान् जयन्तं नलकूवरं॥५८॥ सर्ववान् देवान् नमस्कृत्य ननाम मुनिपुत्रवं। अगस्तम्त पुलस्यष्न पलहष्य प्रचेतसं । ५ू८। सव्वश्रेष्ठं वगिष्ठष्त दक्षण कईमं तथा। सनकष्म सनन्दन्य तृतीयञ्द सनातनं॥ ६० । सनत्कमारं योगीशं ज्ञानिनाव्त गुरोर्गुरं। वोदं पन्पशिखं पह्कं भगुमङ्जिरसं तथा ॥ ६१। आसुरिं कपिलं कौत्सं कतुं नाराययं नरं। मरीचिं कश्यपं करं व्यासं दुर्व्वाससं कविं । ६२॥ वृहस्पतिन् च्यवनं मार्कपडेयम्प लोमशं। वाल्मीकिं परशुरामन्त सम्बर्त्तन्त विभाएडकं ।। ई३।

श्म वा M. T.

Digitized by Google

दश्मोऽय्याय: । ७३

देवलब्न वामदेवमष्यशकं पराशरं। एतान् सर्व्वान् नमस्कृत्य तस्थौ स पुरतो विधे:॥६४ ॥ तुष्टाव सर्व्वान् देवांख मुनीन्द्रांश्च तथैव च। तमुवाच सभामध्ये विधाता जगतामपि। सस्मितः सुप्रसव्नक्च गन्धर्व्वमुपवईयां।। ६५। प्रस्मोबाच । श्रीकण्पारससंगीतं वीषाध्वनिसमन्चितं। कुरु वत्साधनापैव शुखवन्तु मुनयःसुराः ॥ ६ई॥ गोपीनां वस्वदरयं परं रासमहत्सोवं। ताभि: साईव जलक्रीडां हरेबुतीर्त्तनं कुरु। ६७॥ कष्णासंकीर्तनं तूमें पुनाति श्रतिमाचतः । श्रोतारण् प्रवक्कारं पुरुषैः सप्तभि: सह ॥ ६८॥ यपैष प्रभवेदत्स तन्नामगुखकीर्त्तनं। तच सव्वासि तीर्थानि परायानि मङ्गलानि च ।।,र्ईट । तत्कीर्त्तनध्वनिं स्ुत्वा सर्व्वाणि पातकानि च। दूरादेव पलायन्ते वैनतेयमिवोरगाः॥ ७0॥ तहिनं सफलं धन्यं यशस्यं सर्व्वमङ्गलं। श्रीकृष्णकीरत्तनं यच तचैव नायुषी व्यय: । ७१ । संकीर्त्तनध्वनिं त्ुत्वा ये च वृत्यन्ति वैष्णवा:। तेषां पादरजःस्पर्शात् सद्य:पूता वसुन्धरा। ७२।

*विनादितं T.M.

Digitized by Google

७४ नारदपबरानं।

तत्कीत्तनं भवेद्यव कष्पस्य परमातमनः । स्थानं तज्च भवेत्तीयं मतानां तब मुक्िदं। ७३। नाच पापानि तिष्ठन्ति पुरायानि सुस्थिरासि च। तपस्विनाथ व्रतिनां वतानां तपसां स्थलं। ७४। वर्त्तते पापिनां देडे पापानि चिविधानि च। महापापोपपापातिपापान्येव स्सृतानि च ।। ७५॥ इन्ता यो विप्रभिस्ूखां यतीनां ब्रह्मचारियां। स्त्रीखाम वैष्णवानाव्म स महापातकी स्ृतः।७६।

विश्वासघाती विड्भोजी स एव छुपपातकी॥७७॥ अगम्यागामिनो ये च सुरविग्रसहारिसः। अतिपातकिनखैते वेदविद्गि: प्रकीर्ततिताः।७८। कृष्णासंकी तंनध्यानात्तनमन्वग्रइणादद्यो । मुच्यन्ते पातकैस्तेस्ते पापिनस्त्रिविधा: स्मृताः।७६। तपोयन्तकृती पूतस्तीर्थ1०स्नातव्रती तथा। भिच्चुर्यती ब्रह्मचारी वासप्रस्थञ्थ तापसः ।८० । पविचः परमो वद्िः सुपविचं जलं तथा। एते सव्व वैष्खवानां कलां नाईन्ति षोडशी। ८१। विष्णुपादोदकोच्छिष्टं भुञ्ज्जते ये च नित्यशः । पश्यन्ति च शिलाचमां पूजां कुव्वन्ति नित्यशः । ८२।

1 तोर्थंखायी R.

Digitized by Google

दभ्मोऽध्याय:। ७५

जीवन्मुकाश् ते धन्या इरिदासाय भारते। पदे पदेऽखमेधस्य प्राप्रुवन्ति फलं भ्रुवं । ८३। नद्ि तेषां पराभूता: पुरायवन्तो जगचये। तेषाब्च पादरजसा तीथें पूतं तथा धरा॥। ८४। नेषाच्त दर्शनं स्पशं वाञ्क्कन्ति मुनयः सुराः । पुरुषाखं सहस्रच्त पूतं तज्जन्ममाचतः ॥८५ । इत्युक्ा जगतां धाता तब तूष्णी बभुव सः। आ्श्थर्यं मेनिरे श्रुत्वा देवाक्च मुनयस्तथा ॥ ८६॥ एतस्मिन्नन्तरे तच विद्याधर्य्यः समागताः। गन्धर्व्वाक्चापि विविधा "नन्दतुः किनरा जगः ॥८७। रभ्षोववशी घृताची च मेनका च तिलोत्तमा। सधामुखी पूर्गाचित्ती मोहनी कलिका तथा ॥ ८ट॥ चम्पावती चन्द्रमुखी पझमा पद्ममुखीति च। एताञ्चान्याक्च 12बहाथ खखत्सस्थिर यौवनाः ॥८ू६ ॥

ईषडवास्याः प्रसन्नास्याः कामार्त्ताञ्च समाययुः ॥८०॥ 13वेदभा मूर्ततिमन्तञ् वेदाश्चत्वार एव च। ब्राह्मणा भिक्षवः सिद्धा यतयो ब्रह्मचारिखः ।। ८१। समाययुस्तथा मन्दा दैवभाः स्तुतिपाठकाः। लच्ी सरस्वती दुर्गा साविची रोहिणी रतिः।। ८२। *नर्सकाख नटोत्यला: R. 12 बहव: T. M. 1वेदाङ्गा इति R. M.

Digitized by Google i

७६ नारदपचरामं। तुलसी प्रथिवी गज्ा खाडा व यमुना तथा। वारगी मनसेन्द्राखी ताः सर्व्वा देवयोषितः ।८३।। मुनिपललाय गन्धर्व्यो हर्षयुक्ता: समाययुः। भदो महोत्सवं द्रषटुं परमानन्दमानसा: । विचिषाज्त म्रह्मसभां पुष्करं तीर्थमाययुः॥८४॥ इति श्ीनारदपसराने मानामतसारे प्रथमेवराने मशोलवारम्भो नाम दशमोऽध्याय:। १०।

एकादशोऽध्यायः।

बोवास उवाच। अथ गन्धर्व्वराजस्तु भगवानान्नया विधे:। सङ्गीतम्त जगौ तन छष्णरासमहोत्सवं।१। सुषमं तालमानश्न 'सृतानं मधुरं श्रुतं। वीगामृद्ङ्गमुरुजयुत्तं ध्वनिसमन्वितं ॥२। रागिशीयकरागेय समयोक्रेन सन्दरं। माधुय्यें मुर्छनायुतं मनसो इर्षकारगं। ३॥ विचिवं व्ृत्यरुचिरं रूपवेशमनुत्तमं। लोकानुरागवीजञ्त नाय्योपयक्इस्तकं ।४ ॥

झतामां T. M.

Digitized by Google

७७

डट्टा सुत्वा सुरा: सव्व मुनयः सर्व्वयोषितः । मूच्छीं प्रापुथ्य सइसा चेतनाञ्त पुनः पुनः ।५ू। गोपीनां वस्त्हरयां गोपीगसविलापनं। ताभ्यो वस्त्रप्रदानव्त सम्मानं वरदानकं॥ ६।

महेन्द्रदर्पपूजादिभञ्जनं शैलपूजनं ।७। पुनश शुश्तुवुः सर्व्वें श्रीदृन्दावनवर्णानं। सम्पापुथ्च पुनर्मूच्छां पुनः प्रापुञ्च चेतनां।८॥ तस्मै ददौ पुरो ब्रक्मा वद्िशुद्धांशुकं परं। परं शुभाशीर्व्वचनं यत्तन्मानसवाञ्छ्ितं2॥। ८ । अमूल्यरत्ननिर्म्मागं चारुकुएड लयुग्मकं। मखीन्द्रसारमुकुटं परं रत्नाङ्गुरीयकं ॥ १० ॥ सुगन्धि चन्दनं पुष्पं सवपादरेशुमीभ्सितं। भमूल्यरत्न तिलकं रक्नभूषसमु्वलं ॥ ११ ॥ प्रत्येकं वस्तु रुचिरं तद्योषिङ्गाश्त संददौ। विश्वकर्मा च निर्मायमगि भूषसमुत्तमं । १२ । प्रत्येकं शङ्गसिन्दूरं कस्तूरीयुत्त्चन्दनं। सकर्पूरष्ज ताम्बुलं रत्नेन्द्रसारदर्पगं ॥ १३॥ मखिनिर्मारमञ्जीर खेतचामरशोभनं। मनोयायि रथं दिव्यं ईशवरेछाविनिर्मितं॥१४॥

रञ्चिवं T.M. 3 सनसोति R.

Digitize Google

16 नारदपचरानं।

मुकतामाशिक्य होरेन्द्रैर्मशीन्ट्रैय परिष्कृतं। सद्रत्नमालाजालैथ खेतचामरदर्पयैः ॥१५॥ सुशोभितञ्त परितो लचैः सुन्दरमन्दिरैः। मणिमाषिका हीराव्ं सद्रतकलसोळ्वलं। १ ६ । सहस्रचक्रसंसक्कं योजनायतसम्मितं। धनुर्लक्षोच्ितव्तैव सहस्राशवेन योजितं॥ १७। एतदेव ददौ ब्रह्मा ग्रहष्टस्ुष्ट एव च। अम्भुस्ष्टो ददौ हष्टो इरिभतिन्त निखलां ।१८।। ज्ानमाध्यात्मिकव्दैव योग्ञानं सुदुर्लभं। नानाजनास्मृतिच्जानं नैपुएं सर्व्वसिद्धिष । १८ ॥ इरेचर्चाविधानन्त स्तवनं पूजनं तथा। माणिकहीराहारन् रत्नलचं सुदुर्लभं॥२०॥ नागहारं ददौ शेषो नागेन्द्रमौलिमएडनं। नागकन्याशतञ्तैव वरभूषगाभूषितं। २१ । नागेभ्यश्चाभयं नित्यं हिंसजन्तुभ्य एव च। नपालयगतिन्नानं सर्व्वलोकविलोकनं ॥ २२॥ निर्विघ्नत्वं ददौ तस्मै विघ्राजश्च संसदि। सुदुर्लभं पादपझयुग्मरेणुमभोभितं॥ २३॥ अमूत्यन्न निरुपमं ग्रीष्मसूर्य्यप्रभोपमं। मखिराजं सुदीप्ष्व चिषु लोकेष दुर्लभं॥ २४ ॥

*निर्म्मलां P. 1० नागालंयेति R. -

Digitized by Google

७९

स्व्वच विजयब्ैव वाञ्कितं निर्मलं यशः। सङ्गीतविद्याविज्ञानं तबतैपुएयं मनोरमं । २५। लचस्वरां धनेशश्च दासानाष्व शतं शतं। धर्मकीर्ततिमयीं मालां 'स्कन्दो घैयें ददी तथा ॥२६। विषजीर्णापहरणं ददौ धन्वन्तरिर्मनुं। सूर्य्य: स्यमन्तकमिं स्वर्सभाराष्टकप्रसं॥२७॥ चन्द्र: श्ेताशवरत्नन्न घ्यमूल्यमुत्तमं ददौ। वह्िशुद्धांशुकयगं ददौ वह्िय्व संसदि। २८। उपेन्द्रो रत्नकोटिष्स तदेवेन्द्रो ददी पुरा। वीणाशिल्यं विश्वकर्मा वरुषश्च मसिसजं। २८। सरः शुद्गारनैपुएयं वीर्व्यस्तक्नमेव च। कामसन्दीपनं ज्ानं कामिनीप्रेममूर्ईनं।। ३० ॥ कामिनीवशगं शिल्यं रतितरवं ददौ तथा। पापदाइनमन्त्रञ्त रत्नछचं समीरयः ॥३१॥ यमञ्च धर्मतत्त्वञ्त्7 नरकचासकारयं। वसवश्च वसून् दिव्यान् रुद्रस्तरभ्योऽभयं ददौ ॥ ३२॥ मधुपाचं सुधापाचं जयन्तो नलकूवरः। शुरपुष्पं शुक्कधान्यं पादरेणुमभीभितं ॥३२॥ मनोभिरामं मुनयो ददौ तस्मै शुभाशिषं। लच्ीश्च परमैश्वव्यं भारती हारमुत्तमं।। ३४ ।

खन्दः शैययमिति P. 1 रत्रस् M.

Digitized by Google

to नारदयचरानं।

रत्नमालां ददी दुर्गा सर्व्वचाभयमीप्ितं। तत्पतीभ्यय रत्नानि सिन्दूराभरणानि च । ३५॥ क्रीडापझं रोहिसी व रतिः सद्रतदपणें। तुलसी चातुलं माल्यं दिव्यं वसु वसुन्धरा। ३६।। गङ्गा च विपुलं पुरयं स्वाद्ा सद्रत्पासकं। यमुना जलजं पद्ममम्ज्ानं सार्व्वकालिकं। ३७॥ वारुणीं वारुणी तष्टा रत्नपाचं शची ददौ। मनसा प्रददौ तस्मै नागानां मौलिमएडनं ।। ३८। गन्धर्व्वाय्यापि तत्पताः खशिल्यं प्रद्दुस्तथा। परमानन्दयुक्राय मुनिपत्रा: शुभाशिषं ॥३६॥ इति श्रीनारदपसराने बानामतसारे प्रथमेकराने महोत्वदभनं नाम एकादभोऽध्याय: ।११।

बादभोऽध्यायः।

भुक उवाच। महोत्सवे सुनिष्पने दानसोत्तरकालतः । किं बभव रहस्यच्न तन्मां व्याख्थातुमईसि। १॥ घोवास उवाच। संप्राप्य दानं देवानां गन्धव्वख्चोपवईयः। तेषाच्च पुरतो भत्ता विदयामास वै तदा ॥ २ ॥ 'विदायक चकार स इति P.R.

Google

दादभोऽध्याय:। t9 सुत्वा तद्चनं ब्रह्मा तमवाच च संसदि। शम्भुनाच 2समालोच्य विधाता जगतामपि। ३ । बसोवाच । मथुरागमनच्चैव सष्पसय परमात्मनः। विलापं गोपगोपीनां आवयास्सांख साम्प्रतं।४।। महोत्सवं कुर पुनः शखन्तु मुनयः सुराः। गायन्तु ताख् संगीतं वृत्यनवसरसां गणा: ॥ ५ ॥ ब्रह्मणञ्च वच: स्रुत्वा नन्तुखामरोगया:। चक्रस्ता: सरसं गीतं विद्याचर्य्यय संसदि । ई। 3मायिनाज्ैव प्रवरो गन्धव्वक्चोपवईयः। जगौ *सन्धानभावेन मथुरागमनं इरेः।७॥ विलापं 'गोकुलस्थानां शृत्वा विप्राः सुरादयः । मूच्छीं प्रापुञ्च रुरुदुर्ददुर्हानं पुनः पुनः ॥८॥ गोपीनां विरहालापैमुच्छिंतथ्चोपवईसः। विखरेस वितानाश्तु तालभग्गो बभूव इ॥८। तत्तालभङ्रं विज्ञाय देवाच्च मुनयस्था। चुकुपुः सइसा सर्व्वे निर्गतास्तन्मुखाम्यः ॥१०॥ तहृद्ा सइसा भीतो गन्ध्व्वखोपवईः। सरार कृष्णं स्वाभीष्टं परमात्मानमीश्वरं।११ ॥

सव्वेवाच्च समालोकध पाठान्तर'। सन्धानतालेनेति R. 5गायनानाख्ेति R. 5गोपगोपोनामिति R. 6 ज्ञानमिति P. 10

Digitized by Google.

t२ नारदपचरानं। ददर्श स्मृतिमाचेख तत्तेजो नभसि स्थितं। स्भ्भिता देवता: सर्व्वाश्चिषपुस्तलका यथा ॥ १२ ॥ स्त्म्भिता वह्य: सर्व्वे मुनयय विजुश्भिताः। हरिसृतिख्चाभयदा शुभदा विघ्रनाशिनी। १३। दहशुर्द्वता: सर्व्वा मुनयञ्चापि योषितः । गन्धर्ववाञ्च तथैवान्ये तेजो हश्यं सुखप्रदं । १४ ॥ परं कुष्झटिकाकारं कोटीन्दकिरखप्रभं। योजनायतविस्तीसें सुस्िग्धं सुमनोहरं॥ १५। तत्तेजोऽभ्यन्तरे सव्वें दद्दशूरथमुत्तमं। गव्यूतिमानं विस्तरीगीं धनुष्फोटिसमृच्ितं। १६ । खेताशानान्त चक्राणं सहस्रेष समाटतं।

नानाचिचविचिचावं मनोयायि मनोहरं।

रत्नदर्परालचैश्च चिलनैः खेतचामरैः। वह्धिशुद्दांशुकानान्त चिलच्ैः परिशोभितं॥ १८॥ चिकोटिभिन्च ज्वलितं क्रीडासुन्दरमन्दिरैः। पारिजातप्रसूनानां मन्दाराखां मनोइरैः ।२०॥ मालाजालैस्लक्षे् मालतीनाश्न मणिडितं। एवभ्भूतं रथं दृष्टा दद्शुस्ते तदन्तरे। २१। मध्यकोछ्ठाभ्यन्तरे च किशोरं श्यामसुन्दरं। वह्िशुद्दांशुकेनैव पीतवोन शोभितं ।।२२॥

Digitized by Google

t३

रत्नकुएडलयुग्मेन गएडस्थल7 समुळ्वलं।२३॥ ईूषद्वास्यप्रसन्नाएं नित्योपास्यं सरासुरैः। चन्दनोक्षितसर्व्वाङ्गं मालतीमाल्यमसिडतं।। २४। मखिना कौस्तुभेन्द्रेस गएडस्थलविभूषितं। परं प्रधानं परमं परमात्मानमीशरं। २५। स्तुतं ब्रह्मेशशेषैय राधावक्षःस्थलस्थितं। वेदानिर्व्वचनीयश्व स्वेच्छामयमनीशरं। २६। नित्यं सत्यं निर्गुबन्त ज्योतीरूपं सनातनं। प्रकृते: परमीशानं भक्रानुग्रहकातरं।२७। कोटिकन्दर्पलावसय लीलाधाममनोइरं। मयूरपुच्छचूडष्प वरं वंभीधरं परं।।२८। दृद्टा तमङ्गुतं रूपं तुष्टाव कमलोद्गवः । गणेशः शेष: शमुख् तदन्ये मुनयः सुराः ।२८। व्रस्ोवाच। परं ब्रह्म परं धाम परमात्मानमीखरं। वन्दे वन्दान सव्वेषां सर्व्वकारसकारयं॥ ३०॥ सव्वश्वरं सर्व्वरूयं सर्व्वाद्यं सङ्िरीडितं। . वेदावेद्यन् विद्वद्गिनं टृष्टं 'स्वम्नगोचरे । ३१ ॥

'विभूषितमिति P. 8 विभूवितं T. भुतिमोचरे इति R.

Digitized by Google

tg नारदयचरानं।

मोमदादेब उवाच। सिद्धस्वरूपं सिद्धायं सिद्धवीजं सनातनं। प्रसिद्धं सिद्धिदं शान्तं सिद्धानाज्यर गुरोगुरं। ३२। वन्दे वन्दन् महतां परात्परतरं विभुं। खात्मारामं पूर्णाकामं भक्तानुग्रह्कातरं। ३३। भक्नप्रियन्म भक्नेशं स्वभत्तिदास्यद परं। . स्वपदप्रदमेकष्द दातारं सर्व्वसम्पदां॥३४ ॥ बनन्त उवाच। वक्राणाम्त सहस्रेष किं वा स्नौमि 'श्ुतिस्वतं। कोटिभि: कोटिभिर्वकैः को वा स्तोतं क्षमः प्रभो॥३५॥ किमु स्तोष्यति शममुख पञ्नव क्रगा वाञ्कितं। कर्त्ता चतुर्सी वेदानां किं स्ोष्यति चतुर्मुखः ॥३६॥ षड्वको गजवकच देवास मुनयोडपि वा। वेदा वा किं वेदविदः स्तुवन्ति प्रकृतेः परं॥३७॥ वेदानिर्व्वचनीयञ्त् वेदा निर्व्वक्कमक्षमाः। वेदविच्ातवाकयेन विद्वांसः किं स्तुवन्ति तं॥ ३८। योगबेश उवाच। मूर्खो वर्दत विष्शाय बुधो वदति विष्णावे। नम दत्येवमर्थन्त इयोरेव समं फलं । ३८।। यस्मै दत्तम् यजज्ञानं जानदाता इरि: स्वयं।

10 बेदाका इति T.

Google

t4 प्ानेन तेन स स्न्ौति भावग्राही जनाहंनः ।४०॥ एकवकोऽनेकवक्रो मूर्खो विद्ान् स्वकरमखा। भधजी च धनी वापि सपचो वाप्यपुचक: । ४१ ॥ कर्मणां परमीशम्न स्तोतं को वाप्यनुत्तमं। यथाशक्कि स्तुति: पूजा वन्दनं सरगां हरः । ४२ ॥ संकीर्त्तनञ्व भजनं जपनं बुद्यनुक्रमं। कुर्ष्वन्ति सन्तोऽसन्तव सन्ततं परमात्मनः ।४३। कार्निनेय उवाच। सर्व्वान्तरात्मा भगवान् ज्ञानञन सव्वजीविनां। भानानुरूपं स्तवनं सन्तो नैवहसन्ति तं॥ ४४॥ भवेष चिविधो लोकोऽप्युत्तमो मध्यमोऽधमः । सर्व्वे स्वकर्मवभगा निषेक: केन वार्य्यते॥४५॥ सर्व्वेश्वरण्न संवीच्य सर्व्वो वदति मत्मभुं। मदीश्वरस्य समता सव्वेष किङ्करेष च ॥ ४६॥ भजन्ति केचित् शुद्दान्तं परमात्मानमीशर। केचित्तदंभमंशाशं प्राम्ुवन्ति क्रमेया तं । ४७। धर्म्म उवाच ।. अहं साक्षी च सव्वेषां विधिना निर्मितः पुरा। विधातुय विधाता त्वं सर्वेश्वर नमोडस् ते ॥४८॥ देवा ऊचु:। यं स्त्रोतमसमर्थन् सहस्राय: स्यं विधि:। ज्ञानाधिदेव: प्रममुख तं स्नोतं किं वयं क्षमः।४६।

i Digitized by Google

t ६ नारदपचरानं।

बेदा ऊच:। किं जानीमो वयं के वाप्यनन्तेशस्य यो गुरुः। वयं वेदास्वमस्माकं कारणास्यापि कारक: । ५० ! मुनय ऊचु:। यदि वेदा न जानन्ति माहात्मंत परमात्मनः। "न जानीमस्तव गुखां वेदानुसारिखो वयं । ५१। सरखत्युवाच । विद्याधिदेवताइञ्ज वेदा विद्याधिदेवकाः । वेदाधिदेवो धाता व तदीर्श स्त्ोमि किं प्रभो। ५२॥ पद्मोवाच। यत्पादपद्मं पद्मेशः शेषाञ्चान्ये सुरास्तथा। ध्यायन्ते मुनयो देवा ध्याये तं प्रकृते: परं ।५३। साविच्युवाच। साविची वेदमाताइं वेदानां जनको विधिः। त्वामेव धन्ते धातारं नमामि विगुखात् परं।५४ ॥ खीपाव्वंत्युवाच । तव वक्षसि राधाहं रासे उन्दावने वने। महालक्षीख् वेकुरे पादपझ्मार्ञने रता॥ ५५ । खेतद्दीपे सिन्धुकन्या विष्णोरुरसि भूतले। ब्रह्मलोके च ब्रह्माणी वेदमाता च भारती।५६॥

" किं जानोम इति P.R.

Digitized by Google

हादश्रोऽध्यायः । t9

तवान्नया च देवानामाविर्भूता व तेजसि। निइत्य दैत्यान् देवारीन दत्वा राज्यं सुराय य । ५७ । तत्पश्चाहक्षकन्याइमधुना पार्व्वती हरे। तवाज्या हरक्रोडे तवङ्नका प्रतिजनमनि॥५८॥ नारायखप्रिया शश्चत्तेन नारायणी ख्रुतौ। विष्णोरइं पराशकिर्व्विष्णुमाया च वैष्णवी। ५ूट । अनन्तकोटि ब्रह्माएडं मया सम्मोहितं सदा। विदुषां रसनाग्रे च प्रत्यचं हि सरस्वती ॥ ६० ॥ महाविष्णोस माताई विश्वानि यस लोमसु। रासेश्वरी च सर्व्वाद्या सर्वशक्रि सरूपिणी। ६१॥ तद्रासे12धारगाद्राधा विद्वद्ग: परिकीर्तिता। परमानन्दपादाजं वन्दे सानन्दपूर्वकं।। ६२॥ यत्पादपद्मं ध्यायन्ते परमानन्दकारयं। पाझपद्ेशशेषाद्या मुनयो मनवः सुराः ॥६३॥ योगिन: सन्ततं सन्तः सिद्धान्च वैष्णवास्तथा। अ्रनुग्रहं कुरु विभो बुद्धिरशत्रिरहं तव ॥ ६४ । इूति सर्वकृतं स्त्ोचं यः पठेत् संयतः शुचिः । दडैव च सुखं भुंके यात्यन्ते श्रीहरे: पदं ॥ ६५ । निषत्तेषु च देवेषु देवीषु मुनिपुद्गवे। उपवर्हसगन्धर्वः स्तुतिं कतुं समुद्यतः ॥६६।।

"धारमादित्यस्य सथाने राधनादिति सम्भवितुमदृति।

Digitized by Google L

tt नारदयबरानं।

गन्धव्य उवाच। वन्दे नवघनश्यामं पीतकौषेयवाससं। सानन्दं सुन्दरं शुद्ं श्ररीकृष्णं प्ररते: परं। ६७॥ राधेशं राधिकाप्राखवल्मभं वह्लवीसुतं। राधासेवितपादाजं राधावक्षःस्थलस्थितं ॥ ई८। राधानुगं राधिकेष्टं राधापहवतमानसं। राधाधारं भवाधारं सर्वाधारं नमामि तं ॥ ६ट ।. राधाहृत्यप्रमध्ये च वसन्तं सन्ततं शुभं। राधासहचरं शश्वत् राधाज्ञापरिपालकं । ७0॥ ध्यायन्ते योगिनो योगात् सिद्दाः सिद्ेश्वराञ्च यं। तं ध्याये सततं शुद्धं भगवन्तं सतातनं।। ७१ ।। सेवन्ते सन्ततं सन्तो ब्रह्मेशशेषसंचकाः। 15सेवन्ते निर्गमं ब्रह्म भगवन्तं सनातनं । ७२॥ निर्लिप्तन्व निरीहञच परमात्मानमीश्वरं। नित्यं सत्यञ्न परमं भगवन्तं सनातनं।। ७३। 2यं दृष्टेरादिभू तञन सर्ववीजं परात्यरं। योगिनस्तं प्रपद्यन्ते भगवन्तं सनातनं।।७४ ।। वीजं नानावताराखां सर्वकारयाकारखं। वेदावेद्यं वेदवीजं वेदकारसकारयां।। ७५। योगिनस्तं प्रपद्यन्ते भगवन्तं सनातनं। 13 सवरं T. "सेवेहं T. 15 संदछे: T.

Digitized by Google

द्वत्येवमुन्का गन्धर्वः पपात घरखीतले।। ७६ ।। ननाम दएडवड्ूमी देवटेवं परात्परं। दूति तेन कृतं स्तोनं यः पठेत् प्रयतः शुविः। ७७। दूहैव जीवन्मकश्च परे याति पराङ्गतिं। हरिभतिं हरेर्दास्यं गोलोके व निरामयः ॥ पार्षदप्रवरत्वञ्न लभते नाम संशयः ।७८। इति मोनारदपपराने म्ानामतसारे प्रथमेवराने गन्ववंज्चतखोनं नाम बादभोडधयाय: ।१२।

जयोदशेडध्याय:।

मीमव उवाच। स्नोचान्तरे च काले च किं रहसं बभूव ह। तन्मे कथय भद्रन्ते भगवन् भगवडच: ॥ १॥ भोबास उवाच। स्तोचान्तरे व काले च गन्धर्वखचोपवईसः। उवाच ब्रह्मसदसि भगवन्तं सनातनं ।२ । सव्वेदवैरहं शप्रयाधुना देवहेतुना। देवानामग्तिपुञ्जञ प्रदीप्तथ्त सुमेरुवत् ।३। अ्रधुना च त्वयि गते भस्मसान्मां करिष्यति। अतो रक्ष जगन्नाय मां समुडर्सुमईसि॥ ४ ॥ त्वदंभशूकरसैव धरोह्ार: कृतः पुरा। ठ

Digitized by Google

९० नारदपसरानं।

हिरगयास्यं महादैत्यं निहत्य चावलीखया । ५। पादपद्मार्ज्चितपदे पद्मे ते भरखागतं। मामनाथं भयाक्रान्तं रक्ष रक्ष सुरानलात् । ई। गन्धर्वस्य वच: श्रुत्वा प्रइस्य जगदीश्रः। उवाच सचचया वाचा ब्रह्मेशो ब्रह्मसंसदि ॥७॥ त्रीभगवानुवाच। गन्धर्वराज प्रवर स्थिरो भव भयं त्यज। शुभाश्रयस्य भक्तस्य भयं किन्ते मयि स्थिते ॥८॥ सर्वेम्योऽपि भयं नास्ति मङ्गक्तानामकर्मखां। जन्ममत्युजराव्याधिभयं तेषां न विद्यते॥८। मन्मन्त्रोपासकखैव सवतन्त्रोनित्यविग्रहः। पुनर्न विद्यते जन्म मन्त्रग्रहणमाचतः ।१०॥ नास्ति कालाङ्गयं तस न निषेकाद्विधेरपि। मन्त्रग्रइसमाचेस मुच्यते सर्वकर्मरः ॥११॥ मन्मन्त्रो हि दहेत्यापं कोटिजन्मकृतन् यत्। सुदीप्तो ज्वलद्ग्निश्च तृपुञ्जं दद्देद्यथा ॥ १२ ।

तेषां पापानि वेपन्ते कोटिजन्मऊतानि च। १३॥ यमस्तनामलिखनं दूरीभूतं करोति च। अन्ते दास्यञ्न लभते गत्वा गोलोकमत्तमं॥ १४॥ यावदायर्भ्रमेत् तावत् स्वतन्त्रो मत्तकुञ्जरः । ततः पापाः पलायन्ते वेनतेयादिवोरगाः ॥१५॥

Digitized by Google

९१

तेषाञ्च पादरजसा सद्यः पूता वसन्धरा। पनाति सर्वतीर्थानि दूरतो दर्शनादपि॥१६॥ पूतश्च पवनो वद्िर्जलञ्न तुलसीदलं। पूतान्येव हि तीर्थानि गझ्जादीनि च गायन।। १७।। पूता सुशीला धर्मिष्ठा सवता स्त्री पतिव्रता। मन्मन्त्रोपासकाशेव तभ्यः पूतोत्तमाः सदा ॥१८॥ मन्मन्त्रोपासकानाञत तीथस्न्नानं व्रतं सत। आहं दानं पूजनञत यथा चर्व्वितचर्वनं ॥ १८॥ भत्ना तीर्थानि पूतानि स्वतः पूतो हि वेष्वः । 2तत्तन्व्रञव तथा दानमलं श्राइञ्त निष्फलं। २०॥ श्रइस्य सम्प्रदानञ्व कर्तुथ्च पुरुषनयं। पुरुषाणं शतं मुल्तं को भुंक्े श्रद्वस्तु च। २१ । केचिदेवं वदन्तीति पितृलोकार्थमेव च। तड्िरुड्ञ्त ते तुष्टा मन्त्रग्रइ्समाचतः । २२। तेषां शुभाभ्िषं कर्म नैव भोगाय कल्पते। देवान्नप्रभवेद्ृत्स सिद्धधान्ये यथाङ्कर: ।२३॥ साक्षात्करोति तेषाशत कर्ममूलनिर्न्तनं। मन्मन्त्रोपासकादन्ये कर्मभोगञय भुन्जते। २४। मया स्वयं प्रदत्तत्च स्वमन्त्र: पुरुषाय च। पर द्वाराड्गाइयित्वा भतनं मुतं करोम्यइं॥ २५ । भक्कादिति R. भक्का इति P. तड्तक्चेति P. *साव्ालरोमि R. T.

Digitized by Google

९२ नारदमबरानं।

मया प्रदत्तमन्तञ्च पुरा मत्युञ्प्रयस्तथा। मत्युन्पयाय गोलोके शुङ्सच्वगखाय च । २६। पुनः सनत्कुमाराय धर्माय ब्रह्मखे तथा। कपिलाय च शेषाय गगेशाय महामते। २७॥ नारायणरषये चैव धर्मपुषाय धीमते। पुनर्महाविष्णावे च विश्वानि यस्य लोमसु । २८॥ कालाधिष्ठावृदेवाय तस्मै सर्वान्तकाय च। उपेन्द्राय च कामाय मृगवेऽङ्रिरसे तथा ॥२८॥ सरस्वत्यै च पझ्मायै राधाये विरजातटे। साविच्चै विष्णामायायै पार्षदेभ्यय पुथ्क ।। ३०॥ तुभ्यं न दत्तो मन्त्रोऽय श्रूयतां तन्नििमित्तकं। जनिष्यसि शूद्रयोनी ब्रह्मखो वाक्यपालनात्॥ ३१। दूत्येवं कथितं सरवें गच्छ वत्स यथा सुखं। दादशाब्दान्तर भूद्रयोनौ देवाज्जनिष्यसि । ३२॥ पञ्चवर्षाभ्यन्तरे घ मन्मचं प्राप्य विप्रतः । दशाब्दान्ते वपुस्यका ब्रह्मपुत्रो भविष्यसि॥३२। मन्मन्तं पुनरवेति शम्भुवक्राह्मभिष्यसि। इत्येवमुक्का सर्व्वात्मा तचैवान्तरघीयत॥ ३४॥ गन्धव्वः प्रययौ तस्माद्योषिद्नि: सह पच्चक । इत्येवं कथितं सवें पूर्वटत्तान्तमेव च।। ३५। इति श्रीनारदपबराजे म्ानामतसारे प्रथमेकराने गन्ववंमोच्यं नाम

Digitized by Google

९३

चतुषभोऽध्यायः।

भोमुष उवाच। प्रयाते राधिकानाथे गोलोकञ्त निरामयं। बभूव किं रहस्यञ्न गते गन्धर्वपुङ्गवे ॥ १ ॥ शीव्यास उवाच। सर्वे देवाख मनुयः प्रयाते परमात्मनि। सर्वे बभूवस्ते तृष्णी वयांसीव दिनात्यये । २। उवाच शम्मुर्ब्रह्मारं नोतिसारविशारदं। ज्ानाधिदेवो भगवान् परिखामसुखं वचः ॥३॥ श्रीमहादेव उवाच । रक्षिता यस्य भगवान् कल्याणां तस्य सन्ततं। सयस्य विघ्कर्त्ता च रक्षितुं तञ्न्न क: क्षमः ॥४। स्मृतिमाचेख निर्विध्रा ये च छष्णापरायणा:। विघ्नं कर्भु के समर्थास्तेषाष्य मुनयः सुराः ॥५॥ कोपासीनां स्थलं कुच स्तम्भितानाञ्न साम्प्रतं। देवानाम्म मुनीनान्न चसोनैवेश्वरेच्छया ॥ ६॥ यदि तिष्ठन्ति भूमी च दग्धशस्या वसुन्धरा। *जले यदि ततस्तप्तं नष्टास्ते जलजन्तवः ।७।

अचे याँद च तत् सुपमति P.

Digitized by Google

. ९४ नारदपसरान्ं।

स्थले ददन्ति लोकांथ रक्षांय प्रलयासयः । विधानं कर्तुसुचितमेषाक्य जगतां विधे॥ ८ ॥ त्वमेव धाता जगतां पिता च विष्शुरीशरः। कालागिरुद्रः संहर्त्ता नेदानी प्रलयचमः ॥८ । एते विषयिणः सर्वे कष्णस्य परमात्मनः । आ्ान्नावहाख सततं दिक्णलान्च दिगीखवराः ॥१०॥ तस्ैवाच्ावडो धर्मः सांची च कर्मषा नृणां। स्रमन्ति विषये शश्वन्मोहिता मायया हर: ॥११ ॥ भ्रहं न पाता न स्ष्ा न संहर्ता च जीविनां। निर्लिप्तोऽइं तपस्वी च हरेराराधनोनमुखः ॥१२॥ संहारविषयं मह्यं श्रीक्ष्ण्च पुरा ददौ। दत्वा रुद्राय तदहं तपस्यास रतो हर: ॥ १३॥ तदर्चनेन ध्यानेन तपसा पूजनेन च। स्तवेन कवचेनैव नाममन्त्रजपेन च ॥ १४। मृत्युन्योऽइमधुना मच कालाङ्गयं मम। काल: संहरते सवें मां विना च तथेशवरं॥ १५॥ परा सर्वादिसर्गे च क स्यचित् सत्रष्टुरेव च। भालो्रवाथ्य ते रुद्रास्तेप्वेकोऽइञ्त शङ्करः ॥ १६। कल्प ब्रह्मणः पाते लये प्राक्ृतिके तथा। सव्व नष्टा विषयिणः न भक्ाञ्त यथेशवरः ।१७॥ अ्रसंस्थब्रह्मण: पातः कल्पश्चासङ्क एव च। समतीतः कतिविधो भविता वा पुनः पुनः॥१८॥

Digitized by Google

चतुई शोऽध्यायः ॥ ९५

श्रीकृष्णास्य निमेषेख ब्रह्मणः पतनं भवेत्। तथ प्राकृतिवा: सर्वे तिरोभूता: पुनः पुनः॥१८॥ न प्राछृतो न विषयी नित्यदेशे च वैष्णवः । इरवरेशामरे ईं३.वाधारस्ततस्ततः ।२०॥ जलनुतञ्त्र विश्वौघं लये प्र.वृ.तिकेअ्रवं। आब्रह्मलोकप व्यन्तं पर कृष्णालयं विना। २१। सर्वा देव्यो विलीनाश्च कृष्ण: सत्यं सनिश्धितं। सव पुमांसो लीनाथ सत्ये नित्ये सनातने ।। २२ ॥ अहं छष्ण्च प्रकृतिः पार्षदप्रवरो हरेः। नित्यं नित्या विद्यमाना गोलोके च निरामये। २३॥ एक ईशो न द्वितीय इति सर्वादिसर्गतः । नि नश्यन्ति तङ्गत्ताः प्रर्तिप्राकृते लये। २४॥ तख भक्नोत्तमानाव्य सततं स्मरसेन च। आयुर्व्ययो नषि भवेत् कथं मृत्यर्भविष्यति॥ २५। न वासदेवभक्ानामशुभं विद्यते कचित्। तेषां भक्कोत्तमानाव्य सततं सरगेन च । २६। जन्ममृत्यजराव्याधिभयं नाप्युपजायते। श्रच कल्पे भवान् ब्रह्मा व्यवस्थाता च कर्मसु। २७॥ स्थलं कोपानलानान्त विधानं यद्िधे कुरु। शम्भोख्ष वचनं श्रुत्वा कम्पितः कमखासनः।

'श्रिवाधारस्ततः शिव इति R.

Digitized by Google

९६

स्लञ्नकार वह्ीनामाच्रया शह्रख च॥२८। द्रझोबाच। ज्वरस्व्रिपादस्त्रिशिरा: षड्भुजो मवलोचनः। भत्मप्रहरखो रौद्रः कालान्तकयमोपमः ।२६॥ भवे भवतु सर्व्बच भवकोपानलोडबुना। प्राऊृतेष च देहेषु व्यापारोऽस्य मया ऊतः॥ ३०॥ ममकोपानलः शक्षो संस्कृताग्िडिजस् थ। भवे भवतु सर्व्वन व्यापारोऽस मया कृतः ॥ ३१॥ शेषस्य कोपर्वाह्मम्त शेषास्येऽस्वधुना शिव। यतो विश्वष्न प्र्ये दग्धगोमयपिएडवत्। ३२ ॥ वह्चेमुखालयो विश्वे व्यवहारासिरीखरः। भवत्वेव हि सर्व्वच सव्वषामुपकारकः ॥ ६३॥ धर्मास्यकोपवह्िन्त कृष्णाग्िस्व भवत्वयं। अधमें कुव्वतां सव्वें दानञ्त करिष्यति॥३४। सूर्य्यकोपानलक्चायं दावासिस वनेषु च। स्थितिरस्य तरो: खन्धे तङ्गच्या: पशुपक्षिसः ॥३५। चन्द्रकोपानलो विश्वे कामिनां विरद्दानलः । दम्पत्योविरहे शञ्नद्च्यति स इयोस्तनुं॥ ३६॥ इन्द्रकोपानलः सद्यो वज्चाग्िस् बभुव ह। उपेन्द्रस्यानलख्षैव विद्युदेव भवत्वयं ।३७।

5भवस््नति R.

Digitized by Google

चतुईशोग्ध्याय:। ९७

रुद्राखामासवह्िस्च महोल्काग्निर्भवत्वयं। गरेशाििः प्टथिव्यान्तु यथास्थाने तु *तिष्ठति ॥ ३८ ॥ यब तिष्ठेत्तदुषरमेवमेवं विदुर्बुधाः। स्कन्दकोपानलखैव रखास्त्राग्निबंमूव ह॥३८॥ कामेतराणां देवानां मुनोनाञ्त मुखानलः। जग्राहोव्वमु निस्तव तेजसि ब्रह्मषः सृतः ॥४०॥ सदक्षिगोरौ स मुनिः संस्थाप्य वेदमन्त्रतः । ब्रह्माशन् नमस्कृत्य शङ्गरं तपसे ययौ॥४१ ॥ कालेन तस्मान्तःदृत्य समुद्रे वाडवानलः । स बभू पुरा पुच्च परमौर्व्वानल: स्वयं ॥ ४२॥ कामाग्तिमुख्वनं ट्ृष्टा विचिन्त्य मनसा विधिः । समालोच्य सुरैः साहं मुनीन्द्रेः सह संसदि॥ ४३॥ आ्राजुहाव स्वियः सर्व्वाः सुव्रताथ्च पतिव्रताः । आययुर्योषितः सर्व्वास्ता ऊचुः कमलोङ्गवं । ४४ ।। खिय ऊपु: । किमस्मान् ब्रूद्ि भगवंन् शाधि नः करवाम किं। आ्ालोच्य मनसा सव्वें देषि भारं वयं स्त्रियः। ४५॥ ब्रझोवाच। यृद्ीत्वा मदनाग्िव्व मैथुने सुखदायकं। विश्वे च योषितः सर्व्वाः भशवत्कामा भवन्तु च ॥ ४६।

*तिषत्विति R. ड

Digitized by Google

et नारदपसरानं।

ब्रह्मगाञ्च वचः स्रुत्वा कोपरक्ास्यलोचनाः। तमूचर्योषितः सर्व्वा भयं त्यक्का च संसदि ॥ ४७। चविय ऊच॥ धिक् त्वां जगद्विधिं व्यथें चकार परमेश्वरः। अपूज्यो मोदिनीशपात् पुचभापेन साम्प्रतं । ४८।। गृहीत्वा मटनागिष्ट पुरुषास् तथा स्त्रियः । नित्यं दद्न्ति सततं वास्तवं दुःसइं परं ॥४८॥ तदेकभागः पुरुषे विभागश्चापि योषिति। तेन दग्धा: स्त्रियः सर्व्वाश्यास्माकमपरेश किं॥ ५०॥ समर्पणाश्वेत् पुरुषे यद्यम्सासु सरानलः। भस्सीभूतं करिष्यामो रक्षिता की भवेत्तव । ५१॥ पतिव्रतावचः श्रुत्वा तमुवाच शिवः स्वयं। हितं सत्यं नीतिसारं परिखामसुखावइं। ५ू२॥ शोमहादेव उवाच। त्यज द्वन्दं महाभाग सुव्रताभि: सहाधुना। पतिव्रतानां तेजञ्च सव्वभ्यश्च परं भवेत् । ५३॥ निर्मागं कुरु देवेन्द्र ऊत्यां स्त्रीजातिमीश्वर। तख्े देहि दुःखवीजं कामकोपानलं परं॥५४ ॥ शङ्गरस्य वचः स्रुत्वा सत्वरं जगतां विधि:। सवजे ततक्षणं मूर्तिं स्वीरूपां मुमनोहरां । ५५ ॥

मथ्यमिति R.

Digitized by Google

चतुईभोध्यायः। ee

भ्रहो रूपमहो वेशमहो सखा नवं वयः। भ्रहो चक्षः कटाचन्त मुनीनां मोहयन्मनः ।५ू६। अ्रहो सुकठिनं चारु स्तनयुग्मं सुवर्त्तुलं। विचिचं कठिनं स्थूलं श्रोसियुग्मश् सुन्दरं । ५७।। नितम्बयुग्मं वलितं चक्राकारं सुकोमलं। खेत चम्पकवर्खाभं सर्व्वावयवमीप्सितं ॥ ५८। भरत्पार्ववणको टिन्दु विनिन्दास्यं सशेभनं।

वपुः सुकोमलं चालं नातिदीषें न वहरं। वद्िशुद्धांगुकं रत्नभूषगर्भूषितं सदा ॥६०॥ दाडिम्बकुसमाकारं सान्द्रं सिन्दूर सुन्दरं। कस्तूरीविन्दना साडं स्निग्ध चन्दनविन्दुभि: । ६१ ॥

दन्तपङक्तियुगव्ैव दाडिम्बवीजसजिसं। ६२। सचार कवरीभारं मालतीमाल्यमबिडितं। तस्ये ददौ च कामामिं दृष्टा तां कमलोङ्गयः । ६३॥ हष्टा सा चन्द्ररूपन्न कामोन्मत्ता विचेतना। कृत्वा कटाचं सेराखया मां भजस्वैत्युवाच सा । ६४॥ सस्मितः प्रययौ चन्द्रो लज्जया च सभातलात्। कामं दृष्टा च चकमे कामार्त्ता सा गतचपा॥ ई५ ॥

6 ायइति R.

Digitized by Google

900 नारदपयरामं।

दुद्राव कामस्तस्माच तत्पख्ात् सा दधाव च। जइसुदवताः सर्व्वा मुनयश्चापि संसादि । ६६। लज्जिता योषितः सर्वास्तां वारयितुमक्षमाः। सव्य चक्रः परीहासं स्वीवगें शहरादय: । ६७। कामं न लव्धा सा च स्त्ी निर्दत्यागत्य संसदि। तमश्विनीकुमारव्ा्युवाच सुरसन्तिधौ। ईट॥

मां भजस्व रवेः पुच् प्रियां रसवतीं मुदा। भृङ्गारे सुखदां शान्तां परां कामातुरां वरां । ईट। त्वया साईं अमिष्यामि सुन्दरे गहने वने। रइसि रइसि क्रीडां करिष्यामि दिवानिशं।७०। मधुपानम दाखामि वासितं चामलं जलं। सकर्पूरष्त ताम्बूलं भोगवस्तु मनोहरं । ७१॥ शय्यां मनोरमां कृत्वा सपुष्पचन्दनार्ज्चितां। भगवन्तं करिष्यामि पुष्पचन्दनचर्च्चितं । ७२॥ कुमार उवाच। वचनं वद वामे मामात्मनो हृटयङ्गमं। विहाय कपट कान्ते कपटं धर्मनाशनं। ७३। स्वीधमें स्त्रीमनस्कामं खवीखभावन्व कीट्टशं। तदाचारं कतिविधं तन्मां व्यारातुमईसि।७४॥ अशिनीजवचः शरुत्वा कामार्त्ता तमुवाच सा। कामार्त्तानां क खज्जा च क् भयं मानमेव च।। ७५॥

Digitiz Google

चतुषभोऽध्यायः। १०१

कामिन्युवाच। स्थानं नास्ति क्षणां नास्ति नासिति दूती तदुत्तमा। तेनैव युवतीनान्त सतोत्वमुपजायते। ७६। सुवेशं कामुकं टृष्टा कामिनी मदनातुरा। तद्राचं्त पुलकितं योनौ कसडूयनं परं।७७। विचेतना भवेत् सा च कामज्वरप्रपीडिता। स्व्वे त्यजति तङ्ेतो: पुचं कान्तं गुई धनं। ७८। लब्ध्ा युवानं पुरुषं देशत्यागं करोति सा। तदुत्तमं पुनर्लब्ध्वा तं त्यजेत्सा क्षमोन च।। ७८ । विषं दातुं समर्था सा खामिनं गुखिनां वरं। म्लेच्ं युवानं सम्ग्राप्य सव्वेस्वं दातमुत्मुका ॥ ८०॥ त्यजेत्कुलभयं लज्जां धर्म बन्धुं यशः श्रियं। सम्पाप्य रतिशूरम् युवानं सुरतोम्मुखं ।८ १ । सुदृश्यं सुन्दरमुखं शशन्मधुरितं वचः । हृदयं क्षरधाराभ को वा जानाति तन्मनः ।८२। विद्युच्टा जले रेखा चास्थिता च यथाम्बरे। तथाऽस्थिरा च कुलटाप्रीतिः स्वप्रञ्न तइचः ॥८३। कुलटानां न सत्यन्च न च धर्मो भयं दया। न लौकिकं न लज्जा साज्जारचिन्ता निरन्तरं। ८४॥ खप्रे जागरये पैव भोजने शयने सदा। निरन्तरं काम चिन्ता जारे लेहो न चान्यतः ॥ ८५ ।

Digitized by Google

१०२ नारदपचरानं।

कुलटा नरवातिभ्यो निईया दुष्टमानसा। जारार्थे च सुतं हन्ति बान्धवस्य च का कथा ॥ दर्६। न हि वेदा विदन्त्येवं कुलटाहृद्यङ्गमं। कथं देवाय मुनयः सन्तो जानन्ति निययं ॥८७। रतिशूरं प्रियं दृष्टा चीरं घृतमिवाचरेत्। गते वयसि जीें तं विषं दृष्टा त्यजेत्श्णात्। ८८। न विश्वसेयुस्तां दुष्टां तसमात् सन्तो दि सन्ततं। न रिपुः पुरुषारच्च दुष्टास्त्रीभ्यः परो भुवि॥ दट। विषं मन्त्रादुपशमं जलाद्दड्रिय्च निश्चितं। अग्रेश्च 7कराटकोच्छनं' दुर्ज्जनः सवनाइशः॥८०। लुब्धो धनेन राजा च सेवया सततं वशः। मिचं स्वच्छस्वभावेन भयेन च रिपुर्ववशः ॥८१। आदरेष वशो विग्रो युवती प्रेमभारतः। बन्धुव्वशः समतया गुरुः प्रसतिभि: सदा ॥ ६२। मूर्खो वशः काथायाष्त विद्वान् विद्याविचारतः । न हि दुष्टा च कुलटा पुंसञ्च वशगा भवेत्। ८३ । स्वकार्य्ये तत्परा शशत् प्रीतिः कार्य्यानुरोधतः। न सर्व्वस्य वशीभूता विना शृङ्गारमख्वनं ॥६४। न प्रीत्या न धनेनैव न स्त्रवान्न च सेवया। न प्रायादानतो वेश्या वशीभूता भवेतक्षणां।६५।

क एटका चंत्रमिति R. 8पुंसाब T.

Digitized by Google

चतुईशेऽध्यायः । १०३

आहारो द्विगुगास्तासां बुह्धिस्त्रासां चतुर्गुखा। षड्रुखा मन्त्रणा तासां कामख्राष्टगयाः समतः।८६। शशवत्कामा च कुलटा न व हृप्तिय कीडया। विषा कृष्णवत्मव भूय एवाभिवर्द्धते ।८७।। दिवानिशम्ब शुङ्गारं कुरुते तत्युमान् यदि। न तृप्तिः कुलटानाथम पुमांसं ग्रस्तुमिच्छति।८॥ नागिस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः । नान्तक: सर्व्वभूतानां नाशा तप्यति सम्पदां । ६६। न श्रेयसां मनस्तुप्तं वाड्वाभनिर्न पाथसां। वसुन्धरा न रजसां न पुंसां कुलटा तथा ॥१००॥ द्ूत्येवं कथितं किश्चित् सव्चें वक्रुञ्न नोचितं। लज्जा वीजं योषितां्ध् निबोध भास्करातमाज॥१०१॥ सत्वा च कृत्यास्त्रोवाकयं जइमुर्मुनयः सुराः। चुकुपुर्योषितः सर्व्वाः पद्माद्या लज्जिता: सत ॥१०२॥ लज्जानतानना लच्षीनिर्ययौ देवमएडलात्। तत्प्चात् पार्व्वती साब्वें सरस्वत्या नतानना ।१०३॥ सावित्री रोहिसी स्ाहा वारुखी च रति: शची। सर्व्वा बभुवुरकच प्रचकुर्मन्त्रखञ्य ताः॥१०४ ॥ कृत्यास्वियं समाहहय ता उचुय्य क्रमेय थ। रोघयामासुरिष्टं तां मुगोप्यमपि योषितः ।।१०५ । तखा मुखे ददौ इस्तं सुशीखा कमलालया। सखज्जिता भव सुते शान्ता चेति शुभाशिषं । १०६।

Digitized by Google

१०४ नारदपयरानं।

सरसवती ददौ तस्ै चाभिमानञ्न धैर्य्यतां। मौखय्यें वावदूकत्वं मन्त्रखामात्मरक्षणां॥१०७। सावित्री च ददौ तस्ै सौशिल्यं चातिदुर्खभं। आत्मसंगोपनज्चैव गामभीयें कुलतो भयं ॥ १०८ ॥

पाव्वंत्युवाच। धिक त्वां स्वभावकुलटां लज्जिता भवसुन्दरि। स्वमानं गौरवं रक्षह्यस्माकञ्च खरातुरे॥१०८॥ जनिं लभ पथिव्याम्त कायव्यईं विधाय च। पुंसामष्टगरं कामं लभख च टथक् पृथक् ॥ ११०॥ लज्जां चतुर्गुखा ्तापि दिगखां धैय्यतां तथा। अ्रभोगेच्ाधमे गच् दूरं गच्छ समान्तिकात् ।१११॥ पुंसान्त द्विगुरः कामो वास्तवीनाव्व योषितां। लज्जा चाष्टगुखा चापि धेर्य्यता च चतुगुंखा ॥। ११२। कुलधर्म: कुलभयं सौशोल्यं मानमूर्ज्जितं। शर्शू्वात्तिष्ठत पुंस्येव सतीषु च ममाच्चया ।११३। यस्मात् सदसि सर्व्वेभ्यो लज्जाददीनः सुराधमः। स्वीस्वभावञत पम्रच् यत्रभाक न भवेस्तत: ॥११४ । अद्यप्रमृति विश्वेषु नाग्राज्यं पापसंयुतं। चिकित्सकानां विदुषां न भंच्यञ्द ममाच्चया । ११५। दूत्येवमुक्का प्रययुर्देव्यय्च सर्व्वयोषितः। देवाय मुनयश्चापि ये चान्ये च समागताः ॥११६।

Digitized by Google

पचदभोऽध्यायः। 904

पृथिव्यां कुलटाजातिर्बभूव स्व्वतः सुत। पतिव्रतानां स्त्रीयान्च लज्जा वोजस्वरूपिणी॥ ११७॥ इति श्रीनारदपपराने ज्ानामतसारे प्रथमैकराने कुचटोत्पत्तिगाम

पचदशोऽ्धाय:॥

मोबास उवाच ।

गते नियमिते काले गन्धव्वंयोपवईयः । सयोगेन जहौ देहं भारते प्रा्कनादहो ॥ १॥ स जन्ने शूद्रयोनी च पितुः शापेन दैवतः। विष्णुप्रसादं भुक्का च बभूव ब्रह्मयः सुतः॥२॥ विमुकस्तातशापेन सम्गाप्य ज्ानमुत्तमं। प्रतिजन्मस्मृतिस्तस र्ष्णमन्त्रप्रसादतः ॥ ३॥ पितु: सकाशदागत्य सम्गराप चन्द्रशेखरात्। श्रीकृष्णामन्त्रमतुलं स्वर्गमन्दाकिनीतढे॥४॥

सडितः प्रययौ तूखं पार्व्वतीसन्निधानतः ॥ ५ । उवास तब प्मुथ् नारदय महामुनिः। पार्व्वती भद्रकाली च खन्दो गखपतिः स्वयं ॥ ६। 1

Google

१०६ महाकालश्च नन्दी च वीरभद्र: प्रतापवान्। सिद्धा महर्षयशैष मुनयः सनकादय: ।७। योगीन्द्रा ज्ानिनः सव्व समूचः प्मुसंसदि। यत् स्त्रोचं कवचं ध्यानं सुभद्राय च कानने।८। नारायगाषिर्भगवान् ब्राह्मणाय ददौ पुरा। पूजाविधानं यद्यच्च* पुरश्चरसपूर्व्वकं।।८ै.।। तदेव भगवान् शम्म: प्रददी नारदाय च। उवाच शम्ुं देवर्षिर्योगिनाष्ट गरोगुंरूं। पार्व्वतीसन्निधी तघ नारदश्च महामुनिः॥१०॥ नारद उवाच। भगवन् सर्व्वधर्मन्त 2सर्व्वन्न सर्व्वकारख। यद्यत्पृष्टं मया पूवं तन्मां व्यास्यातुमईसि॥ ११॥ शीमहादेव उवाच। यद्यत्पृष्टं त्वया ब्रह्मन् प्रत्येकञव क्रमेष च। पुनः प्रश्नं कुरु मुने शृरन्तु मत्सभासद: ।१२। नारद उवाच। आध्यात्मिकञ्त यजन्नानं वेदानां सारमुत्तमं। ज्ञानं चानिषु सारं यत् कृष्भत्तिप्रदं गुभं । १३। निर्वारामक्िदं जानं कर्ममूलनिर्न्तनं। तत्सिड्वियोगान्मुक्तिय् योगिनामपि वाञ्छितं । १४।

यज्जस।

. Digitized by Google

पचदशेऽध्याय:॥ १०७

मंसारविषयं ज्ानं शशवत् सम्मोहवेष्टितं। आश्रमाणं समाचारं तेषां धर्मपरिष्कृतं । १५। चतुर्शामपि वर्णानां विधवानां मदेश्वर। भिचूखां वेष्णवाख्द यतीनां ब्रह्मचारिखां।१६ । वानप्रस्थाश्रमायां च पषिडतानां तथैव च। पतिव्रतानां यद्यत् श्रीकृष्णपूजनं च यत् ॥१७। यत् स्त्ोचं कवचं मन्त्रं पुररसमीप्सितं। सर्वाह्ट्रिकमभीष्टं च विपाकं कर्मजीविनां । १८॥ संसारवासनाबडं लक्षणां प्रह्तीशयोः। 5.

तयो: परं वा यड्डुह् तस्यावतारवर्णनं॥ १८॥ कस्तत्क लावनीसंथ कसदंशस्तवेव च। परिपूर्वतमः कक् कः पूर्गः कः कलांशकः॥२०॥ कस्य वाराधने प्मो किं फलं किं यशस्तथा। श्रद्धाङ्गिनोभेदफलं विस्त्ीयों निरपेक्षकं॥२१॥ नारायखर्षिकवचं सुभद्रब्राह्मणाय च। यहत्तं किं तदेवेश तदाराध्यथ् क: सरः ॥ २२॥ अतिसंगोपनीयन्त कवचं परमाडुतं। सदुलैभष्ट विश्वेषु नोत्ं मां ब्रह्मण पुरा । २३। सनत्कुमारो जानाति नोत्तं तेन पुरा च मां। मया ज्ञानमनाष्टष्टं यद्यज्जानासि मङ्गलं। २४॥। वेदसारमनुपमं कर्ममूलनिक्न्तनं। तने कथय भद्रेश मामेवानुग्रहं कुरु॥ २५॥

1 Digitized by Google

१०t नारदयबरामं। भ्रपूर्व राधिकास्यानं वेदेषु च सुदुर्खभं। पुराखेष्वितिहासे च वेदाऋषु सदुखैभं । २६। गुरोख ज्ञानोदिरखात् ज्ानं स्ान्मन्वतन्त्रयोः। तत्तन्तरं स च मन्त्रःस्यात् कप्पभत्रियंतो भवेत्। २७। जानं स्यादिदुषां विन्निद्वेदव्याखानतः प्रभो। वेटकारखपूज्यसवं ज्ानाधिष्ठातृदेवता। २८।। तस्माङ्गवान् परं ध्ञानं वद वेदविदां वर। मां भक्तमनुरक्रञ्न शरखागतमीश्वर। २६। नारदस वचः स्रुत्वा योगिनाथ् गुरोरगुरुः। भगवत्या सहालोच्य ज्ानं वलुं समुखतः ।३०॥ इ्त्येवं कथितं सवें पूर्व्वास्थानं मनोहरं। इरिभत्किप्रदं सवें कर्ममूलनिकृन्तनं। ३१॥ इति श्रीनारदपजराने ्ानामतसारे प्रथमेवराजे पचदभोय्यायः।१५। समाप्नचेदं नारदयचरानैवरानं।१॥

Digitized by Google

२ रावं ।।

प्रथमोऽध्यायः ।

श्रीमचादेव उवाच।

नारायएं नमस्कृत्य परमात्मनमीश्वरं। श्ृणु नारद वच्यामि परमं धर्ममीप्सितं ॥ १॥ प्रकृतः परमिष्टश्व सवेषामभिवाञ्कितं। स्वेच्छामयं परं ब्रह्म पव्चराजाभिधं स्मृतं ।२ । कारयं कारखानान्त कर्ममूलनिकृन्तनं। अनन्तवीजरूपञ्व स्वान्नानध्वान्तदीपकं ।।३॥ सर्वेश्वरं सर्वधाम परं वैराग्यकारयं।

निर्लित्तं निर्गुयं सारं वेदानां गोपनीयकं। कर्मिखां कर्मणां शश्चत् साक्षिरूपं सनिर्मलं ॥५।। ब्रह्मेशशेषप्रमुखदेववन्दां प्रशंसितं। वेदभ्ानागोचरं तं योगिनां प्रागातः प्रिय ॥ ६।

Digitized by Google

११० नारदपचरानं।

सर्व्वाधारश्व सर्व्वाद्यं सर्वसन्देश्भञ्रनं। सर्व्वाभीष्टप्रदातारं सवषान्त सुदुर्लभं॥७॥ दुराराध्यश् सवेषां भक्रिसाध्यन्त मुक्तिदं। मङ्त्यं मङ्लाईव्ज सर्वविघ्विनाशनं।८। पविचं तीर्थपूतञ्ज मङ्गलानान्त मङ्गलं। वरं स्वपद्दातारं भक्किदासप्रदं हरेः ॥८। पापम्नं पुरायदं शुद्धं पापेन्धदाइनानलं। सर्व्वावतारवीजं तं सर्व्वावतारवर्नं॥१० ॥ श्रुतिन्नं श्रुतिदुर्बोधं सवेषां श्रुतिसुन्दरं। प्रसाददं चाशुतोषं प्रसादगुणसंयुतं । ११। पव्चराचमिदं ब्रह्मन् पन्चसंवादमेव च। यच पञ्चविधं जानं चिषु लोकेष दुर्लभं । १२ ॥ कष्णेन ब्रह्मगे दत्तं गोलोके विरजातटे। निरामये ब्रह्मलोके महं दत्तम् ब्रह्मया ॥ १३॥ पुरा सर्वादिसग च सर्वज्ञानप्रदं शुभं। मया तुभ्यं प्रदत्त्त जानामतमभीभितं।१४ ।। त्वमेव वेदव्यासाय पश्चादास्यसि निश्चितं। व्यासो दास्यति पुचाय निर्ज्जनेऽरपि शुकाय च ॥ १५ । अतः परं न दातव्यं यस्ै कस्मै च नारद। विना नारायणांशं तं व्यासदेवं सपगयदं ॥ १ ६ ।। सत्यं सत्यस्वरूपन्त सतीसत्यवतीसुतं। क्रमेश वर्सनं सर्वमेकचित्तं निशामय ॥१७॥

Digitized by Google

२ राने प्रथमोऽ्य्याय:। १११ सर्वाद्याध्यात्मिकं नानं वेदसारं मनोहरं। दुगे नानाप्रकारश्त नानातन्व्रेषु पचक ॥१८। . सर्वसारोदृतं तब श्रीकृष्णपादसेवनं। सरवेषां सम्मतं ज्ानं निर्लितं भवबन्धतः ।१८। लक्षल्लोकमिदं शास्त्रं श्रीकृष्णेन ऊतं पुरा। कथयामि कथं ब्रह्मन् स्ल्पं संचेपतः शृणु।२०॥ शब्रह्मस्तम्वपर्य्यन्तं सरवें कृष्णं चराचरं। पनस्तस्मिन् प्रतीनन्व पुनरेव च समभावं ।। २१। एक एवेश्वरः अश्नद्विशवेष निखिलेष थ। सर्वे तत्वर्मसिद्वाञ् मोहितास्तस्य मायया। २२ । अनन्तस्य च छष्णास्याप्यनन्त्रं गुणकोर्त्तनं। अनन्तरूपा कीर्ततिख्ाप्यनन्तं स्ानमेव च ।। २३॥ नामान्यसाप्यनन्तानि तीर्थपूतानि नारद। अनन्तानि च विश्वानि विचिनक्वषिमाखि च ॥२४॥ नानाविधानि सर्व्वासि जीवरूपाखि सव्वतः । मध्यमानि च सुद्राखि महान्ति चापि सर्व्वतः । २५।। पथक पृथक् च म्रत्येकं प्रत्यक्षं सर्वजीविषु। सन्ततं सन्ति ये देवाः सन्तो जानन्ति नियितं ॥२६। परमात्मस्रूपज्च भगवान् राधिकेशवरः। निलिंत्तः साक्षिरुपञ्ञ स च कर्मसु कर्मिखां : २७।। जीवस्त्त्प्तिविम्वय्च भोक्ता च सुखदुःखयोः । केचित् वदन्ति तं नित्यं कारगास्य गुसेन च ॥ २८।

Digitized by Google

११२ नारदपवरानं।

विद्यमानात्तिरोधानं तिरोधानाच्च ससभवः। देशदेश्न्तरं याति न मृत्युस्तस्य कुर्चचित् । २८। ततः प्रलीन: 2प्रलय: परं सर्वालयालये। अ्रतो नित्यस्वरूपय जीव एव यथात्मकः।३०॥ केचिदृदन्त्यनित्यन्त मिथ्यैव कृषिमः सदा। प्रलीयते पुनस्तच प्रतिविम्बो यथा रवे: ॥३१ ॥ यथैवशातकुशभेषु शनिर्मलेषु जलेषु च। प्रत्येकं प्रतिविम्बस्ध दृश्य एव हि जीविनां । ३२। पुनः प्रलीयते सूय्य गतेषु च घटेषु च। एवं चन्द्रस्य बोद्धव्यं दपगे जीवनां यथा । ३३॥ तस्मान्नित्यं परं ब्रह्म *सजीवो नित्य एव सः। सर्वान्तरात्मा भगवान् प्रत्यचं प्रतिजीविष्। ३४। अईं जानसरुपश्च चानाधिष्ठातृदेवता। बुद्धिरूपा भगवती सर्वशत्रिस्वरुपिणी॥ ३५॥ इयं दुर्गा तव पुरो विष्णुमाया सनातनी। अनया मोहिता सव कष्पाभतां विना मुने। ३६॥ मनःस्वरूपो ब्रह्मा च मनोधिष्ठातृदेवता। स्वयं स विषयी विष्णुः प्राखाः पञ्पस्वरूपिखी । ३७॥ एते हम्यन्तर देवी चन्द्र: सूर्य्यश्च चन्तुषोः। सव्वे चन्द्रादयो देवाश्रेन्द्रियेषु पटथक एथक्॥ ३८ ॥ प्रसये इति R. *स जीव: इति P.

Digitized by Google

२ राने प्रथमोऽ्ध्यायः। ११३

धर्म: शिरन्च सव्वषां जठरे च हुताशनः। प्राखाङ्गिबय्च पवनः स निश्वासः प्रकीर्ततितः । इ८ । गसेश: कछदेशस्थो विप्रदो विघ्रनाशकृत्। खन्दः प्रतापरूपन्त कामो मनसि कामद: ।।४०॥ पापं पुएयं हृदयजं लक्ष्ी: सचवानुसारिखी। आकरदेशात् सव्वषां रसनासु सरखती॥ ४१॥ सा एव मन्त्रणारूपा पथसर्त्या च स्व्वतः। बड्डिजाः शक्यः सर्वा विद्यन्ते सर्व्वजन्तुष । ४२॥ निद्रा तन्त्रा दया श्रह्ा तुष्टिः पृष्टिः चमा च चुत्। लज्जा तृष्णा तथेच्छा च शान्तिश्चिन्ता जरा जडा ।। ४३। याते स्वामिनि यान्त्येते नरदेवमिवानुगाः । चिन्ता ज्वरा च सततं शोभां पुटिष बेटि च। ४४। सवषां जीविनामेव देश्ोऽयं पाष्यभौतिक: । पृथिवी वायुराकाशस्तेजस्तोयमिति सृतः ।। ४५। सदेहे च प्रपतिते खभागं प्राप्रुवन्ति च। पथक पृथक् च प्रत्येकमेकमेव क्रमेस च ॥ ४६॥ सङ्तपूर्षवां नाम तत् स्सरन्ति च बान्धवाः । रदन्ति सततं खान््या मायया मायिनस्तथा॥४७ ॥ तस्मात् सन्तो दि सेवन्ते श्रीकष्पचरखाम्बजं। नित्यं सत्यमभयदं जन्ममृत्युजराहरं।४८। प्रभातस्वप्रवद्विश्चमनित्वं कृषिमं मुने। पाझपझ्मार्ज्ितं पादपझमं भज हरेमुंदा। ४८।

L Google

११४ नारदपसरानं।

मयोक्ं प्रथमं ज्ानं आ्मानं पञ्चविधेष च। द्वितीयं श्रूयतां वत्स यत्सारं कृष्णामत्रिदं । ५ू० ॥ 1 इति श्रीमारदपपराने व्ानामतसारे द्वितीयराने प्रथमज्ञानाध्यात्मिक- वर्बनं नाम प्रथमोऽध्यायः ।१- 1

द्वितीयोऽथ्यायः।

शोमहादेव उवाच। इरिभत्रिप्रदं ज्ानं जानं पञ्नविधेषु च। विदुषां वाञ्छ्िता मुक्ति: सततं परमा सतां । १॥ सा च श्रीकृष्भक्नेश्व कलां नाईति षोडशीं। श्रीकृष्णाभक्कसङ्गेन भत्रिर्भंवति नैषठिकी।२॥ अनिमित्ता च सुखदा इरिदासयप्रदा गुभा। यथा *वृक्षलतानां च नवीनः कोमलाहुरः।३॥ बरद्त मेघवषणा भुष्कः सूर्य्यकरेस च। तथैव भक्रालापेन भकिदक्षनवाह्कुरः ।४ ॥ बर्द्धते शुष्कतां बाति चाभकालापमाचतः । - ..------- तस्मान्वकसहालायं कुरुते पसिडतः सदा ॥ ५॥ यात्येवाभक्तसंसर्गादुष्ठात् सर्पाद्यथा नरः। आलापाआपसंस्पर्शात् शयनात् सहभोजनात्॥ ई। - .-- - "पच्पस्विधे्विति R. दचसख्यां पेति R.

1

Digitized by Google

२ राने द्वितीयोऽध्यायः। सञ्नरन्ति च पापानि तैलविन्दुमिवाससा। संसर्गजा गुखा दोषा भवन्त्येव हि जीविनां।। ७। तस्मात् सतां दि संसगें सन्तो वाष्कन्ति सन्ततं। मने संसर्गजो दोषो वस्तूनां प्रभवेदिष ॥८॥ हीनधातुप्रसङ्गेन स्वर्यदोषः 2प्रजायते। तस्माच्च हीनसंसगे न वाञ्कन्ति मनोषियाः ॥८ । तस्माडैष्णवसंसगे कुर्व्वन्ति वैष्णवाः सदा। कुर्व्वन्ति वैष्णवाः श्वत् षड्विधं भजनं इरेः ॥१०॥ सरगं कीर्तनच्जैव वन्दनं पादसेवनं। पूजनं सततं भत्ता परं स्वात्मनिवेदनं ॥ ११ ॥ गृह्हाति भक्को भत्ता च कृष्णामन्त्रम्त वैष्णवात्। अवैष्णवाहकृहीत्वा च इरिभत्रिर्न वर्द्टते ॥१२ ॥ चाएडालादपि पापी स श्रीकष्णविमुखो नरः। निष्फलं तङ्र्मकर्म नाधिकारी स कर्मणां ॥ १३। शश्वदशुचि: पापिष्ठो निन्दां कृत्वा हसत्यपि। भगवन्तं भागवतमात्मानं नैव मन्यते ॥१४ ॥ गुरुमन्त्रात् कृष्णमन्त्रो यस्य कर्रों विशेदहो। तं वैष्णवं महापूतं प्रवदन्ति पुराविद: ।१५॥ मन्त्रग्रइयमापेय नरो नारायखानुजः । पुरुषाखां शतैः साडें खात्मानञ्न समुहरेत् ॥१६ ॥

पसष्जते इति R. P. श्वर्ममति R.

Google

११६ नारदपसरानं।

मातामहानां शतकं सोदरं मातरं सुतं। भृत्यं कलनं बन्धुच्य शिष्यवर्गीस्तयैव च ।। १७। यदा नारायगक्षेचरे मन्त्रं मृक्ाति वैष्णवात्। विष्णुः पुंसां सइस्रम लोखया च समुह्रेत् ॥१८॥ मया श्रीक्ष्ण*मन्त्रय हष्णालये मुने पुरा। गोलोके विरजातीरे नीरे क्ष.रनिभेडमले॥१६॥ शतलक्षजपं कृत्वा पुस्ये दन्दावने वने। श्रीक्ष्णानुग्रहेगैव मन्त्र: सिद्धो बभूव मे ।२०॥ ·ब्रह्मभालोङ्गवोऽइम्प सर्व्वादिसर्गतो मुने। प्राप्तं मृत्युन्प्रयं मानं कृष्णाच्च परमात्मनः ।२१॥ सिद्धी मत्युन्रयोऽइष्प नित्यनूतनविग्रहः। ब्रह्मयः पतनेनैव निमेषो मे यथा हरे: । २२॥ एवं तेषां पार्षदानां नास्ति मृत्युयंथा हर:। यस्मिन्देह्े लभेन्मन्त्रं वैष्णवो वैष्णवादपि। २३॥ पूर्व्वकर्माश्चितं देहं त्यक्का स पार्षदो भवेत्। पञ्चवक्रेग सततं तन्नामगुशकीर्त्तनं।। २४। करोमि भार्य्यया सारडडं पुचाभ्याञ्तापि नारद। तहिनं दुर्हिनं मन्ये मेघाच्छनं न दुर्हिनं। २५। यहिनं कृष्संलापकथापीयूषवर्जितं। तं क्षमं निष्फलं मन्ये श्रीक्ष्णकीर्तनं दिना ॥ २६॥

मवक्चेति R. 5 ब्रह्मकालीङ्व इति R.

Digitized by Google

२ राये द्वितीयोगय्याय:। ११७

आयईरति कालख पुंसां तत्कीत्तनेन च। तं चसं मङ्गलं मन्ये सर्व्वदर्षकरं परं ॥२७॥ तस्मात् पापा: पलायन्ते वैनतेयादिवोरगाः। ब्रह्मखापि पुरा लन्यस्तस्मात्तन्मन्त्र एव च । २८।। पद्मनाभनाभिपद्मे शतलचं जजाप सः। तदाललाप न्ानन निर्मलं हृष्टिकारखं॥ २ू॥ अ्रगिमाटिकसिद्िञ्च चकार तत्परभावतः । हृष्टिच् विविधां ऊत्वा विधाता च बभूव सः॥३०॥ वरं तस्मै ददौ कृष्णो मत्समस्वं भवेति च। शेषस्तत्कलया पूव्वें बभूव कश्यपात्मजः ॥३१॥ तस्मात् सम्गराप तन्मन्त्रं सिद्ध: कोटिजपेन च। सहस्रशिरसस्तस्य मस्तकसैकदेशतः।३२॥ विश्वं सर्घपवत् सर्पस्यैकदेशे यथा मुने। कूर्मस्तत्कलया पूव्वें बभूवायोनिजः स्वयं॥३३॥ अनन्तस्रत्पृष्ठदेशे गजेन्द्रे मशको यथा। वाख्ाधारख्च कूर्मख्च जलाधार: समीरय: ॥३४॥ महज्जलं महाविष्णो: प्रत्येकं लोमकूपतः। महाविष्णर्जलाधारः सर्वाधारो महज्जलं । ३५॥ शून्याश्रयं निराधारं परमेतन्मइच्जलं। तस्मिन्महज्जले शेते बभूव कलया हरेः॥ ३६॥ महज्जलं महावायुर्बभूव कलया हरेः। राधागर्भोङ्गवो डिम्र: स च डिम्रोङ्गव: पुरा ॥ ३७॥

Digitized Google

११t नारदपचरामं।

बभन्ज डिम्भः सइसा गोलोकात् प्रेरितसथा। भूत्वा द्विखएडं पतितो डिस्ो मझो जलाखवे । ३८ । बालख शेते तोये च पय्यक्के च यथा नृपः। महाविष्णोय् लोम्नाञ्त विवरेषु पथक् पथक॥ ३८॥ ब्रह्मापडानि च प्रत्येकमसंस्थानि च नारद। पृथक ष्टथुग्जलं व्याप्तं प्रतिलोम्नय्च कूपतः । ४०॥ वायुस्तदूछं प्रत्येकं तदूझं कमठस्था। शेष: कमठ पृष्ठे च सहसत्रमितमस्तकः ।।४१॥ मस्तकसयैकदेशे च डिम्भः सर्षपवन्मुनें। डिम्भान्तर च ब्रह्माएडमनित्यं कृषिमञ्त तत् । ४२ ॥

सद्विर्ज्ञातं सुतिद्वारा साक्षादृष्टं मया मुने ॥ ४३॥ एवम्त सप्तपातालं यथैवाट्टालिकागृहं। प्रययुः परिनिर्मायं क्रमेय च पथक् पथक्।।४४ ।। अतलं वितलन्तैव सतलन्न तलातलं। रसातलं महातलं पातालं परिकीर्तितं ॥ ४५ ।। वितलं सुन्दर शुद्धं निर्मायं खर्गवन्मुने। सद्रतरचितं सर्व्वमीशवरेच्ाविनिर्मितं । ४६। पातालाघस्तलं कल्तं गभीरञ् भयानकं। डिम्बाधारं तज्जलन् डिम्बाघः शेष एव च ॥ ४७॥ अतलोपरि तोयञ तोयोपरि वसन्धरा। काव्पनी भूमिसंयुक्ता सप्तदीपमनोह्दरा॥ ४८॥

Digitized by Google

२ राजे द्वितीयोऽध्यायः । ११९

सप्तसागरसंयुक्ता वनशैलसरिद्यता। वर्त्तुला चन्द्रविम्बाभा जलमध्येऽजपनवत्। ४८। जम्बुद्दीपक्च तन्मध्ये लवखोदेन वेष्टितः।

दैर्घे तस्माइशगुखे ग्रामस्य परिखा यथा। उपद्दीपैर्बहुतरैः शोभायुक्केः समन्वितः । ५१॥ जम्बुद्दीपे जम्बुरृक्षो विस्तीर्गोडतिविचिचकः । श्यामवमें पक्कफलं गजेन्द्रनिभमेव च ॥ ५२ । सुमेरुशिखरो य कैलास: शङ्गरालयः । रत्नाकरो हिमगिरिर्ड्ीपमध्ये मनोहर: ॥ ५३॥ मेरोश्राष्टस शृऋ्रषु विचिताविष्कृतेषु च। यचाष्टलोकपालानामाश्रमाखि च नारद ।५ू४॥ दून्द्रो वह्हिः पितृपतिर्नेऋतो वरुखो मरुत्। कुवेर ईशः पतयः पूर्व्वादीनां दिशां क्रमात् ॥ ५५। एतेषामालयं शुद्धं रमखीयं मनोहरं। पूर्व्वस्मादेव प्रत्येकं क्रमेश च पृथक पथक । ५६। ऊर्द्धशृङ्गोऽतिविस्तीर्णो ब्रह्मलोकस्तद्ग्रतः। ब्रह्मलोकोईडिभ्य विश्वं डिम्भान्तरं तथा॥५७॥ अर्द्धशृक्क षष्ठलोको ब्रह्मलोकस्तदूर्तः। भूर्खोकोऽपि भुवर्लोक: स्वर्लोकन्च तथैव च ॥ ५८ ॥ जनलोको महर्लोक: सत्यलोकख मध्यतः । चतुर्युंगे सत्यलोके पूर्णो धर्मख सन्ततं । ५८ ।

i Digitized by Google

१२० नारदपसरानं।

ब्रह्मलोकस्य वामे च भ्रुवलोकस्तथैव च। विश्वन्त ब्रह्मलोकान्तं सट्टा सृष्टम्न कृषिमं। ई०॥ जम्बुद्दीपञ्च कवितो यवा दृष्टो मया मने। सरितशैलैबडडुविधैः काननैः कन्दरर्युतः ॥ ६१॥ यच भारतवर्षश् सव्वषामीभितितं वरं। 'कर्मक्षेचं सतां सङ्गिः प्रशसं पुगयदं परं । ६२। आविर्भावोऽय कष्पास्य यप दन्दावनं वनं। अन्यस्थाने सुखं जन्म निष्फलञ्व गतागतं। ६३। भारते च क्षणां जन्म सार्थकं शुभकर्मजं। अनेकजन्मरपुर्येन साधूनां जन्म भारते। ६४। कष्णानुग्रइतो विद्वान् लब्ध्वा च जन्म भारते। न भजेत् कष्णपादाजं तदत्यन्तविडम्बनं।। ६५ । असार्थकं तस्य जन्म रथा तज्गर्भयातना। निष्फलं तच्छरीरव्य नशरं व्यर्थजीवनं । ६ई।। जीवन्मृतो हि पापी स चाएडालाटधमोऽशुचिः । भुंत्ते नित्यमभच्यन्ताप्यनिवेद्वं हरेरहो। ६७॥ विराम चमृप्तभच्यन्त नित्यं भुंके च शूकर:। नहि कृप्तमभत्यष्त भुंक्े स शूकराधमः ॥ ६८ ॥ अ्रभच्यं ब्राह्मणानां तदनिवयं हररहो। अन्नं विष्ठा जलं सूचं यद्िष्णोरनिवेदितं। ६ट ।

6 मतमति R.P. -

Digitized by Google

१२१

नित्यं पादोदकं भुंते नैवेद्यञ्न इरडिज। तन्मन्त्रग्रइयं लत्वा जीवनुक्तो हि भारते ।। ७०॥ तस्ैव पादरजसा सद्यः पूता वसन्धरा। सर्व्वायेव दि तीर्थानि पविधाखि च नारद । ७१। स एव शुद्ध: सर्व्वेष सद्यो मुक्ो महीतले। पदे पदेऽश्वमेधस्य लभते निय्चितं फलं । ७२। एवम्भृत्यस रचायें कष्णो दत्वा सुदर्शनं। तथापि सुस्थो म प्रीतस्तं त्यक्रुमचम: क्षणं। ७३। एवम्भतो दयासिन्धुर्भक्वानुग्रइ्कातरः। अतः सन्तो हि तं त्यक्का न सेवन्ते सुरान्तरं।७४।। जम्बुद्दीपश्च कवितः स्वर्गान्मेरुक्रमेश च। अन्येषामपि दीपानां श्रूयतामनुवर्त्तनं।७५॥ जम्बुद्दीपात् पर: पृकसस्ततोऽपि द्विगुणक्रमात्। दतखेक्षुरसोदेन पूर्व्वस्माद्िगुगोन च । ७६।। पूर्व्व स्साबिगुसैर्युंत्त: सरिच्छेलवनादिकैः । नानाविभवभोगादियुत्त: युद्ोऽतिसन्दर: ।७७। तच क्रीउन्ति तबस्था जरारोगादिवर्ज्जिताः। न तब कर्मखो जन्म भुंने कर्म पुरातनं। ७८। भुक्का शुभाशुभं कर्म स्वर्ग वा नरकं पुनः। व्रजन्ति ते क्रमेखैव मूढा: प्राक्नतो मुने।७८॥ पच्ाद्ीपात् पर: शाकजीपो हि सुन्दरो मुने। पूव्वस्माह्िगुखो युक्त: सुरोदद्िगुगोन च ॥ ८ू० ॥ त

Digitized by Google

F

१२२

शकदीपात् कुशडीपो डिगुखः सुमनोडर:। पूर्व्वस्माद्िगुयोनैव वृतोदेन समाइतः।८१। कुशडीपाच डिगुखाइकदोपो महामुने। वतो दधिसमुद्रेख कमात्तहहिगुसेम च । दर । वकडीपाच्च डिगुखः माषविद्ीप एव न।: पूर्व्वस्माहिगुसेनैव शीरोदेन समारतः ॥८३। शेतदीप क्षीरोदे चोपदीपो मनोहर:। तपैव भगवाम् विष्शुः सेवितः सिन्धुकन्यया। ८४ । नारायखांभो वैकुर: शुङ्ध: स्त्तवगुखाश्रयः । श्यामश्तुर्भुजः शम्तो वनमालाविभूषितः ।८५ । चतुर्भुजैः श्यामवर्षेः पार्षदैः परिवारितः। ब्र ह्मादिभिस्तयमामो मुनिभि: समकादिभिः ॥८६। सुखदो मोचद: श्रीमाम् प्रदाता सर्व्वसम्पदां। दीपश्च वर्तुखाकारो विभुद्धन्द्रबिम्बवत्। ८७। योजनायुतविस्तीर्यो दैर्य्ये च ततमः सदा। अ्रमूत्यरत्ननिर्माखो बभूव स्वेच्छया हरेः। दद॥ आत्मानं मन्यते तुच्छं विश्रवर्मा निरीच्य यं। 7समाष्टतं पार्षदानां शिविरैर्सक्षकोटिभि: । दर। उद्यानै: कल्परक्षाणां संसतं शतकोटिभिः। शतकोटिभिर टाभि: कामधेनुभिराउतं॥८०। पुष्पोद्यानैराटतैय सरोभि: शतकोटिभि: । समावत हति P. संयक T.

Digitized by Google

२ राने द्वितीयोडध्याय: । १२३

तस्ात् दीपाच दिगुण: क्रौम्पद्दीपो मनोहर:। पूर्व्वस्पाद्दिगुखेनैव जलोदेन समाछतः । ८२ ।। सप्त दीपा्च कथिता: सरित्सागरकानना: । शैलैबहुविधेयुंक्ताः सुन्दरैः कन्दरोदरैः ।८३। तत्परा काण्वनी भूमि: सर्व्वसत्त्वविवर्जिता। तेज:स्वरूपा परमा प्र्वलन्ती दिवानिशं। ८४। एवं डिम्बोदरस्थश्न् विश्वं विश्वसजा कृतं। डिम्स्तल्लोमकूप च महाविष्णुख् नारद । ८५॥ यावन्ति रोमकूपानि विष्कृतानि हररहो। तावन््येव कि विश्वानि चासंस्थानि च मारद। ८६। जले शेते महाविष्णुर्जलं तत्पतिलोमसु। जखोपरि महावायुर्वायोरुपरि कचपः ।६७। क चपोपरि शेषय गजेन्द्रे मशको यथा। सहस्रमू्ई: शेषस मस्तकस्यैकदेशतः ।९८। विश्वाधारस् डिम्मख सू्ये च सर्षपो यथा। स एव च महाविष्णुः कृष्णास्य परमातनः। ६६। षोडशंशो भगवतः परस्य प्ररुते: परः। म्र ह्मादिस्तम्वपर्य्यन्तं सव्वें मिथ्यैव मारद। भज सत्यं परं ग्रह्म राधेशं विगुखात् परं ॥१००। इति श्ीनारदपचराने म्ानामववारे दिमोयराजे महिद्वावनिरपयं नाम द्वितीयोऽध्यायः।२॥

Digitized Google .

१२४.

वतोयोऽध्यायः।

बीगारद उवाय । श्रुतं नाथ किममृतमपूव्व परमाङ्गुतं। भक्निच्वानं परं शुड्ममलं कोमलं विभो॥ १॥ अतः परं यमपरं तीर्थंकीत्त्गुखान्तरं। ज्ञानामतं रसं शुव्धं कथ्यतां अ्रवणामतं। २ । मोमहादेव उवाच। गुखान्तरं तीर्थकीत्ते: को वा वलुं क्षमो मुने। नाइं ब्रह्मा च शेषञ् धर्मः सूर्व्यस्वैव च । ३। नारायषिर्भगवान् नरर्षि: कपिलस्तथा। सनत्कुमारो वेदायाप्यन्यः को वान भारती॥४। परमात्मा यथा टष्टः सीमा च नभसस्तथा। यथा हष्टं मनय्चापि युद्धिर्ज्जानं विवेचनं ॥५॥ तथा गुरय कृष्णस् सर्व्वा वातथ नारद। तथापि वक्ति तज्न्ानं पसिडितञ् यथागमं। ई।। कला: कलांशास्तस्ापि ये ये सन्तथ् योगिन:। ते महान्तय पूज्याय्ाप्यंशं वक्ष् क: क्षमः । ७। नैव कृष्णात्परो देवो नैव कृष्णात्पर: पुमान्। नैव कृष्णात्परो जानी न योगी व ततः परः ॥८॥

Digitized by Google

२ राने ततीयोऽययाय:। १२५

नैव छष्णात्परः सिद्धस्तत्वरोऽपि नहीखरः। न तत्यरय जनको विश्वेषां परिपालकः ॥८। न तत्परश्च बलवान् बुद्धिमान् कीर्ततिमांस्तथा। न तत्परः सत्यवादी दयावान भक्तवत्सलः ।१०॥ न सत्परय गुरवान् सुशीलक् जितेन्ट्रियः । गुद्दाशयञ्च गुदृश्च न तस्माङ्गक्कवत्सल: ॥११॥ न हि तस्मात्परो धर्मीप्रदाता सर्व्वसम्पदां। न हि तस्मात्यरः शान्तो लक्षमीकान्तात्यरथ्च क: ॥१२। अनन्तकोटिब्रझ्माएडो मोहितो मायया यया। सा चातिभीता पुरतो यमेव स्त्ोतमक्षमा।१३॥ सरस्वती जडीभूता यामेव स्तोतुमक्षमा। महालक्षीकातिभीता पादपझमं निसेवते।। १४॥। प्रत्येकं प्रतिविश्वेषु महाविष्णुय् लोमस्। कोटिश: कोटिशः सन्ति देवा ब्रह्मादयो मुने। १५। यथा रेशुरसंस्थय तथा विश्वानि नारद। एतेषामीशवरखैको राधेशः प्रछते: पर: ॥१६॥ दत्येवं कथितं किष्चित् किं भूय: श्रतमिच्छसि। अनिरूप्य: क्ष्णगुखो यथा विश्वं यथा रजः ॥१७।

नारद उवाच। -

राधोज्जवं वढ विभो श्रोतुं कौतूइलं मम। का वा सा कुत उत्पनना तत्पभावथ् क: शिव ॥ १८॥

Digitized by Google

१२६ नारदपयरानं।

भीमहादेव उवाब। सर्व्वादिसर्ग -पर्व्यन्तं शृणु नारद मनुखात्। 2एकोडयं न द्वितीयय देडो मे तेजसोऽन्तर।१६। गोलोको नित्यवैकुस्ो यथाकाशे यवा दिशः। यथा स परमात्मा च सर्व्वेषाञ्जगतामपि। २०॥ दिभुजः सोऽपि गोलोके बखाम रासमएडखे। गोपवेशख तरगो जलदश्यामसुन्दर:।२१। कोटीन्दुसटशः श्रीमांस्तेजसा ग्रच्वलनिव। ऋतीवसुखदृश्यञ्च कोटिकन्दर्पनिन्दित: । २२। दृष्टा शून्यं सर्व्वविश्वं अर्ध्वन्ताधसि तुल्यकं। हध्युन्मुखन श्रीकष्ण: सष्टिं कतुँ समुद्तः ।२३। एक ईशः प्रथमतो द्विघारूपो बभूव सः। एका स्त्री विष्णुमाया या पुमानेक: सयं विभः ॥ २४॥ स च स्वेच्छमयः श्यामः सगुखो निर्गुखः स्यं। तां इष्टा सुन्दरी लोखां रतिं कतें समुद्तः । २५। सा दधाव ्नचोवाच भीता मनसि कम्पिता। तां धृत्वोरसि संस्थाप्य स उवाचातिक्जितां। २६। सीजात्यधिष्ठाटदेवीं मूलप्रकृतिमीखरीं।

1दृत्तान्तमिति P.R. 'एकोऽहं न द्वितीयख दिग्वयोमतेजसोडन्सरा । *नवोटापेति B. P.

Digitized by Google

२ राने छवीयोऽघ्यायः। १२७.

योभगवानुवाच। मम प्राखाषिदेवी त्वं स्थिरा भव ममोरसि। अच स्थानं मवा दत्तं तुभं प्रायेख्वरि म्रिये। २८॥ प्रायेभ्योऽपि प्रियतमे परमावा सनातनि। त्यज लज्जां स्षमाशीले नवसङ्कमलज्जिते।२६। इत्येवमुक्का तां देवीं प्रियां कत्वा स्ववश्चसि। चुचुम्ब गण्डं कटिममाभिश्ेष स्तनं मुदा । ३०॥ गय्यां रतिकरीं कृत्वा पयःफेखनिभां झुभां। सुगन्धिवायुसंयुक्तां पुष्पचन्दनचर्र्चितां । ३१ । स रेमे रामया साडें यावडै ब्रह्मणो वयः। विदग्धया विदग्धेन बभूय सङ्गमः मुभः ।३२॥ एतदन्ते तदुदर, बी्याबानं चकार सः। गभें दवार सा देवी बावडे ग्रह्मखो वयः ।३३। भूरिश्रमेख छष्पसय गाणे घर्मों बभूव ह। सधः पपात तडिन्दुकसमेव व नारद। ३४ । दधार तज्जलं भून्ये नित्यवायुख् योगतः। तदेव पावयामास विशवेबावसि सर्व्वतः। ३५॥ रासे संभूय तरुणीमाद्धार इर: पुरः। तेन राधा समास्थयाता पुराविद्गिय नारद । ३६ ।। लष्णावामांभ्सम्मूता बभूव सुन्दरी पुरा।

·विश्वेचोरसि।

Digitized by Google

१२८ नारदयबरानं।

यखाखांशंशकचया बभूवुद्वयोषितः ।३७। राशब्दोबारखाङ्गको भतनिं मुन्िम्म राति सः। धाशब्दोबारखेनैव धावत्येव हरे: पदं । ३८।। सुसाव डिक्रं सा देवी रासे उन्दावने वने। हट्टा डिम्भं कुधा राधा प्रेरयामास पादतः ।३६। पपात डिम्भस्तोये च डिखएडख बभूव सः। डिभ्भान्तरे व यो बाखो महाविष्णु: स एवं डि।। ४० ॥ तल्लोमविवरेष्वेव ब्रस्माएडाषि पथक् एथक्। प्रत्येकं माययासंरडिम्ाव्याप्यभवन् पुरा। ४१ ॥ विश्वान्येवं हि भूरीणि सेषामभ्यन्तरं मुने। बभबरवं क्रमतः प्रत्येकष्न पृथक् पृथक्। ४२। दूत्येवं कथितं विप्र राधिकास्थानमेव च। गोपनीयं पुराशोषु खादु खादु पढे पढे।। ४३। जन्ममत्युजराव्याधिहरं मोचकरं परं। इरिदासप्रदं तख भत्िदं युभदं गुभं ।। ४४ ।। सव्वें ते कथितं वत्स यत्ते मनसि वोञ्कितं। यथा श्रुतं रष्पमुखात् किं भूयः श्रोतमिच्सि । ४५ । नारद उवाच। किमपूव स्रुतं पक्षो योगीन्द्राखां गुरोर्गुरो। समासेन सर्व्वमुतां व्यासेन वक्रुमईसि॥ ४६॥ पुरां त्वयोतं देवीनां देवानाच्चरितं शिव। जगत्प्रसूष पृच्न्तों पार्ववतीं पुष्कराश्र्मे। ४७ ॥

Digitized by Google

२ राये ततीयोऽययाय:। १२९

राधास्थामं तब नोकं कथं वा विदुषां गुरो। सर्व्ववीजेशवरः सर्व्ववेदकारसकारयः ।४८। मां भक्तमनुरक्रम् वद वेदविदां वर। कृपां कुरु कृपासिन्धो दीनबन्धो परात्पर।४८ ।। शीमहदेव उवाच । अपूष्व राधिकाखानं गोपनीयं सुदुर्लभं। सधो मुक्तिप्रदं शुद्वं वेदसारं सपसयदं ॥ ५ू० ॥ यथा ब्रह्मस्वरूपथ्त श्रीक्ण्ण: प्रकृते: परः। तथा ब्रह्मस्वरूपा व निर्लिप्ता प्रकृते: परा ॥५१॥ यथा स एव सगुणः काले कर्मानुरोधतः। तथैव कर्मखा काले प्ररतिस्व्िगुणात्मिका । ५ू२॥ तस्ैव परमेशस्य प्राशेष रसमासु च। बुद्दौ मनसि योगेन प्रळते: स्थितिरेव च ॥५३॥ आविर्भावस्तिंरोभावस्तस्या: कालेन नारद। न कृचिमा च सा नित्या सत्यरूपा यथा हरिः॥ ५ू४ ॥ प्राखाषिष्ठाची या देवी राधारूपा च सा मुने। रसनाऽधिछ्ठाची देवी स्वयमेव सरस्वती॥ ५५ ॥ बुद्मधिष्ठाची या देवी दुर्गा दुर्गतिनाशिनी। अधुना या हिमगिरे: कन्या नाम्ना व पार्ववती॥ ५६॥ सर्व्वेषामपि देवानां तेजःसु समधिष्ठिता। संहन्त्री सर्व्वदैत्यानां देववैरिविमाररनी ॥ ५७॥ स्थानदाबी च तेषान्य धाची षिजगतामपि। थ

Digitized by Google

१३० मारदपयरामं।

खुत् पिपासा दया निद्रा तुष्टि: पुष्टिःक्षमा तथा।५८। लज्जा भरान्तिम सर्व्वेषामधिदेवी प्रकीर्तिता। मनोऽधिष्ठानी देवी सा साविची विग्रजातिषु । ५ूट । राधावामांशसम्भूता महालत्षो: प्रकीर्तिता। ---. रैशर्याधिष्टाचीदेवीशवरस्येव हि नारद ॥ ६०॥ तदंशा सिन्धकन्या च क्षीरोदमथनोङ्गवा। मर्त्यलक्षीथ्ष सा देवी पत्नी क्षीरोदशायिनः। ६१॥ तदंश स्वर्गलततीख्थ शक्रादीनां युहे गृहे। स्वयं देवी महालच्षी: पत्नी वैकुसशायिनः॥ ६२॥ साविची ब्र ह्माणः पत्री ब्रह्मलोके निरामये। सरस्वती द्विधाभूता पुरैव साघया हरेः ॥ ६३ ॥ सरस्वती भारती च योगेन सिद्धयोगिनी। भारती ब्रह्मणः पत्नी विष्णो: पत्री सरखवती। ६४। रासाधिष्ठाची देवी च स्वयं रासेशवरी परा। दन्दावने च सा देवी परिपूर्षतमा सती ॥ ६५ ॥ रासमएडलमध्ये च रासक्रीडां चकार सा। कष्णचर्वितताम्बुलं चखाद राधिका सती ॥ ६६। राधा चर्वितताम्बुलं चखाद मधुसूदनः । एकाङ्गो हि तनोर्भेदो दुग्धधारययोर्यथा ॥६७। भेदका नरकं यान्ति यावच्चन्द्रदिवाकरौ। तयोभेदं करिष्यन्ति ये च निन्दन्ति राधिकां ॥ कुम्भीपाकेन पच्चन्ते यावडै ब्रह्मणो वयः ॥ ६८॥

Digitiz Google .

२ राने ततीयोऽध्याय:। १३१

नारद उवाच। राधामन्त्रेषु यो मन्त्रः प्रधान: पूजितः सतां। तन्मे ब्रूहि जगन्नाथ तद्यानं कवचं स्तवं। ६ट ॥ पूजाविधानं तन्मन्त्रं यद्यत्पूजाफलं शिव। समासेन कपासिन्धो मां भक्नमपि कथ्यतां ॥७०। श्रीमहादेव उवाच। नारायखर्षिख दत्तं सुभद्रब्राह्मणाय च। कवचं यन्मुनिश्रेष्ठ तदेव कवचं परं॥७१॥ षडक्षरी महाविद्या श्रीकष्णोनैव सेविता। सारभूता च मन्त्रेष दास्यभक्तिप्रदा हर: । ७२। ध्यानं स्तोषं सर्वपूज्यं सामवेदोक्रमेव च। कार्तिकीपूर्णिमाप्राप्तं नराणां जन्मखरडनं । ३। परमानन्दसन्दोहकवचं तत्सुदुर्लभं। यहृतं करदेशे च लष्ोन परमात्मना । ७8। गारद उवाच। षडचरीं महाविद्यां बद वेदविदां वर। केन केनोपासिता सा किं वा तल्फलमीशवर। ७॥ ओोमहादेव उवाच। षडक्षरी महाविद्या वेदेषु च सुदुर्खभा। निषिद्वा हरिखा पूव्वें वत्रुमेव हि नारद । ७६।। पार्व्वत्या परिष्टष्टेन मया नोका पुरा मुने। श्रस्माकं प्रासतुत्या च छष्पसय परमात्मनः ।७७।

Digitized by Google

१३२ नारदपयरानं।

सर्व्यसिद्धिम्रदा विद्या भत्रिमुत्िप्रदा हरः। र्वा्िस्तमं जलस्तभं मदाच्च मनससतथा॥ ७८॥ सव्वें जानाति भक्रय विद्या सिद्धिर्भवेद्यदि। यदा नारायणक्षेपे दशलचं जपेच्छुचि: ।। ७ट ।। मन्त्रसिद्विर्भवेत्तस्य विष्णातत्यो भवेद्रः । दूत्येवं कथितं वत्स मन्त्रतन्त्रपराक्मं ॥ ८० ॥ राज्यं देयं शिरो देयं प्राखा देयाक्च नारद। पुषो देय: प्रिया देया धमें देयं सुदुर्लभं । ८१॥ ज्ानं मृत्युष्यं नाम यदि देयं महामुने। तथापि गोपनीया च न देया सा घडक्षरी॥ ८२॥ ब्रह्मशापभयाद्िम्र तथापि कथयाम्यइं। स्नातः शुड्ाम्बरधरो यती संयत एव च ॥ ८३। एहीयाच्च महाविद्यां कामधेनस्वरूपिखीं। प्रदाचीं कवितां विद्यां सर्व्वसिनिम्म सम्पर्दां । ८४ ।। बलं पुचं महालच्ीं निखलां शतपौरुषीं। भत्निं दासप्रदामन्ते गोलोके वासमीमितं। ८५ । मन्त्रग्रश्यामाचेख नरो नारायणो भवेत्। कोटिजन्ार्जितात् पापानुच्यते नाच संशयः । द६। परुषाणं शतव्वैव लीलया च समुद्रेत्। मातरं भरातरं पुवं पत्रीच् बान्धवांस्तथा।८। मन्त्रग्रइसमाचेख सद्यः पूतो भवेब्वरः। यथा सुवगों बह्ौ च गजातोये यथा नरः ॥ ८८ ॥

Digitized by Google

i

२ राजे सवतीयोऽध्यायः। १३३

तसैव पादरजसो सद्यः पूता वसुन्धरा। पविचासि व तीर्थानि तुलसी चापि जाहवी॥ ट॥ पदे पदेऽशमेधस लभते निश्चितं फलं। षडचरीं महाषिद्यां यो एक्तीयाच्च पुरयदः ॥८०। भूतवर्गात् परादर्ाद्वितीयो दोर्घवान्मुने। चतुवर्गंतुरीयय्च दीर्घवांख फलम्रद:।८१। भूतवर्गात्परो वर्ो बाखीवान् सर्व्वसिद्धिदः। सर्वशुद्धप्रियान्ता च तस्या वीजादिका समृता ॥ ८२॥ षडक्षरी महाविद्या कथिता सर्वसिद्धिदा। प्रसवाद्या महामाया राधा लच्ी खरसती। ८३। कष्णप्राखाधिका डेन्ताऽनलजायान्त एव च। कल्पटक्षखरूपञ्च मन्त्रोऽयं भुवनाचर:।८४।। कुमारपदवीदाता सिद्चो यदि भवेनरः। कुमारेखार्ज्ितो मन्त्र: पाझे पाझसुतेन च ।६५ ॥ पाझेन दत्तः पुचाय पुष्करे सूर्य्यपर्वखि। सप्तलक्षजपेनैव मन्त्रसिड्धिर्भवेवृखां। ८ ६ ।। सर्वस्तमभं सर्वसित्धिं लभते साधकः सदा। कण्णोन दत्तो गोलोके ब्रह्मखे विरजातटे।८७। तेन दत्तक मह्न्न तुभ्यं दत्तो महामुने। प्रणवाद्या च सर्वाद्या महामाया सरखती॥ ९८॥ कृष्णप्रिया चतुर्थ्यन्ता चिचभानुप्रियान्तका। एकादशाक्षरो मन्त्रो गङ्गयोपासितस्त्रथा॥८६।

Google

१३४ नारदपचरानं।

मुक्तिप्रदय मन्त्रोऽयं तीर्थपूतश्च सिड्धिदः। मनोयायी भवेदच चान्ते याति परां गतिं॥१००॥ दशलक्षजपैनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेवृखां। प्रसवाद्या च सर्व्वाद्या महालक्ष्मी: सरस्वती॥ १०१ ॥ सर्व्वाद्या सा चतुर्थ्यन्ता वीतिहोचप्रियान्तका। दशक्षरो महामन्त्रो दासभत्तिप्रदो हरेः॥१०२॥ योगीन्द्रश्च भवेदच मन्त्रसिद्धिर्भवेद्यदि। नवलक्षजपेनैव मन्तसिद्धिर्भवेमृगां॥१०३॥ सर्वमन्त्रेष सारय् मन्त्रराजः प्रकीर्ततितः । तुलस्ोपासितो मन्त्रश्चतुवर्गफलप्रदः॥१०४। व्यामेनोपासितोऽयञ्च तथा नारायखर्षिया। सारभूतं मयोक्न्ते परं मन्त्रचतुष्टयं। सुखदं भक्तिदं शुद्धं किं भूय: श्रोतुमिच्छसि ॥ १०५॥ इति श्रीनारदयवराजे व्ञानामृतसारे द्वितीयराजे इरिभत्िज्ञान- निख्ययं नाम ततीयोऽध्यायः।३।

श्रीनारद उवाच। मन्त्रोपयुक्तं ध्यानस तथा पूजाविधानकं। स्तवनं कवचष्लैव वद वेदविदां वरः ॥१॥ "चठादशचरो मनरर इति R.

Digitized by Google

२ राने चतुर्थोउध्यायः । १३५

मोमहादेव उवाच। ध्यानञ्त श्रूयतां वत्स सामवेदोक्कमेव च। श्री कृष्णेन ऊतं पूर्वे सर्वेषामभिवान्छ्ितं ।२।। शेत चम्पकवर्खाभां चन्द्रकोटिसमप्रभां। बिद्रतीं कवरीभारं माखतीमाल्यभूषितां। ३। वह्धिशुद्धांशुकाधानां रत्नभूषसभूषितां।

ब्रह्मखरूपां परमां कष्णरामां मनोहरां। रष्णप्राणाधिकां देवीं कष्णवक्षःस्थलस्थितां ॥ ५ू ॥ कष्णस्त्तां कृष्णकान्तां शान्तां सर्वप्रदा सतीं। निर्लिप्तां निर्गुखां नित्यां सत्यां शुद्धां सनातनीं । ई । गोलोकवासिनी गोप्तीं विधाषीं धातुरेव तां। वृन्दां दृन्दावनचरीं दन्दावनविनोदिनीं।७।

सर्वसिद्धिप्रदां सिद्धां सिद्धेश्शी सिद्धयोगिनीं ।८। सयज्ञयन्ताधिष्ठानीं सुयननाय महात्मने। वरदानीन्त वरदां सर्वसम्पत्प्रदां सतां॥८ ॥ गोपीभि: सुप्रियाभिञ्च सेवितां खेतचामरैः। रत्न सिंहासनस्थान्न रत्नदर्पसधारियीं। १०॥ क्रीडापङ्गजइ्तस्ताम्यां परां कष्पप्रियां भजे।

1्ेतचन्दनेति R.

Digitized by Google

१३६ मारदपसरानं।

ध्यात्वा शिरसि पुष्पच्त दत्वा प्रश्याल्य इस्तकं ॥ ११॥ पुनर्ध्यात्वा व भत्या च दद्यात्तस्ये प्रसूनकं। तां षोडशोपचारेख संपूज्य परमेशरीं।१२॥ पुष्पाञ्ज्लिचयं दत्वा स्तुत्वा च कवचं पठेत्। पूजाक्रमं परीहारं वत्स मत्तो निशामय॥ १३॥ मन्नरं समपचारायां शृखनुक्रमसेन च। पुनर्ध्यात्वा यथा देवीं पुष्पाञ्जलियुतो भवेत् ॥१४ । इमं मन्त्रं परीहारं कुरुते भक्तिपूर्वकं। नारायषि महामाये विष्शुमाये सनातनि ॥ १५ ॥ प्राणाधिदेवि कष्णस्य मामुडर भवार्सवात्। संसारसागरे घोरे भीतं मां शरणागतं ॥ १६। प्रपन्नं पतितं मातर्मामुद्दर इरिप्रिये।

ज्वलद्गिर्च्चानदीपैश्च मां सुवर्त्म प्रदर्शय। सर्वेभ्योऽपि विनिर्मुत्ं कुरु राधे सुरेश्वरि ॥ १८॥ मां भक्तमनुरक्रष्ट कातरं यमताडनात्। त्वत्पादपद्मयुगले पाझपझ्मालयार्ज्जिते ॥१८॥ देहि महं परा भतिं कष्णेन परिसेविते। स्निग्धदूर्वाङ्कुरै: ुल्कपुष्पैः कुसुमचन्दनैः ।२०॥ कष्पद त्तार्घ्यशेभाव्े भत्तिमाध्वीकमंकुले। आसनं भाखवदुत्तुङ्गममूल्यं र्ननिर्मितं । २१। मया निवेदितं भक्ता महाया परमेश्वरि।

Digitized by Google

२ राने चतुर्थोऽध्याय: । १३७

नानातीर्थोङ्गवं पुसयं शीतलब्त सनिर्मलं । २२।। मया निवेदितं भत्त्या पादष प्रतियद्यतां। स्तिग्धदूर्व्वाचतं शुक्कपुष्पकुङ्गमचन्दनं।२२॥ तीर्थतोयान्वितं देवि गहाखाध्ये सुरेश्रि। वद्धिशुद्धं वस्त्रयुग्मममूल्यमतुलं परं।२४॥ मया निवेदितं भत्ता पहासा जगदम्बिके। गथितं सूत्तसूचेष पारिजातविनिर्मितं ॥ २५ । जन्ममत्युजराव्याघिहरे माल्यं मृहाण मे। कस्तूरीकुकुमात्त्त सुगन्धि स्निग्धचन्दनं । २६ । राधे मातर्निरावाधे मनृद्दाणानुलेपनं। शुक्कपुष्पसमूइम्च सुगन्धि चन्दनान्वितं ।२७। मया निवेदितं भत्तया पुष्प देवि प्रह्यतां। वनस्पतिरसो दिव्यो गन्धवस्तुभिरन्वितः । २८। मया निवेदितो भत्या धूपोऽयं प्रतिद्यतां। अ्रन्धकारभयध्वंसी माङ्गल्यो विश्वपावनः । २६। मया निवेदितो भत्ना दोपोऽयं प्रतिमद्यतां। सुधापूणों रत्नकुममं शतकञ्त सुदुर्लभं । ३०॥ माध्वीककुम्भलच्षन्त नैवेद्यं देवि यृद्यतां। मिष्टाननस्वस्त्रिकानाव्य लक्षपञ्जं मनोहरं। ३१॥ शर्कराराशिलक्षण्त नैवेद्यं देवि यृद्यतां। संस्कृतं पायसं पिटं शत्यनं व्यञ्जनान्वितं॥ ३२। शर्करादविदुग्धानं नैवेद्यं देवि मृह्यतां।

Digitized by Google

१३t नारदपबरामं।

फलानाथ सुपक्ञानामाम्तादीनां चिलक्षकं । ३३।। राशीनान् मया दत्तं भतया च देवि मृह्यतां। दधिकुल्याशतब्दैव मधुकुल्याशतन्तथा॥३४ । घृतकुल्याशतन्तैव पहांख परमेश्वरि। दुग्धकुल्या शतं रम्यं गुडकुल्या शतं तथा ॥३५॥ मया निवेदितं भत्त्या गहास परमेश्वरि। नानातीर्थोङ्गवं रम्यं सुगन्धिवस्त्रवामितं॥ ३६ ।। मया निवेदितं भत्त्या शीततोयं गहास मे। पयः फेणनिभा शव्या रत्नेन्द्रसार निर्मिता।३७॥ मया निवेदिता भत्ा तां हास सुरेशवरि। भूषसानि च रम्यासि सद्रत्ननिर्मितानि च। ३८। मया निवेदितान्येव गृहास परमेशवरि। ताम्बुलश्ज परं रम्यं कर्पूरादिसुवासितं ॥ ३८ । मया निवेदितं भत्ना गहाण परमेश्वरि। सिन्दरं शेभनं राधे योषितां सुप्रियं सदा ।४०॥ मया निवेदितं भक्न्ा सिन्दूरं प्रतिएह्यतां। परं सुपक्कतैत्यन्त सुगन्धिवस्तुमंस्कृतं । ४१ ।। मया निवेदितं भक्ता तैलञ्व प्रतिगह्यतां। पुष्पञ्जलिचयं दत्वा दासीवगें प्रपूजयेत् ।.४२ । पाद्यादिकं प्टथग्दत्वा प्रयमेहएडवङ्गवि। मालतीं माधवीं रक्तां रत्नमालावतीं सतीं।४३॥ चम्यावतीं मधुमतीं सुशीलां वनमालिकां।

Digitized by Google

२ राजे चतुर्थोऽध्यायः । १३९

चन्द्रावली चन्द्रमुखी पझ्मा पद्ममुखीं शुभां ।४४। कमलां कालिकां कृष्णप्रियां विद्याघरीं तथा। सम्पूज्य भक्का सर्व्वास्ता वटुवगें प्रमूजयेत् ॥ ४५ । सानन्दं परमानन्दं समिषं सन्तनुं तथा। एतान् सम्पूज्य प्रत्येकं स्त्रोचन्त कवचं पठेत् । ४६।। जपेत् षडक्षरीं विद्यां श्रीक्ष्णेनैव सेवितां। यथा्शक्ति भक्तियुत्तो दपडवत् प्रशमेत् सदा । ४७।। स्तनोचन् सामवेदोतं प्रपठेङ्गक्िसंयुतः । राा रासेशवरी रम्या रामा च परमात्मनः ॥४८॥ रासोङ्गवा कष्णकान्ता कृष्णावक्षःस्यलस्थिता। कृष्णप्राणाधिदेवी च महाविष्णो: प्रसूरपि ॥४६॥ सर्व्वाद्या विष्णुमाया च सत्या नित्या सनातनी। ब्रह्मखरूपा परमा निर्लिप्ता निरगुखा परा ॥५०॥ उन्दा वन्दावने सा च विरजातटवासिनी। गोलोकवासिना गोपी गोपीशा गोपमालका। ५१॥ सानन्दा परमानन्दा नन्दनन्दनकामिनी। दषभानुसुता शान्ता कान्ता पूर्तमा च सा । ५२॥ काम्या कलावती कन्या तोर्थपूता सती गुभा। सप्तभिंशच्च नामानि वेदोक्कानि शुभानि च ।। ५ू३।। सारभूतानि पुरयानि सर्व्वनामस नारद। यः पठेत् संयुतः भुडो विष्शुभक्तो जितेन्द्रियः । ५४ ॥ दूहैव निञ्चलां लच्ष्ीं लब्ध्ा याति हरे: पदं।

Digitiz Google

१४० नारदपचराम।

हरिभतिं इरे्डासं लमते नाचसंशयः ।५५। भक्रो लचजपेनैव स्ोनसिड्ो भवेड् वं। सिद्धस्तोषो यदि भवेत् सर्व्वसिद्ेश्वरी भवेत् ॥ ५६॥ वह्िस्तमं जलस्तभं मनस्तमं हृदस्तथा। मनोयायित्वमिष्टन्त् लभते नायसंभय: । ५७।। स्नोनस्सरगमाचेया जीवमुक्तो भवेब्रः। पदे पदेऽखमेधस्य लभते निख्चितं फलं । ५८॥ कोटिजन्मार्ज्जितात् पापात् ब्रह्मइत्याशतादपि। स्त्रोचभरयमाचेस सुच्यते नायसंशयः ।। ५ूट।। मृतवत्सा काकबन्ध्ा महाबन्या प्रसूयते। शखोति वर्षमेकं या शुड्धा स्विन्नान्तभोजिनी॥ ई० ॥ शृणोति मासमेकं यः सर्व्वाभीष्टं लभेब्षरः। सामवेदकुमारं तमित्याह कमलोङ्गव: ॥ ६१ ॥ इति श्रीनारदपसराने ज्ञानामतसारे द्वितोयराने शिवमारदसंवादे भक्िज्ञानकथने राधाप्रन्नकथनं नाम चतुर्थोऽध्यायः।॥

पच्मोऽ्ध्ायः।

बीनारद उवाच। सव्वें प्रुतं जगबाथ यद्यनानसि वाष्कितं। अ्रधुना श्रोतमिच्चामि राधिकाकवचं परं ॥ १ ॥

Digitiz Google

२ राने पद्ममोऽध्याय:। १४१

मोमशादेव उवाच। क्षमख्व ब्रह्मणः पुत्न दवर्षे सुनिपुङ्रय। यव्निषितं भगवता कष्गोन परमात्मना। २॥ कथं वच्चामि हे वत्स सुगुप्तं कवचं मुने। करठे दधार भगवान् भत्ता रबपुटेम यत् । ३॥ परमानन्दसन्दोहकवचम्म सुदुर्खभं। षडक्षरीं महाविद्यां नित्यंभक्ा जयेड्रि: ।४ ।। नित्यं प्रपूजयेन्नित्यं नित्यः सत्यः परात्परः। सा पूजयेत् प्रभुं नित्यं जपेदे का दशाक्षरं ।। ५। महन्त कवचं दत्वा निषिदं परमात्मना। दद्मेवेति कवचं दत्तं तेनैव ब्रह्मखे। ६ै। धर्माय ब्रह्मणा दत्तं तेन नारायसाय च। नारायमेन करठस्यं सुभट्राय ददौ पुरा ।७। क्षमस्व कथितुं नालं क्षमस्व भगवन्मुने। गुरुखा व निषिदृञ्च न वत्रव्यं कटाचन । ८।। बीनारद उवाच । मां भक्तमनुरक्रव्य नाथ मा कुरु वच्चनां। त्वमेव कष्णस्वं शम्भुईयोरभेंदो न साम्ति च । ट् ।। परतन्त्रो निषिङ्ष्ब बाक्यं कथितुमक्षमः । शुखोति कस्य वा वाक्यं यः स्वतन्त्र: स्वयं प्रभुः ॥१०॥ यदि मां कवचं नाथ न वच्सि सुदुर्लभं। देहं त्यक्का ब्रह्मइत्यां दास्यामि तुभ्यमीश्वर॥ ११॥

Digitz Google L

१४२ नारदयसरानं।

भोमहादेव उवाच। संदंशजातः 1शिष्यय् शुद्धः सुब्राह्मखः सुधीः। मन्यते कृष्णतुत्यन्न गुरं परमधार्मिक: ॥१२ । देवमन्यं छष्णतुल्यं यो ब्रवीति नराधमः। ब्रह्मइत्यान्त लभते महामूर्खो न संशयः ॥१३॥ परमात्मा स्वयं कष्णो निर्गुरः प्रकृतेः परः। ततो देवास्तदंशाञ् सगुणाः प्राकृताः सृताः॥१४॥ सर्व्वे जन्या: कृषिमाञ्च पुरा ब्रह्माद्य: सुराः। सव्वेषां जनक: कृष्ण: परमाद्यः परात्यरः॥१५॥ शृणु वच्यामि विप्रेन्द्र राधिकाकवचं शुभं। परमानन्दसन्दोहाभिधमिष्टं सुदुर्लभं ॥ १६॥ कृष्णेन दत्तं मह्यन्न शतशुङ्गे च पर्व्वते। निरामये व गोलोके पुस्ये उन्दावने वने ॥१७॥ राधिकासद्विघाने च शोभने रासमएडले। गोपगोपोकदम्वैथ्च वेष्टिते समभीसिते॥ १८॥ अ्रहं तुभ्यं प्रदासामि प्रवक्तव्यं न कसयचित्। यडृत्वा पाठनाङ्गको जीवन्मुक्तो भवेद् भ्रुवं ॥१८.॥ ब्र ह्महत्यालचपापान्मुच्यते नाच संशयः । कोटिजन्मार्ज्नितात् पापादुपदेशात् प्रमुच्यते।२०॥ ऋश्नमेघसहस्रच्न राजसूयशतं तथा। विप्रेन्द्र कवचस्यास्य कलां नार्न्ति षोडशीं ।। २१॥ शिष्ट खेति R.P.

Digitized by Google

२ राजे पचमोऽध्याय:। १४३

शिष्याय विष्णुभक्राय साधकाय प्रकाशयेत्। शठाय परशिष्याय दत्त्वा मृत्युं लभेव्नर: ।२२ । विग्रेन्द्र कवचस्यास्य ऋषिर्नारायखः स्यं। छष्पास्य भक्तिदास्ये च विनियोग: म्रकीर्तितः ।२३। सर्व्वाद्या मे शिरः पातु केशं केशवकामिनी। भालं भगवती पातु लोला लोचनयुग्मकं।। २४। नासां नारायखी पातु सानन्दा चाधरौष्ठकं। जिव्वां पातु जगन्माती दन्तं दामोदरम्रिया॥ २५॥ कपोलयुग्मं कृष्णोश करं कष्पाप्रियाऽवत। कर्णयुग्मं सदा पातु कालिन्दीकुलवासिनी। २६॥ वसुन्धरेश वक्षो मे परमा सा पयोधरं। पद्मनाभप्रिया नाभिं जठरं जाहवीश्वरी ॥ २७। नित्या नितम्बयुग्मं मे कङ्कालं कृष्णसेविता। परात्परा पाढ एष्टं सुश्रोखी श्रोखिकायुगं ॥ २८। परमाद्या पादयुग्मं नखरांय नरोत्तमा। सर्व्वाङ्गं मे सदा पातु सर्व्वेश सर्व्वमङ्गला ।२८.॥ पातु राशेश्वरी राधा खप्ने जागरे च मां। जले स्थले चान्तरीचे सेविता जलशायिनी॥ ३०॥ प्राच्यां मे सततं पातु परिपूर्सतमम्रिया। वहोश्वरी वद्धिकोये दचियो दुःखनाशिनी । ३१॥ नैऋंते सततं पातु नरकार्यवतारिखी। वारुसे वनमालीश वायव्यां वायुपूजिता।। ३२॥

Digitized by Google

१४४ नारदययरानं।

कौवेरे मां सदा पातु कूर्मेख परिसेविता। ऐैशान्यामीखरी पात भतशृङ्निवासिनी। ३३। वने वनचरी पात दन्दावनविनोदिनी। सर्व्वच सन्ततं पातु सर्व्वेशा विरजेशवरी। ३४॥ प्रथमे पूजिता या च लष्णेन परमात्मना। षडचर्य्या विद्यया च सा मां रक्षतु कातरं।।३५। द्वितीये पूजिता देवी शमुना रासमएडखे। नानास्भृतसम्भाररमाया प्रकृतिरीशरी। ३६। सप्ताक्षर्य्या विद्यया च पूज्यया प्रखवाद्यया। तृतीये पूजिता देवी ब्रह्मखा परमादरं।३७। श्रीवीजयुत्तया भन्या चाष्टाक्षर्या च विब्यया। चतुर्थे पूजिता देवी शेषेख विघ्ननाशिनी॥३८॥ तेनैव सेविता विद्या मायायुक्ता नवाक्षरी। विद्या सा चापि धर्मेख सेविता परमेश्वरी॥ ३८॥ धर्मेण दत्ता सा विद्या पुच नारायसषये। नराय शुव्धभक्ताय सा च विद्या मनोहरा॥ ४०। नवाचरी महाविद्या कामदेवेन सेविता। तदधीनं सर्व्वविश्वं पूज्यया विद्यया यया॥४१॥ संग्राप दाहिकां शकि वह्हित्च विद्यया यया। नवाक्षरी महाविद्या वायुना परिसेविता॥ ४२। विश्वेषां प्रासरूपन्च पज्यया विद्यया यया। सर्व्वाधारत् पूज्यञ्थ बलवान् सव्वतोऽभवत्॥ ४३।

Digitized by Google

२ राये पयमोडयाय:॥ १४५

शेषाधारय कूर्मज पूज्यया विद्यया यया। विश्वाधारय शेषस तथा च विद्यया मुने। ४४ । धराधरा च सव्वेषां तथा च विद्यया सदा। तयव विद्यया शुड्ा गङ्गा भुवनपावनी। ४५। तयैव तुलसी गुडधा तीर्यपूता बभूव सा। तया स्वाहा वह्हिजाया पितृखां कामिनी स्वधा। ४६। सत्तीर्माया कामवासी सरव्वाद्या प्रबवादिका। रासेशवरी राधिका सा केन्ता वव्गिम्रियान्तका।४७॥ तत्षोडशे महाविद्या परिपूर्वतमा ख्रुतौ। कामधेनुस्वरूया सा सर्व्वसिद्धिप्रदायिनी॥४८॥ पुरा सनत्कुमारेख वोडशी परिसेविता। सनकेन सनन्देन तथा सनातनेन च ॥ ४८ । युक्रेख गुरुखा पूज्या सिद्ा व्यासेन सेविता। पपौ समुद्रं सोऽगख्यः पूज्यया विद्यया यया ॥ ५०॥ रासेखरी डेन्तरीना षोडश्या मुनिपुङ्गव। दधीचिना सेविता सा विद्या च दादशाक्षरी। ५१ । . तया तदस्थि चाव्यर्थमन्त्रमेव बभूव ह। चतुईशेन्द्रावच्छियं मुनिरासीसिरापदः ।५२। स्वेच्ामृत्युर्मुनिखैव जितः कालोऽपि विद्यया। देवानां प्रार्मनेनैव तत्याज स कलेवरं॥५३।

1भारायेति R.

Digitiżed by Google - L

१४६ नारदययरानं।

मत्तो मन्त्रं मृहीत्वा व जजाप पुष्करे सुनिः। शतवर्षें तपसता ददश परमेखरीं।। ५४ ॥ दश्वा सा स्वपदं तस्मै गोशोकन्द जगाम सा। देहं त्यक्का च स मुनिर्गोद्योकं प्रययी पुरा । ४५ । दृत्येवं कथितं वत्स कवचं परमाङ्कुतं। परमानन्दसन्दोषं वेदेषु च सुदुर्खभं। ५६। श्ीछ्ृष्णेनैद कबितं मह्यं मल्लाय भत्नितः । मया तुभ्यं प्रदत्तच्त प्रवत्तव्यं न कस्यचित्। ५७।। गुरुमभ्यर्च्य विधिना वस्तालङ्गारचन्दनैः । नमस्कृत्य परं भत्तया कवचं धारयेत् सुधीः ॥५८॥ पठित्वा कवचं दिव्यं परं सादरपूर्व्वकं। गुरवे दचियां दश्वा लभेत्तस्व शुभाशिवं ।पूट। महामूढो नोपदिष्ठः कवचं धारयेत् पठेत्। निष्फलं तङ्गवेत् सव्ें वततयं जपेववदि।। ६० ।. उपदिष्टो यदि पठेत् धारयेत् वछ देशतः। जले व्ी च शस्त्रास्त्रे मरखं नो भवेद्भुवं। ६१। कवचस्य प्रसादेन जीवन्मुत्तो भवेसरः। अनेन कवचेनैव शहचूडः प्रतापवान् । ६२। युयुधे स मया साईवं वर्षच्च नर्मदातटे। न विद्डो मम शूलेम दस्वा च कवचं मतः ॥ ई३॥ सर्व्वागायेव हि दानानि व्रतानि नियमानि च। तपांसि यच्ना: पुगयानि तीर्धान्यनशनानि च। ६४॥

Google*

२ राये वछोडघयाय:॥ १४७

सर्व्वाषि कवचस्यास्य कलां नाईन्ति षोडशीं। दूढं कवचमच्नात्वा भजेद्यः परमेश्वरीं। ६५ । पतलक्षप्रजप्तोऽपि न मन्त्र: सिद्धिदायकः। दत्येवं कथितं सव्वें राधिकाकवचं मुने।हई।। इति श्रीनारदपसरने ज्ानामतसारे शियनारदसंवादे द्वितोयराने भत्तिश्ानकृथने पवचप्रकाशनं नाम वज्मोडध्याय।। ५।

वछोऽध्ायः।

श्रीमहादेव उवाच। जगन्मातुरूपास्थानं तुभ्यच्न कथितं मया। सुदुर्लभं सुगुप्तश्त वेदेषु च चतुर्षुं च ॥ १॥ पुरागोष्वितिहासेषु प्पराधेषु पञ्चसु। अतीव पुरयदं युव्ं सर्व्वपापम्रनाशनं । २ ।। संक्षेपगीव कथितं राधास्थानं मनोहरं। कापिलेये पश्चराजे विस्तीर्णमतिसन्दर्र। ३। नारायेन कथितं मुनय कपिलाय च। सिद्धचेचे पुरायतमे प्रत्यक्षं मम सन्निधौ॥४॥ तनोक्रं इरिखा साड्डैं शुश्राव कमलोङ्गवः। शुश्रुवुर्मुनयः सव्वे चेदमेव परं वचः ॥५॥ आदौ समुच्चरेद्राधां पखात् छष्णच्च माधवं। विपरीतं यदि पठेत् ब्रह्मइत्यां सभेद्भुवं । ई।

Digitized by Google

१४t नार दपवरामं।

श्रीक्कृष्णो जगतां तातो जगन्माता च राधिका। पितु: शतगुरे माता वन्दा पूज्या गरीयसी ।७। दैवदोषेख महता ये व निन्दन्ति राधिकां। वामाचाराय मूर्खाज् पापिनय इरिद्विषः ।८ । कुम्भीपाके तप्ततैल तिष्ठन्ति ब्रह्मषः शतं। दूदैव तइंशहानि: सर्व्वनाशय कल्पते।८। भवेद्रोगी च पतितो विव्नं तखय पदे पढे। हरिणोतं ब्रह्मक्षेपे मया व ब्रह्मणा सुतं।१०॥ पेलोक्यपावनीं राधां सन्तोऽसेवन्त नित्यः । यत्पादपझे भक्ताऽय्यें नित्यं कृष्णो ददाति च । ११ ॥ यत्पादपझनखरे पुस्े दन्दावने वने। सुश्षिग्धालक्करसं प्रेम्रा भत्तया ददी परा । १२ । राधाचर्व्वितताम्बुखं चखाद मधुसूदनः। इयोखैको न भेदय दुग्धधावल्ययोयंथा॥१३ । श्रीकृष्णोरसि या राधा यद्दामांशेन सभभवा। महालत्ीथ वैकुसठे सा च नारायखोरसि १४ । सरस्वती सा च देवी विदुषां जननी परा। चीरोदसिन्धुकन्या सा विष्णूरसि च मायया । १५ ॥ साविची ब्रह्मणे लोके ब्रह्मवक्षःस्थलस्थिता। पुरा सुराणं तेजःसु साविर्भूत्वा दया हरेः ॥१६ ॥ स्वयं मूर्ततिमती भूत्वा जधान दैत्यसङ्गकान्। ददी राज्यं महेन्द्राय कृत्वा निष्करकं पदं । १७।

Digitized by Google 1

२ राये वषोऽथ्यायः ॥ १४९

कालेन सा भगवती विष्णमाया सनातनी। बभूव दृक्षकन्या च परं छष्णान्नया मुने ॥१८ ॥ त्यक्का देहं पितुयचे ममैव निन्दया मुने। पित्ृणां मानसी कन्या मेना कन्या बभूव सा ॥१८॥ श्रविर्भूता पर्व्वते सा तेनेयं पार्व्वती सती। सर्व्वरभक्तिस्वरूपा सा दुर्गा दुर्गातनाशिनी ॥ २०॥ बुद्धिस्वरूपा परमा कष्पस्य परमात्मनः । सम्पद्रूपेन्ट्रगेहे सा स्वर्गलचीस्वरूपियी।। २१ ॥ मत्यें लच्ी राजगेरे मृहलच्ीगहे यहे। एथक् पथक् च सर्व्वच ग्रामेषु ग्रामदेवता । २२। जले सत्यस्वरूपा मा गन्धरूपा च भूमिषु । शब्दरूपा घ नभसि शोभारूपी निशाकरे। २३॥ प्रभारूया भासकरे सा नृपेन्द्रेषु च सर्व्वतः। वड्चौ सा दाड़िका शत्ति सर्व्वशत्तिय जन्तषु। २४ । ष्टिकाले च सा देवी मूलम्रकृतिरीखरी। माता भवेन्महाविष्णो: स एव च महान् विराट। २५ ।। यस्य लोमस विश्वानि तेम वासुः प्रशीर्ततितः । तस्य देवोऽपि श्रीक्ृष्णो वासुदेव दूसीरितः ।२६॥ महतो वै हष्टिविधौ पाइङ्वारोऽभवम्ुने। ततो हि रूपतन्मापं भ्रब्दतन्ाच इत्यतः ।२७॥ ततो हि स्पर्तन्माचमेवं हृष्टिकमं मुने। हष्टिवीजस्वरूपा सा न हि खष्टिस्तया विना। २८॥

Digitized by Google

१५० नारदमयराजं।

बिना मदं घटं कतुं कुलालख न च न्षमः । विना स्वयं स्वर्सकार: कुण्डलं कर्तुमक्षम:।२८॥ एवं ते कवितं सर्व्वमास्थानमतिदुर्खभं।

आराध्य सुचिरं कृष्णं यद्यत्कायें भवेद्षुखा। राधोपासनया तञ्च भवेत् स्वल्पेम कालतः ।३१॥ तस्यापि मायया साईं सव्ें विश्वं महामुने। विष्णमाया भगवती ऊपा यं यं करोति थ । ३२। स च प्राप्ोति कृष्ाम तङ्गक्रिदाखमीप्सितं। दूत्येवं कथितं सव्बें परच्च सुखमोचदं। नीतिसारण्य शुभदं किं भूय: श्रोतुमिच्छसि। २४। इति श्रीनारदपवरामे व्ञानामतसारे द्वितीयराजे शिवनारदसंबाद भत्िज्ञानकथने राधाप्रशंखा नाम वकोडध्याया । ६।

सप्तमोऽध्याय: ।

खीनारद उवाच। भक्निज्वानं सुतं नाथ परमाङ्गतमीसितं। मुक्रिज्जानविधानन् विस्तीसें वक्रुमईसि ॥ १ ॥ श्रीमहादेव उबाच। लीनता इरिपादाजे मुक्किरित्यभिधोयते। दूदमेव दि निर्व्वायं वैष्यवानामसम्तं। २॥

Digtiz Google

२ राये सत्मोऽध्याय:। १५१

सालोक्यसार्थटिसामी प्यसारू प्यमित्यतः क्रमात्। भोगरूपण सखदमिति मुक्रिचतृष्टयं । ३। श्री हरेर्भक्रिदास्यन्न सर्व्यमुत्ते: परं मुने। वैष्णवानामभिमनं सारात्सारं परात्यरं। ४। काश्यान्त मरगं पुच् परं निर्वाणकारसं। दक्षकर्से मत्युकाले मयोतं मन्तमेव च । ५ । निर्व्वासमोचदं वत्स कर्ममूखनिकृन्तनं। निव्व पमोक्षमेवेदं मोक्षविद्धि: म्रकीर्शितं ॥ ई। गङ्गायाज्च जले मुक्ि: प्षेषे नारायखे मुने। ज्ञानतञ्ेत् त्यजेत् प्राणान् कृष्पसरसपूव्यंकं।। जले स्थले चान्तरीचे गङ्गासागरसग्मे।७ नारद उवाच। प्रासिनां येन मन्त्रेष मुकिर्भवति शाशती। वाराणसां त्वयोक्कन्त तन्मां कथितुमर्हसि॥ ८॥ अन्यथाऽइं कपासिन्धो सद्यस्तच्ये कलेवरं। मां भक्तमनुरत्तष्व नाथ मा कुरु वव्चनां । । शोमहादेव उवाच । गुप्तं वेदपुराखेष चेतिहासेष नारद। पन्तराचेषु सर्व्वेषु कथं वच्चामि मां वद ॥१०॥ अ्हं इत्याभयेनैव वच्चामि गोपनं परं। श्रूयतां दछकररों च न वह्व्यं कदाचन । ११ ।

Google

१५२ नारदपसरामं।

मन्त्रोऽयं मन्तसारायः सर्व्वाद्यवीजमध्यमः । पम्मवर्गाद्वितीयम वर्षव गुरुमान् भवेत् । १२ ॥ पश्चमे पश्चमो वर्सो विष्णुमान् सेन्त एव सः। जगत्यूतप्रिभ्रान्तथ मन्तः सप्ताचरो मुने ॥१३ ॥ प्रयागे मुडनव्लेव परं निर्ष्धासकारखं। दोलायमानं गोविन्दं पुर्ये दन्दावने वने। १४ । दष्टिमाचेस विग्रेन्द्र परं निर्व्वासकारखं। निर्व्वागं दष्टिमानेख मन्स्यं मधुसूदनं ॥१५। रथस्थं वामनव्वैव निर्व्धायं दृष्टिमाचतः । कार्ततिकी पूर्षिमायाष्म राधार्चादृष्टिपूजनं। १६ । यच तब न नियमो परं निर्ध्वासकारयं। परं शिवचतुरईश्यां शिवं संस्थाप्य पूजनं ॥१७। तहिनेऽनशनं विप्र परं निर्वासकारगं। गुभाशुभन्त यत्कर्म तत्तत्कर्मनिकृन्तनं।१८॥ स्मरयं श्रीहरे: पादपद्मं निर्वासकारगं। वैभास्यां पुष्करस्नानं परं निर्वासकारखं॥ १८॥ गझासागरतोये च मत्युनिर्ष्वासकारयं। कार्तिक्यान शिलादानं पृथ्वीविपुलदानकं । २०॥ कानिके तुलसीदानं परं निर्वासकारखं। ब्रह्मसंस्थापनण्जैव परं निर्व्वासकारणं। २१॥ कन्यादानं वैष्णवे च परं निर्ध्वासकारगं। परं निर्वासवीजन् वैष्पावो्छिष्टभक्षयं। २२॥

Digitized by Google

२ राने सप्मोऽध्याय:॥ १५३ विष्णुमन्त्रोपासकानां दिजाना्त द्विजर्षभ। तत्पादोदकभक्षन् परं निर्वासकारयं।२३॥ स्वर्षशुङ्गनिबद्दानां गवा लक्षप्रदानकं। पथ्वीदानव्त विप्रेन्द्र परं निर्वासकारखं। २४॥ परे नारायसचेचे लक्षनाम इरेजपेत्। नाशनं सर्व्वपापानां परं निर्वासकारखं। २५ । शिवलत्तर्च्नं भत्या चेपे नारायखे मुने। विधिवदक्षियादानं परं निर्वासकारयं। २६॥ परं राधेशयोर्मन्त्रग्रइसं वैष्यावाचिजात्। गुद्धे नारायसक्षेचे परं निर्वासकारखं। २७॥ ग्रन्थाष्टादशसाइस्तरं हादशस्कन्धसम्मितं। शुकप्रोत्तं भागवतं श्रुत्वा निर्वासतां ब्रजेत्। २८। पुरा भगवता प्रोत्रं कृष्पोन ब्रह्मगे मुने। पुराखसारं शुद्धं तत्तेन भागवतं विदु: ।२८॥ ब्रह्मवैवर्ततश्रवयां परं निर्वासकारयं। यचैव विदतं ब्रह्म शुडनिर्गुशमीप्मितं । ३०॥

चतुःखएडपरिमितं म्रभ्मबैवर्त्तमोपितं। ३१। पराभरकृतं पुएयं धन्यं विष्णुपुरायकं। भतया तच्वयां वत्स परं निर्वाखकारबं।३२॥

आायंश्रेति R.

L Google

948 नारदनचरानं । यम तब दिने वत्स ह रर्नामानुकीर्तनं। परं निर्वायबीजन्य श्रीकृष्णवतपूजनं। २२। यद्यत्कृतं सतां कर्म कृष्े भत्तवा तदपंथ। कर्मनिर्मूखनं तञ्च सारयां मुक्तिकारयां। ३४ । यदेकशब्दश्रवगं पम्पराधेमु पष्पसु। उपदिष्टं ब्राह्मवास्ट परं निर्व्वासकारमां। ३५॥ पतिव्रतानां भत्तवा व भर्तुखरणसेबमं। डिजार्ज्जनष् शूट्रानों परं निर्धासकारयं॥ २६॥ चतुर्यामपि वर्खामां गुरुकृष्णार्ञ्चन परं। द्विजानां वैष्णवानाथ्य सेवनं मत्रिकारयं। ३७। आाषाढोकार्त्रिकीमाघीवैशाखी पूर्णिमास च। तोर्थस्नानं प्रदानन्व परं निर्वासकारयं॥३८॥ पितृमातृगुरूखान्त्र सेवनं मुक्रिकारथां। निग्रश्थ हृषोकानां केवलं मुक्रिकारयां। ३८। स्वधर्माचरगां शुद्धं विधर्माच्च निवर्सनं। वेदोक्ाचरयं विप्र परं जिर्वाणकारयां। ४० । दानं हिंसाविद्ीनथ्य कृतव्वानशसं मुने। निर्लिप्तं शोभनं कर्म परं निर्वासकारयां।।४१॥ देवानां सात्विकी पूजा गुभदा मुक्रिदा ममे। अहिंसा परमो धर्मः परं निर्चालकारयां। ४२। सत्यपेताद्यापरेवु संन्यासग्रइणं सतां। दएडग्रहसमाधेख परं निर्वालकारयं। ४३।

Digitized by Google

२ राने सममोऽध्यायः । १५५

कलौ दएडग्रहेगैव परं निर्वायकारयं। परं वेदविरदष्ब विपरीताय कल्पते॥ ४४ ।। पुचबन्धुविहीनानां पालनव्त स्वयोषितां। परस्त्रीवर्जनग्वैव पर निर्वाणकारणं। ४५। तत्पालने लभेन्ोचं ब्रहाइत्याच वर्जनं। अनाथाभगिनीकन्याबधूनां परिपालकं। ४६। केवलं मोच्षवीवन्म तर्वाणे नरकं श्रुवं। शिशूनामपि पुत्नायां खाठृगाम तवेय न । ४७। परित्यागे व नरकं पाखनं मोक्षकारगं। मन्तरं कन्याप्रादानव्य सुविप्रे मोक्षकारयां॥ ४८। जीवाभयप्रदानन्न मरयागतरक्षयां। अभ्ञानाय चानदानं परं निर्वाक्यकारयां॥ ४८ ॥ मुक्ति्ानस कथितं संचेषेख व्ययागमं। कापिले पम्चराधेषु कृष्णेनोतं सुविस्तरं ॥ ५० । आाध्यात्मिकन्त कथितं प्रथम भानमीपितं। भक्रिज्ञानं द्वितीयष्स सष्बास्य परमात्ान: । ५१॥ मुक्तिन्ञानं वृतीयं च कवितं तद्यवाकमं। सानइयब्ावश्िषं यौगिकं सायिकं मुमे॥ ५३। इति श्ीनारदमयराने वानामतवारे शिवनारदसंबादे द्ितीयरानें मुखिशनकचने वत्तमोऽध्याय: ।७ ।

*दागक्रोति R. बचानमम् P.

Digitized by Google

१५६

चटमोऽध्याय:।

ोम हादेव उवाच। योगञ्ञाननत दुर्बोधमसतां विषमं परं। श्रूयतामिदमेवेति वच्चामि व यबागमं । १॥ अखिमा लघिमा व्याप्ति: प्राकाम्यं महिमा तथा। ईशित्वच् वगित्वव्ध तथा कामावसायिता। २ ॥ दूरत्वगामिष्ठार्यसाधनं लाष्टपत्तनं। मनोयायित्वमेवेदं परकायप्रवेशनं ।३। प्राशिनां प्रागदानक्त तेषां प्राणापहारकं। कायव्यूडन् वाक्सिहं सिंह्ं सप्तदश सृतं ॥ ४ ।। कृष्णाभत्तिव्यवहितं भक्तानां नाभिवाञ्कितं। रष्णावेतनभुम्भोतुं करोति वासनां मुने॥ ५॥ मूखाधारं स्ाधिष्ठानं मणिपूरमनाइतं। विशुद्धमयि चान्नास्यं षट्चक्रं परिकीर्तितं। ६। शक्रिकुष्टलिनीयुक्: स्वे स्वे स्थाने स्थितं मुने। योगोपयुननां नियतं योगविद्ि: प्रकीर्ततितं।७। मेथ्या सा मनसा युक्ता सुनिद्राजननी दृखां। डूडा सा मनसा युक्ता प्रागिनां क्षुडिबर्धिनी॥८॥ पिङ्गला मनसा युक्ता कृष्ा माता च प्राणिनां। सुषुम्बा मनसा युक्क्ा निद्राभङ्गाय कल्पते ॥।

Digitized by Google

२ राये चछमोऽध्याय:। 940

चच्चला मनसा युक्ता सम्ोगेच्छाविबर्दिनी। सुस्थिरा मनसा युक्ता मृणामेव विचेतनी॥ १०॥ मनच नाडीषट्केष कमेगौव भ्रमेदहो। अच नास्ति यथासकय स्वेच्छाधीनञ् चम्दलं । ११।। योनिशिओ्नोपरिस्थानं मूलाधारस्थ नारद। स्वािष्ठानं नाभिदेशे मशिपूरञ्च वक्षसिं। १२॥ अनाइतं तदूछ्े व विुद्धं करदेशतः । आत्तास्यं चन्तुषोमध्ये चक्रस्थानं प्रकीर्तितं । १३ । मूलाधारोकसीडा सा स्वाधिष्ठाने च पिक्गखा। सुषुख्ना मणिपूरे सा सुस्यिरा साप्यनाइते ॥ १४ ॥ चच्चखा सा विशुख्े व मेध्यास्या परिकीर्तिता। नाडिस्थानन् कथितं योगविद्गि: प्रकीर्तितं॥ १५। नाडीयुत्ेषु चक्रोषु शशडायुखरेदहो। बडो भवति स्ान्नारये ततो मत्युञ् प्राखिनां। १६। योगी च बदनिशासो वायधारगाया मुने। तस्य मत्युथ् न भवेत् साध्यवायुर्मद्ान् वशी ॥ १७॥ वह्हिस्मं जलस्तमां मदाषन मनसस्तथा। वायुस्तसं बहुबिधं योगी जानाति नारद॥ १८ ॥ सचस्दलपझम्न सव्वेषां मस्तके मुने। तपेव तिष्ठति गुरुः सूक्षरूपेया सन्ततं ॥१८। तज्जुरो: प्रतिविम्बन्च सव्वच नररूपकः । गुरुरूपी स्वयं रष्णः शिष्यायां हितकाम्यया ॥ २०॥

Digitize Google

नारदपबरानं।

गुरौ दष्टे इरिसुष्टो इरौ तुष्टे नमचवं। गुरुब ह्ा गुरुर्व्विष्णुर्गुवर्देवो महेशर: । २१। गुरुदेवः परं ब्रह्म गुरुः पूज्य: परात्र:। *हरौ रष्टे गुरौ तष्टे गुरूरचितमीशरः। २२॥ सर्व्वे तुष्टा गुरौ रुष्े न कोऽपि रश्िदं छमः। गुरुय पानोदिरखाज्न्नानं तन्मनातन््रयो: ॥२३। तत्तन्त्रं स प मन्त्र: स्यात् कृष्णमतिर्यतो भवेत्। स एव बन्धु: स पिता स मैची बननी च सा। २४। स च आता पतिः पुचो यः हष्पावर्त्म दर्शयेत्। जलबदुद्वत् सव्वें विश्वन्य सचराचरं । २५। भज राधेश्वरं विप्र श्ीक्ष्पं प्ररते: परं। स गुरुः परमो बैरी श्रहं वर्त्म प्रदर्शयेत्। २६। तज्जन्मनाशं कुरुते शिव्यवत्यां भवेद्धुवं। सहसदलपद्मे च हृदयस्थो इरि: स्यं । २७॥ सर्व्वेषां प्रागिनां विप्र परमात्मा निरखन:। दूति ते कथितं सव्ें योगज्ञानव्तुर्थकं। यथागमन्त संक्षेपं किं भूय: बोतमिच्छसि । २८। नारद उवाच। भत्तिज्ञानव भक्नानां योगज्ञानस योगिमां। करेषां वर्त्म प्रशस्तम् तन्मां कथितमईसि।२॥

'हरौ रषटे गुरखाता मुरौ बटे न मखन R. -

Digitized by Google

२ राने चटमोऽध्याय:। 944

मोमहादेव उवाच। ध्यायन्ते योगिन: सव्वे ज्योतीरूपं सनातनं। निर्गुखस्य भरीरञ्त न मन्यन्ते च योगिन: ॥ ३०॥ शरीरं प्राकृतं सव्वं निर्गुणः प्रक्ते: परः। गुगेन सज्जते देडो निर्गुास्य कुतो भवेत् ॥ ३१ ॥ दूति सव्ें योगशासत्रं योगविद्गि: प्रकीर्तितं। वैष्णवास्तं न मन्यन्ते कुमाराच्या वयं डिज। ३२ ॥ वदन्ति वैष्णवा: सर्वे तेजस्तेजस्यिनां वरं। क सम्भवेद्ा क भवेदिति दुर्खयमेव न ॥६३॥ ऊष्णो नित्यः शरीरी व तस्य तेगो हि बर्सते। तेजोऽभ्यन्तर एवार छष्पमूर्तिः सनातनः ॥ ३४। ध्यायन्ते योगिन: सर्व्वे तत्तेजो भक्िपूव्वकं। सपक्वभत्वा कालेन योगी च वैष्णवो भवेत्। २५ ।। तेजोऽभ्यन्तररूपण्त ध्यायन्त वैष्णवाः सदा। दासानाथ्न कुती दास्यं विना देहेन नारद ।।३६ । वैष्णवानां मतं शस्तं सर्वेभ्योऽपि च नारद। न वैष्णवात् परो भानी ब्रह्माबडेवु च म्रहासः।३७। इूति ते कथितं वत्स संचेपेया यवागमं। को वा जानाति कार्त्तेनेन कृष्णमाहात्मामीमितं॥ ६८। इत श्ीनारदपचराने बानामतसारे शिवनारदसंवादे दिलोयशने योग- न्ानकथनेऽछम्रोडध्याय।८। इति दिवीबरानं समबूगं।

Digitized by Google L

३ राधं।।

प्रथमोऽध्यायः।

शश्िव उवाच। शृणु नारद वच्यामि मन्त्रयन्त्र क्ियादिकान्। पुरा व्यासेन ये प्रोक्ताः शुकं प्रति महामते ॥ १ ॥ प्रातःऊत्यविधिर्योऽ्य तथा स्नानविधिर्मुने। तथा पूजादिकं सवें मन्त्राक्षरसमुङ्गवं ।२॥ मन्त्रार्थय यथा येन नायते पुरुषेस हि। परा कैलासशिखरे सुखसेव्ये निरन्तरं। ३। पार्वती मां पुरा भत्त्या परिपम्रच्छ यत् शिवं। तत्तत् शृणु महाबाहो ममैकाग्रमना मुने।४॥ पार्व्वत्युवाच। देव देव महादेव संसारार्यावतारक। वक्लुमईसि देवेश मन्त्रतन्त्रविधिं गुरो। ५ । श्रीराधाया्च कष्पास्य तथा पूजाविधिं मम। मन्त्रार्थच्य तथा योगान् नाम्नामष्टोत्तरं शतं ॥ ६। सहस्रम्म तथा नामनां प्रब्रूहि मम साम्प्रतं। यद्यस्ति मयि कारूएयं यद्यस्ति मयि दोहदं ॥७॥

Digitized by Google

१ राये प्रथमोडय्याय। १६१

*तदा प्रबष्ि राधाया नाम्ामष्टोत्तर शतं। सहस्व्व तथा देव मन्त्यन्त्रविधि मम॥ ८ ॥ श्ीमहादेव उवाच। शृणु देवि प्रवश्यामि मन्त्रतन्त्रविधि प्रिये। शुकं प्रति पुरा प्रोकरं वेदव्यासेन धीमता ॥८। तत्तेऽ्इं संप्रवच्धामि शृषुष्वैकमनाः प्रिये। यावतो मन्त्रवरणांस्तु श्रीक्ष्णस्य परात्मामः ॥१०॥ बास उवाच। कला तु माया नरकान्तमूर्ति: कल ङन्कस देखुनिनादरम्यः । ितो हृदि व्याकुलयंस्विलोकीं श्रियेऽस्तु गोपीजनबल्लमो वः। ११।

महितरजःकसकान् प्रसम्य मूर्गा। गदितमिइ विवेच्य नारदादै- यंजनविधि कथयामि सार्ङ्गयायो: ॥१२॥ सर्व्वेषु वशोषु तथाश्रमष नारीषु मानासु यजन्स्थेष।

द्रागेव 2गोपालकमन्त्र एष: । १३।

2तश्वं T. 'गोलोकेश T. प

Digitized by Google :

१६२ नारदपसरानं।

शृणु वत्स प्रवच्यामि पूजनं शर्ङ्गधन्वनः । यन्नारदाय कथितं ब्रह्मखा पह्मयोनिना ॥ १४ । प्रातःकृत्यादिकं वच्चे तथा पूजाविधिं सुत। - जगत्कल्पतरोर्वत्स श्ृणुष्व गदतो मम ॥ १५ ॥ नूनमच्यूतकटाक्षपातने कारयं भवति भक्तिरञ्स्ता। तथ्तुष्ट्यफलाप्तये ततो भक्तिमानधिकृतो गुरौ हरौ ॥१६॥

धौताङत्रिपाययाननः साचान्तः सपविचमुद्रितकरः श्वेतोई्पुसड्रोळ्वखः। प्राचीदिग्वदनो निबध्य सद्ृढं पझ्मासनं स्वस्तिकं वाऽडसीन: खवगुरून गखाधिपमयो वन्देत बडाञ्जलि: ॥१७। ततोऽसमन्त्रेण विभोध्य पायी चितालदिग्बन्धहुताशशालान्। विधाय भूतात्मकमेतदङ्गं विशोधयेच्छइ्मतिः क्रमेय।। १८ ॥ दूडा वके धूसं सततगति बीजं सलवकं सरेत्यूव्वें मन्त्रो सकलभवनोच्छोषणकरं। स्वकं देहं तेन प्रततवपुषाSSपूर्य्य सकलं विशोध्य व्यामुश्ेत् पवनमथ मार्गेय खमगेः ।१८।

Digitized by Google

३ राने प्रथमोग्ध्यायः। १६३

तेनैव मार्गेख विलीनमारूतं

आपूर्यय देहं परिद्द्य वामतो मुख्चेत् समीरं सह भखना वदिः॥२०। *ठपरमतीव शुड्ममतांशुपधेन विधुं नयतु ललाटचन्द्रममृत: सकलार्ममयीं। लपरजपान्निपात्य रचये्च तया सकलं वपुरमृतौघषष्टिमथ वकरकरार्द्यामिदं ।। २१॥

इयेषु सभिरोमुखेष च दूति क्रमात् विन्धसेत्। इलश्च करपादसन्धिषु तदग्रकेष्वादरात् सपार्श्वयुग प्ृष्ठनाभ्युदरकेषु याद्यानय । २२।। हृदयकक्षककुत्करमूलदो:पदयुगोदरव कगतान् बुधः। हृदय पूर्व्वम नेन पथाऽन्वहं न्यसतु शुद्धकलेवरसिड्ये॥।२३॥ इूत्यारचय्य वपुरर्बाशतार्केन

विन्यस्य केशवपुरःसरमूर्ततियुक्तैः कीर्त्यादिर्शाक्किसहितैर्न्यसतु क्रमेय। २४॥ इति श्रीनारदपसराजे जानामृतसारे ततीयराने प्रातःक्ये प्रथमोऽध्यायः ॥१।

*उपरमिति S.

Digitized by Google

१६४

दितीयोय्याय:।

बास उवाच। भथ कथयाम्यर्णानां मूर्ची: शक्रो: सकसभुवनमयीः। केशवकी तीर्नारायख- कान्तीर्माधबम्तथा तह्टीः ॥१॥ गोविन्दः पुष्टियुतो विष्णुधुती सूदन् माधवाय्य:। गान्तिस्त्रिविक्रमश्च करिया पुनर्व्ामनो दयाऽच्युतः ॥२॥ श्रीधरयुता च मेधा हृषीकनाघय इर्षया युक्तः।

दामोदरसंयुता पुनर्लज्जा॥ ३॥ लच्ी सवासुदेवा सङ्करषरयता सरस्वती प्रोक्ता। प्रशुम्नः प्रीतियुतो 5निरुड्को रतिविमाः खरोपताः ।४॥ चक्रिजये गदिदुरगे शार्ङ्गो प्रभयान्वितस्ता खङ्गी।

Digitized by Google

१ राने द्ितीयोडध्याय: । १६५

सत्या शंखी चणडा

शूली विजया पाभी विजया विश्वान्वितोऽद्धुशी भूयः। विनदा मुकुन्दयुता नन्दजसुमन्दे। ६। सृतिख् नन्दियुता नव ऋ्ि: नवकताससद्विरय गुड्धियुक इरिः। कृष्णो भक्कियुतः सत्ययुता बुड्धिमतियुक् च पाश्मतः।७। शौरि: क्षमया शूरो रमया जनाईनोमे च भूधरः। ककेदिनी विश्वादिमूर्तियुत्त्ा क्किया वैकुखठा पुरुषोत्तमय्च तथा वसुधा बलिना च परायणा ॥ ८ ॥ मजोपेता भूय: परायणास्या बले: सूच्ा दषप्रसन्ध्ये च। सटषा प्रच्जा हंसप्रभा वराहो निशा च विमलो मेघा ॥८ ॥ नरसिंहविद्युते च प्रसिगदिता मूर्ततयोऽलं भक्ियुताः। चर्खानुक्का सार्डचन्द्रान् पुरस्तात् मूर्ती: शक्रीरडेंडबसाना रतिव्स ॥ १०॥

Digitized by Google

१६६ मारदपबरानं।

उक्का न्यस्ये आदिभि: सप्त धातून- Sथ वसुदा प्रासबोजं क्रोधमप्यात्मने खवान्। उद्यत्यद्योतनभयरुचिं तप्तहेमावदातं। पार्श्वद्न्द्े जलधिसुतया विश्वधाच्या च जुष्यं । ११। नानारत्नोल्ल सितविविधा कल्पमापीतवस्त। विष्णुं वन्दे दरकमलगदाकौमदीचक्रपागिं ॥ १२ ॥ ध्यात्वैवं परमाक्षरैर्यो विन्यसेहिनमनु केशवांदियकैः।

सौभाग्यैश्चिरमुपटंडितो भवेत् सः ॥१४॥ अ्रमुमेव रमापुरःसरं प्रभजेद्यो मनुजो विधिं बुधः। समुपेत्य रमां प्रथीयसीं पुनरन्ते इरितां व्रजत्यसौ ॥१५॥ इत्य च्युतो्तततनुविधिवत्तु तत्त्व- न्यासं नपूर्व्वमपराचरनत्युपेतं ! भूयः पराय च तदाह्वयमात्मने च नत्यन्तमुदरतु तत्वमनून् क्रमेर॥ १६॥ सकलवपुषि बीजं प्राखमायोज्य मध्ये न्यसतु मतिमहद्गारं मनञ्चेति मन्त्री। कमुखहृदयगुह्याङ्रिष्वथो शब्दपव्वें गुरागसमथ कर्त्ताऽदिस्थितं श्रचपूव्वें ॥१७।

Digitiz Google

१ राने द्वितीयोऽध्याय: । १६७

वागादोन्द्रियवर्गमात्मनिखय ष्वाकाशपूष्वे गयां मूर्डास्ये हृदये शिरे चरखयोहत्पुएडरीकं हृदि। .----. . - -- ---- विम्बानि द्विषडष्टयुग्दशकलाव्याप्तानि सूर्ययोडुराड्- वह्ीनाष् यतस्तु भूतवसुमुष्यन््याचरैर्मन्त्रवित्॥१८॥ अथ परमेष्ठिपुमांसौ विश्वनिटृत्ती सर्ववहत्युपनिषदं न्यसेदाकाशादि स्थानस्थानषोयबलवार्थि: सलावः। वासुदेवः शङ्गषंणः प्रदयुम्नयानिरुद्दक: नारायषश्च क्रमशः परमेश्वादिभिर्युतः॥१८। ततः कोपततं क्षरौ विन्दुयुक्तं वसिंहं न्यस्ेत् सर्व्वगाषेषु तज्न्नः। क्रमसेति तत्वात्मको न्यास उक्तः

दूतिकृतोऽधिक्कतो भवति ध्रुवं सकलवैष्णवमन्त्जपादिषु। पवनसंयबलतत्वमनुना चरेत् तत्वमिष जनुमसौ मनुमिच्ति । २१॥ शथवाखिलेषु ह्हि विधिमन्त्र- जपविधिषु मूलमन्त्रतः । संयमनममलधीर्मरुतो विधिनाभ्यसंश्चरतु तत्वसंख्यया । २२॥ पुरतो जपस्य परतोऽपि विद्ितमथ तचितयं बुधैः ।

Digitized by Google

नारदयसपनं।

षोडश य दछ चरेह्नथ: परिपूयते स खल्ु मासतो इंस: । २३।

सकलेषु छणामनुचापकर्मसु।

तनुयात् समस्तदुरितापहारिया। २४। भ्ष्टाविंशतिसंस्मिष्टफलदं मन्तरं दशासं जपम् नायच्छेत् पवनं ससंयतमतिस्वष्टौ दशार्येन चेत्।

कुर्य्याट्रेचकपूर्व्वकर्मनिपुनः प्राखप्रयोगं नरः।२५॥ रेचयेन्मारूतं दक्षया दक्षिषः पूरयेद्दामया मध्यनाच्या पुनः। धारयेदीरितं रेचकादिचयं स्वात् कलादन्तविद्यास्यमचाच्युकं । २६। प्राणयामं विधायेत्यथ- निजवपुषा कल्ययेद्योगपीठं। न्य स्येदाधर र्शाक्तप्रकृति-

शेतदीपन्व रत्नोळ्वलम- हितमहामएडपं कल्पउचं। हडशॅऽशद्योरुद्दय- वदन कटीपार्श्वयुम्मेषु भूय: ।२७ H

• Digitized by Google

३ राने द्वितीयोध्याय:। १६९

धर्माद्यधर्मादि च पादगाच- चतुष्टयं हद्यथ शेषमन्त्रं।

नादयक्षरैः सत्वरजस्तमांसि॥ २८॥ आत्मादिचयमात्मबीजसहितं व्योमागिमायालवै- जरानात्मानमथाष्टदिन्षु परितो मध्ये च शक्कीर्नव। न्यस्वा पीठमनष्ट तच विधिवत्तत्कर्णिकामध्यगं नित्यानन्दचितिप्रकाशममृतं संचिन्तयेन्नाम तत्। २८। विमलोत्कर्षणी ज्ाना क्रिया योगेति शक्यः। प्रभ्वी सत्या तथेशानाऽनुग्रा नवमी तथा॥३०॥ एवं हृदयं भगवान् विष्णुः सर्व्वान्वितञ्ञ भूतात्मा। डेन्ता: सवासुदेवाः सर्व्वात्मयुतञ्त संयोगं ॥३१ ॥ योगावधश्च पझ्मं पीठा डन्युतो नतिश्चान्ते। पोठमद्दामनुव्यक्त: पर्य्याप्तोऽयं सपर्य्यासु। ३२।। करयोर्युगलं विधाय मन्त्रा- त्मकमभ्यानभिराम्यमानमार्गात्। सकलं विद्धीत मन्त्रवर्षो: परमं ज्योतिरनुत्तमं हरेस्तत्।३३ । इति श्ीनारदपसराजे ज्ानामतसारे ततीयराने प्रात््अवत्यं नाम

Digitized by Google

१७०

छतीयोडथ्याय:।

बास उवाच। चथ वच्छे महामन्तं मृणुष्वापष्षितो मुने। यं लब्ध्ा न पनर्गचेत् संसतिं पामरोऽपि दि । १ । वच्चे मनुं विभुबनप्रथितात्मभाव- मशीसपुरयनि चयैम निभिर्विमग्यं। पक्षीन्द्रकेळविषयं वसुधर्मकाम- मोक्षम्रदं सकलनर्मवि कमदयं।२।

बलवागधिपानदं नराखां। दुरितापइं विषापमत्यु

जयदं प्रधने्भयदं बिपिने सलिलप्रुवने सुखतारबदं।

बखवीय्ं भौर्थ्यनिचयप्रतिभा- सुरवर्सकान्तिसुभगत्वकरं।

4 सम P.

Digitized by Google

१७१

एकदं किमच बहुंनाखिलदं। ५ । शार्द्गी सोतरदन्तः परो रामाचियुक् द्वितीयाखें। भूली शौरिबालो बलानुअड्यमधाक्षरचढष्टयं। ६। भूरतुरीयः सानन श्ात्त: स्यात् समुमोऽष्टमोऽमिसखः। तह्यिताक्षरयुग्मं तदुपरिगसत्वेवमुहरेन्मन्नं।७। प्रकाशितो दशक्षरो मनुरवयं मधुद्विषः। विशेषतः पदारविन्दयुग्मं भत्निवर्षमः ।८। नारदो मुनिरस्य कीर्तित: छन्द उत्तमषिभिर्विराउपि।

नन्दगोपतनयः समीरितः ॥८। अद्गानि पञ् हुतभुग्दयितासमेतै- वक्रैरमुष्य मुखटत्तविषूपपमौः ।

पर्व्वे चेह कयितानि विभक्तियैः ॥१०॥ हृदये नतिः शिरसि पावकप्रिया सवषट्शिखाहुमितिवर्मखति स्थितं।

सचतुर्षिवौषदुदितं उथोयंदि । ११ ॥ मन्त्राखेंई शभिरुपेत चन्द्रखएडै- रङ्रानां दशकमुदीरितं नमोऽन्तं।

Digitized by Google

9७२ नारदपसरामं।

इच्जीषें तदनु शिखातनुचमन्तरं2 पार्प्वइन्इसकटि पष्ठमूंरडयुक्तं ॥ १२ ॥ रचे मन्त्रस्यास्य बीजन शक्ि- चक्री शक्री वामनेचपदीप्तः। सम्रधुमनो बीजमेतत्प्रदीप्तं मन्त्र: प्रुम्नो जगन्ोह्नोऽयं ॥ १३॥ इंसो मेदो वक्रटत्ताभ्युपेतः पोची नेचाद्यन्वितोऽसी युगार्णा। प्रोक्ता शक्रि: सर्व्वगीर्ववागारन्दे- र्वन्दस्याभ्ेर्व्वल्लभा कामदेयं॥१४॥ विनियोगस्य मन्त्रस्य पुरुषार्थचतुष्टये। कष्णं प्रकृतिरित्युत्तो दुर्गाधिष्ठातृदेवता । १५ ॥ गोपायति सकलमिदं गोपायति परं पुमांसमिति गोपी। प्रऊृतेस्तस्या जातं जन दूति नदादिकं प्टथिव्यन्तं ॥ १ ६ । अ्ननयोर्गोपीजनयोः समीरणदाश्रितो व्याश्ा। बल्लभ दत्युपदिष्टं सान्द्रानन्दं निरञ्जनं ज्योतिः ॥१७॥ स्वाछेत्यात्मानं गमयामीत्यतेजसे तस्सै। यः कार्य्यकारगेशः परामात्मेत्यच्युतैकतास्य मनोः॥१८॥

काखं

• Digitized by Google

३ राजे ततीयोऽध्यायः । 993

अथवा गोपीजन दूति समस्तजगदवनशति- समुदायस्तस्य आनन्यस्य स्ामी बल्लभ इत्युपदिष्टः । अ्थवा व्रजयुवतीनां दविताय जशोमि मां मदीय- मपीत्यर्पयेत् समस्तं ब्रह्मषि सुगसे समस्तसम्पत्ै।। १८।। कृषशब्द: सत्तार्थो सश्चानन्दात्मकस्ततः । कृष्णो: भक्काघकर्षखादपि तद्वर्षत्वाच्च मन्त्रमयवपषः॥२०॥ गोः शब्दवाचत्वाज्च्नानं तेनोपलभ्यत दति गोविन्दः वेत्तीति शब्दराशिं गोविन्दो गोविचारखादपि।

मन्त्रात् पूव्वें मन्मथबीजाद्थ पश्चात् स्याताव्वेदष्टादशवर्शो मनुवर्य्यो गुद्यात् गुद्ो वाञ्छ्िर्ताचन्तामखिरेष: । २१। पूर्ष्वप्रदिष्टे मुनिदेवतेऽस्य छन्दस्तु गायचमुषन्ति सन्तः। अङ्रानि मन्त्रार्गचतुष्कैर्वर्मा वसानानियुगार्णमस्तं बीजं शक्रि: प्रर्वतिः विनियोगश्चापि पूर्व्ववदमुष्य।२२। पूर्व्वतरस्य मनोरयं कथयामि न्यासम खिलसिड्िकरं। व्यापय्याथो हस्तयोमस्त- वाहे पार्थ्वे तानरुवं बुधेन।

3बन्धं T.

Digitized by Google

१७४ नारदमबरानं।

विन्दू संसौचाई कृत्यैविधेय: ॥ २३। शाखासु नीषि पूर्व्वामयधि दशस

न्यसतु विषद्धी: सृष्टिरुत्ता करखया। चङइन्दपूर्ववा स्थितिरूभयकरे संतिर्वामपूर्व्वो दक्षाङ्गष्ठान्तिके तत् चयमपि सृजति स्थित्युपेतम्त काय्यें। २४ ।। ततः स्थितिक्रमाडुधो दशाङ्गकानि विन्यसेत्। तद्ङ्गप्वकं तथा विधि: समीरितः करे। २५। पुटितमंनुनाथ मातृकार्षें- रभिविन्यस्य सविन्दुभि: परावत्।

छशतवानि च मन्त्रवर्षभान्ि। २६॥ संहतावन् गतो मनुवर्य्यः सृष्टि वर्त्मनि भवत् प्रतियातः । उद्कति: खलु पुरोक्तवदेषां न्यासकर्म कथयाम्यधुनाइं। २७। इति श्रीनारदपबराने ततीयराने ततीयोऽध्यायः।१।

रात्मनि T.

Digitized by Google

१७५

चतुर्था उध्याय: ।

व्यास उवाच। महीसलिखपावकानिलवियन्ति गर्वो महान् पुमः प्रकृतिपूरुषौ पर दमानि तत्वान्यय। पदान्धुह्ृदयास्यकान्यधि पञ्नमध्ये दयं J पयं सकलगं ततो न्यसतु तद्विपर्य्यासतः ॥१॥ गुप्ततमोऽयं न्यास: संप्रोक्नस्त्रत्वद्शकपरिक्कृप्तः । कार्य्योऽन्येष्वपि गोपालमनु भटिति फलसिद्टी। २ ॥ भाकेशदापादं दोभ्यीं ध्रुवपुटितमनु- वरं न्यसेद्पुर्भिक्ापि पूर्ववदमुष्य। मूर्दन्यक्ष्ः श्रत्योर्भ्ासे मुखन्दय- शिरजानुजठरपत्सु तथाक्षरायि। ३॥ न्यसेझक्रा सृष्टि: स्थितिरपि मुनिभि रमिहिता हदादिमुखान्तिका।

मिति विरचयत सष्टिपूर्व मनुस्थितिं न्यास: संहारान्तो मक्षाववैखानसेषु विहितोऽयं॥४॥ स्थित्यन्तो मृहमेभिषु सध्न्तो वर्षिनामिति प्राहुः। वैराग्ययुजि मुहस्थे संहारं केचिदाहुराचार्य्याः । ५।

Digitized by Google

१७६ नारदपसरानं।

सहजानी वनवासिनि स्थितिन्व विद्यार्थिनां हष्टिं। शिरसि निह्िता मध्यामैराक्षितर्जनिकान्विता॥ शिरसि रहिताङ्गष्ठाज्येष्ठान्वितो परनिष्ठिकानेसिच। ई।। मनोऽनरखनं इरिचरयाजर्भक्कबई्वनं। स्फूर्चयेऽथास्य *कीर्न्यत मूर्ततिपञ्जरं॥

केशवादियुगषट्कमूर्त्तिभिर्ा: पूर्व्वामिह्िरानुमोन्तिकान्। डादशाचरभवाक्षरै: सुरैः कीववर्सरहितेञ्च क्रमान्यसेत् ॥८। भालोदरह जभतूपतले वामे तव पार्श्वभुजान्तगले वामचयप्टष्ठककृत्सु तथा मूर्दन्यनुषट्घगावन्त मनुं। चेतन्यामृतवपुरर्ककोटितेजा मूर्ड्िस्थौ वपुरखिखं स वासुदेवः ॥। ८। ऊधस्य विमलपाथसीव सिक्तं व्याप्नोति प्रकटितमन्त्रवर्सकोलं। हृष्टिस्थिती दशपन्चाङ्गयुग्मं

मवस्य T.

Digitized by Google

१ राने चतुर्चोऽव्याय:। १७७

विन्यस्यतु ग्रथयित्वा तुं मुद्रां 、 भूयो दिशां दशकं बन्धनीयं। तारं इाईं विशमूर्तिय शार्क्ी मासान्तं से वायुमध्ये सुदेवाः। षड्दम्दार्शो मन्त्वर्य्य: स उत्त: साक्षाद्वारं मोक्षपुर्व्या अगम्यं । ११। धाचर्य्यममिचास्या वरुखांशुभगा विवस्वदिन्द्रयुताः । पुषा हूयपर्ज्जन्यो त्वष्ठा विष्णुय् भानवः प्रोक्ता:।१२। अथ तु युगरन्धार्सस्यं मनोन्यंसमं भ्रुवे

तन्मन्त्रमन्धं व्यापय्याथ चिशः प्रशवं सवृन् मनुजलिपयो न्यस्या भूयः पदानि च सादरं ।१३। कचभुवि ललाटस्ूयुग्मान्तरश्रवणक्षिणो-

न्यसतु शितधीर्जान्वङवोरक्षरासि भिरसि भुवं नयनमुखहद्क द्याङभ्रिष्वर्पयेत् पदपच्चकं। १४ । पच्चाङ्गानि न्यसेनूयो मुन्यादीनप्यन्यत् सब्ें। तुल्यं पूर्व्वेखाथो वक्ये मुद्रा बध्या मन्तोर्य्ा: स्यु: ।१५। श्रनङ्गष्ठा ऋजवो दघइस- शाखा भवेन्मुद्रा हृदये शीर्षके च। ऋ्धोऽक्ुष्ठा खलु मुष्टिः शिखाया करदन्दाङ्रुलयो वर्मास स्यु: ॥१६ ।।

Digitized by Google

१७t नारदपसरानं।

व्यजुष्ठतजन्युदितो ध्वनिसु। विश्वगविषक्ता कथिताऽस्त्रमुद्रा यभाक्षिणी तर्ज्जनीमध्यमे तु। १६। ओष्ठे वामकराङ्गष्टो लग्नस्तस्य केनिष्ठिका। दचिषाङ्गष्टसंयु क्का तत्कनिष्ठा प्रसारिता ॥१७॥ तर्ज्जनीमधमाऽनामा: किश्चित् संकुच्य चालिताः। बेणुमुट्रेह कथिता सुगुप्ता प्रेयसी हरेः ॥ १८॥ नोच्यन्तेडन प्रसिद्धत्वान्मालाश्रीवत्सकौस्तुभाः। उच्यतेऽ्च्युतमुद्राखां भट्रा विल्लफलाऊृति: ॥१८।

तस्याग्रं पोडयित्वाङ्गलिभिरपि च तां वामइस्त्रा- ड्रु्लीभि:। बड्ढा गाढं हृदि स्थापयतु विमलधीर्व्याइ्रेन्मारबीजं बिल्वास्या मुद्रिकेषा स्फुटमिइ कथिता गोपनीया विधिज्नैः॥२०॥ मनोवासीदेद्वैर्यदि च दिवाराचिविहितं अ्मत्या मत्या वा तदखिलमसौ दुष्कृतचयं। इमां मुद्रां जानन् क्षपयति नरस्तं सुरगखा नमन्त्यस्याधोना भवति सततं सव्वेजनता.॥२१॥ प्रसवहदोरवसान स चतुर्थीसुदर्शनतथास्त्रपदं। -

Digitized by Google

३ राये पय्मोडय्याय: 1 १७९

उक्का फडन्तममना ग्रथयेन् मनुमस्वमुद्रया इरितः । २२ ॥ इति विधाय समस्तजगज्जनि- स्थितिविनाशविधानविशारदं। श्रुतिविधानकरं मनुविग्रहं सरत गोपबधूजनबल्लभं ।.२३। इति मीनारदपबराने ततोयराने वानामतसारे चतुर्थोडध्यायः।:।

पच्चमोऽ्ध्याय:।

श्रोवास उवाच।

प्रसूननव पल्लव प्रकर नम्रशाखेट्दुमैः। प्रफुल्लनवमुन्नरीललित वल्लरीवेष्टितै: समरेच्छिशिरितं शिवं शितमतिस्तु उन्दावनं। १। विकाशिसुमनोरसास्टनमचुलैः सन्बर-

कपोतभुकसारिकापरमतादिभि: पचिभि- र्विराजितमितस्त्तो भुजगशपुनृत्याकुलं ।। २।। कलिन्ददुहितथ्चलल्ल इरिविप्रुषां वाहिभि-

Digitized by Google

नारदमबरामं।

प्रदीपितमनोभवव्रजविलासिनीवाससां *विलोखनपर निषेवितमनारतं मारतैः ॥३॥ प्रबालनवपल्लवं मरकतच्छद वज्चमौ- क्रिकप्रसवकोरकं कमलरागनानाफलं। स्थविष्ठ मखिल तुंभि: सततसेवितं क्रामदं तदन्तरपि कव्पकाङव्रिपमुदश्वितं चिन्तयेत्।४ ।

मधोऽस्य कनकस्थलीममतशीकरं वारिख:।

सरेत् पुनरतन्द्रितो विगतषट्तरङ्गो बुधः । ५ ॥ तद्रतकुट्टिमनिविष्टमच्िष्ठयोग- पीठेऽष्पत्रमरूणं कमलं विचिन्त्य।

संचिन्तयेत् सुशनिविष्टमथो मुकुन्दं। ई। सहामर मदलिताञ्नमेघपुञ्त- प्रत्यग्रनीलजलजनासमा नभासं ।

तंसं समुलचनवोतालकरर्यपरं।

'विशोषनविहारिभि: सततसेवितं मायतैरिति P.

Google

१ राने मज्मोऽध्याय: । १t१

आपूर्गशारदगता इशभाङटविम्न- कान्ताननं कमलपनविश्ञालनेषं।

गएडस्थलीमुकुरमुन्नत चारनासं । ८ । सिन्दूरसुन्दरतराधरमिन्दुकुन्द- मन्दारमन्दइसितद्युतिदीपिताशं।

सन्तानकप्रसवदामपरिष्कृतांसं।

आबन्धुरोदरमुददारगभीरनाभिं

मापीतवस्वपरिधीतनितम्बविम्वं ॥ १३ ।

Digitized by Google

१t२ मारदमयरानं।

माशिकदर्पण लसव्खराजिराज-

मत्साइशारिदवकेत यवाअबज्ज-

..

लोलत्कराङुलिसमीरितदिव्यरागैः।

सन्तानसन्ततिमनन्तसुखाम्बुराशिं॥ १६। गोभिमुखाम्बजबिलीनबिलोचनाभि- रूधोभरखलितमन्यरमन्दगाभिः ।

रालम्बिबालधिलताभिरथाभिनीतं ॥१७।

बेएप्रवर्त्तितमनोइरमन्दगीति- द त्तोच्चकर्ययुगलैरपि नर्ततकैख ॥१८॥

संरम्भवत्खलविलोलखुराग्रपातैः।

Digitized by Google

३ राजे पथमोऽध्याय:। १t३

भामेदुरबह लसास्रगलैरदग्र- पुच्छेथ वत्सतरवत्सतरीनिकायैः॥१८॥

रप्युक्षतिः प्टथुककुङ्गरभारखिच्नः ।

गोपैः समानगुसशीलवयोबिलास- वेशय मूर््छितकलस्वरबेणुबीयैः। मन्द्रोज्चताल पटुगानपरैर्बिलोल-

मग्घैस्तरक्षुनखकल्पित कर्सभू षै- रव्यक्कमस्जुवचनैः प्टथुकैः परीतं । २२।। अथ सुललितगोपसुन्दरीखां प्थुविशिष्टनितम्बमन्धराखां। गुरुकुचभरभङ्गरावलग्न-

तदतिमधुरचारुवेणुवाद्या- मृतरसप्लविताङ्गजाङव्रिपाखं। मुकुल विसर रम्यरोमोङ्गम-

Digitized by Google

१t४ नारदपचरानं।

तरलतरतरंगविमुट् म्रकर-

तदतिललितमन्दचिभिचाप-

दलितसकलमर्मवि्वलांग-

तदतिसुभगकमरूपशेभा-

मलसविलोलबिलोचना म्वुजाम्यां।२७॥ विस्त्रंसत् कवरीकलापविगतोत्फुल्ल प्रसूनसवन्- माध्वीलम्पट चश्वरीकघटया संसेवितानां मुहः।

खलितललितपादाभोजमन्दाभिघात-

चलदधरकुलानां कुट्मलोत्प व्हालाक्षि- डयसरसिरुददाखामुझ सत्कुएडलानां। २६॥

प्रम्न्ानीभवदरुणोच्चपलवानां।

Ģoogle

१ राने पयमोडष्याय:।

नानोपायनविलसत्वाराम्बजाना- मालीभिः सततननिषेवितं समन्तात् ।.३०।

सग्भि: संपरिपूरिताखिलतनूनानाविनोदास्पदं।

बिश्वायं प्रयमोन्मदाक्षिमधुर्तन्मालां मनोहारिखीं।३१॥ गोपीगोपपशूनां वषिः सरेद्ग्रतीऽस्य गीर्वासघटां। वित्तार्थिनीं विरिन्टि- चिनयनशतमन्युपूर्व्विकां स्त्नोचपरां। ३२। तहक्षिसतो मुनि जननिकरवसुधर्मानादाय परं। योगीन्द्रानय पृष्ठे मुमुच्चुमालान् समाधिना सनकाखान्। ३३। सव्ये सकान्तानथ सिद्धयक्ष- गन्धर्व्वविद्याधर चार खांख। सकिव्नरानसरसय मखान् कामार्थिनो नर्तनगीतवाचैः।३४॥ शंखेन्दुकुन्दघवलं सरकलागमघं सौदामिनीततिपिसङ्गजटाकलापं।

भ

Google

१८६ नारदमवरामं।

ग्रामचयीगतमनोहरमर्चनाभि: ।

संचिन्तयेन्तरभषि धातसुतं मुनीन्द्रं। ३६। इवि शोनारदययराने मानानतसारे छतीयराने मयपूजाप्रकरये

बास उवाच। दूति ध्यात्वाऽडत्मानं पटुविशद्धीर्नन्दतनयं

यजेडूयो भत्ता स्वपुषि वहिष्ठैय विभवै- विधानं तद्ब्रूमो वयमतुलसान्तिध्यदमय । १। आरचय्य भुवि गोमयाभसा स्थएिडलं निजससुट्रविष्टरं। न्यस्य तन विद्ितास्प्दोऽमासा शङगमन्त्रमनुना विभोधयेत्॥ २॥ तच गन्धसमनोऽक्षतान्यथो

पूरयेद्विमलपाथसा सुधी- रक्षरैः प्रतिगतैः शिरोऽन्तकैः ॥३॥

Digitiz Google

• राने पडोडचाया। १t७

पोठशङगसलिलेष मन्त्रवित् वह्िवासरनिभाकृतां क्रमात्। मण्डलानि चषकत्रवोक्षरै-

नब तीर्थमननाभिरा क्रयेत्

स्वीयहत् कमखतो इरिं तथा गालिनीष् शिखया प्रदर्शयेत्। ५। तज्जलं नयनमन्त्रवीक्षितं वर्मखा समवगुरम दोयुंजा। मूलमन्त्रसकलीकृतं न्यसे- दब्रकैज कलयेदिशोऽसतः ॥६।

सस्पृद्ञ्जरपतु मन्त्रमष्टशः। किम्चन चिपत वईनीजले प्रोक्षयेबरिजतनुं ततोडमुना।७। चिःकरेख मनुनाSखिलन्तथा साधनं कुसुमचन्दनादिकं। शङ्गपूरखविधि: समीरितो गुप्त एष यजनाग्रसीरिह।८॥ गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति। नर्मदे सिन्धु कावेरि जलेऽ्रस्मिन सन्रिधिं कुर।।।

Digitized by Google -

itt. नारदमबरानं।

एषं तीर्थमन: प्रोक्तो दुरितौषविनाशनः। 1 कनिष्ठाङ्ुष्ठकौ भक्ती करयोरितरंतरं॥१०॥ तर्ज्जनीमध्यमाऽनामा: संहताऽऽभुग्नवर्ज्जिताः। मुद्रैषा गालिनी म्ोक्रा शङस्योपरि चालिता ॥११ । 1 अथ मूर्दनि मूखचक्रमध्ये निजनाथगरानायकं समर्च्य। न्य सनक्रमतनु: पीठमन्रे-

प्रयजेदय मूलमन्त्रतेजो निजमूले हृदये भुवोश् मध्ये। चितयं सारत सरेत्तदेकी- कृतमानन्दघनं तडिल्लताभं ।। १३॥ तत्ते यन्नैः सावयवोकृत्य विभूत्या- यङ्मान्तं विन्यस्य यजेदासनपूव्वेः। भूषान्तैर्भूयो जलगन्धादिभिरञ्चीं कुर्य्याङ्त्याद्यङ्गविधानावधि मन्त्री । १४। भूयो बेणुं वदनस्थं वक्षोदेशे वनमालां। वचोजोषैं प्रयजेश श्रीवत्सं कौस्तुभरत्नं। १५॥

मूलेन भालादिषु चिचकाखि। लिखादयो पन्रमूर्ततिमन्त्रै- रनामयो दीपगिखाऊतीनि॥ १६॥

• Digitized by Google

१ राजे ककोडब्बाय। पुष्पाञ्जलिं वितमुयादय पष्पल्वत्वो मूलेन पाट्युगल तुलसीडयेन। मध्ये इयारियुगलेन च मूंर्द्ि पम्म- इन्देन षड्भिरपि सर्व्वतनौ च सव्ेः ।१७॥ खेतानि दक्भागेऽपि तच्वन्दनपङ्गिलानि कुसुमानि। रक्तानि वामभागेडरूरचन्दनपङ्कसिक्तानि ॥१८॥ तद्दच धूपदीपौ समर्य विनयात् सुधारसैः छष्णां। मुखवासाधं दक्वा समर्ञ्जयेन्नन्यपुष्पाथै: ॥१८॥ ताम्बूलनर्ततनगीतवादै: सन्तोष्य चूर्याकसालमेन। ब्रह्मार्पणास्थमनुना कुर्य्यात् स्वात्मापंसं मन्त्री। २०॥ अथवा सड्कचितधिया

यद्यष्ाद्शलिपिना स्वान्तपादाऋ्रश्व वेशुपूव्वेः प्रोक्तः॥२१। सुप्रसन्नमथ नन्दतनूजं भावयन जपतु मन्त्रमनन्य: । सानुसंकृति यथाविधि संस्था- पूरण स्वयं मनो विदधीत॥ २२ ॥ प्ररवपुटितं बीजं जना शतं सहिताष्टकं निजगुरुमुखादाप्तान् योगान् युनकु महामतिः। सद्मृतचिदानन्दात्मायं जपच् समापये- दिति जपविधि: सम्यक् प्रोक्रो मनुदयमाश्रितः ।२३।

Digitized by Google -

१९० नारदघयरामं।

य इमं भजते विधिं नरो भविताऽसौ दयितः गरीरियां। भापराककमलैकमन्दिरं परमन्ते समुपैति तनकः ।२४। इति मीनारदपपराने ढतोयरामे वकोऽध्याय: ।६।.

छत्तमोषध्याय।

व्यास उवाप। कथ्यते खलु मन्त्रवर्य्ययोः साधनं सकलसिद्धिसाधनं। यद्विधाय मुनयो महोयसी सिड्धिमापुरिष नारदाद्य: ॥१॥ विप्रं प्रध्वस्तकाल प्रमतिरिपुषटानिर्मलाङ्गं गरिष्ठ

वे त्तारं वेदशाखागमविमलपथां समानं सत्तु विद्दांसं यो भत्तया विवित्सुः प्रवसतनुमना देशिकं संत्रयेत।२। सन्तोषयेद कुटिलार्द्रतराक ना तं स्े: सेर्धनैञ्च वयुषाप्यनुकूलवाखया। श्रब्दचयं कमलनाभधियाऽय धीर- सुष्टे विवशद गुरावथ मन्त्रदीक्षां ।३.।

Digitized by Google

३ राये सत्तमोऽध्याय:। १९१

प्रपम्नसारप्रथिताऽन दीच्षा संस्मार्य्यत संप्रति सव्वेसिद्धैः । ऋते यया सन्ततजञापिनोऽपि सिद्धिं न यहास्यति मन्न्नपूगः ।४ ।। अय पुरो विद्धीत स्तवस्थली- मविषमामधिवास्तुंबलिं बुधः । अचलदोर्मितपचभु मएडपं

निगुरतन्तुयुजा कुशमालया परिष्टतं प्रकृतिध्वजभूषितं। मुखचतुष्कपयस्तरुतोरं सितवितानविराजितमुळ्वलं। ६।

वसोर्वसुपतेरथो ककुभि विष्ठमस्मिन् बुधः । करोत वसमेखलं वसगखाईकों प्रति जवस्थितगजध्वनिप्रतिमयोनिसंलक्षितं 1७। ततो मएडपे गव्यगन्धमधुसिक्के लिखेन्मएडलं सम्यग च्छदाब्दं। सुष्टत्तचयं राशिपीठाद्ि वीथी-

ततो देशिकस्नानपूर्व्व विधानी विधायात्मपूजावसानां विधि्नः ।

Digitized by Google +

१९२ नारदयबरानं।

स्ववामाग्रतः शहमप्यर्थ्यपाध्या- चमाद्यानि पाचानि संपूरितानि।८ । विधायान्यतः पुष्पगन्धाक्षतायं करक्षालने पृष्ठत्ापि पापं। प्रदीपावलीदीपिते सर्व्वमन्यत् स्वतोंऽगाचारसाधनं चादधीत ॥१०॥

पीठस्योदग्गौरवी पत्िरादौ।

पाशं दणडं पुष्यभीती दधानः ॥११॥ भाराध्याSडधारशतवाद्यमर चरखयोरप्ययो मध्यभागे

मध्ये शेषाजतेजस्त्रितयगुगखानात्मजान् केशराखां मध्ये चाकीर्संवासादिकमभियजते पीठमन्त्रेष भूयः ॥१२। ततः शालीन्ाध्ये कमलममलांस्तपडुलवरा- नपि न्यस्येत् दर्भांस्तदुपरि च दूर्व्वाव्ृतयुतान्। न्यसेत् प्रादचियया त्तदुपरि शशानोरईश कला यकाराद्यर्णाद्या यजत च सुगन्धादिभिरिमा: ॥१३॥

जयंस्तारं धूपैः सुपरिमकितं जोङ्गकमयैः कभायै: कुन्तिस्मिष्ठ उवसितिभिर्वर्ययुगलै- सथान्यस्याभ्यर्न्न्ास्तदनु खमरोर्द्दादश कलाः॥१४॥

Digitized by Google

१ राजे सतमोडय्याय: । १९३

भानुन्तवत्ुमारूपं विधिन्नः। न्यसेत्तस्मिवक्षताये: समेसं कूर्षं स्वर्सरतवव्येः प्रदीपं ॥१५। अथ कायतीयैः श्कारादिवर्सें- र्वकारावसानैः समापूरयेन्तं। स्वमन्त्रचिजापावसानं पयोभि- र्गवां पब्बगव्यैर्जलैः केवलैवां ।१६। सकलजनस्सिथवसुयुग संख्या: सुरगखपूर्व्वा न्यसत तबैव। तदुपकलास्ता: सलिलसुगन्धाः स तु सुमनोभिस्त्दनुयजेब ॥ १७॥

सभीतमित्युदीरितं हरे: म्रियाड़गन्धकं॥ १८॥ काथतोयपरिपूरितोदरे संविलस्य विधिमनऽष्टगन्धकं। सोमसूव्यमखिनां पटथक् कला- सेवकर्म विनियोजयेत् सुधीः ॥ १८ ॥ तडद्क्षरभवास्तु कादिभि- स्नादिभि: पुनरकारजा: कलाः। पादिभिर्मलिपिजासु बिन्दुआः यादिभि: सरगमेन नाहजा: ॥२०॥ म

Digitized by Google

१९४

समावा इनान्ते सुसंस्थापनात् प्राक ऋचस्तव तचातिजप्या बुधेन। समभ्यर्च तास्ता: पृथक तञ्च पाथो- डपंयेन्मूलमन्त्रेख कुभ्भे यथावत् । २१ । सहकारबोधपनसस्तवकेः -. शतमन्युकर्छकलितै: कलसं। पिधातु पुष्पफ लत एडुलकै- रभिपूर्णया च शुभचक्रिकया । २२ ॥ अभिवेष्टयेत्तदनु कु्मुखं नवनिर्मलांशुकयुगेन बुधः। समलक्कतेऽच कुसुमादिभि- रप्यभिवाह्येत् परतरण्य मह: ।२३॥ सकलीविधाय कलसस्थममुं इरिमस्तु तत्वमनुविन्यसनैः। परिपूजयेदगुरुमथावड्ितः

दन्वासनं स्वागतमप्यदीर्वय

स्नानव वासञ विभूषखानि साक्काय तस्ै विनियोज्य मन्त्री॥ २५॥ गाचे पविचैरथगन्धपुष्पै: पूव्वें यजेन्यासविधानतोऽस्व।

• Digitiz Google

३ राजे सप्रमोडब्याय:। १९५

हृष्टिस्थितिस्वाङ्गयुगन्न बेरुं

मूखेन चार्ष्यार्चनवत् प्रपूज्य समर्ख्चयेदावरखानि भूय: ॥२६। दिव्वथ दामसुदामौ वसुदाम: किद्गिनी च संपूज्याः। तेजोरूपास्तइदहिरञ्ञानि केशरेषु समुतिर्यजेत ।२७।

शिर्वादिचु हदादिवर्मपर्य्यन्तं।

नीलहुताशप्रभा: प्रमदाः।२८॥ सभयवरस्फुरितकरा: प्रधानतनवोऽङ्रदेवताः सर्य्याः। रकिा सयाद्या मिषी- रष्टौ संपूजयेह्लेषु ततः ॥२६॥ दचिसकरधृतकमला- वसुभरितसुपाचमुद्रितान्यकराः । दक्त्रिययास्था सत्या लम्ना जित्या हया सुनन्दा च।। ३०। भूयश्च मिचविन्दा सुलक्षसाप्यृक्षजा सुशोला च। तपनीयमरकताभा:

Digitized by Google

१९६ नारदययरामं।

विविधमालग्रकरविलसिताभरखा: । ३१ । ततो यजेह्लाग्रेषु वसदेवच देवकीं। नन्दगोपं यशोदाब्य बलभद्रं सुभद्रिकां । ३२। गोपाखगोपीस्तड्के विलीनमितखोचना:। मानमुद्राभयकरौ पितरौ पीतपाडरौ।। ३३॥ दिव्यमालाम्वरालेपभूषखे मातरौ पुनः। धारयन्त्यौ च वरदं पायसापूपपाचकं।। ३४ । अकयश्यामखे हारमखिकुएडलमस्डिते। बलः श्ंखेन्दुधवलो मुषलं लाङ्गलं द्धत्। ३५। इलालोलानीलवासा डेलावानेककुएडलः । - कलायश्यामला भद्रा सुतदा भद्रभूषखा। २६्। वराभययता पीतवसना रूढयौवना।

गोपागोप्यय् विविधौपायनात्तकराम्बुजा: । मन्दरादीख्च तदाशे पूजयेत् कल्यपादपान्। ३८।। मन्दारसन्तानकपारिजात- कल्पद्रुमास्यान् हरिचन्दनन। मध्ये चतुि स्वभिवाष्कितार्य-

इति श्ीनारदपचरामे ढतीयराजे सप्मोऽध्यायः।-।

Digitized by Google

चटमोऽ्धाय:।

चास उनाच। इरिइव्यवाट् तरबिजच्पाटवा :-

प्रयजेत सवदिच्वमलधी: खजा- त्यधीशर हेतिपचपरिवारसमेतान्। १ ॥

मलसितशुचिरक्रवर्यतो वासवाय्या:। करकमलविराजत स्ायुधा दिव्यवेश

क्रमत दूति रचात्तवञ्जपूर्वा रचिरविलेपमवस्त्रमात्यभूषा: ।४॥ कथितमारतिसप्तकम ्चुता- चषविधयाति सर्व्वसुखावहं।

Digitized by Google

१९t नारदपचरामं।

शनिमुखेस्व्रितयावरणं त्विदं । ५। हेत्या जयित्वा जलगन्धपुष्पैः छष्पाष्टकेनाप्यथ कृष्णपूर्जां। कुर्य्यादुधस्त्ानि समाह्तयानि व्यामि तारादिनमोऽन्सिकानि ॥ ई॥ श्री कृष्णो वासुदेवञ्च नारायखसमाह्वयः । देवकीनन्दनो यदुश्नेष्ठो वार्ष्णेय दूत्यपि।७।। श्रसुराक्रान्तशब्दान्ते भारहारीति सप्तमः । धर्म संस्थापकखैव चतर्थ्यन्ता: क्रमादिमे।८॥ एभिरेवाथ वा कार्य्या पूजा वै कंसवैरिखः । संसारसागरोत्तीर्थे सप्तकामाप्ये बुधेः ॥८॥ साराङ्गार वृतधिलुलितैर्जर्जरैः संविकीर्गो- र्गुग्ू ल्वा द्यैर्घनपरिमलैधूंपमासाद्य मन्न्री। दद्यानी चेई नुजमथ मायाप्रवेखाथ दोष्णा घराटां गन्धाचतसुमनकेरर्चितां वादयान: ॥१०॥ तदुदीप्तं सुरभिघृतसंसिक्क कर्पूररक्र्व दीपं दथ्ा स्त्ुतिविशद्धी: पद्मपर्व्यन्तमुर्ैः। दत्त्वा पुष्पाञ्जलिमपि विधायार्पयित्वा च पादं साचामं कल्पये त्तद्विपुलमपि तदा स्वर्सपाचे निवेद्यं ॥११। सुरभितरेख दुग्धइविषा सुभृतेन शिता समुदंशकैरुचिरळ्वत्य विचिचवासैः ।

Digitized by Google

२ राने चछमोऽध्याय: । १९९

दधिनवनीतनूत नसितोपलपूप निका- घृतगुडनारिकेलकदली फलपुष्पर सैव् । १२। शखोक्षितं तदरिमुट्रिकयाऽतिरच्य

संदद्य वामकरसौधरसाभिपूगों मन्त्रामृतीकृतमथाभिस्षन् प्रजप्येत् ॥ १३।। मनुमष्टशः सुरभिमुद्रिकया परिपूर्यमर्चयत गन्धपुष्पैः। हरिमर्थयेदथ क्ृतप्रसरा- खलिरास्यतोऽस्य विसरेख मछः ॥१४॥

मूलमन्त्रमथ निःक्षिपेज्जलं। अपयेत्तदम्तात्मकं इवि- र्ोर्मजासकुसुमं समुदरन् ॥ १५॥ निवेदयामि भगवते जुषानेदं इविईविः। निवेद्यार्पमन्त्रोऽयं सर्व्वार्ध्रासु निजाखथया। १६॥ ग्रासमुद्रां वामदोष्णा विकचोत्पलसन्निभां। प्रदर्शयन् दक्षिमेन प्राखादीनाव्न दर्शयेत्॥१७॥ स्पृशेत् कनिष्ठोपकनिष्ठिके दे साङ्गुष्टमूड्डा प्रथमेह मुद्रा। तथापरा तर्जनिमध्यमे स्या- दनामिकामध्यमिके च मध्या॥ १८।

Digitized by Google

2०० नारदमचरानं।

भनामिकातर्जनिमध्यमा: स्वात् तडवत्तर्थी सकनिष्ठिकारताः । स्यात् पञ्चमी तबदिति प्रटिष्ठा: प्राखादिमुद्रा निजमन्वयुक्ता: ॥१६।. प्राखापानव्यानसमानोदाना: कमाच्दर्थ्या युत्ताः। ताराधारबडा चेड़ा उष्पाध्वनस्ततो मनवः ।२०। ततो निवेब मुद्रिकां प्रधानया करडये। स्पृशत्वनामिकां निजां ममुं अपन् प्रदर्थयेत्। २१।

र्वामपार्श्उदरात्मनि च।. इड आात्मनि निवेद्यमात्मभू- मीं स पार्श्मनिलस्तया नियुक्। २२। मख्डलममितो मन्त्री- बीजाद्ठुरभाजनानि विन्वस्य। पिष्टमयानपि दीपान् धृतपूर्खान विन्यस्येत् सुदीनशिखान्। २३।

Digitized by Google

२०१

नवमोऽध्यायः ।

व्यास उवाच। अथ संस्ृते हुतवरे विमलधीरभिवाद्य सम्यगभिपज्य। इरिं जुहुयात् सिताघृत- यतेन पयः परिसाधितेन सितदीदिबिना। १॥ अ्रष्टोत्तरसइसं समाप्य होमं पुनर्वलिं दद्यात्।

नक्षनेभ्यस्ततथ् करेभ्यः ।२॥ संपाद्य पाणी च सुधां समर्प्य दखास उद्दास्य मुखार्चिरास्ये। नैवेद्यमुहृत्य निवेद्य विश्वक सेनाय पृथ्वीमुपलिप्य भूयः ॥३। गरादूषदन्तधवना चमनास्यहस्त-

ताम्बूलमप्यतिनिवेद्य सुराद्यन्त्य- गीतैः सुदृप्तमभिपूजयतात् पुरेव। ४ । गन्धादिभि: सपरिवारमथार्थ्यमसै दत्त्वा विधाय कुसुमान्तलिमादरेख। य

Digitized by Google

२०२ नारदपबरानं।

स्तत्वा प्रखम्य शिरसा चुलकोदकेन आात्मानमपंयतु तवरखारविन्दे। ५। इति पूव्वं प्रायबद्धिदेह्धर्माधिकारतः।

कर्मखा इस्ताभ्यां पङ्गामुदरेख शिश्रा यत् स्पृतं। यदुक्तं यत् कृतं तत्सव्वें ब्रम्मार्पमं भवतु सादा । ७। मां मदीयष्म सकलं इरयेऽहं समर्पये। मोतत्सदिति संग्रोको मन्तः स्वात्मार्पये युभः ॥८। -अनुसमरन् कलसगमच्युतं जपन् सइसकं बुधो वपुष्य- योदितोष्भितः समा चितीविना- प्यतस्तदपि नयेत् सुधात्मतां । ८। ...

ध्वजतोरषदिक कलसादिगता- मपि मएडपमएडलकुएडलतां। 1 अभियोज्य चितिं कलसे कुसुमै: परिपूज्य जपेत् पुनरष्टशतं ।१०॥ अथ भिष्य उपोषितः प्रभाते कृतनित्य: सुसिंताम्बरः सुवेशः।

र्विनयाडिप्रवरान् इरे: प्रसाब ॥११ ॥ 1सोकोडयं न समोचीनतया इन्दोवडोसम्बडख्ातो व्याप्तिरनान- मीयते।

Digitized by Google

१ राने नवनोऽध्याय: । २०३

भूय: परीत्य प्रखिपात्य देशिकं तसे परसै परषाय देडिने। तां वित्तशाम परिष्ृत्य दक्षिखां दस्वा तमुं स्ाच्य समर्पयेत सुधी: ॥१२॥ अ्रथाभिषेकमएडपे सखोपविष्टमासने। .गुरुर्विशोधयेद्मुं पुरेव शोषखादिभिः ॥१३। पीठन्यासावसानं वपषि विमलधीर्न्यस्य तस्यासिकाया मन्त्रेखाभ्यर्थ दूर्व्वाक्षतकुसुमयुतां रोचनां के निधाय।

मंङ्गल्यैरानयतं कलसमभिटतस्त्समीपं प्रतीतः ॥१४॥

धामा परेख परमामतरूपभाजा। संपूरयन् वपुरमुष्य ततो वितन्धन् तत्सामवरर्यमभिषेचयसात् यथावत् । १५ ॥।

परिधृतसिततरवसन- द्वितयो वाचंयम: समाचान्त: ॥१ ६। बहुशः प्रसम्य देशिक- नामानं इरिमथोपसंपूज्य। तहक्षियतस्तिष्ठे- दभिमुख एकाग्रमानसः शिष्यः ।१७।

Digitized by Google

२०४ नारदयंचरानं।

न्यासैयंथाविधि तमच्युतसाद्दिधाय

ऋष्यादियुक्कमथ मन्त्रवरं यथावत् ब्रूयात् विशो गुरुरनर्थ्यमवाकमन्ते ॥१८॥ गुरुखा विधिवत् प्रसाधितं मनुमष्टोत्तरशतं प्रजप्य बुधः । श्रभिवन्द ततः शृखोति सम्यक् समयान् भक्तिभरेष नम्रमूर्ति: ॥१८॥ दच्वा शिष्याय मनुं न्यस्वाथ गुरु: ऊतात्मजं यजनविधि: । प्ष्टोत्तरसहसत्ं स्वशं्रिह्वानानवाप्तये जय्यात्॥ २०॥ कुम्भादिकम्द सकलं गुरबे निवेद्व संपूजयेत् द्विजवरानपि भोज्यजातैः। कुर्ष्वन्त्यनेन विधिना य दूहाभिषेकं ते सम्पदां निलयनं हि त एव धन्या: ।। २१॥ संक्षिप्य किञ्निदुदिता समर्य्य दीचा संस्मरणाय विषमधियां। एनां प्रविश्व मन्त्री सर्व्वान् मन्त्रान् जपेत् जुहुयात् यजेत ॥२२ ॥ हति श्रीनारदपपराजे बानामतसारे ततोयराजे नवमोडध्याय: ।ै ।

Digitized by Google

२०५

दभमोऽध्याय:।

भोबास उवाच। चैपेन्दुतन्मासि तमीसपचे पुसयचेचे देशिकात् प्राप्य दीक्षां। तेनाभ्नाप्तः पूर्वसवां द्वितीये मासि ड्वादश्यामारभेतामलायां । १। कृत्वा स्नानादयं कर्म देशार्च्चनान्तं व्त्माश्रित्य प्रागीरितं मन्त्रिमुख्ः । शुद्दो मौनी ब्रह्मचारी निशाशी

सन्वन् गुन्नूषां गोषु ताभ्यः प्रयच्छन् ग्रासं भूतेषु प्रोद्दहंश्चानुकम्पां। मन्तराधिष्ठारचीं देवतां वन्दमानो दुरगां दुर्बोधध्वान्तभानुं गुरुन्न॥ ३॥ कुर्व्वन्नात्मोयं कर्म वर्णाश्रमस्थं मन्त्रं जहाऽद्गि: स्नानकारिणीभि: सिव्चेत्। भ्राचमेन पार्थस्तत्वसंस्यं प्रजत्तं भुञ्जानश्चानु सप्तजप्तान् जनाव्ः॥४।। अद्रः शुङ्रे नद्यास्तटे बिल्लमूल तोये हह्घ्रे गोकुले विष्णुगेहे।

• Digitized by Google

२०६ भारदपयरानं।

प्रजपेदयुतचतुष्कं दशाक्षरं मनुवरं पटथक् कमशः। अष्ठादशाक्षरं ष- द्युतइयमीरिता संख्ा । ७ । शाकं मूलं फलं गोस्तनभवदधिनीभैक्षमन्म्न शभून् दौग्धावं चाददान: क्षितिघरशिखरादौ क्रमात् स्थानभेदे। एकं वै पानभकौ गदितमिति मया पूर्व्वसेवाविधानं निष्टत्तेडस्मिन् भूय: म्रजपतु विधिवत् सिद्धये साध- केन्द्र: ।८। देश्ार्चनान्ते दिनयो दिनादौ दी चोकमार्गडितयं विधानं। साश्रित्य कृष्णं प्रयञेद्विविक्त- गेहेषु निष्ठो हुतशिष्टभोजी ॥ ८ ॥ दशलक्षमक्षयफलदं मनुं प्रतिजय्य नरिर्मलमतिर्दशाक्षरं।

गुषिलयुगलवर्सश्तेम्नु पम्तलचं मजपतरु जुडुयाच्च प्रोक्तकूप्ताईलचं।

Digitized by Google

१ राने दशमोध्याय: । २०७

भ्रमलमतिरलामे पायसैरम्पुजानां

पगक्ानां होमे निगमरसमागेन्द्रगुखितो जपः कार्य्ययेति डिजनृपविशालामाहुरपरे। स होमसेदेषां सम दह जपो होमवलितो य उक्रो बर्णानां स सलु विहितस्तच्च न दशं ।१२।। यं वर्समाश्रितो यः शूद्र: स च तनुतां भ्रुवं विहितं। विद्धीत जपं विधिवत् श्रद्धावान् भक्तिभवावनस्त्रतनु: ॥१३। पुनरभिषिक्रो गुरुखा विधिवत् विश्रागय दक्षिखां तखै। अ्रभ्यवहार्थ्य च विप्रान् विभवैः संग्रीसयेज भक्नियुतः ।१४। दूति मन्त्रवरं द्वितयान्यवरं परिबाध्य जपादिभिरच्ुतधी: । प्रयजेत् सवनचितये दिनशे विधिनाथ मुककुन्दममन्दमतिः । १५। अथ श्रीमदुदयानसंव्रात हेम-

लसत्कल्परक्षाध उदीप्तरम-

Digitized by Google

२०t नारदपबरानं।

प्रमुग्धाननं श्रीमदिन्दीवराक्षं ॥ १७। चलत् कणड लोल्लासिसोत्फुल्ल गराडं सुघोगां सुशोखाधरं सुस्पितास्यं। श्रने काश्म रश्म्युल्ल सत्करभ षं लसन्तं वहन्तं नखं पौएडरीकं॥१८ ॥ समछूषरोरः स्थलं बेखुधून्या सुपुचाङ्गम ष्टापदाकल्पदीप्तं। कटीरस्थले चारुजङान्तयुग्मे

हसन्तं इसदन्धुजीवप्रसून- प्रभं पासिपादाम्बजोदार कान्या। करे दच्िसे पायसं वामहस्ते दधानं नवं शुदहैयङ्गवीनं ।२०॥ महीभारभूतामरारातियूथा- ननःपूतनादीब्रिहन्तुं प्रदत्तं। प्रभुं गोपिकागोपरन्दैः परीतं सुरेन्द्रादिभिरवन्दितं देवदन्दैः ॥ २१॥ प्रगे पूजयित्वेत्यनुस्मृत्य कृष्पं

• Digitized by Google

२०९

सिताभे च हैयङ्रवीनैय दभ्रा विमिश्रेख दौग्धेन संप्रीसयेत्तं । २२ ।

इति श्रीनारदपख़राने ळतोबराने दशमोऽ्याय: ।१०।

एकादशोऽ्याय:1.

भीबास उवाघ।

इूति प्रातरञ्जयेद्च्युतं यो नरः प्रत्यहं शख्दास्तिकायुत्तः। लभेत् सोऽचिरमैव लच्मी समग्रा- मिह प्रेत्य गुत्िं परं धाम भूयात् । १ ॥ अड्टो मुखेऽनुदिनमित्यभिपूज्य शौरिं दभ्राथवा गुडयुतेन निबेद्य तोयैः। श्रीमन्मुखे समतितर्प्य तड्डिया तं जप्यात् सहस्रमय साष्टकमादरेख। २॥ मध्यन्दिने जपविधानविशिष्टरूपं वन्दं सुरर्षियतिखेचरमुख्यटन्दैः। गोगोपवनितानिकरैः परीतं सान्द्राम्ुट् कविसुआातमनोइराङ़ं। ३॥ W

Digitized by Google

२१० नारदपसरानं।

धम्मिक्वमुल्ल सितचिलिकम म्वुजाक्षं। पूगेन्दुविम्बवदनं मसिकुस्डलश्री- गएडं सुनासमतिसुन्दरमन्ददासं ।४॥ पीताम्बरं रचिरनूपुरद्दारकाष्ती- केयूर कार्मिकट का।दभिरुळ्वलाङ़गं।

बेछुं धमन्तमथवा सकरे दधानं सव्येतरे पशुपर्या्ष्टमुदारवेशं। दक्षे मणिप्रवरमोपितदानदचं ध्यात्वैवमर्च्यत नन्दजमिन्दिरापैन। ई। दामादिका ङदवितासहद्कर्भ्रिपेन्द्र- वज्चादिभि: समभिपूज्य बथा विधानं। दीच्षाविधानकथितन्त निभेबजातं हैमे निवेदयक्ष पानवरे यथावत्। ७।। भ्रष्टोत्तरशतमथो जहुयात्पयोऽचेः ----- सर्पिर्यतैः सुसितमर्करया विमिख्नैः। ददाइलिख्य निजदिट सुरर्षियोगि- रक्षोपदैवतगसेभ्य उदारयेताः ४८। नवनीतमिलितपायसधिया र सनान्ते जनमुख तसा। संतर्प्य जपसु मन्त्री सहसमष्ठोत्तरशतं बापि। टै ।

Digitized by Google

१ राजे रवादशोऽथ्याय:। २११

भ्रह्गो मध्ये बल्लवीबल्लभं तं नित्यं भत्वाम्यर्थमंचो मराग्राः। देवा: स्व्वे तं नमस्वन्ति शख- इर्त्तेरन् वै तदशे सर्व्बलोका: । १०।

पुचैर्मिनेर्गोमहीरबजातैः।

भूयाड्दामाऽन्ते च तस्याच्युतास्यं । ११ । वृतीयकालपूजायामस्ति कालविकल्पना। सायाहटे निशि वेत्यच बदन्ोके विपखितः ॥ १२।। दशाक्षरेय चेद्राची सायाेऽठ्ठादशन्ततः। उभयोमभयेनैव कुर्य्यादित्यपरे जगु: ।१३। सायाड्के द्वारवत्यान्तु चिध्ोद्यानोपशेभिते। झट्साइससंख्था तैर्भवनैरभिसंडते ॥ १४ ॥ इंससारससंकी्यो: कमलोत्पखशालिभि: । सरोभिरमलाम्भोभि: परीते भवनोत्तमे । १५।

मद्ास्तरे सुखासीनं हेमाम्ोजासने हिं॥ १६ ।

तभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशन्तं परमचरं ।१७। इन्दीवरनिभं सौम्यं पद्मपचायतेक्षयां।

Google

२१२ नारदपबरानं।

चादप्रसन्नवट्नं स्फरन्करकुएडलं। श्रीवत्सवक्षसं भराजत्कौस्सभं वनमालिनं । १६। काश्मोरकपिशोरसां पीतकोशेयवाससं। हारकेयूरकटकरसनाहैः परिष्कृतं ।२०। हृतविश्वक्षराभूरिभारं मुदितमानसं। शंख चक्रगदापद्मराजङ्गजचतट्टयं। २१ । एवं ध्यात्वाऽचयेन्मन्त्री स्वाद्ङ्र: प्रथमाSट्तिः । द्वितीया महिषीभिस्तु वृतीयायां समर्चयेत् ॥२२। नारदं पर्व्वतं जिष्एुं निशठोबवदारूकान्। विश्वक्मेनश् सैनेयं दिच्वय्रे विनतासुतं। २३।

इूति संपूज्य विधिवत् पायसेन निवेदयेत्। २४।। तर्मयित्वा खएडमित्रदुग्धबुद्या जलैईरिं। जपेदष्टशतं मन्त्री भावयन् पुरुषोत्तमं ।। २५। पूजास होमं सर्व्वासु कुर्य्यान्मध्यन्दिनेऽथवा। आासनादर्घ्यपर्य्यन्तं कृत्वा स्तुत्वा नमेत् सुधीः ॥ २६। समर्प्यात्मानमुद्दास्य तं सुहत्सरसीरुहे। ह विन्यस्य तन्मयो भूत्वा पुनरात्मानमर्चयेत् ।२७॥ इँत श्रीनारदपपराजे मानामतसारे ततीबराजे एकादशोऽध्याय।११।

Digitized by Google

२१३

बादशेऽधयाय: ।

मीबास उबाच।

सायापटे वामुदेवं यो नित्यमेवं यजेब्वरः। सर्व्वान् कामानवाप्यान्ते स याति परमां गतिं ।१॥ राती चेन्मनथाक्रान्तमामसं देवकीसुतं। यजेद्रासपरिश्रान्तं गोपीमएडलमध्यगं। २॥ पथुं सुष्टत्तं मसमं वितस्ति- माचोबतं की विलिखवशङ्ट। आक्रम्य पङ्गामितरेतरा तु इस्तैर्थमोऽयं सखु रासगोष्ठी । ३ । स्थलनीर जमहणपरागमता लइरीकसजालभरेख सता। मरता परितापकताध्यषिते सुषिते यमुनापुलिने विपुले ।४ ।।

प्रमदाशतकोटिभिराकुलिते। उडुनाथकरैविशदीकृतसु- प्रसरे विचरङ्रमरीनिकरे।५॥ विब्याधरकिन्नर सिडसरै-

Digitized by Google

२१४ नारदययरानं।

बारोपहितैः सुविमानगनैः

इतरेतरबइ्तरप्रमदा-

मसिशड्कगमण्मुना वपुषा बहुधा विडितस्वकदिव्यतुं। ७। सुदृशामुभयो: पृथगन्तरगं

स्फुटमन्त्रनसिञ्जितचारुतर। ८। इति भिन्नतनुं मशिभिर्मनितं तपनीयमयेरिब मारकतं।

अतसीकुस मावतनुं तरयां

नवपल्मवचित्र गुलुप्ुलस- चिछखिपिच्छपिनइमरप्रचयं ।११॥

Digitized by Google

१ राचे डादशोज्याय: । २१५

चटु लभ्रवमिन्दुसमानमुखं मसिकुस्डखमणडित गएडयुगं । शशिवक सटृग्वदनचदनं

शसनप्रसवच्छद नोळ्वलस- इसनं सुविलासनिवासभुवं। नवविद्रुमभद्रकराङ्रितलं

शिवधेनसमीरितगोपवरं ससरविद्वलितं भुवनैकगुरं॥१४। प्रमदेति पीठवरे विधरं प्रयजेदिति रूपमरूपमज। प्रथमं परिपूज्य तदङ्गटवतिं मिथुनानि यजेट्रसशालिमतः ॥१५.॥ दजषोडशके सरमूर्तिगयां

सरमासदनं स्वकन्तासहितं मिथुनाङ्गमथेन्द्रपरिप्रमुखान्।१६॥ दूति सम्बगमुं परिषूज्य हरिं

Digitized by Google

२१६ नारदयखरानं।

रजतारचिते चषके सशितं सघृतं सुपयोऽस्य निवेदयतात्॥ १७। विभवे सति कांस्यमयेषु पृथक् सकरेषु च षोडशसु क्रमशः। मिशुनेषु निवेद्य पयः सशितं विद्धीत पुरोवदथो सकलं ॥ १८।। सकलभुवनमोइनविधिं यो नियतममुंनिशि निश्युदारचेताः। भवति स खलु सव्वलोकपूज्य: त्रियमतुलां समवाय्य यात्यनन्तं।१८। निशि वा दिनान्तसमये प्रपूजयेन्नित्यश इरिं भत््या । समफलमभयं हि ततः संसाराव्धिं समुत्तितीर्षति यः ॥२० ॥ इति शोनारदपबराने व्ानातसारे ततीयराने हादशोऽध्यायः।१२।

नयदभोऽध्यायः ।

श्रीवास उवाच। इत्येवं मनुविग्रहं मधुरियुं यो राचिकालं यजेत् तस्यैवाखिलजन्तुजातद्यितस्वाओोधिजा वेश्मनः।

Google

२१७

इस्े धर्मसुखार्यमोश्चविभवा: सददर्गसंग्रार्चिताः

अयोच्यते पूर्व्वसमीरितानां पूजावसाने परमस्व पुंसः। कव्पस्तु काम्येष्वपि तर्पखानां विनापि पूजां खलु यै: फसं स्यात् । ₹। सन्तर्प्य पीठमन्त्रं पत्ती: सळत् प्रथममच्ुते तथ। आावाह्य पूजयेत्तं तोवैरेवार्थितै: समुपचारैः ॥३। बद्राथ धेनुमुद्रां तोयेः सम्याच तर्पबद्रव्यं। तडद्वाञ्तलिना तं सुवर्स चषकीलतेन तर्पयत। ४ ॥ विंभतिरष्टोपेता कालचयतर्पवेषु संखोक्का। भूय: स कालविद्ितान् सकत् सळत्तर्पंयेज् परिवारान्। ५ ॥ प्रातरइधिगड मिश्रं मध्यासे पायसं सनवनीतं। शीरं तृतीयकाले ससितोपलमित्युदीरितं ट्रशं। ६। 4

Digitized by Google

२१ t नारदपजुरानं।

तर्पयामि पदं योज्यं मन्त्रान्तेष्वेषु नामसु। द्वितीयान्तेषु त पुनः पूजाशेषं समापयेत्।७। अभ्युच्य तत्प्सादाङ्गिरात्मानं प्रपिवेदपः ।

श्थ द्रव्यानि काम्येषु वच्तन्ते तर्पसेष यत्। तानि प्रोक्कविधानानामाश्रित्यान्यतमं यञ्ञेत्। ट। द्रव्यैः षोडभभिरमुं

स चतुः श्षीराध्यन्तैः सकृज्जलावयन्तमच्तं भत्ा॥ १०॥ पायसदाधिककृषरं गौडावं पयो दधीनि नवनीतं। आ्राज्यं कदलीमोचा- चोचाव्ामोदकापूपं ।११॥ प्टथुका लाजसमेता द्रव्याणं कथितमिह षोडशकं।

प्राक समप्ये सितोपलापुञ्जं ।१२।। प्रागे चतुःसप्ततिवारमित्य प्रतर्पयेद्योऽनुदिनं नरो इरिं। अनन्यधीस्तस्य समाप्तसम्पद: करस्थिता मएडलतोडभिवाञ्किता: ।१३॥

Digitized by Google

१ राने नयोदभोऽध्याय:। २१९

धारोष्यापक्कपयसी दधिनवनीते घृतच् दौग्धानं। मत्साएडौ मध्वमतं

तर्पविधिरयमपरः पूर्व्वोदित: सफलोऽष्टशतसंख्थः । कर्म कर्मषि विरतौ जनसंवलनैविशेषतो विहितः ॥१५॥ सखएडधारोष्णाधिया मुकुन्दं व्रजन् पुरं ग्रममपि प्रतर्य्य। लभेत भोज्यं सरसं सम्त्यै- र्वासांसि धान्यानि धनानि मन्त्री ।१ ६॥ यावत्सन्तर्पयेन्मन्त्री तावत्संस्यं जपेन्मनुं तर्पयेनैव साध्यानि साधयेदखिलान्यपि। १७।। द्िजो भिचारत्तिर्य रच दिनेशो नन्दतनयः स्वयं भूत्वा भिक्षामटति इसनो गोपसुद्टशं। असावेताभि: स्वैर्ललितललितैर्नमविधिभि- इंधिचीराज्याम्यां प्रचरतरभिचा स लभते।१८।। मध्ये कोगेष षट्खप्यनलपुर पुट स्यालिखत् कर्िकायां कन्दर्पासाध्ययतं विवरगतषडएँ दिशः केशरेषु।

मधेर वर्खान दशानां दशलिपिमनवर्व्यस्य चैकैकशोऽखं ०१६॥

Digitized by Google

२२० नारदमबरानं।

गोरोचनाभिलिखितं तपनीयसच्चा। पट्टे हिरययरचिते गुलिकीकृतन्तं

र्धार्य्यं जग चयवशीवरखैकदचं।

भूतोन्मादापंस्ृति विषमू र्चाविक्र मन्वरार्त्तानां। ध्यायन् शिरसि प्रजपे- नन्त्रमिदं सटिति पमयितुं विरुती:।२२। सरस्विरिविक्रमाक्रान्त: कृष्णाय इदिमित्यसौ। षडक्षरोऽयं संग्रोक्त: सर्वसि्िकरो मनु: ।२३। क्रीडासुदीप्तो मायावी नवशाष्क्वितमस्क:। सेषा अक्ि: परा सूच्झा नित्या संविकत रुमियी। २४।

आद्यामष्ठादश लिंपि: स्थाहिंशत्यक्षरो ममुः ॥२५। शालग्रामे मखी बन्ते मण्डले प्रतिमास च। नित्यं पूजा इर: कार्य्या न त केवलभूतले। २६।

य दूछ भजति मन्चोरेकमाश्रित्य नित्यं।

Digitized by Google

१ राने चतुष शोडधाय:। २२१

स त सुचिरमयनात् प्राप्य भोगानशेषान् पुनरमलतरं तडाम विष्यो: प्रयाति । २७॥ इति श्ीनारदमबराने म्ानामतसारे छतीबराने नवोदभो- इखाय: ।१२।

बीबास उवाच। विनियोगानथो वच्चे मन्त्रयोक्भयो: समान्।

वन्दे तं देवकीसूनं सद्योजातं छुसग्रभं। पीताम्बरं करलसच्कश्कगदाम्मुजं।२॥ एवं ध्यात्वा जपेन्मनतं लक्षं ब्राश्मन मुहर्तके। खादुप्नुतैश्ञ कुसुमैः पलाशैरयुतं हुनेत्।। ३। मन्चोरन्यतरेगैव कुर्य्याय्य: सुसमाहितः। स्मृतिं मेधामतिवलाह्मब्धा स कविवाम्भवेत्। ४ । स्यान्मनुस्तन्य: पूर्वो ध्यानशेमफलोऽपरः। श्रीमन्ुकृन्दपरची सदेति भरखं तमः ॥५॥ अहं प्रपद्य इत्युक्तो मौकुन्हाष्टादमाच्र:। नारदोऽस्य त गायणी मुकुन्दयर्षिपूर्व्विका॥ ई।। प्रातः प्रातरिवोत्वाय जना योऽषटोत्तरं शतं। अ्नेन षड्भिर्मासैः स भवेत् सुतिधरो नरः ।७।

Digitized by Google

२२२ मारदमयरामं।.

उपमंहृतदिव्याङ्ं पुरोऽवन्मातुरङ्गकं। चलदोबारखं वालं नीलाभासं स्रन् जपेत् ॥८ । श्रयुतं तावदेवाज्यैर्जुहुयाच्च हुताशने। स लभेदचलां श्रद्ां भत्िं शान्तिक्व शाश्तीं॥ ट। मनुनैतत् समस्त्ान्तो मरुबामितशब्दतः । बाललीलात्मने हुं फट नम इत्यमुनायवा ॥ १०॥ नलकूवरगायनी बालकष्णा दूतीरिता। ऋष्याद्याः सिद्य: सर्व्वाः स्युर्जपाधैरथामुना॥ ११॥ लम्बिते बालशयने रदन्तं बल्लभीजनेः। प्रेह्मानं दुग्धमुद्या तर्पयेत् सोऽम्रुते फलं । १२ । अमुना वानुरूपान्ते रसरूपपदं वदेत्। शोछठं रूपनमोइ्दन्दमव्ाधिपतये मम ॥ १३ ॥ अबनं प्रयच्छ स्वाहेति चिंशदर्शोऽब्तदो मनुः।

पूतनासतनपातारं ग्रस्तं मूद्ि स्सरम् जपेत् ॥.१५ । सास्थ्य चूषसनिर्व्विया सर्व्वाङ्रीं क्रन्दतीष्प तां। आविश्य सव्वें मं मुन्ना विद्रवन्ति द्रुतं ग्रया: ॥ १६॥ जुडुयात् खरमञ्चर्य्या मन्नरीभिर्विभाव्रसौ। प्रतः पश्चगव्याबैः पूतनाइन्तुरानने॥१७। प्राशयेच्छ्िष्टगव्यं तत् कलसेनाभिषेचयेत्। साध्यं सहस्रजपेन सर्व्वोपद्रवशान्तये॥१८॥

Digltiz Google

१ राने चतुईंशोडध्याय:। २२३

मनुनाष्टादशान्तेन हुंफट् स्वाहान्तिवेन वा। ऋष्याद्या ब्रह्मगायची ग्रइव्यूदरयोऽस्य त॥१६॥ निजपादाम्नुजाक्षिप्तभकटं चिन्तयन् जपेत्। श्रयुतं मन्त्रयोरकं सर्व्वविभ्रोपशान्तये। २०॥

अङ्रैरिन्द्रादिवज्वाद्ैवदिता सम्पदे सदा ॥२१॥ बालो नीलतनुर्दोभ्यां दध्युत्यं पायसं दधत्। इविर्वोढा डीपनखकिङ्टिनीजालर्म्डित: । २२। ध्यात्वैवमखौ जुडुया च्तवीर्य्याड्करचिकैः। पयःसर्पिःप्नुतैर्लक्षमे कन्तावज्ज पेन्मानुं। २३। गुरवे दक्षिसान्दत्वा भोजयेदिजपुङ्गवान्। स धब्दानां शंतं जीवेब्नीरोगो नाच संशयः ॥२४॥ श्रचाप्यन्यो मनुर्दाशर्खान्ते श्रीपुरुषोत्तमः । आयुर्मे देहि सम्ाष्य विष्यावे प्रभविष्णावे । २५ ।। नमोडन्ता अधिका विंशदर्सोऽस्यर्षिस्तु नारदः।

रविभू तेन्द्रियवसुने षांक्ति रात्म ना युतैः । महानन्दप्रतिज्योतिर्मयो विद्यादिभि: कमात्॥ २७। जह्वा लक्षमिमं मन्नं पायसैरयुतं डुनेत्। पूर्व्ववत् दूर्वया जुच्दायर्दीर्घतरं लभेत् ॥२८॥ दारयन्तं वकं दोभ्यां कष्णं संगत्त तुण्डयोः। सरन् शिशूनामाचक्षे स्ृष्टान्यतरमभ्यसेत्। २६ ।

Google

२२४ नारदपबरानं।

यच्जप्ततिलवाम्पङ्राङ्गवेयु: सुखिनय ते। भचाय्यन्ो मनुर्बालवपुषे र्वा्ियल्लभा। ६०॥ गोरक्षायाङ्कवड्ेणुं चारयन्तं पशूंसवा। उश्मा गोपालकपद पुनर्व्वेगयराय थ। ३१। वासुदेवाय वर्मसे भिरांस्यषादशाध्रः। ममुर्नारद्गाय पीछ्जष्पार्ष्यादिबल्लेन वा ॥ ३२ ।

कुश्भीनसादिकेडार्तो दष्टमूर्दि सरन् हरिं। ३३। मृत्यन्तं कालियफबामध्येऽन्यतरमन्यसेत्। दृशा पोयूषवर्षिसया सि्न्तं तत्तनुं बुध: । ३४। तर्ज्जयन् वामतर्ज्जन्या तन्द्रान्ोचयते विषात्। आपूर्य कलसं तोये: सृत्वा कालियमईमं। २५। जपृाष्टशतमासि म्ोदिषियं स सुखी भवेत्। कारमथ्ये निजस्यान्तिफखामव्ये दिवर्यकान्। २६। उत्ना पुनर्वदेवृत्यं करोति तमनन्तरं। नमामि देवकीपुचमित्युका वृत्यरब्दतः ।३७। राजानमच्युतं ब्रूयादिति इन्तजिपिर्मन:। अस्याङ्गान्यछ्रिभिर्व्यसतेः समस्तैर्नारदो मुनिः ॥३८। छन्दोऽनुष्टन्देवता च कृष्य: कालियमईनः । जप्याह्लचं मनुबरं हेतव्ं सर्पिषाऽयुतं। ३६। अङ्गदिकपालवस्तासैररचनाऽस्य समीरिता। क्रियानेनैब वा सर्व्वा विषन्नी म्रागुदीरिता। ४०॥

Digitized by Google

३ राने चतुषथोडध्याय। २२५

सदक्षोडनेन जगत नास्त चेडहरो मनुः। भ्रै: सुरतरो: पिष्टे गुडिकाधेनुवारिया। ४१। विषन्नीपाननस्यान्तनालेपे: साधिताऽमुना। . .

ध्यायन् जपन् हरिं मन्चोरेकं छपं बिना न्रणेत् ।४३। वर्षवाताशनिभ्यः स्याङ्गयं तस्य न हि कचित्। मोघमेघौघयमोपगते तं सारखं डुनेत्। ४४।। लोलैरयतसंस्थातैरनार्ाट्टर्न संशयः। कोडन्तं यमुनातोये मज्जन्तं पुवनादिभि: । ४५ । तच्छीकरजलासारै: सिच्यमानं प्रियाजनैः ।

दृष्टिर्भंवेत्यकालेऽि महती नाच संभयः। त्रमुमेव स्मरन् मूर्डि विस्फोटकव्वरादिभि: ॥४७। सदाहमोहैरार्तस्य जपा चान्तिर्भवेत्क्षयात्। सथवा गदडारूढं वालम्रयुम्नसंयुतं॥४८।

ध्यात्वा जद्धति भूतस्य मूर्डन्यव्वरमभ्यसेत् ।४८। शान्तिं व्रजेदसाध्योऽपि व्वरस्योपद्रव: चखात्।

जुड्ुयादमताखडेरयुतं ज्वरशान्तये। निशातभरनिर्भिव्नभीषतापहरं हरिं। ५१॥ व

Google

२२६ नारदपबरामं।

सृत्वा स्पृभन् जपेदारीं पाखिभ्यां रोगभान्तये। अपमत्युविनाशाय सान्दीपनिसुतप्रदं। ५२॥ धात्वाऽमतखताखसडे: चीराकरयुतं पुनेत्। मृतपुचाय विग्राय सार्जनं ददतं सुतान् i ५३॥ धात्वा लक्ष जपेदेकं मन्वो: सतविष्डये। पुथवीवेन्धनचिते जुडुयादनलेडयुतं । ५४ । तत्फलैर्मचुरातीः सुः पुत्रा दीर्घायुषोऽस्य द। चीरिट्ठुकाथसंपूर्वमभ्यर्च् कलसं निभि। ५५। जस्ताऽयुतं प्रगे नारीमभिषिच्वेद् द्विषद्दिनं। सा बन्ध्यापि सुतान् दीर्घजीविनो गद्वर्ज्जितान्।५६॥ लभते नाचसन्देह्स्तज्जप्ताब्ात्िनी सती। प्रातर्ष्वाचंयमा नारी रोधिच्छद पुटे जलं । ५७ ।। अष्टोत्तरभतं जप्तं मासं पुनीयती पिवेत्। देवकीसुत गोविन्द वासुदेव जगत्यते ।। ५८। देदि मे तनयं देव त्वामहं शरबं गतः। प्राितां काशिराजेन कृत्यां जित्वा निजारिखा।५ूट। तत्तेजसा तु नगरीं दइन्तं भावयन् हरिं। सुस्तिन्धाक्ैछनेद्राची सर्वपैः सप्त वासरान्। ६ै०। कृत्याकर्त्तारमेवासी कपिता नाभयेत् भ्रुवं। भ्ासीनमाय्तरमे दिव्ये बटरीवएडमसिडिते। ६१ । स्प्रशन्तं पाखिपादाभ्यां घस्टाकर्बकलेवरं। ध्यात्वाऽचुतं तिलैर्समं हुनेचिर्मपुरापुतै: ।६२॥

Digitized by Google

२२७

अपेडा सर्व्वपापानां शान्तये कान्तये तनोः। द्वेषयन्तं दक्तिवली वूतासत्ी खरन् इरिं। ६३। जुहुयादिष्टयोर्हिकी गुडिका गोमयोङ्गवाः।

ध्यायमानं रिपुगसमनुधावन्तमध्युतं।

उश्वाटनं भवेदेतट्रिपूखां सप्तभिहिनैः । उत्थ्नप्तवत्सकं ध्यायन् कपित्यफलहारियं । ६६। अ्रयुतं प्रजपेत् साध्यमुश्ाटयति तरक्षखात्। भात्मानं कंसमथनं धात्वा मन्चान्िपातितं। ६७। कंसात्मानमरिं कर्षन गतासुं प्रजपेन्मनुं। श्रयुतं जुषुयाच्चास्य जन्मोर दुततर्परैः ॥६८॥ भपि सेवितपीयूषो स्रियतेऽरिर्नसंशयः ।

न्रयुतं प्रयतो राची मरखाय रिपो: क्षखात्।

न शस्तं मारवं कर्म कुर्व्बाच्चेदयुतं जपेत् । ७१ । दुनेडा पायसैस्तवच्छान्तये शान्तमानसः। जयकामो जपेलचं पारिजातंहरं हरिं । ७२। स्मरन् पराजयस्तस्व त कुतचिङ्गविष्यति। पार्थे दिशन्तं गीतार्थं व्यास्यामुट्राकरं हरिं। ७३॥

Digitized by Google

२२t नारदपचरानं।

रथस्ं भावयन् जप्याडर्मडकी समाय न। लचं पलाशकुसुमैईनेयो मचुराजुतैः। ७४। व्यास्याता सर्व्वशास्त्रामां स कविर्वादिराड्भवेत्। विश्वरूपधरं प्रोच्यङ्गाखवत्कोटिसमप्रभं ॥ ७५॥ द्रुतचामीकर निभमम्ीषोमात्मकं इविः। पर्कासिनियोतदस्याऊ त्रिपङ्गजं दिव्यभूपनं । ७६। नानायुधधरं व्याप्तं विज्वाकाभवकाशवं:। राड्ट्रपुर्गामवास्तूनां शरीरस्य व रचये। ७७। प्रजपेन्मन्वयोरेकतरं ध्ात्वैवमादरात्। अथवा व्यस्तसर्व्वाक्रिर चिता ङ्गार्ज्जुनर्षिकं। ७८। चिष्टछान्दसिकं विश्वरूपविघिदैवतं। जपेभ्रीतामनुं स्थाने दृषीकेश्ाद्यमाद्यकै:। डुनेड्ा सर्व्वरक्षायै सव्वंिभ्ोपभान्तये.॥ ७९.॥ इत शीनारदपजराने ज्ञानामतसारे ळतीयराने चतुदशोडध्याया।१8।

पचदशोऽध्याय: ।

श्रीवास उवाच। वक्ष्येऽक्षयधनावास्ये प्रतिपत्तिं श्रियः पतेः। सुगुप्तां धननाथाद्ैर्धान्यैर्धा क्रियते सदा॥१॥ बारवत्यां सहस्रार्क्कभास्वरैर्भवनोज्तमैः । अनत्पैः कल्यटचैश्च परीते मसिमएडपे। २ ॥

. Digitize Google

१ राये प्दशोडभाय। २२९

ज्वलद्रन मयसमदारमोरबदुब्धके।

रत्प्रदीपावलिभि: प्रदीपितदिगन्तर। उद्दादित्यसङ्का न्रमसिसिंहासनाम्बजे। ५ । समासीनोऽच्युतो घेोयो द्ुतहाटकसन्िम:। समानोदित चन्द्रार्कतडित्कोटिसमयति: ॥ ६। सर्व्वाद्गसन्दर: सोम्यः सर्व्वाभरसभूवितः।

वामपादाऽम्वजाब्रेन मुच्यता पहवच्चविं। ८ ॥ रकपासीसत्यभामेऽस्य मूर्वि रब्नौषधारया। सिच्न्यौ दक्षवामस्ये सवदोःस्कलसोत्यया।८.।. नायजिती सुनन्दा व दिशन्यौ कलसौ तयोः। ताभ्याम दक्वामस्थे मिथ्रविन्दासुलक्षये॥ १०। रवनथोः समुबृत्य रव्पूर्णघटौ तयोः। जाम्मुवती सुभीक्षा च दिशनयौ दक्षवामगे ॥ ११॥ वहिः षोडभसाइस्त्रसंख्याता: परितः प्रियाः।

तइडियाट्टनिधय: पूरयन्थो धनैर्धरां। तबडिर्षव्ायः सव्व पुरोवज्ञ सुरादय: ॥१३।

Google -

२३० नारदमयरामं। धात्वैवं परमात्मानं विंशत्यन्तं ममुं जपेत्।

मन्त्रोऽनेन सटृक्षोऽन्यो मनु्नदि जगचये॥ १५ ॥ ऋषिर्य्रह्माऽस्य गायनी चन्दः रष्पसु देवता।

पोठन्यासान्तिकं कृत्वा पूर्ववोत्तक्रमतः सुधीः ॥१७॥ करइन्दाङलितलेष्वङषट्कं प्रविन्यसेत्। मन्त्रेश व्यापकं ऊत्वा मातकां मनुसंपुटां ॥१८॥ संहारहष्टिमार्गेय दम तत्चानि विन्यसेत्। पुनश् व्यापकं कृत्वा मन्तवरशीस्त्नी न्यसेत् ॥ १८ । मूर्डि भाखे भुवोर्मध्ये नेषयो: कर्ययोनसोः। आानने चियुके गरडे दोमूले हदि तुएडके। २०॥ नाभौ लिङ्गे तथाधारकब्ोर्जान्योस जङ्यो:। गुल्फयो: पादयोन्यस्वेत् सष्टिरेषा समीरिता। २१ ॥

विधायैवं पन्चरत्व: स्थित्यन्तं मूर्त्तिपश्चरं ।। २२।. दष्टिस्थिती च विन्यस्य षउङ्गन्यासमापरेत्।

मुद्रां वड्ा किरीटाखां दिग्बन्धं पूर्व्ववञ्चरेत। एवं धात्वार्थयेहेषं मूर्ततिपश्चारपूर्व्वकं। २४। -

Digitized by Google

२३१

ऋ्रथवा वरज्जयेद्विष्णुं तदभ मन्तमुच्चते। गोमयेनोपलिप्योर्बवी तब पीठं निधाययेत् । २५। विलिप्य गन्धपद्गेन विखेदट्ठदलाम्बुजं। कर्सिंकायान्तु घट्कोगं स साधास्तन मन्नावं। २६। शिष्टैसं सप्तदशभिरक्षरवेष्टयेत् सारं। प्राय्रचोऽनिलनोशेषु त्रियं विट्टेष संविदं।। २७। षटक्षरं सन्धिषु च केश्वेषु चिन्रस्श:। बिखिखेत् सारगायनीमाखामनं दलाडके। २८। पट्शः संलिस्य तवाभे वेष्ठयेन्साटकाव्रैंः। भूविम्बन्त लिखेडाचे दखानां दिग्विदिय्वमि। २८॥ एतन्मपं हाटकादिपाभेष्वालिस्य पूर्व्ववत्। साधितं धारयेद्घोरै: सोऽच्यते चिद्शैरपि। ३० ॥ स्याह्ायनी कामदेवपुष्पवाखी च डेडन्सकौ। विझषेधीमतियुतौ तब्ोऽ़नङ्ग: प्रचोदयात्। ३१। जप्याज्जपादी गोपालममूनां जनरख्ननीं। नत्यन्ते कामदेवाय केडन्तं सव्वेजनग्रियं । ३२। उक्ना सर्व्वजनान्ते त सन्मोहनपद तबा। ज्वल ज्वल प्रळवसेति प्रोक्को सर्व्वजनस्व च । ३३ । हृद्यम् मम ब्रूयात् वशं कुरुयुगं शिवः। प्रोक्तो मदनमन्तरोऽष्टचत्वारिंर्भाङ्गिरक्षरैः ॥३४॥ जपादौ मारबीनाद्यो जगचयवशीकर:। भूथहं चढरसं स्यादष्टबञ्जविभूषितं। ३५।

Digitized by Google

२३२ नारदपचरानं। पीठं पूर्व्ववदभ्यर्च्य मुत्निं संकस्थ पौदषीं। तनावाक्माचुतं भतवा सकलीकृत्य पूजयेत्। ३६। भासनादिविभू षान्तं पुनर्न्यासक्रमान्यसेत्। हष्टिस्वती पसक्न्त किरीटं कुएडनडयं। ३७। चक्रं शंखं गदां पझमं मालां श्रीवत्सकोस्तुमौ। गन्धाक्षतप्रसूनैव्व मूलेनाभ्यर्ची पूर्वववत् ॥३८।। भादी वह्धिपुरहन्दकोखेष्यद्गानि पूजयेत्। सक्चच्छरःशिखाव्मनेषमन्त्रमिति क्रमात्। ३६। वासुदेवः सङ्कर्षसः प्रयुमनःश्ानिरुडक: । श्रग्न्यादिद्लमूलेषु शन्तिर्बर्च्छी: सरस्वती। ४०। रतिय दिग्दलेव्वस्यास्ततोऽष्टी मचिषीर्यजेत्। रुक्तिरायाद्या दक्षसव्यक्रमात् पभाग्रकेषु च ॥ ४१। ततः षोडभसाइसं सळदेवार्चयेत प्रियाः। इन्द्रादीनामुकुन्दाद्यान् मकरानन्दकच्छपान्।। ४२ । शहूपझ्ादिकांक्चापि निवीनष्टी कमाद्यजेत्। तईडियेन्द्रबज्ाद्या शउती: संग्रपूजयेत् ।४३॥

प्रीययेहधिखवडाज्यमिश्रेस त पयोगसा । ४४ । राजोपचारान्दन्वा च स्तुत्वा नत्वा च केशवं। उद्दासयेत् स्वकदये परिवारगणैः सद् ।। ४५ । न्यस्तात्मानं समभ्यर्च्य तनयः प्रजपेनानुं। रनाभिषे कध्मानेज्या विंशत्यमाश्रिते रता। 8६।

Digitized by Google

१ राये पसदभोऽध्याय :। २३३ अपहोमार्चनध्ा नैर्योऽमुं प्रभजते मनुं। तड्ेश्म पूर्य्यते रमस्वर्मांधान्यैरनारतं।४७। पृथ्वी पृथ्वी करे तस्य सर्व्वसस्यकुलाकुला। पचैर्मिचे: स सम्पन्नः प्रयात्यन्ते परां गतिं। ४८॥ वह्चावभ्यर्च्य गोविन्दं शुक्कपुष्पैः सतसडुलैः। आज्याकैरयुतं हुत्वा भस्म तन्मूर्डि धारयेत्। ४८ ।। तस्याबानां समृद्िः स्यात्तवशे सव्वयोषितः । आज्यैलंचं हुनेद्रत्कपद्ैरव्वा मधुराप्नुतैः ।५०॥ श्रिया तस्येन्द्रमैखव्यें छपसेशाय ते भ्रुवं। शुकादिवस्त्रल्ाभाय गुक्राय कुसुमैर्डुनेत् ॥ ५१॥

चौद्रसित्लैः सितैः पुष्पैरष्टीत्तरसइसकं। ५२॥ पुर्ने्तत्यं सैष श्रासीत् पुरोधा व्ृपतर्भवेत्। दशाष्टादशवर्णोकं जपध्यानहुतादिकं ।५३॥ विदधात् कर्म चानेन ताम्यामप्यच कीर्ततितं। वाग्भवं मारबीजन्त कृष्णाय भुवनेश्वरी।। ५४ । गोविन्दाय रमागोपीजनबल्लभ ते शिवः । चतुदशस्वरोपेतः गुक्रः संदी तटूर्छतः ॥५५ ॥ द्वाविंशत्यचरो मन्त्रो वागीशत्वप्रदायकः ।

पूजा च विंशत्यर्शोकता प्रतिपत्तिस्तु कथ्यते। वामोरईइस्ते दधतं विद्यासव्वसपुस्तकं । ५७।

• Google

२३४ भारदययरामं।

क्षमालाच दकोषें स्फाटिकीं मातकामयीं। शब्दब्रह्ममयं वेत्यमधः पासिडयेरितं । ५८॥ गायन्तं पीतवसनं श्यामलं कोमलच्छविं। वर्हिवरषकृतोत्तंसं सर्व्वनञं सर्व्ववेदिभि:॥ ५८ । उपासितं मुनिगसैरुपतिष्ठेद्दरिं सदा। धात्यैवं प्रमदावेशविल्याशभवनेश्वरं॥ ६०॥ चतुर्खक्षं जयेन्रान्तमिमं मन्त्री सुसंयतः । पालाशपुष्पैः सावतैखत्वारिंशत्स रस्कं ॥ ६१ ॥ जुहुयात् कर्मखानेन ततः सिद्धो भवेङ्वं। योऽ्रस्मिन्तिष्णातधीर्मन्ती वर्त्तते वभ्ुगह्वात्। ईर। गद्यपद्यमयी बाखी तस्य गङ्गाप्रवाइवत्। सर्व्ववेदेषु भास्त्रेषु पुराखेषु व पसिडतः ॥ ई३। सम्पत्तिं परमां लव्धा चान्ते* याति परं पदं। श्रीशक्रिस्रकृष्णाय गोविन्दाय शिवो ममुः॥६४॥ द्रूवर्ण ब्रह्मगायची कष्पार्ष्यादिरबास्य त।

विंभत्यर्सोदितजपधानशोमार्चनक्रियः। मन्त्रोऽयं सकल्ेश्वर्य्यकाङ्िभि: सेव्यतां बुघैः ॥ ६६।

दशाक्षरः स एवादी स्वा शक्रिरमान्वितः । ६७।

भूयादिति S.

Digitized by Google

१ राने पबदशेऽय्याय:। २३५

मन्तरौ विक्वृतिरव्य र्यावाचक्रासङ्गिनाविमौ। विंशत्यर्णोक्कयजनविधा धायेदवाचुतं । ६८। वरदाभयइस्ताम्यां स्विष्यन्तं खाअके प्रिये। पद्मोत्यलकरे ताभ्यां ल्लिएं चकधरोळ्वलं। ईट।

सिद्धाविमौ मूलसम्पत्सुखसौभाग्यदो नृषां। ७०। मारशककिरसापूर्धवो दशर्खो मनवस्वयः ।

बेछुं धमम् धतो दोभ्यीं घोय: कृष्णो दिवाकरे।७२। सादे गयो ध्ानमेवं द्वितीये विभदयांवत्। दशार्सवत् तृतीयेऽऋ्रदिकपालायैः समर्चना। ७३। पच्मलक्ष अपे त्तावद्युतं पायसे र्ुनेत्। ततः सिद्ासु मनवो मयां सम्पत्तिकान्तिदा: ।७8। इति श्रीनारदपबराजे व्ानामतसारे ततोयराने मचपूजाहोमविधि: पचदशोऽध्ाय:।२५। समापजेदं ततीयदानं।

Digitized by Google

४ रायं ।।

प्रथमोऽ्ध्याय:।

बीमहादेव उवाच।

*शृणु देवि प्रवच्धामि भत्तिमुत्निप्रसाधनं। नाम्नामष्टोत्तरशतं श्रीळ्तष्पास परात्मनः ॥१॥ पर्व्वकल्पे धरोहारे पृथिव्या शेषकेस च। संवादं परमायवें शृणुष्व कमलानने।२॥ i

नातः परतरं स्नोषं नातः परतरं तपः। नात: परतरा विद्या तीथें नातः परं परं । ३। -- वेदानां व यथा साम तीर्थानां मथुरा परा। क्षेचायां काशिका देवि मन्त्राखां श्रीदमाचर:।४। वैष्णवानां वैष्णवीनां यवाहं त्वं तथा परा। आ्ाश्र्रमाणां यथा न्यासः सिद्धानां कपिलो यथा। ५॥ भायुधानां यथा वज्जं धेनूनां कामघुग्यथा। मनोरयं प्रस्वतां यथा नाखां शताष्टकं। ई।

पटयबादिरमापतेरितयमं शोषाडकं सर्मपु. नाकि। -

Digitized by Google

8 राने प्रथमोऽय्याय:। २३७

तर्तेऽइं संप्रवच्यामि सावधानावधारय। प्रखम्य वसधा देवी शेषं संकर्षणात्मकं ।७। पप्रच्छ परया भत्ता जनानां मुक्िदेतवे.। नाम्नामष्टोत्तरशतं श्रीरष्पास्य रमापतेः ॥८॥ भूमिबबाच। कृष्णावतारे रोडिगया रामेखापि त्वया सद। अलदतं जन्म पुंसामपि दृन्दावनौकसां ।।। तस्य देवस्य कृष्णास्य लीलाविग्रधारिखः । यस्योपाधिनियुत्ञानि सन्ति नामान्यनेकशः ॥१०॥ नेषु मुस्यानि नामानि श्रोढकामा चिरादइं। सङ्कषखात्मनः स्ोषं यतो जानासि वाच्चयं। ११॥ तत्तानि यानि नामानि वासुदेवस्य वासुके। नातः परतरं स्ोषं विषु लोकेषु विद्यते । १२ । मीभेव उवाच। वसुन्धरे वरारोड़े जनानामस्ति मुक्तिदं।

महापातककोटिव्नं सर्व्वतीर्थफलप्रदं। समस्तजपयच्चानां फलदं पापनाशनं। १४ ।। शृणु देवि प्रवच्यामि नाम्नामष्टोत्तरं शतं। सइस्रनामां परायानां चिराटच्या ढ यत्कलं । १५ । एकाउत्या क उष्पास नामेकं तत्प्यच्छति। तसात् पुष्यतमच्ैतत् स्तोनं पापप्रयाशनं। १६।

Digitiz Google

२३t मारदययरानं।

श्ीहणास्थायोस्तरभतनावां त्रभेष ऋषिरनवाय्वन्द: श्रीम्ृष्मो देवता

श्रीकृष्ण: कमलानायो वासुदेव: सनातनः। वसुदेवात्मजः पुरायो लोलामानषनिग्र:ः॥१७। श्रीवत्सकौस्तभधरो यशोदावत्सलो इरिः।

दैवकीनन्दन: श्रीशो नन्दगोपप्रियात्मजः। यमुनावेगसंहारी बलभद्रप्रियानुञ: ।१८। पूतनाजीवितइरः शकटासुरभञ्ननः। नन्दव्रजजनानन्दी सविदानन्दविग्रह्ः।२०। नवनीतनवाहारी मुचुकुन्दप्रसादकः । षोडशस्त्रीसइस्रेशस्त्रिभङ्गो मधुराकृतिः।२१॥ शुकवागमृताव्धीन्दुर्गोविन्दो गोविदां पतिः।

उत्तानतालभे त्ता च तमालश्यामलाऊति:।२३। गोपगोपीशवरो योगी सूर्य्यकोटिसमप्रभः । - दूलापति: परं ज्योतिर्यादवेन्ट्रो यदूबह:॥ २४। वनमाली पीतवासा: पारिजातापहारकः। गोवईनाचलोड्वर्त्ता गोपालः सर्व्वपालक: ।। २५।।

Digitized by Google

8 राने प्रथमोऽथाय: । २३९ भजो निरञ्न: कामजनकः कञ्लोचनः। मधुडा मथुरानाथो द्वारकानायको बली। २६। दन्दावनान्तसव्वारी तुलसीदामभूषखः। स्यमन्तकमपोईर्त्ता नरनाराययात्मक: ।२७। कुजाछष्णाम्बरधरो मायी परमपूरुषः । मुष्टिकासुरचानूरमहायुद्दविशारद्ः ॥२८। संसारवैरि: कंसारिर्सुरारिर्नरकान्तकः । अ्नादिर्ब्रह्मचारी च कृष्णाव्यसनकर्षक: ॥ २८॥ शिभुपालशिरमकत्ता दुर्थ्योधनकुलान्त्ृत्। विदुराकूरवरदो विश्वरूपप्रदर्शकः ॥३०॥ सत्यवाक् सत्यसङ्कन्पः सत्यभामारतो जयी। सुभद्रापूर्व्वजो विच्पुर्भीष्मुत्तिप्रदायकः ॥३१॥ जगङ्ुर्जगन्नाधो बेखुवाद्यविशारद्ः। दषभासुरविध्वंसी बाखासुरवलान्तक्ृत्। ३२।। युधिष्ठिरप्रतिष्ठाता वर्हिवर्हावतंसकः । पार्थसारथिरव्यक्तो गीतामृतमहोदधि:॥३३। कालीयफणिमा सिक्रज्ितश्रीपदाखुजः। दामोदरो यत्रभोक्ता दानवेन्द्रविनाशनः ।३४ ।। नारायखः परं ब्रह्म पन्नगासनवाहनः।

पुर्यल्नोकस्तीर्थकरो वेदविद्यादयानिधिः । सव्वतीर्थात्मक: सर्व्वग्रहरूपी परात्यरः। ३६।

Google

२४० नारदयबरानं।

द्त्येवं कृष्णदेवस्य नाम्नामष्टोत्तरं शतं। लष्णोन ष्पाभतेन सुत्वा गीतामतं पुरा ।३७। स्नोनं छष्णाप्रियकरं कृतं तस्मान्मया परं। छष्णनामामृतं नाम परमानन्ददायकं। ३८।

दानञ्रुततपस्तीथें यत्कृतन्विइ् जन्मनि।३६॥ पठतां शुखतां चैव कोटिकोटिगुयं भवेत्। पुचप्रद्मपुननाखामगतीनां गतिप्रदं ।४•। धनावहं दरिद्राखां जयेच्छूनां जयावइं। शिशूनां गोकुलाना्त पुष्टिदं पुष्टिवर्ईनं । ४१ ॥ वातग्रइज्वरादीनां पमनं शान्तिमुक्तिदं। समस्तकामदं सब: कोटिजन्ाघनाशनं। मन्ते कृष्ण सरसदं भवतापभयापहं।। ४२॥ कृष्णाय याद्वेन्द्राय धानमुट्राय योगिने। नाथाय रुकिाणीशाय नमो वेदान्तवेदिन॥ ४३॥ इमं मन्त्रं महादेवि जयब्नेव दिवानिशं। सर्व्वग्र हानुग्रषभाक् सर्व्वप्रियतमो भवेत् ॥.४४ ।। पुचपौधेः परिटतः सर्व्वसिद्धिसमद्विमान्। निर्विश्य भोगानन्तेऽपि कृष्णसायुज्यमामुयात्। ४५। इति श्ीनारदपबराने बानामतसारे चतुर्थराने उमामचेश्वरसंवादे

Digitized by Google

२४१

मुक्काम्बरधरं विष्शुं पशिवयं बढभुंजं। प्रसन्नवदनं धनायेत् सर्व्वविभ्योपभ्ान्तये । १। यों नमः सम्बाब पाधाज चिसे नारागबाय देखे च सरबब्धे बराद व। ब्रह्मलोकादिड प्राप्तं नारदं भगवत्नियं। दृद्टा नत्वा सभाया् प्रम्कुर्मुनयो मुद्दा।२। मवय ऊपु। ब्रह्मन् केन प्रकारेण सर्व्पापत्रयो भवेत्। विना दानेन तपसा बिना तीवर्विना मखै: ॥३॥ बिना वेदेविना धानैषिना पेन्ट्रियनिप्रयैः। बिना शखसमूहैय कयं सतिरवाप्यते । ४ । दानेन तपसा तीवेमखैखापि बिना मुने। देवाधिदेवो देवेशः खतस्तपसि मङ्र: । कं समाराधयेहेवं जयव्रानपराययः ।५। नीनारद उवाच । इदमेव पुरा पृष्टः पार्वत्या परमेश्वरः। यदुवाच ऋृणुध्यं ि कथयामि सुविस्तरात् । ई।। कैलासशिखरासीनं देबदेवं जगनुरूं। प्रसिपत्य महादेवं पर्यपृच्छदुमापतिं ।७।। व

Google

२४२ नारदपचरानं।

भगवंसवं परो देव: सर्व्वन्नः सर्व्वपूजितः ।

त्वत्तो लभन्तेडभिमतां सिद्धिं सर्व्ववरग्रद। त्वं जन्ममत्युरहितः स्वयमभुः सर्व्वशक्तिमान्।८। सदा धार्यासि किं स्वामिन् दिग्वासा मदनान्तक:। तपश्चरसि कस्मान्वं जटिलो भस्सधूसरः ॥१०॥ किं वा जपसि देवेश परं कौतूहलं ि मे। अनुग्रात्या प्रिया चाइं तन्मे कथय सुव्रत । ११। शोमहादेव उवाच। नेदं कस्यापि कथितं गोपनीयमिदं मम। किन्तु वच्यामि भद्रन्ते त्वं भक्तासि प्रियासि मे ॥१२॥ पुरा सत्ययुगे देवि विशुद्धमतयोऽखिलाः । यजन्ति विष्शु मेवैकं जात्वा सर्व्वेश्वरेश्वरं॥ १३। प्रयान्ति परमामृद्विमैदिकामुष्िकीं परां। या न प्राप्ताऽमरैः सर्व्वेरक्षया कोभवज्जिंता। १४। न तां सन्तः प्रपद्यन्ते विनाधाररताव्नरान्। मन्मुखादपि संस्नुत्य देवा विष्सुर्वा्िमुंखाः ॥ १५॥ वेदैः पुरायैः सिद्दान्तैर्भिन्नैव्विश्रान्तचेतसः। निश्चयं नाघिगच्छन्ति किं.तत्वं किं परं पद ।१६ । तुलापुरुषदानादैरखमेधादिभिमखैः। वाराखसीप्रयागादितीर्थक्लानादिभि: प्रिये ॥ १७॥

Digitized by Google

8 राने दितीयोऽध्याय:। २४३

जांनध्यानादिभि: सम्यक् चरितैर्जनाजन्मभि: ॥१८॥. न याति तत्परं श्रेयो विष्णुं सव्वशवरेशवरं। सर्व्वभावैरनाश्रित्य पुराखं पुरुषोत्तमं ।२०॥ अनन्यगतयो मर्त्या भोगिनोऽषि परन्तपाः । ज्ञानवैराग्यरहिता ब्रह्मचर्य्यादिवर्ज्जिता:।२१। सर्वधर्मो जितो विष्णोर्नाममाचैकजल्पका: । सुखेन यां गतिं यान्ति न तां सर्व्वेऽपि धार्मिका:।२२। स्पर्त्तव्यः सततं विष्पुर्व्विसर्त्तव्यो न कर्िचित्। सरवे विधिनिषिद्ा: स्युरेतस्यैव हि किज्राः। २३। किन्तु ब्रह्मादिभिहृंबैः पुरा डष्टा निरंहसः। निर्भयं विष्णुनामैव यथेष्टं पदमागतान्। २४। श्रलक्य चात्मनः पूजां सम्यगाराधितो इरिः। मया चासदपि श्रैछां वाञ्छितोऽयं यतात्मना।। २५॥ ततः साक्षाज्जगन्नाथः प्रसन्नो भक्तवत्सलः । अंशंशेनात्मनो वैतान् पूजयामास केशव: । २६। देवान् पितृन् द्विजान् हव्यकव्याभान करुणामय:। ततः प्रमति पूज्यन्ते पैलोकधे सचराचरे। २७॥ ब्र ह्माटय: सुराः सव्व प्रसाथं भार्ङ्गधन्वनः । मान्योवाच तदा मत्तः पूज्यश्रेष्ठो भबिष्यसि ॥२८॥

Digitized by Google

२४४ नारदयमरामं।

त्वामाराध्य यदा मभो गतिष्यामि बरन्तव। डापरादौ युगे भूत्वा कलया मानुषादिषु। २९। भागमे: कस्पितेएवं हि जवान् मडिमुखान् कुर। मान गोपयसे न स्यात् लट्टरेवोत्तरोत्तरा । ततस्तं म्रखिपत्याइमुवाच परमेशरं। ३०। हत शीनारदपपराने ज्ानामतसारे चतुर्थराने द्वितीयोडध्यायः।२।

मीमहादेव डबाच। अरव्यासइसायां पापं साम्येत् कवचन। न पुनस्वव्वविभ्ाते कव्पकोटिभ्तैरपि। १ ॥ यस्मान्मया कृता स्पर्श पविष स्यातायं हरे। नश्यन्ति सर्व्वपापानि लन्मां बद सुरेश्वर। तदार देवी गोविन्दो मम मीत्या यथाययं।२। श्ीभगवानुवाच । सदा नामसइसं मे पावनं मत्यदावइं। तत्परोऽनुदिनं शभ्भो सव्वेश्व्यें यदीच्कसि। ३। चोमहादेव उबाच। तमेव तपसा नित्यं भ्जामि सनौमि चिन्तये। ... ....-. तेनाद्ितीयमडिमो जगत्यूष्योडस्मि पार्वति। ४ ।

Digitized by Google

: राये सवीयोऽथ्याय: । २४५

भोषामंधयुवाच। तन्मे कथय देवेश यथाइमपि शङ्कर। भव्वञ्वरी निरुपमा तव स्यां सटभी प्रभो। ५॥ मीमशादेव उमाच। साधु साधु त्वया पृष्टो विर्ष्ोर्भगवतः शिवे। नामां सइसं वच्चामि मुखयं पैलोकामङ्गलं ॥ ई। नमो नारायखाय पुरुषोत्तमाय च महात्मने। विशुद्सभाधिष्ठाय महाइंसाय धीमाि।७॥ श्रीं चस्य शरीविष्मों: सदसनाममवस्य महादेव ऋनि: परमात्मा देवता सूयनोटिप्रवीबान् इति गीजं। गभ्गा तीर्थोतमा पत्ि: पपनाधनि यक्चर इति बीज गभ्भा तीर्चोत्तमा ्प्ाति: प्रपन्ञाश्नियश्चर हति भोजयं। वासुदेवं परं म्रम्म हव्यष्काम्यां नमः । . मूखप्रर्यविवच्जनी यां नमः । भूमहावरा्ट्र इति मध्यमाभ्यां नमः । सूर्ध्यवंभ्रध्वजो राम बनामिकाम्यां नमः। मझादि कमलादिगदासूर्व्यनेभ्विति वनिकाम्यां नमः। श्रेव इति करंतवष्टकाम्यां नमः ।८।

Google -

२४६ नादययरानं।

दिवास हत्यसं सव्यंमापकयार्थ सव्माभोक्सिद्यार्थे ओविबोनीमसइसं जपे विनियोग:।

अथ ध्यानं।।

श्रोखीभूषं सुवचो मखिमकरमहाकुए्डलं मस्डितांसं। इस्तोद्यचवशङ्गाम्मुजगद्ममलं पीतकौशेयवासो- विषुद्गाषं समुद्यहिनकरसट्टशं पझ्महस्तं नमामि।८। म्र वासुदेव: परं ब्रम्म परमात्मा परात्परं। परं धाम परं ज्योतिः परं तत्व परं पदं ॥ १०॥ परं शिवं परो ध्येय: परं ज्ानं परा गतिः। परमार्थ: परं श्रेयः परानन्दः परोदय: ॥११॥ परो व्यक्तः परं व्योम पराईः परमेश्वरः। निरामयो निर्विविकारो निर्ष्विकल्पो निराञ्रय:॥१२॥ निरञ्नो निरालन्बो निर्लेपो निरवग्रडः।

सर्व्वन्तः सर्व्वगः सर्व्वः सर्व्वदः सर्वभावनः ॥१४ ॥ सर्व: शभ्भु: सर्वसाची पूज्यः सर्वस्य सर्वटक्। --- सर्वभक्रि: सर्वसारः सर्व्वात्मा सर्वतोमुखः ॥१५। सर्व्वावास: सर्वरूप: सर्व्वादि: सर्वदुःखड्दा। सर्व्वार्थः सर्वतोभद्र: सर्वकारखकारयं॥ १६।

---- Digitized by Google

8 राये ततीयोऽध्यायः॥ २४७

सर्वातिशायक: सर्वाध्यक्षः सर्वेश्वरेशवरः। षड्विंशको महाविष्णुर्महागुद्यो महाइरिः ॥१७। नित्योदितो नित्ययुक्को नित्यानन्दः सनातनः। मायापतिर्योगपतिः कैवल्यपतिरात्मभू: ॥१८॥ जन्ममत्युजरातीत: कालातीतो भवातिगः। पूर्णः सत्यः शुवबुद्दस्वरूपो नित्यचिनमय: ॥१८॥ योगिम्ियो योगमयो भवबन्धीकमोचकः । पराखः पुरुषः प्रत्यक् चैतन्यं पुरुषोत्तमः ।२०॥

ब्रह्मविद्याश्रयोऽखन्न: खप्रकाशः स्वयंग्रभः ॥२१॥ सर्व्वोपेय उदासीन: प्रखवः सर्वतः समः।

• सर्वानवच्चो दुष्पापस्तुरीयस्नमस: पर: ॥२२॥ कूटस्थ: सर्वसंस्निष्टो वाज्नोगोचरातिगः। सङ्कर्षणः सर्वहरः काल: सर्वभयङ्गरः ।।२३॥ अनुलङ्: सर्वगतिर्मड्ारुट्रो दुरासदः। मूलप्रकृतिरानन्द: प्रभ्नाता विशमोइन: । २४। महामायो विश्वबीजं परशक्तिसुखैकभुक्। सर्वकाम्योऽनन्तशील: सर्वभूतवभङ्करः ॥ २५ ।। अनिरुद्ः सर्वजीवो हृषीकेशो मनःपतिः । निरुपाधि: प्रियो इंसीऽक्षरः सर्वनियोजकः ॥२६॥ ब्रह्मा प्रागेखर: सर्वभूतम्देइनायकः । क्षेषत्ः प्रकृतिस्वामी पुरुषो विश्वसूचधृक्। २७।।

Digitiz Google

२४t

अन्तर्यामी *पिधामाऽन्तःसाथ्ी चिगुख ईश्रः। -- योगी मग्यः पद्मनाभ: भेषशायी ग्रिय: पति: ।२८॥ श्रीसत्योपास्यपादाजोऽनन्तः श्रीःश्रीनिवेतनः। नित्यवचःखसख्श्नीः श्र्रीनिधि: श्ोधरो हरिः।२८। रम्यश्र्रीर्निवयन्रीदो विष्युः क्ीरान्धमन्दिर: । कौस्तुभोङ्गाषितोरस्को माधवो जगदार्तिद्ा॥ ३०। श्रीवत्सवचोनिःसीम: कस्यामगुय्भाजमं। पीताम्बरो जनवाथो जगदाता जगत्पिता ।३१। जगदन्धुर्जगत्सष्टा जगत्कर्ता जगविधि: । जगदेकस्फुरद्ीर्य्यों नाईं वादी जगवायः । ३२। सर्व्वाय्यर्थ्यमयः सर्व्वसिद्ार्यः सर्ववीरजित्।

शभो: पितामयो ब्रह्मपिता मकायवीशरः। सव्वंदेवग्रियः सर्व्वदेवरत्तिरनुत्तमः ।३४ ॥ सर्वदेवैकशरयं सर्वदेवैकदैवतं। यन्तभुग् यत्रफलदो यश्रेशे यम्ञभावन: ।. ३५। यन्तचाता यन्ञपुमान् वनमाली चिर्जाम्रिय:। द्विजैकमानदोडहिंस: कुलदेवोऽसुरान्तकः ।३६।

*नियामेत्वन नियामेति S.C. P.

Google

: राये जनीबोगखबाब:। २४ ९

हष्िस्यित्यन्तळज्तती शार्ङ्रधन्वा गदाधरः।

अनिर्डश्यवपुः सर्वः सर्वलोकैकपावनः-। अनन्तकोतिर्निःश्रीशः पौदषः सर्वमङ्गलः ॥३८॥ सूर्य्यकोटिम्रतीकाशे यमकोटिविनाशनः। ब्रह्मकोटिजगत्सष्टा वायुकोटिमडावल: । ३०॥ कोटीन्दुजमदानन्दी रमुकोटिमदेश्रः। कुवेरकोटिलच्मीवान् भनुकोटिबिनाशन: । ३१ । कन्दर्पकोटि खावसयो दुर्गकोटिबिमर्ईनः। समुद्रकोटिगमी रस्तीर्बकोटिसमाहय: ॥ ३२॥ हिमवत्कोटिनिष्कम्पः कोटिन झाएडविग्रहः ।

सुधाकोटिस्वास्थ्यदेतः कामधुक्कोटिकामदः। ब्रह्मविद्याकोटिरूय: भिपिविष्टः गुचिश्रवाः ॥३४। विश्वभ्भरस्तीर्यपाद: पुरायश्रवसकीर्तनः । आादिदेवो जगळजीपो मुकुन्द: कालनेमिद्दा।। ३५। वैकुरटेऽनन्तमाहाल्यो महायोगीद्रेशरः। नित्यवप्तो न सङ्गावो निःशङ्को नरकान्तक: ।३६॥ दीनानाथैकशरसं विश्वैकव्यसनापडा। जगत्चमावृतो नित्यो कृपालुः सज्जनाश्रयः ।३७।

*पावन इव्यन सततम इति S. C. P. स

Digitized by Google

२५० नारदपखरानं।

योगेशवरः सदोदीर्शो दृद्विक्षयविवर्जितः। अधोक्षजो विश्वरेता प्रजापतिसभाधिप: ॥३८॥ शकब्र ह्मार्चितपट: शम्मुब्रह्मोईधामगः । सूर्य्यसोमेक्षखो विश्वभोक्ता सर्व्वस्य पारगः ॥ ३८॥

रम्यमायो विश्वविश्वो विश्वकसेनो नगोत्तमः। सर्व्वाश्रेयः पतिदव्या सर्व्वभूषसभूषितः ॥४१॥

समस्तदेवसर्व्वन्नः सव्वेदैवतनायकः ॥ ४२॥ समस्तदेवतादुर्ग: प्रपन्नाशनिपञ्चरः। समस्तदेवकवचं सर्व्वदेवशिरामखिः॥४३॥ समस्तभयनिर्भिन्नो भगवान् विष्ठरश्रवाः । विभु: सर्व्वहितोदर्को इतारि: सुगतिप्रदः ॥४४ ।। सव्वदैव तजीवेशो ब्राह्मादिनियोजकः। ब्रह्मशम्भुपराई्ाव्यो ब्रह्मजेष्ठाः शिशु:सराट्। ४५ । विराट भक्तपराधीनः स्तृत्यः सर्व्वार्थसाधकः। सर्व्वार्थकर्त्ता हत्यन्तः स्वार्थलत्यसदोज्भितः ॥४६। सदा नवः सदा भद्र: सदा शान्तः सदा शिवः। -- ----.--- सदा प्रिय: सदा तष्टः सदा पुष्टः सदार्चितः ।४७। सदा पूतः पावनाग्रो वेदगुह्यो उषाकपिः। सइस्रनामा चियुगश्चतुर्मूर्त्तिश्चतर्भुजः ॥४८॥

Digitized by Google

8 राजे वतीयोऽध्यायः। २५१

भूतभव्यभवन्नाधो महापूरषपूर्व्वजः । नारायखो मुञ्जकेश: सर्व्वयोगविनिस्मृतः ।।४६।। वेदसारो यज्रसार: सामसारस्तपोनिधि:। साध्यश्रेष्ठः परासर्षिनिष्ठाशान्तिपरायखः।५ू०। शिवस्त्रिशू लविध्वंसी श्रीकरठ्ठैकवरप्रद्ः। नरछष्णो इरिर्धर्मनन्दोनो धर्मजीवनः।। ५१। आदिकर्त्ता सर्व्वसत्यः सर्वस्त्रीरत्रदर्पहा। चिकालो जितकन्दर्प उर्वशीटख्ुनीशरः । ५ू२॥ आ्द्यः कविर्षयग्रीवः सर्ववागीशरेश्वरः। सर्वदेवमयो ब्रह्म गुरुर्वाग्मीशवरीपतिः ॥५३॥ भ्वनन्तविद्याप्रभवो मूलाविद्याविनाशकः। सर्व्वार्टसो जंगज्जाव्यनाशको मधुसूदनः ।। ५ू४ ॥ अ्रनन्तमन्त्रकोटीशः शब्दब्रह्मैकपावकः । आादिविद्दान् वेदकर्त्ता वेदात्मा श्रुतिसागरः। ५ू५ू।

विद्याराजो ज्ञानराजो जानसिन्धुरखएडधी: ॥ ५६॥ मत्सदेवो महाशृङ्गो जगद्दीजवहिचघृक्। लोलाव्याप्तानिलाोधिय्य तुर्वेदप्रवर्त्तकः ॥५७॥ आदि कूर्मो Sखिलाधारस्तृखीक्वतजगङ्गवः। मरीऊृतदेवौधः पीयूषोत्यत्तिकाररं॥ ५ूट ॥ आ्ात्माधारो धराधारो यज्ञाङ्गो धरणीधरः। हिरसयाक्षहरः पथ्वीपतिः श्राङ्मादिकल्पक: । ५ूट ॥

Digitized by Google -

२५२ नारदयबरानं।

समस्तपितृभीतिव्रः समस्तपितृजीवनं। इव्यकव्यैकभुम्भव्यो गुरभव्यैकदायक: ॥ ६०॥ लोमान्तलीन जलधि: कोभिताशेषसागरः। महावराहो यञ्घ्रध्वंसनो यात्निकाश्य: । ६१। नरसिंहो दिव्यसिंह: सर्वारिष्ठार्ततिदुःखडा। एकवीरोहुतबलो यन्त्रमन्वैकभख्ननं। ई२।

मातृचक्रप्रमथनो महामातृगसेख्वरः। अचिन्यो मोघवीर्य्यााव्यः समस्तासुरवसरः । ६४। हिरसयकशिपुच्छेदी कान्तः सक्कर्षखः पतिः। रतान्तवाहनः सद्यः समस्तभयनाशनः । ६५ । सर्वविभ्नान्तकः सर्वसिद्िदः सर्वपूरकः। समस्तपातकध्वंसी सिद्धमन्त्राधिकाजय: ॥ ६ई । भैरवेशो इरार्तिम्नः कालकल्पो दुरासदः। दैत्यगर्भस्त्राविनामा स्फुटड्रुझ्माइडवज्जित: । ६७। स्मृतिमाचाखिलचाता भूतरूपो महाहरि:। ब्रह्म चर्मशिर:पट्टा दिक्पालोडर्डाङ्गभूषखः ॥६८। दादशाकशिरोदामा रद्रशीषेकनूपुरः। योगिनीग्रस्तगिरिजारतो मैरवतर्ज्जक: । ईट । वीर चक्रेश् रोऽत्युग्रो यमारि: कालसंवरः। क्रोधेश्वरो रद्रचणडीपरिवादी सुदुष्टभाकृ॥ ७०॥

Digitized by Google j

: राने वतीबोऽभ्याय:। २५३

सर्वाक्ष: सर्वमत्युय मत्युमंतुनिवर्तकः।

देवदानवदुर्धर्षो जगङ्गव्यप्रदः पिता । ७२। समस्तदुर्गतिचाता जगङ्गक्षकभक्षकः। उग्रेशोऽसुरमार्जार: कालमूषिकमक्षकः ।। ७३। अनन्तायुधदोईएडो नसिंहो वीरभद्रजित्। योगिनीचक्रगुश्नेशः शक्रारि: पशुमांसभुक ॥ ७४। रुट्रो नारायखो मेषरूपशङ्गरवाइनः। मेषरूया शिवचाता दुट्टशन्तिसइसमुक् । ७५।

महाशिव: शिवाट्रो भैरवैककपालमत्। ७६। भिल्लीचकेश्वरः शक्रो दिव्यमोहनरूपधृक्। गौरीसौभाग्यदो मायानिधिर्मायाभयापढ: ।७७। ब्रह्मतेजोमयो ब्रह्म ग्रीमयख चयोमयः। सब्रह्यरयो बलिध्वंसी वामनोऽदितिदुःखह़ा। ७८॥ उपेन्द्रो न्टपतिर्विष्णु: कश्यपान्वयमएडनः। बलिस्वाराज्यदः सर्वदेवविप्रात्मदोऽच्युमः ।७६॥ उरुकमस्तीर्थपादस्वदशख भिविक्रम: । व्योमपाद: खवपादामभ:पविचितजगचयः ।८० ।

अचिन्याहुतविस्तारो विश्वटक्षो महाबलः ॥८।

Digitized by Google

२५४ नारदपबरानं।

बहुमूर्डा पराऊछि्गगुपननीशिरोह्तर:। पापस्तेयः सदापुरयो दैत्येशो नित्यखपडकः ॥ ८२ ॥ पूरिताखिलदेवेशो विश्वार्येकावतारकृत्। शमरो नित्यगुप्तात्मा भक्नचिन्तामखिः सदा ॥ ८३ ।

विश्वस्नाय्योऽमिताचारो दत्ताथेयो मुनीखरः ।८४। परभक्रिसमायुक्को योगानन्दमंदोन्मदः । समस्तेन्द्रारितेजोइत् परमानन्दपादप: । ८ ५ । अनसूयागर्भरत्नो भोगमोक्षसुखप्रद्द:।

मात इत्याघीनिर्लेपः *स्कन्दजिद्विप्रराज्यदः।

योगी योगावतारय योगीशे योगतत्पर:। परमानन्ददाता च शिवाचार्व्ययशःप्रदः।८८। भीम: परशुरामख्च शिवाचाव्येकविश्वभूः।

द्रोखा चार्य्यगुरूर्ष्विश्जैबधन्चा कृतान्तकृत्।

मनुश्रेष्ठः सतां सेतुर्महीयान् दषभो विराद्। आादिराजः चितिपिता सर्व्वरत्ैकदोडकृत्॥८१।।

*खमायानित्यलप्ात्ोति P. सन्दजिदिव्ननाशक हति-P.

Digitized by Google

8 राजे ततीबोऽध्याय:। २५५

पथुजन्माद्येकदक्षो हीः श्रीः कीर्तिः स्वयं धृतिः। जगद्ृत्तिप्रदश्वक्रवत्तिश्रेष्ठो दुरस्घृक।। ८२।। सनकादिमु निप्रापङ्गगवङ्गक्तिवर्द्नः। वर्माश्रमादिधर्मायं कर्त्ता वक्रा प्रवर्त्तकः ॥८३। सूर्य्यवंशध्वजो रामो राघवः सङ्गुणार्गावः। काकुस्थवीरताधर्मोराजधर्मधुरन्धरः ॥८४। नित्यसुस्थाशय: सर्व्वभद्रग्राही गुभेकडक्। नवरत्नं रत्ननिधि: सर्व्वाध्यक्षो महानिधि:॥६५। सर्व्वश्श्रेष्ठाश्रयः सर्व्वशस्वास्त्रग्रामवीर्य्यवान्। जगद्दशी दाशरथि: सर्व्वरत्नाश्रयो नृपः ॥८६। धर्म: समस्तधर्मस्थो धर्मद्रष्टाखिलार्ततिहृत्। अ्रतीन्द्रो जानविज्ानपारटृश्वा क्षमान्ुधिः।७। सर्व्वप्रकष्ट: शिष्टेष्टो हर्षशोकाद्यनाकलः। पिचान्ात्यक्साम्ाज्य: सपत्रोद्यनिर्भय: ॥२८॥ गुहादेशार्पितैश्र्यः शिवस्पर्ड्ाजटाधरः। चिचकूटाप्तरत्नार्ट्रिजगदीशो रखेचरः ॥ टट।

ब्र ह्मेन्द्रादिनतैषीको मारीचच्रो विरावह्ा ॥१००।। ब्रह्मशापहताशेषदएडकार गयपावनः।

खरारिस्त्रिशिरोइन्ता दूषणन्नो जनाईनः। जटायुषोऽग्िनिगतिदो कबन्धस्वर्गदायकः ॥ १०२॥

Digitized by Google

--

२५६ नारदययरानं। i

1 सप्ततालव्यभाकृष्टध्वजपातालदानवः ।१०३। सुग्रीवे राज्यदो धीमान् मनसेवाभयप्रद्ः। हनूमट्रुद्रमुखयेशः समस्तकपिदेइमत्॥ १०४॥

सम्लिच्छ कोटिबायैकगुष्कनिर्दग्धसागर: ॥१०५। सनागदैत्यधा मैकव्याकुलीऊत सागरः। समुद्राङ्गतपूव्वे कबइ्सेतुर्यशेनिधि: ॥१०६। असाध्यसाधको लङ्टासमूलोत्कर्षदचिरः। वरटप्तजनस्थानपौलस्यकुलकृन्तनः ॥१०७। रावसव्नः प्रहस््त् कुम्भकर्भिुग्रडा।

स्वर्गासवर्गत्वविच्ेदी देवेन्द्रानिन्द्रताइर:। रक्षोदेवत्वह्वडर्मा धर्महर्म्य: पुरुष्टतः।१०६। नातिमाचदशास्यारिई त्तराज्यविभीषखः। i दवब्राह्मखनामैकधाता सर्व्वामरार्चितः । ब्र ह्मसूय्यन्द्ररुद्रादिबन्द्योर्ऽर्चितसतां प्रिय: ॥ १११ । अयोध्याखिलराजाग्रा: सर्व्वभूतमनोह्दरः। स्वाम्यतुल्यकृपादत्तो हीनोल्ष्टैकसत्मियः ॥११२॥ स्वपक्षादिन्यायदर्शी हीनार्थोऽधिकसाधकः ।

Digitiz Google

B राने छृतीयोडध्यायः। २4७

पार्व्वत्यधिकयुकात्मा म्रियात्यक्त: सुरारिजित्।

कोशलेन्ट्रो वीरबाहु: सत्यार्थत्यक्तसोदरः। यशोदानन्दनो नन्दी धरीमएडलोदय: ।११५ । ब्र ह्मादिकाम्य सान्तिध्यसनाबीव्ृृतदैवतः। ब्र ह्मलोकाप्त चायडालाय्यशेषम्रासिसार्थप: ॥११६॥ स्वर्सीतगर ईमश्वादिचिरायोध्याबलैकलत्। रामाद्वितीय: सौमिचिलत्तामप्रहतेन्द्रजित् ॥ ११७।

भरतोऽस ह्यगन्धर्व्वकोटित्रो लवखान्तकः ॥११८॥ शचुओ्ो वैद्यराडायवेंदगर्भी षधीपतिः। नित्यानित्यकरो धन्वन्तरिर्यज्जो जगहरः ॥ ११८.॥ सूर्य्यविम्नः सुराजीवो दक्षिषेश द्िजग्रियः ।

शेषाङ्गस्थापितनर: कपिलः कईमात्मजः।

धर्मो विश्वेन्द्रसुरभीपतिः शुद्धात्मभावितः। शम्भुचिपुरदाहै कस्थैर्य्य विश्वरथोइतः । १२२ ॥ विश्वात्माशेष रुद्राथशिरमछदाच्चताकृतिः। वाजपेयादिनामागिर्वेदधर्मपराययः ॥१२३॥ शेतद्वीपपतिः सांख्प्रगोता सर्व्वसिद्धिराट्। विश्वप्रकाशितध्यानयोगो मोइतमिसहाः ॥१२४।

Google

नारदपबरामं।

भत्शमुजिता दैत्यामृतवापीसमस्तप: ।

शेषदेव: सइस्राक्ष: सइसाङमरिशिराभुजः।

कालासिस्द्रजनको मुषखाखो इलायुधः। नीलाम्बरो वारखीशे मनोवाक्कायदोबडा। १२७। स्वसन्तोषर्वृ्तिमाच: पातितैकदशननः। 'बलिसंयमनो घोरो रौषिमेय: प्रखम्बडा। १२८। मुष्टिकव्रा दिविदद्द कालिन्दीभेदनो बलः। रेवतीरमखः पूर्वभत्तिरेवाच्यताग्रजः ॥१२८॥

वार्ष्णेयः सात्वतां श्रेष्ठः शौरियदुकुलोइदरः ।१३०॥ नराकृति: पूर्खब्रह्म सव्यसाची परन्तपः।

वत्सासुरारि: केशिव्रो धेनुकारिर्गवीशवरः ॥१३२। दामोदरो गोपदेवो यशेदानन्दकारकः । कालीयमर्हनः सर्वगोपगोपीजनग्रिय: ॥१३३॥ लीलागोवर्ईनधरो गोविन्दो गोकुलत्सवः । अरिष्टमथनः कामोन्त्तगोपीविमुक्रिदः ॥१३४।।

"योनिसंयमन इति P.

Digitized by Google j

8 राजे तृतीयोऽध्याय:। २५९

सदः कुबलयापीडघाती चानूरमईन:।

सुधर्माद्गितभूलोको जरासन्धबलान्तकः ।

सान्दीपनिमृतापत्य दाता कालान्तकादिजित्। रुकिशीरमखो रुकिप्रशासनो नरकान्तकृत् । १३७। समस्तनरकचाता सर्व्वभूपतिकोटिजित्।

देवेन्द्रदर्पडा कल्पद्रुमालद्वृतभूतलः ॥१३॥

लीखाजितमहादेवो महादेवैकपूजितः ॥१४०॥ इन्द्रार्थार्ज्जुननिर्भत्सुर्जयद: पाएडवेकधृक। काशीराजशिरम्छे त्ता रुद्रशतयेकमरईन:॥१४१॥ विश्वेश्वरप्रसादाव्यः काशीराजसुताईनः। शम्भुप्रतिप्वापाता च स्वयमभुगखपूजकः ॥१४२॥

शिवतीव्रतपोवश्यः पुरा शिववरप्रदः ।१४३।। गयासुरप्रतिप्नाधक स्वांगभङ्गरपूजकः। शिवकन्याव्रतपति: कृष्णरूपशिवारिह्ञा । १४४। महालच्ीवपुर्गौरोबाखो देवलवातह्ा। विनिट्रमचकुन्दकब्र ल्ास्तयुवनाशडत् । १४५।

Digitized by Google -

२६० नारदपबरामं।

सवालखोजलक्री डामृतवापी कृतागांवः ॥१४६॥ यमुनापतिरानीतपरिखीतद्विजात्मकः।

आचाएडालादिकं प्राप्य द्वारकानिधिकोटिकृत्॥ १४८॥

पार्थार्थखसिडताशेषदिव्यास्त्र: पार्थमोहमत्॥ १५०। ब्र ह्मशापच्छलध्वस्तयादवो विभवावहः। अनङ्गा जितगोरीश रतिकान्तः सदेभ्सितः ।१५१। पुष्पेषुविश्वविजयी स्मरः कामेशवरीपतिः।

चतुरात्मा चतुवर्गञ्चतुर्वेदविधायकः। चतुर्विश्वैकविश्वात्मा सर्व्वोत्कृष्टासु कोटिषु॥ १५३॥ आश्रयात्मा पुराखर्षिर्व्यासः शास्त्रसहस्त्रकृत्। महाभारतनिर्माता कवीन्द्रो वादरायखः ॥१५४॥ कष्णद्वैपायन: सर्वपुरुषार्थकबोधकः। वेदान्तकर्त्ता ब्र ह्मैकव्यञ्त्रकः पुरुवंभकृत्। १५५ । बुद्दा ध्यार्नजिताशेषदेवदेवो जगत्प्रियः । निरायुधा जगज्ैष: श्रोघनो दुष्टमोइन: ॥१५६।

Digitized by Google

8 राने ततीयोऽध्याय:। २६१

दैत्यवेदवडिष्कर्त्ता वेदार्यश्रुतिगोपकः । शुद्दादनिर्नष्टदिष्टः सुखदः सदसत्पतिः ॥१५७॥ यथायोग्याखिलळप: सर्वशून्योऽखिलेष्टदः। चतुष्कोटि पृथकृतचवं प्रज्नापारमितेश्वरः ॥१५८॥

कल्की 'विष्णुयशः पूतः कलिकालविलोपकः ॥ १५६।

सत्यप्रवर्त्तको देवद्विजदीर्घक्ुधापडः ॥१६०॥ शश्वरावादिवेदेन पृथ्वीदुर्गतिनाशनः । सद: न्मानन्तलक्ष्ोकृत् नष्टनिःशेषधर्मकृत्। १६१।।

असाध्यैकजग चास्ता विश्ववन्दो जयध्वज: । १६२ । आात्मतत्त्वाधिपः कर्तश्रेष्ठी विधिरुमापतिः । भर्तुः श्रेष्ठःप्रजेशागनो मरीचिजनकाग्रखी: ॥१६३॥ कश्यपो देवराडिन्द्र: म्रब्नादो दैत्यराट् शशी। नश्षचेशे रविस्त्ेजःश्रेष्ठः गुक्रः कवीश्वरः ॥१६४॥ महर्षिराट् भगुर्विष्शुरादित्येशे बलि: स्वराट्। वायुर्वद्निः युचिश्रेष्ठः शङ्गरो रद्रराट् गुरुः । १६५॥ विद्वत्तमख्विचरथो गन्धर्व्वाग्यो वसूत्तमः। वर्खादिरय्रा सती गौरी शत्तग्रा खीय नारद: ॥१६६।

'विष्युयभापत्र इति P.

• Digitized by Google

२६२ नारदपबरानं।

देवर्षिराट् पाएडवाग्ररोजर्जुनो नारदवादराट्। पवनः पवनेशानो वर्खो यादसाम्पतिः ।१६७। गङ्गानीर्थोत्तमोूतं छचवाय वरौषयं। अन्नं सुदर्शमासवायो बज्चप्रहरखोत्तमं । १६८ । उच्ैःअ्रवा वाजिराज ऐेरावत इभेशवरः।

अध्यात्मविद्याविद्यात्मा प्रखवञ्कून्दसां वरः। मेरर्गिरिपतिर्मार्गो मासााः कालसत्तम: ॥१७०॥ दिनाद्यात्मा पूर्व्वसिद्धि: कपिलः सामवेदराठ। तार्च: खगेन्द्र ऋत्वगो वसन्तः कल्यपादप:।१७१। दातश्रेष्ठः कामधेनुरार्त्तिव्रागाः सुरोत्तमः। चिन्तामखिर्गुरग्ेष्ठो माता हिततमः पिता॥१७२॥ सिंहो मृगेन्द्रो नागेन्ट्रो वासकिर्भूधरो नृपः। वषशे ब्राह्मषयान्तःकरवाग्रा नमो नमः ।१७३।

सर्व्वापराधशमनं परं भत्तिविवर्डनं ॥१७४ ।

विष्शुलोकैकसोपानं सर्व्वदुःखविनाशनं ॥१७५। समस्तसुखदं सत्यं परं निरवाखदायकं। कामक्रोधादिनिःशेषमनोमलविशोधनं । १७६। शन्तिदं पावनं नृखां महापातकिनामपि। सर्व्वेषां प्रािनामाशु सर्व्वाभोष्टफलम्रदं । १७७।

Digitized by Google

• राने छतीयोऽय्याय:। २६३

सर्व्वविव्म्शमनं सर्व्वारिष्टविनाशनं। घोरदुःस्प्रशमनं तोबरदारिद्रानाशनं।१७८। तापचयापइं गुह्यं धनधान्ययशखरं। ष्वेश्वर््यप्रदं सर्व्वसिद्िद सर्व्वकामद ॥१७८॥

अम्रज्जाध्यशमनं सर्व्वविद्याप्रवर्तकं॥१८०-॥ राज्यद' राज्यकामानां रोगियां सर्व्वरोगनुत। बन्धधानां सुतदव्ाशु सर्व्वश्रेष्ठफलप्रद ॥१८१ ॥ श्रस्त्रग्रामविषध्वंसी ग्रहपीडाविनाशनं। मङ्गत्यं पुरायमायुष्यं श्रवखात् पठनाज्नपात् ।१८२।। सकृदस्याखिला वेदा: साङ्गा मन्त्राथ् कोटिशः । पुरासशास्त्रं सृतयः पहिता: पाठितास्तया ॥ १८३। जवनास्य झोकं झोकाडें पादं वा पठतः प्रिये। नित्यं सिद्यति सर्व्वेषामचिरात् किमुतोऽखिलं ॥ १८४ ॥ प्रागेन सटशं सदयः प्रत्यहं सर्व्वकर्मस। दूदं भद्रे त्वया गोप्यं पाव्यं स्वार्थेकसिडये। १८५॥ नावैष्णावाय दात्यव्ं विकष्पोपरतात्मने। भत्निश्रद्वाविद्ीनाय विष्णुसामान्यदर्शिने॥१८६्॥ देयं पुचाय शिष्याय शुद्धाय हितकाम्यया। मत्मसादाटृते नेदं ग्रहिष्यन्त्यल्यमेधसः ॥१८७॥ कलौ सद्यः फलं कल्पग्राममेष्यति नारदः । लोकानां भाग्यहीनानां येन दुःखं विनश्ति॥१८८॥

Digitized by Google

२६४ नारदयबरानं।

केपेषु वैष्णवेष्वेतदार्व्यवर्त्ते भविष्यति। नास्ति विष्णो: परं सत्यं नास्ति विष्णो: परं पदं।१८८। नास्ति विष्णो: परं ज्ानं नास्ति मोक्षो ह्यवैष्णावः । नास्ति विष्णो: परो मन्त्रो नास्ति विष्णो: परं तप: ॥१८०। ना्ति विष्णो: परं ध्यानं नास्ति मन्त्रो ह्यवैष्णवः । किन्तस्य बहुभिर्मन्ैः किं जपैबंङुविस्तरैः ॥१८१॥ वाजपेयसइसत्रैः किं भक्िर्यस्य जनाईने। सर्व्वतीर्थमयो विष्ुः सर्व्वशास्त्रमयः प्रभु: ।१६२। सर्व्वकतुमयो विष्णुः सत्यं सत्यं वदाम्यहं। भाब्र ह्ासा रसर्व्वसवं सर्व्वमेतन्मयोदितं । १८३। ओोपाव्वंत्युवाच। धन्यास्म्यनुग्टशीतास्मि कृतार्थार्मि जगभ्ुरो। यन्मयेदं श्रुतं स्रोषं त्वद्रइस्यं सुदुर्लभं ॥१८४। अह्दो वत महत्कष्टं समस्तं सुखदे हरौ। विद्यमानेऽपि सव्वेशे मूढा: विश्वन्ति संहतौ ।१६५। यमदिश्य सदा नाथो महेशोऽपि दिगम्बरः । जटिलो भस्मलिप्ताङ्गस्तपस्वी वीक्षितो जनैः ॥१८६॥ अतोऽधिकी न देवोडस्ति लच्ीकान्तान्मघुद्दिषः । यत्तश्वं चिन्त्यते नित्यं त्वया योगीशरेख हि ॥ १६७। अतःपरं किमधिकं पदं श्रीपुरुषोत्तमात्। तमविन्नाय तान् मूढा यजन्ते ज्ानमानिनः ॥१६८। मूषितास्सि त्वया नाथ चिरं यद्यमीखरः।

Digitized by Google

8 राये ततीयोध्याय:।

प्रकाशितो न मे यस्य दत्ताय्या दिव्यशक्कय: ॥१६८। पह्ो सर्व्वेश्वरो विष्ण: सर्व्वदेवोत्तमोत्तमः । भवदादिगुरुमूँटै: सामान्य दूव लच्चते। २००॥ महीयसां हि माहातम्यं भजमानान् भजन्ति चेत्। द्विषतोऽपि तथा पापानुपेच्यन्ते क्षमालयाः।२०१॥ मयापि बाल्ये स्पितु: प्रजा टृष्टा बभुक्षिताः । दुःखादशत्ताः सवं पोह्ं श्रिया नाध्यासिता: पुरा।२०२॥ त्वया संवर्द्िताभिन्च प्रजाभिर्विबुधादयः। विससङ्गि: स्शत्याद्या: ससुहृन्मिचबान्धवाः।२०३॥ त्वया विना का देवत्वं क धैव्यें क परिग्रकः। सर्व्वे भवन्ति जीवन्तो यातना: भिरसि स्थिताः।२०४॥ तामृते नैव धर्मार्थों कामो मोचोऽपि दुर्लभः। चुधितानां दुर्गतानां कुतो योगसमाधयः ॥२०५। सा च संसारसारका सव्वलोकेकपालिका। वश्वा सा कमला यस्य त्यक्का त्वामपि शङ्कर॥ २०६। श्रिया धर्मेष 'शौर्य्येस रूपेार्ज्जवसम्पदा। सर्व्वातिशयवीव्येष सम्पूर्यास्य महातानः ।२०७। कस्तेन तुव्यतामेति देवदेवेन विष्युना। यस्यांशांशवभागेन बिना सव्वें विलीयते। २०८। जगदेतत्तथा प्राहुर्दोषायैतड्विमोडिताः।

'गोषेन ॥

Digitized by Google -

२६६ नारदययराम।

नास्य जन्म जरा मृत्युर्नप्राप्वं वार्यमेव वा। २०६.। तथापि कुरुते धर्मान् पालनाय सतां हते। विभ्वापय महादेवं प्रयम्यैकं मचेश्वरं। २१०॥ अ्वधार्य्य तथा साहं कान्त कामद भाशवत। कामादयासकचित्तत्वात् किन्तु सर्व्वेश्वर प्रभो । २११॥ त्वन्मयत्वात्मसादाड्ा भक्कोमि पठितं नचेत्। विष्णो: सहसनामैतत् प्रत्यहं टषभध्वज। नाखनैकेन तु येन स्वात्तत्फलं ब्रृद्धि मे प्रभो । २१२ । बोमहादेव उवाच । राम रामेति रामेति रामरामो मनोरमे। सहसत्रनामभिस्तुल्यं रामनाम वरानने। २१३ । अतः सर्व्वासि तीर्थानि जलव्लैव प्रयागजं। विष्णोर्नामसहसस्य कलां नाईन्ति षोडशी । २१४। इति श्ीनारदपसराने वानामतसारे चतुथरानें पाव्वंतीशिवसंवादे

--

चतुथाऽध्यायः।

श्रीमहादेव उवाच। शणु देवि प्रवच्यामि स्नरोषं परमदुर्लभं। यज्चात्वा न पुनर्गच्छेव्तरो निरययातनां ॥१।

Digitized by Google

8 राजे चतुर्थी उध्यायः । २६७

कवचन्न महेशानि पैलोकयमङ्गलादिकं। नारदाय च यत्प्रोत्तं ब्रह्मपुचेष धीमता। सनत्कुमारेख पुरा योगीन्द्रगुरुव्त्मना। २। मोनारद उवाच। प्रसीद भगवन् मह्तमन्नानात् कुछिठतात्मने। तवाङ्गिपङ्कजरजोरागिखी भक्तिमुत्तमां ॥ ३॥ अ्रज प्रसीद भगवन्नमितद्यूतिपञ्च्र। अप्रमेय प्रसीदास्महुःखहन् पुरुषोत्तम ।। ४ । स्वसंवेद्य प्रसीदास्मदानन्दात्मन्ननामय। अचिन्त्यसार विश्वात्मन् प्रसीद परमेश्वर ॥ ५॥ प्रसीद तुङ्ग तुङ्गानां प्रसीद शिव शोभन। प्रसीद गुखगम्भीर गम्भीराखां महादयुते । ६ । प्रसीद व्यक्र विस्तीर्य विस्तीर्णानामगोचर। प्रसीदार्द्राईजातीनां प्रसीदान्तान्तदायिनां।७। गुरोर्गरीय: सर्व्वेश प्रसीदानन्त देहिनां। जय माधव मायात्मन् जय शाशत शङ्गमत् ॥८ । जय शङुनधर श्रीमन् जय नन्दकनन्दन। जय चक्रगदापाखे जय देव जनाईन ॥ ८ । जय रत्नवराबड्दकिरोटाक्रान्तमस्तक।

नमस्ते नरकाराते नमस्ते मधुसूदन। नमस्ते ललितापाङ्ग नमस्ते नरकान्तक। ११॥

Digtiz Google -

२६t. नारदपयरामं । नमः पापहरेशान नमः सर्व्वभयापइ। नमः सम्भूतसर्व्वात्मन् नमः सम्ृतकोस्तुभ॥ १२॥ नमस्ते नयनातीत नमस्ते भयहारक। नमो विभिन्नवेशाय नमः श्रुतिपथातिग ॥ १३ ॥ नमस्विरिमूर्ततिभे देन स्वर्गस्थित्यन्तहेतवे। विष्णवे चिद्भारातिजिष्यावे परमात्मने। १४ ॥ चक्रभिन्नारिचक्राय चक्ियो चक्रबल्लभे। विश्वाय विश्ववन्दाय विश्वभूतानुवर्त्तिने॥१५॥ नमोऽस्तु योगि ध्येयात्मन्नमोऽस्वध्यात्मरूपिये। भक्निप्रदाय भक्नानां नमस्ते भक्रिदायिने॥ १६। पूजनं इवनं चेज्या ध्यानं प्ान्नमस्क्रिया। देवेश कर्म सव्वें मे भवेदाराधनं तव ।। १७ ॥ दूति इवनजयार्ज्चाभेदतो विष्णपूजा नियत हृदयकर्मा यस्तु मन्नी चिराय। स खलु सकलकामान् प्राप्य कष्णान्तरात्मा जननमतिविमुक्तामुत्तमां भक्तिमेति ॥१८॥ गोगोपगोपिकावीतं गोपालं गोषु गोप्रद। गोपैरोयं गोसइस्ैर्ननौमि गोकुलनायकं॥१८॥ प्रीणयेदनया स्तुत्या नगन्नायं जगनायं। धर्मार्थकाममोचाखामाप्तये पुरुषोत्तमं।२०। शत श्रीमारदपपरातरे मानामतसारे चतुर्थराने श्रीत्धषलोनं चतुर्थो ऽध्यायः।2 ।।

Digitized by Google

२६९

पचमोऽध्ायः।

बोगारद उवाच। भगवन् सर्व्वधर्मन्त कवचं यत्प्रकाशितं। बेलोकामङ़लं नाम छपया कथय प्रभो ॥ १ ॥

सनलमार उवाच । शृणु वच्यामि विग्रेन्द्र कवचं परमाड्ुतं। नारायसेन कथितं छपया ब्रह्मशे पुरा। २ ॥ ब्रह्मणा कयितं महां परं सेहाइदामि ते। अ्तिगुद्यतरं त्त्वं ब्रह्ममन्तौघविययं। ३ । यबृत्वा पठनाइहा ष्टिं वितनुते ध्रुवं। यबृत्वा पठनात्पाति महालत्तीर्जगचयं ।४। पठनाद्वारखात् श्म्मु: संहर्त्ता सर्व्वमन्त्रवित्। बैलोकयजननी दुर्गा महिषादिमहासुरान्। ५॥ वरटप्तान् जवानेव पठनाह्वारखाद्यतः । एवमिन्द्रादयः सर्वे सर्वेश्वर्य्यमवामुयुः ॥६॥ इदं कव चमत्यन्तगुप्तं कुचापि नो वदेत्। शिष्याय भ्तियुक्ताय साधकाय प्रकाशयेत्।७।। शठाय परशिष्याय द्ख्वा मत्युमवामुयात्। नैलोकयमङ्गलस्यास्य कवचस्य प्रजापतिः॥८ ।

Google

२७० नारदपखरामं।

ऋषिश्ळून्दय गायची देवो नारायखः स्वयं। धर्मार्थकाममोच्चेषु विनियोग: प्रकीर्त्तितः।८ । प्रसावा मे शिरः पातु ममो नारायखाय च। भालं मे नेवयुगलमष्टार्णो भक्तिमुक्तिद: ॥ १०॥ क्कीं पायाचोचयुग्मण्ैकाचर: सर्वमोहनः। कींकष्णाय सदा व्रायं गोविन्दायेति जिक्िकां । ११ । गोपीजनपदं बल्लभाय साहाननं मम। भष्टादशाक्षरो मन्त्र: करठं पातु दशक्षरः ।१२ । गोपीजनपदं बह्भाय साह्ा भुजइ्यं। क्कीं ग्लों कीं श्यामलाङ्गाय नमः सन्धौ दशाक्षर:।१३॥ की रष्ण कों करौ पायात् की कृष्णायाङ्गताऽवतु। हृदयं भुवनेशानी क्वींकृष्णाय कीं सनौ मम ॥ १४ ॥ गोपालायाग्निजायान्तं कुचियुग्मं सदावतु। क्रोंहृष्णाय सदा पात पाशवयुग्ममनुत्तम: ॥१५॥ कृष्णगोविन्दकौ पातु सराद्यो डन्युती मनुः। ---.-- .. ---- भष्टाक्षरः पातु नाभिं कृष्सेति झक्षरोऽवतु ॥१६ । एष्ठ शौंक्कष्ण कङ्कालं कोंक्वष्खाय द्विठान्तक:। शकथिनी सततं पातु श्रीं हों को कष्पठदयं । १७। उरू सप्ताक्षर: पायात् चयोदशाचरोऽवत। श्रीं हीं कों पदतो गोपीजनबल्लभदन्ततः ॥१८॥ -- भाय स्ाहेति पायूं वे कों हीं श्री सदशार्सकः। जानुनी च सदा पात हीं श्रीं कींच दशाक्र: ॥१६।

Digitiz Google

8 राये पदमोऽध्यायः। २७१

धयोदशाक्षर: पातु जब चक्राबुदायुधः। भष्टादशाक्षरो हीं श्रीं पूर्व्वका विंशदर्सकः।२०॥ सर्व्वाङ्गं मे सदा पात बारकानायको बली। नमो भगवते पश्चाह्वासुदेवाय तत्परं ।२१॥ ताराद्यो द्वादशार्खोडयं प्राच्यां मां स्व्वदावत। श्रीं हीं कीं च दशार्सस्तु कीं हीं श्रीं षोडभार्सक: ।२२॥ गदायुदायुधो विष्युर्माममे्दिशि रक्षत। हीं श्रीं दशाचरो मन्त्रो दक्षियो मां सदावत।२३। तारो नमो भगवते रक्षीबल्लभाय च। स्वादेति षोउशार्शोडयं नैऋत्यां दिशि रक्षत।२४। की हृषीकेपदं शाय नमो मां वादयेऽवतु। अष्ादशार्स: कामान्तो वायव्ये मां सदावत् ।२५॥ श्रीं माया काम कृष्णाय गोविन्दाय डिठो मनुः । दादशार्णात्मको विष्णुवत्तरे मां सदावतु। २६।। वाम्भवं काम रप्साय हीं गोविन्दाय तत्परं। श्रीं गोपीजनबल्लभान्ते भाय स्वाडा 2इसौस्ततः ।२७। द्वाविंशत्यक्षरो मन्त्रो मामैभान्ये सदावतु। काखीयस्य फखामध्ये दिव्यं वृत्यं करोति तं॥२८॥ नमामि देवकीपुचं त्यराजानमच्युतं। डाचिंशद्क्षरो मन्त्रोऽप्यधो मां सर्व्वदावतु ।२८।

'चसौ' इति तबसार। नेसौ। इति P.S.

1 Digitized by Google

२७२ नारदपबरानं।

कामदेवाय विझडे पुष्यबाखाय धीमहि। तबोऽनङ्ग: प्रचोदयादेषा मां पात चोर्तः ॥ इ० । इति ते कथितं विग्र ब्रह्ममन्नौघविग्रहं। पैखोक्यमङ्गलं नाम कवचं ब्रह्मरूपकं ॥ ३१ ॥ ब्रह्मणा कथितं पूव्वे नारायसमुखा कुतं। तव स्नेहान्मयाSSस्थातं प्रवत्व्यं न कस्यचित्। ३२।। गुरुं प्रखम्य विधिवत् कवचं प्रपठेत्ततः। सत्द्िस्वििर्यथाज्जानं सोऽपि सर्व्वतपोमय: ॥३३। मन्त्रेषु सकलेष्वेव देशिको नाच संशयः । शतमष्टोत्तरव्वास्य पुरश्थर्य्याविधि: समृतः। ३४ ॥ इवनादीन्दशांशेन छत्वा तत्साधयेत् भ्रवं। यदि स्यात् सिद्धिकवचो विष्शुरय भवेत् स्वयं ।३५। मन्त्रसिद्धिर्भवेत् तस्य पुर्र्य्याविधानतः । स्पर्द्वामुडूय सततं लत्तीर्बाखी वसेत्ततः । ३६॥ पुष्पाञ्त्यष्टकं दत्वा मूलेनैव पठेत्सकम्। दशवर्षसहस्त्राखां पूजाया: फलमाम्रुयात्।३७। भूर्ज्जे विलिस्य गलिकां स्वर्बस्थां धारयेव्यदि। करछे वा दचिसे बाहौ सोपि विष्ुर्न संशयः ॥ ३८॥ अश्मेधसहस्रासि वाजपेयशतानि च। महादानानि यान्येव प्रादचिएयं भुवस्तथा। ३६ । कलां नाईन्ति तान्येव सकदुबारखात्ततः। कवचस्य प्रसादेन जीवन्मुक्तो भवेन्नरः। ४०।

Digitized by Google

8 राने पढोडययाब:। २७३

बैलोक्यं क्षोभयत्येव पैलोकधविजयी भवेत्। दूटं कव चमन्नात्वा यजेद्यः पुरुषोत्तमं।। शतलक्षप्रजप्ोऽपि म मन्तस्स्य सिर्द्याति । ४१। इति श्रीमारदपपराने वानामतसारे चतुर्थराने नेखोकमङ्गणं नाम कवचं मचमोऽध्याय: समापः।५।

वछोऽध्याय ॥

बीनारद उवाच। नवीननीरदश्यामं नीलेन्दीवरखोचनं। बह्लबोनन्दनं वन्दे ऊष्पां गोपालरूपियं । १ । स्फुरइईदलोइइनील कुन्धितमूरईजं।

गएडमएडलसंसर्गिचलत्कु्चित कुन्तलं। स्थूलमुक्नाफलोदार हारोझोतितवचसं। ३॥

लसङ्गोपालिकाचेतो मोडयन्तं पुनः पुनः॥५।

क्षोभयन्तं मनस्तासां सस्सेरापाङ्गवीक्षखैः ॥६। २ व

• Google

२७४ नारदयबरानं।

यौवनोङ्गिव्नदेश्दभि: संसक्राभि: परस्परं।

प्रभिव्नाञ्नकालिन्दीजलकेलिक लत्सुकं। योधयन्तं कचिज्ोपान् व्याइरन्तं गवाङ्गां। ८॥ कालिन्दीजल संसर्गिशीतलानिल सेविते। कदम्बपादपच्छाये स्थितं उन्दावने क्चित्। ८।

कल्पपादपमध्यस्थहेममएडपिकागनं । १० ॥ वसन्तकुसुमामोदसुरभी कृतदिकुखे। गोवर्डनगिरौ रम्ये स्थितं रासरसोत्मुकं।। ११ ॥ सव्यहस्ततलन्य स्तगिरिवर्य्यातपचकं।

नारदादयैमुनिश्रेष्ठैव्वेदवेदाङ्गपारगैः। श्रीतिसुस्तिग्धया वाचा स्तूयमानं परात्परं।१५॥ य एवं 'चिन्तयेदेवं भत्ता संस्तौति मानवः । चिसन्ध्यं तस्य तष्टोऽसौ ददाति वरमीप्सितं। १६ ।

2चिन्तयमिवि समीचीन: पाठ:।

1

Digitized by Google

• राने सप्तमोऽध्यायः। २७५

राजबह्लभतामेति भवेत सर्व्वजनप्रियः । अचलां श्रियमाप्नोति स वाग्मी जायते ध्रुवं । १७। इति गोपाललोनं समासं। इति श्रीनारदपबराने ब्ानामतसारे चतुर्थराने गोपावलोनं वकोऽध्याय:।

सप्तमोडध्यायः।

मीमहादेव उवाच। अ्रथ वक्ष्यामि कवचं गोपालस्य जगदुरोः । यस्य स्मरसमाचेख जीवन्मुत्तो भवेब्नरः । १। शृणु देवि प्रवच्यामि सावधानाऽवधारय। नारदोऽस्य ऋषिदेवि छन्दोऽनष्टबुदाहतं।२ । देवता बालऊष्ाथ चतुर्ववर्गप्रदायकः । शिरो मे बालऊष्णञ्च पातु नित्यं मम ख्ुती। ३। नारायः पातु करं गोपीवन्दा: कपोलकं। नासिके मधुडा पातु चच्तुषी नन्दनन्दन: ।। ४ ।। जनाईन: पातु दन्तानधर माधवस्तथा। अर्छ्धोंष्ठं पातु वाराहश्रियुकं केशिसूदनः । ५ । हृदयं गोपिकानाथो नाभिं सेतुप्रदः सदा। इस्तौ गोवर्दनधर: पादौ पीताम्बरोऽवतु॥ ६। कराङुलीन् श्रीधरो मे पादाङ्कुख्यः कृपामयः । लिङ्गं पातु गदापाखिर्बालक्रीड़ामनोरमः ।७।

Digitiz Google

२७६ नारदपबरानं। जगननाथः पातु पूर्वे श्रीरामोऽवत पचिमं। उत्तरं कैटभारिय दक्षियं इनुमत्प्रभु: ॥८। भासेययां पातु गोविन्दो नैरॠ्तिं पातु केशवः। वायव्यां पात दैत्यारिरैश्ान्यां गोपनन्दनः ।८। ऊछ्धं पातु प्रलम्बारिरध: कैटभम्ईनः । भयानं पातु पूतात्मा गतौ पाढ श्रिय:पतिः ॥१०॥ शेषः पातु निरालम्बे जाग्रद्वावे ह्यपां पतिः। भोजने केशिडा पातु कष्पः सव्वोङ्गसन्धिषु॥ ११। गखनासु निशानाथो दिवानाथो दिनक्षये। दूति ते कथितं दिव्यं कवचं परमाड्गुतं । १२ । यः पठेन्नित्यमेवेदं कवचं प्रयतो नरः । तस्याशु विपदो देवि नश्वन्ति रिपुसकृतः ॥१३॥ अन्ते गोपालचरयं प्राप्ोति परमेश्वरि। चिसन्ध्यमेकसन्ध्यं वा यः पठेत् शृखुयाद्पि। १४। तत्सर्व्वदो रमामाथः परिपाति चतुर्मूजः। अन्ञात्वा कवचं देवि गोपालं पूजयेद्यदि # १५ । सव्वें तस्य उथा देवि जपदोमार्च्चनादिकं। स शस्त्रघातं सम्प्राप्य मृत्युमेति न संशयः ॥१६ ॥ इति श्रीगोपालकवचं समासं। इति श्ीनारदयबराने ज्ञानाम्तसार चतुर्थराने सप्तमोध्यायः।७।

• Digitized by Google

२७७

चषमोध्यायः।

भगवन् सर्व्वदेवेश देवदेव जगदुरो। कथितं कवचं दिव्यं बालगोपालरूपियां । १ । स्रुतं मया तव सुखात् परं कौतूइलं मम। ददानीं श्रोतमिच्छामि गोपालस्य परात्मनः।२। सइसं नाम दिव्यानामशेषेखानुर्कीत्तय। तमेव शरयां नाथ भाडि मां भक्वत्सल ।३॥ यदि स्ेहोडस्ति देवेश मां प्रति प्रासबल्लभ। येन प्रकाशितं पूववें कुच किंवा कदा कनु। पिवतोऽच्युतपीयूष नमेऽचास्ति विरामता॥४ ॥ श्रीमशादेव उवाच। श्रीबाल कृष्पास्य महस्त्रनाम्नः स्तोषस्य कल्यास्थसुरद्रमस्य। व्यासो वदत्यखिलशाख्त्रनिदेशकर्ता शरन् शुकं मुनिगशोषु सरर्षिबर्य्यः ॥ ५ ॥ पुरा महर्षयः सव्वे नारदं दएडके वने। *जिन्नासन्ति सम भत्या च गोपालस्य परात्मनः ॥ ६।

जिज्ञासितं सुभा्त्येति S.P.

Digitized by Google -

२७t नारदपबरानं।

नाम्ः सहस्रं परमं शृणु देवि समासतः । श्रुत्वा श्रोबाल कृष्णस्य नाम्नः साइसकं प्रिये । ७। व्यपैति सर्व्वपापानि ब्रह्मइत्यादिकानि च। कलौ बालेशरो देव: कलौ दन्दावनं वनं । ८।। कली गङ्गा मुक्रिदाची कलौ गीता परागतिः। नास्ति यत्नादिकार्य्यासि हरेर्नामैव केवलं। कलौ विमुत्ये नृखां नाखतेव गतिरन्यथा ।८।

अस्य श्रीवालक्टव्ास्य सहसनामस्त्ोनस्य नारद ऋषि: शोबाललको देवता पुरुवारथसिडये विनियोग:।

बालकृष्ण: सुराधीशो भूतावासो ब्रज्रेश्वरः। ब्रजेन्द्रनन्दनो नन्दी व्रजाङ्गनविद्वारखः ॥१०॥ गोगोपगापिकानन्दकारको भक्किवर्डनः । गोवत्सपुच्छ संकर्षजातानन्दभरोऽजयः ।११॥ रिङ्गमाखगतिः श्रीमानतिभत्तिप्रकाशनः। धूलिधूषरसर्व्वा्जो घटीपीतपरिचछदः ॥१२॥ परटाभरणः श्रीशो गतिर्गतिमतां सदा। योगीशो योगवन्दक्ष योगाधीशे यशःप्रदः॥१३॥ यशोदानन्दन: छष्णो गोवत्सपरिचारकः। गवेन्द्रश्च गवाक्षञ्च 2गवाध्यक्षो गवां पतिः। १४ ।

'परेति S.

Google

8 राने चटमोऽध्याय:। २७९

गवेशय् गवीशय् गोचारखपरायखः। गोधूलिधामप्रियको गोधूलिक्वतभूषर: ॥ १५॥ गोरास्यो गोरसाशोगो गोरसाश्चितधामक: । गोरसास्वादको वैद्यो वेदातीतो वसप्रद्ः ॥ १६। विपुलांशे रिपुहरो विक्षरो जयदो जयः । जगद्दन्दो जगसाथो जगदाराध्यपादकः ॥१७॥ जगदीशो जगत्कर्त्ता जगत्पूज्यो जयारिहा। जयतां जयशोलय जयातीतो जगदलः ॥ १८॥ जगर्दवर्त्ता पालयिता पाता धाता महेश्वरः। राधिकानन्दनो राधाप्राखनाथो रसप्रदः ॥१८। राधाभक्निकरः शुद्धो राधाराध्यो रमाप्रिय: । गोकुलानन्ददाता च गोकुलानन्दरूपधृक् ॥ २०॥ गोकुलेशवरकल्याखो गोकुलेशवरनन्दनः । गोलोकाभिरति: सग्वी गोलोकेशरनायकः । २१ ॥ नित्यं गोलोकव सतिर्नित्यं गोगोपनन्दनः। गरोखरो गखाध्यक्षो गखानां परिपूरक: ।। २२। गुणी गुखोत्करो गरायो गुखातीतो गुखाकरः। गणप्रियो गुखाधारो गुखाराध्यो गणाग्रणीः ।।२३। गखनायका विघ्रहरो हेरम्बः पार्व्वतीसुतः। पर्व्वताधिनिवासी च गोवर्डनधरो गुरुः।॥२४॥

जवारिद्ेति P. S. R.

• Digitized by Google

२t० गोवर्बनपतिः शन्तो गोवर्डनविदारकः। गोवर्डनो गीतगतिर्गंवाक्षो गोषषेचयः ।२५। गभस्तिनेमिर्गीतात्मा गीतगम्यो गतिप्रदः। i गवामयो यज्चनेमिर्यब्राङ्गेा यत्ररूपधृक् । २६।। यज्ञप्रियो यज्इत्ता यज्तगम्बो यजुर्गतिः। यज्ा्गा यश्जगम्यख यज्जप्राय्यो विमत्सरः ।२७॥ यभ्नान्तकृत यन्तगुद्यो यम्ञातीतो यजुःग्रियः । मनुर्मन्चादिरूपी च सन्वन्तरविहारक: ।। २८।। मनुप्रिया मनोवेभ्धारी *माधवमापति:। मायाप्रियो महामायो मायातीतो मयान्तक: ।२८। मायाभिगामी मायास्था महामायावरप्रद्दः। महामायाप्रदो मायानन्दो मायेशवर: कविः॥३०। करयं कारयं कर्त्ता कार्यें कर्म क्रिया मति:। कार्य्यातीतो गवां नाथो जगवाथो गुखाकर: ॥३१॥ विश्वरूपो विरूपास्थो विद्यानन्दो वसुप्रद्ः। वासुदेवो वशिष्ठेशो वाखीशे वाकपतिमद्तः।३२। वसुदेवो वसुश्रेष्ठा देवकीनन्दनोडरिह्का। वसुपाता वसुपतिर्वसुधापरिपालकः ॥३३। कंसारि: कंसहन्ता व कंसाराध्यो गतिर्गवां। गोविन्दो गोमतां पालो मोपनारीजनाधिप: ।। ३४।

मायारमापतिरिति समीचीन: माठ: ।

Digitized by Google

8 राने चषमोडघाय:। २८१

गोपीरतो ददनखधारी हारी जगहुरुः। जानुजङ्गान्तरालख पीताम्बरधरो हरिः॥ ३५॥ हैयङ्गवीनसभ्भोक्ता पायसाशनो गर्वा गुरुः। ब्र ह्मरयो ब्रह्मखाSडराध्यो नित्यं गोविप्रपालकः । ३६। भक्कप्रियो भत्नालभ्यो 'भत्तयातीतो भुवाङ्गतिः। भूर्लोकपाता इर्त्ता च भूगोखपरिचिन्तकः ।३७। नित्यं भूर्खोकवासी व जनलोकनिवासक: । तपोलोकनिवासी व बैकुस्ठो विष्ठरस्त्रवाः ॥ ३८ ॥ विकुरछवासी वैकुरएवासी हासी रसग्रद्ः। रसिकागोपिकानन्ददायको बालघृग्वपु: ।।३६। यशसी यमुनातीरपुलिनेऽतीवमोइनः। वस्इर्त्ता गोपिकानां मनोहारी बरप्दः ॥ ४०। दधिभच्ो दयाधारो दाता पाता इताहतः । मखडपो मएडलाधीशो राजराजेशवरो विभु:॥४१॥ विशवधृक विश्वभुक विश्वपालको विशवमोइनः । विद्वत्प्रियो वीतइव्यो इृष्यगव्यकृताशनः ।४२।। कव्यभुक पित्रृवर्ती च कव्यात्मा कव्यभोजनः । रामो विरामो रतिदो रतिभर्त्ता रतिम्रिय: ॥४३।। प्रद्युम्नोऽक्रूरदम्यञ्च क्रूरात्मा क्रूरमर्ईनः। कपालुञ्च दयालुक्च शयालुः सरितां पतिः ।४४।।

अत्तया गीत इति समीचीना पाठ:। २ ख

Digitized by Google

२१२ नारदपबरानं।

नदीनदविधाता व नदीनदविहारक: । सिन्धु: सिन्धुप्रियो दान्तः शान्तः कान्तः कलानिधिः॥४५॥ संन्यासकत्सतां भर्त्ता साधूच्छिष्टकृताशनः। साधुप्रियः साधुगम्यो साध्वाचारनिषेवकः ॥ ४६॥ जन्मकर्मफलत्यागी योगी भोगी मगीपातिः । मार्गातीतो योगमार्गो मार्गमाखो महोरविः ॥४७॥ रविलोचनो रवेरंशभागी द्वादशरूपधृक्। गोपालो बालगोपालो बालकानन्ददायक: ॥४८॥ बालकानां पतिः श्रीशो विरति: सर्व्वपापिनां। श्रीलः श्र्रीमान् श्रीयुतथ्च श्रीनिवासः श्रिय: पति: ॥४।। श्रीदः श्रीशः श्रियःकान्तो रमाकान्तो रमेश्वरः। श्रीकान्तो धरणीकान्त उमाकान्तप्रिय: प्रभु: ॥५०॥ दूष्टोडभिलाषी वरदो वेदगम्यो दुराशयः। दुःखडर्त्ता दुःखनाशो भवदुःखनिवारकः ॥। ५१॥ यथे च्छाचार निरतो यथे च्छाचारसप्रिय:। यथेच्छालाभसन्तुष्टो यथेच्स्य मनोऽन्तर: । ५२॥ नवीननीरदाभासो मीलाञ्जनचयप्रभः । नवदुर्हिनमेघाभो नवमेधच्छविः क्वचित्॥ ५३॥ स्वर्गावर्शो न्यासधारी द्विभुजो बहुबाहुकः । किरीटधारी मुकुटी मूर्ततिपञ्जरसुन्दर:। ५४ । मनोरथपथातीतकारको भक्तवत्सलः। कन्वान्नभोक्ता कपिलो कपिशे गरुडात्मकः।५ू५ ॥

Digitized by Google

8 राजे चषमोऽध्याय:। २८३

सवर्गापर्णो ेमाभ: पूतनान्तक इत्यपि। पूतनास्तनपाता च प्राखान्तकरखो रिपोः ॥ ५६॥ वत्सनाशो वत्सपालो वत्सेशवरवसूत्तमः। हेमाभो हेमकरछश्च श्रीवत्सः श्रीमतां पतिः ।५७। सनन्दनपथाराध्यो धातार्धातुमतां पतिः। सनत्कुमारयोगात्मा सनकेश्वररूपधक॥ ५ू८॥ सनातनपदो दाता नित्यनैव सनातनः । भारडीरवनवासी च श्रीषन्दावननायक: ॥ ५ूट।।

यमुनातीरगोधेनपालको मेघमन्मथ: । ६०॥ कन्दर्पदर्पहरणो मनोनयननन्दनः। बालकेलिप्रियः कान्तो बालकीडापरिच्छदः ॥ ६१॥ बालानां रचको बाल: क्रीडाकीतुककारकः। बाल्यरूपधरो धन्बी धानुष्की शूलधृक विभु: ॥ ६२। अ्रमृतांशेऽमतवपः पीयूषपरिपालकः। पीयूषपायी पौरव्यानन्दनो नन्दिवर्ई्न: ॥ ६३॥ श्रीदामांशुकपाता च श्रीदामपरिभूषरः । दन्दाररायप्रियः कष्ण: किशेरः कान्तरूपश्रृक॥ ६४॥ कामराजः कलातीतो योगिनां परिचिन्तकः । छषेश्वरः कृपापालो गायचीगतिबल्लभः । ६५ ॥ निर्वासदायको मोक्षदायी वेदविभागक: । वेदव्यासप्रियो वैद्यो वैद्यानन्दप्रिय: गुभः ॥६६॥

Digitized by Google

२८४ नारदमबरानं।

गुकदेवा गयानायो गयासुरगतिप्रदः। विष्णुर्जिष्णुर्गरिष्ठस स्वविष्ठन्म स्यवीयसां। ६७। वरिष्ठय यविष्ठञ्य भूयिष्ठञ्च भुवः पतिः। दुर्गतेर्नाभको दुर्गपालको दुष्टनाशकः । ई८। कालोयसर्पदमनो यमुनानिर्मलोदक:। यमुनापुलिमे रम्ये निमले पावनोदये।। ईट।। वसन्तं बालगोपालरूपवारी गिरां पतिः। वाग्दाता वाकूप्रदो बाखीनाथो ब्राह्मसरक्षक:॥ ७०॥ ब्रझ्मस्यो ब्रह्मकृद्डर्अ ब्रह्मकर्मप्रदायकः। ब्रह्मरायदेवो व्र हारायदायको ब्रा ह्ासम्रिय: ।७१ । स्वस्तिप्रियोऽस्वस्थधरोऽस्वस्थनाश धिया पतिः। कसनूपुरघृग्विशरूपी विश्वेश्वरः शिवः ।। ७२। शिवात्मको वाल्यवपः शिवात्मा शिवरूपघृक्। सदाभिवप्रियो देव: शिववन्दो जगत्शियः ।७३। गोमध्यवासी गोवासी गोपगोपीमनीऽन्तरः। धर्मो धर्मधुरीयञ्च धर्मरूपो धराधरः।।७४॥ सवोपार्जिंतयशाः कीर्तिवईनो नन्दिरूपकः। देवहतिच्चानदाता योगसाङनिवर्त्तक: ॥७५ । तृखावर्त्तप्राखहारी शकटासुरभञ्जनः। प्रलम्बहारी रिपुड़ा तथा घेनुकमईनः। ७ई। अरिष्टनाशनोऽचिन्त्यः केशिहा केशिनाशनः। कङ्डा कंसहा कंसनाशनो रिपुनाशन: ।७७।

Digitized by Google

8 राने चछमोऽध्याय: ।

यमुनाजलकलोलदर्शी इर्षी प्रियंवद:। स्वच्छन्दहारी यमुमाजलहदारी सरम्रियः ॥७८॥ लीलाधृतवपुः केलिकारको धरणीधरः। गोप्ता गरिष्ठो यतिदो गतिकारी गयेश्वरः।७८। शोभाप्रियः शुभकरो विपुलश्रीप्रतापनः । केशिदैत्यहरो दानी दाता धर्मार्थसाधनः ।८०॥ चिसामा चिककृत्साम: स्व्वात्मा सर्व्वदीपनः । सर्व्वन्नः सुगतो बुड्धो बौड्धरूपी जनाईनः ॥ ८१॥ दैत्यारि: पुएडरीकाक्षः पझमनाभोऽच्युतोऽसितः। पझाक्ष: पद्मजाकान्तो गरुडासनविग्रहः॥८र। गारुत्मतधरो धेनुपालकः सुप्तविग्रङः। आर्ततिश्द पापहानेडा भूतिडा भूतिवईन: ॥ ८३। वाञ्छाकल्पद्रुम: साक्षान्मेधावी गरुडध्वजः । नीलःशवेतः सितः कष्णो गौर: पीताम्बरछद:॥८४॥ भक्कार्तितिनाशनो गीर्गः शीर्यो जोरवतनुछदः। बलिप्रियो बलिहरो बलिबन्धनतत्पर: ॥ ८५ । वामनो वामदेवञ्च दैत्यारि: कञ्पलोचनः । उदीर्य: सर्व्वतो गोप्ता योगगम्यः पुरातनः ॥ द्६। नारायखो नरवपुः कृष्णार्जुनवपुर्धरः। चिनाभिखट्टतां सेव्यो युगातीनो युगात्मकः ।८७। इंसो इंसी इंसवपुहसरूपी ऊपामयः । इरात्मको हरवपुईरभावनतत्परः ॥८८।

Digitized by Google

२८६ नारदयचरानं।

धर्भरागो यमवपुस्त्रिपुरान्तकविग्रहः। युधिष्ठिरप्रियो राज्यदाता राजेन्द्रविग्रहः ॥ द । दून्द्रयचहरो गोवर्डनधारी गिरां पतिः । यज्ञभुग्यन्नकारी व हितकारी हितान्तक: ॥ ८० । अक्रूरवन्दो विश्वभ्ुगश्नह्ारी हयास्यक: । हयग्रीवः स्पितमुखो गोपीकान्तोऽरुसध्वजः ॥८१। निरस्तसाम्यातिशयः सर्व्वात्मा सर्व्वखएडनः । गोपीप्रीतिकरो गोपोमनोहारी इरिईरि: ॥ ९२। लन्चाणो भरतो राम: शयुघ्रो नीलरूपकः। इनूमज्न्नानदाता च जानकीबल्लभो गिरिः ॥८३ । गिरिरुपी गिरिमखो गिरियन्तप्रवर्त्तकः । गिरेरङ्गघरो गोपगोपीगोतापनाशनः। ८४। भवान्धिपोत: शुभकच्ुभभुक् शुभवर्द्नः । वरारोहो इरिमुखी मछडूकगतिलालसः ॥ ८५। नेचबद्दक्रियो गोपबालको बालको गुरः। गुखार्णवप्रियो भूतनाथो भूतात्मकथ्च सः ॥८६॥ दून्द्रजिङ्गयदाता च यजूषां पतिरप्पतिः। गीर्व्वासवन्दो गीव्वीसगतिरिष्टोगुरुर्गति:।८७। चतुर्म्मुखस्तुतिमुखो ब्रह्मनारदसेवितः। उमाकान्तधियाSडराध्यो गणनागुखसीमकः ॥ ६८। सीमान्तमार्गो गणिकागखमएडल्सेवितः।

Digitized by Google

8 राये चछमोऽ्वाय: । २t७

गोप्यालिङ्गनक्ज्वोपी हृदयानन्दकारकः । मयूरपुच्छशिखर: कष्टणाङ्गदभूषणः ॥१०० ॥ स्वणांचम्पकसन्दाल: खर्गनूपुरभूषखः। स्वर्सताटङ्ककर्यान्त स्वर्सचम्पकभूषितः॥१०१ । चूड़ाग्रार्पितरत्नेन्द्रसार: खर्गाम्बरचछदः। श्राजानुबाहु: सुमुखो जगज्जननतत्परः ॥१०२ ॥ बालक्रीडाऽतिचपलो भाषडीरवननन्दनः। महाशाल: श्रुतिमुखो गङ्गाचरससेवनः ॥१०३॥ गङ्गाम्वपाद: करजाकरतोयाजलेश्वरः। गएडकीतीर सम्भू तो गएडकी जलमर्ईन: ॥१०४॥ शालग्राम: शालरूपी शशिभूषसभूषयः । पशिपाद: शशिनखो वरारधो युवतीप्रियः॥१०५ ।। प्रेमप्रदः प्रेमजभ्यो भक्तातीतो भवप्रदः। अनन्तशायी शवळच्छयनो योगिनीशरः ॥१०६॥ पूतनाशकुनिप्रायहारको भवपालकः । सर्व्वलचसलचष्यो लन्ष्मीमान् लक्ष्णाग्रजः॥१०७। सर्व्वान्तकत् सर्व्वगुद्यः सर्व्वातीतोऽसुरान्तकः। प्रातराशनसम्पूर्षो धरणीरेणुगुस्तः ॥१०८ ॥ इज्यो महेज्य: सर्व्वेज्य इज्यरुपीज्यभोजनः । ब्रह्मार्पसपरो नित्वं ब्रह्मागिप्रीतिलालसः॥१०८ । मदनो मदनाराध्यो मनोमथनरूपकः । नीलाञ्विताकुष्तितको बालन्दविभूषितः ॥ ११०॥

Digitized by Google -

२tt नारदयचरामं।

स्नोककीडापरो मित्यं स्नोकभोजनतत्पर:।

श्रीमतीप्रियकारी च श्रीमत्या पादपूजितः । श्रीसंसेवितपादोजो बेखुवाद्यविशारद्ः॥११२। शुङ्गवेचकरो नित्यं शृद्गवाद्यप्रियः सदा। बलरामानुजः श्रीमान् गजेन्द्रस्तुतपादक: ।११३॥ इलायुध: पीतवासा नीखाम्बरपरिछदः। गजेन्द्रवक्रो हेरम्बो ललनाकुलपालक: ।। ११४। रासक्ीडाविनोदय गोपीनयनहारक: । बलप्रदो वीतभयो भक्कार्त्तिंपरिनाशनः ॥११५। भक्तप्रियो भक्रिदाता दामोदर *दभस्पतिः । इन्द्र दर्पइरोऽनन्तो नित्यानन्दश्चिदात्मक: ॥११६। चैतन्यरू पय्यैतन्यय्ेतनागुखवर्ज्जिनः। अद्दैताचारनिपुनोऽद्दैतः परमनायक: ॥११७॥ 1 शिवभक्किप्रदो भक्तो भक्कानामन्तराशयः । विदत्तमो दुर्गतिहा पुरयात्मा पुरायपालक: ॥११८। ज्येष्ठः श्रेष्ठः कनिष्ठञ्च निष्ठाऽतिष्ठ उमापतिः। सुरेन्द्रवन्दाचरया गोचडा गोचवर्ज्जित: ।११८। नारायखप्रियो नारशायी नारदसेवित:। गोपालबालसंसेव्य: सदानिर्मखमानसः ॥१२०॥

हडस्पतिरिति P.

• Digitized by Google

8 राने चटमोऽध्याय:। २t९

मनुमन्तो मन्त्रपतिर्धाता धामविवज्सः। -

धराप्रदा धृतिगुखो योगीन्द्र: कल्यपादप: ॥१२१। अचिन््यातिशयानन्दरूपी पाएडवपूजितः । शिशुपालम्राखहारी दन्तवक्रनिसुदन: । १२२।। धनादिरादिपुरुषो गोषी गावविवर्ष्जितः । सर्व्वापत्तारकोदुर्गो दुष्टदैत्यकुलान्तकः ॥१२३॥ निरन्तरःयुचिमुखो निकुम्भकुलदीपनः। *भानुईनूर्वनु:स्यायुः कमानुः रतनुधनुः ॥१२४॥ जनुर्जन्ादिरडिता जातिगोचविवर्जितः। दावानखनिइन्ता व दनुजारिर्वकापडा। १२५॥ प्रहादभलो भल्ेष्टदाता दानवगोचड्दा। सुरभिर्दुग्धपो दुग्धहारी शौरिः युचां हरिः ॥१२६। यथेष्ठदोऽतिसुलभ: सर्व्वन्नः सर्व्वतामुखः। दैत्यारि: कैटभारिज कंसारि: सर्व्वतापनः ॥१२७॥ द्विभुजः षड्भुओ ग्रन्तर्भुजो मातलिसारथिः। शेषः शेषाधिनाथय शेषी शेषान्तविग्रर्कः ।१२८। केतुरधरिणी चारिच जतमूततियतर्गतिः । चतुर्डा चतरात्मा च चतु्व्वर्गप्रदायक: ॥ १२८॥ कन्दर्पदर्पहारी च नित्यः सव्वाङ्गसुन्दरः। अचीपतिपतिर्नेता दाता मोक्षगुरुर्डिज: । १३०।

२ ग

Google = .

२९० नारदयखरामं।

इतस्वनाथाऽनावस्य नाथः श्रीगरडासनः। श्रीघरः श्रीकरः श्रेय:पतिर्गतिरपां पतिः ॥१३१॥ भशेषवन्धो गीतात्मा गीतागानपरायखः। गायचीधामशुभदो वेलामेदपरायय: ॥१३२॥ धनाधिपः कुखपतिर्वसुदेवात्मजोऽरिहा। अजैकपात् सइस्राचो नित्यात्मा नित्यविग्रः ।१२३। नित्यः सव्वगतः स्वाणुरजोऽमििर्गिरिनायकः। गोनायकः शोकहन्ता कामारि: कामदोपनः ॥ १३४ । विजितात्मा विधेयात्मा सोमात्मा सोमविग्रइ्ः। ग्रहरूपी ग्रहाध्यचो ग्रहमईनकारक: ॥ १३५॥- वखानसः पुरयजनो जगदादिर्जगत्पतिः । नीलेन्दीवरभो नीलवपुः कामाङ्गनाशन: ।१३६। कामवीजान्वितः स्थूख: रशः छशतनुनिजः। नैगमेयोडग्तिपुषञ्च पासमातुर उमापति: ॥१३७। मएडूकवेशाध्यक्षय तथा नकुलनाशनः। सिंडे इरीन्द्र: केभीन्द्रइन्ता तापनिवारसः ॥१३८॥ गिरीन्द्रजापादसेव्यः सदा निर्मलमानसः। सदाशिवप्रियो देव: शिवः सर्व्व उमापतिः ॥१३८॥ शिवभक्का गिरामादि: शिवाराध्यो जगदुरुः। शिवप्रियो नीलकए: शितिकर उषापति:।१४०। प्रघुम्नपुचो निशठः शठः शठधनापडा। धूपप्रियो धूपदाता गुग्गूल्वगुरुधूपितः ॥ १४१ ।

Google

8 राने चळमोऽध्याय: । २९१

नीलाम्बर: पीतवासा रत्श्ेतपरिचद: । निशपतिर्दिवानाधो देवब्राह्मखपालक: ॥१४२। उमाप्रियो योगिमनोहारी हारविभूषितः । खगेन्द्रवन्दपादाजः सेवातपपरासुखू: ॥१४३। पराबंदोऽपरपतिः परात्यरतरो गुरुः। सेवाप्रियो निर्गुखय सगुखः शुतिसुन्दरः ॥१४४। देवाधिदेवा देवेशा देवपू्यो दिवापति:। दिव: पतिर्दहद्गानः सेवितेप्सितदायक: । १४५।

रक्नाम्बरधरो दिव्यो देवीपादाजपूजितः । १४६। सेवितार्थप्रदाता व सेवासेव्यगिरीन्ट्रजः। धातुमंनोविहारी व विधाता धातुरुत्तमः ॥१४७। पम्नानहन्ता ज्ानेन्द्रवन्दो वन्दाधनाधिप: । चपां पतिर्जलनिधिर्धरापतिरशेषक:॥१४८॥ देवेन्द्रवन्दो लोकात्मा चिलोकात्मा चिलोकपात्। गोपालदायको गन्धप्रदो गुद्यकसेवितः ।। १४८ । निगुखः पुरुषातीतः प्रवृतेः पर उळ्वलः । कार्त्तिकेयोSमताइती नागारिर्नागहारक: ।१५०॥ नागेन्द्रशायी धरखीपतिरादित्यरूपकः । यशस्वी विगताशी च कुरुचेषाधिय: शशी ॥ १५१। भभकारिः शुभाचारा गीव्वासगखसेवितः। गतिप्रदो नरसखः शीतलात्मा यशःपतिः ।१५२।

Digitized by Google

२९२ नारदपजरानं। विजितारिर्गबाध्यचो योगात्मा योगपालकः। देवेन्द्रसेव्यो देवेन्द्रपापहारी यशाधनः । १५३। सकिच्नधनः श्रीमानमेवात्मा महाद्रिपृक्। महाप्रलयकारी व पयीसतजयप्रद: ।१५४। जनेशवरः सर्व्वविधिरूपी ब्राह्मबपालकः। सिंहासननिवासी च चेतनारडित: शिव: ॥१५५ । शिवप्रदो दक्षयनरन्ता भगुनिवारक:। वीरभद्रभयावर्तः कालः परमनिर्व्रखः ॥१५६। उदूखलनिबदय शोकात्मा शेकनाशनः। आात्मयोनि: स्वयंजातो वैखानःपापडारक्: ।१५७। कीर्तिप्रदः कीचिंदाता गजेन्द्रभुजपूजितः। सर्व्वान्तरात्मा सर्व्वात्मा मोचरूपी निरायधः ॥१५८॥

दत्येतत् कथितं देवि सहसत्रं नाम चोत्तमं । १५८। भादिदेवस्य वै विष्णार्बालकत्वमुपेयुषः । यः पठेत् पाठयेदापि शृणुयात् श्रवयीत वा ॥ १६०॥ किम्फलं लभते देवि वतुं नारि्ति मम मिये। शक्रिगोपालनासय सहस्रस्य मदेश्वरि॥ १६१। ब्रह्मइत्यादिकानीह पापानि च महान्ति व। विलंयं यान्ति देवेशि गोपालस्य प्रसादत: ।१६२॥ द्वादश्यां पौर्णमास्यां वा सप्तम्यां रविवासरे। पक्षद्ये घ सम्ग्राप्य इरिवासरमेव च ॥ १६३॥

• Google

8 राने चळमोऽध्याय:। २९३

यः पठेच्छुणुयाद्यापि न जनुस्तस्य विद्यते। सत्यं सत्यं मदेशानि सत्यं सत्यं न संशयः ।/१६४।। एकादश्यां ुचिर्भूत्वा सेव्या भक्निईरे: शुभा। श्ुत्वा नामसइसासि नरो मुच्येत पातकात्। १ ६५। न अठाय प्रदातव्यं न धर्मध्वजिने पुनः। निन्दकाय व विप्राखां देवानां वैष्णवस्य च । १६६। गुरुर्भात्तिविद्ीनाय शिवद्ेषरताय च। राधादुर्गाभेदमती सत्यं सत्यं न संशयः ॥१६७॥ यदि निन्देन्नदेशनि गुरुडा स भवेनुवं। वैष्यावेषु च शान्तेषु नित्वं वैराग्यरागिषु। १ ६८। ब्राह्मखाय विशुकाय सन्यारचमरताय थ। अद्ताचारनिरते शिवभकिरताय घ। १६ट। गुरुवावयरतायैव नित्यं देयं महेश्वरि। गोपितं सर्व्वतन्त्रेषु तव लेदात् प्रकीत्तितं ॥१७०। नातःपरतरं स्नाषं नातःपरतरो मनः। नातःपरतरो देवो युगेष्वपि चतुष्वपि। १७१॥ हरिभक्ेःपरा नास्ति मोक्षश्रेणी नगेन्द्रजे। वैष्णवेभ्यः परं नास्ति प्रामोभ्योऽपि प्रिया मम ॥ १७२॥ वैषणवेषु च सङ्गन मे सदा भवु सुन्दरि। यस्य वंशे कचिहैवात् वैष्णवो रागवर्ज्जितः ।१७३। भवे तइंशके ये ये पूर्व्वे स्युः पितरस्तथा। भवन्ति निर्मलास्ते हि यान्ति निर्व्वाखतां हरः॥१७४॥

Digitized by Google

२९४ नारदपयरानं।

बहुना किमिहोतेन वैष्यवानान्तु दर्शनात्। निर्मला: पापरडिता: पापिनः स्युर्न संभयः॥१७५। कलो वालेशरो देव: कलौ गजीव केवला। कलौ नास्ेव नाखतेव नास्तेव गतिरन्यया।१७६। इँत जीनारदमवराजे म्ानामतवारे चतुरचराने मोपाचसइसनामखोन- मछमोडध्यायः।-।

नवमोऽध्याय:।

मोमहादेव उनाच। परिभाषामयो वथ्ये उपचारविधौ हरेः। द्रव्याखां यावती संस्था पाचाखां ट्रव्यसंक्ति: ।१। शाटकं राजतं ताखं मारकूटमगादिना। उपचारविधावेतत् ट्रव्यमाहुमंनोपिय: ।२। भासने पम्म पुष्पासि स्वागते षट् चतुष्पलं।

पाचे चार्ध्ये जलं तावनन्धपुष्पाचतान्वितं। दूर्व्वास्तिलाचतन्ैव कुशाग्रश्वेतसर्षपा: ॥४। जातीफलं लवज्रष्न कक्कोलं तोयषट्पलं। प्रोत्रमाचमनं कांस्ये मधुपकों घृतं मधु ॥ ५। दभ्रा सह पलैकन्तु शुव्धं वारि तथाचमे। परिमासन्तु पच्चाशत् पलं वा मुडमदासः ॥ ई।

Digitized by Google

8 राज नवमोऽध्यायः । २९५

निर्मालेनोदबेनाथ सर्व्वन परिपूर्वता। सलिखं गर्हितं सव्वें त्यजेत् पूजाबिधो हर। ७। वित्िमानादधिकं मूखं। स्वर्षाद्याभरखान्येव मुकारनयुतानि न।८।

नानाविधानि पुष्पाखि पच्माशद्धिकानि च । । कांस्यादिनिर्मित पाचे धूपगुग्गूलकर्मभाक्। यावङ्गश्यं भवेत् पुंसस्तावहद्याज्जनाईने। १०। नैवेद्यं यत्तु भच्यन्त तदादिकचतुर्विधं। कर्पूरादिघृतार्टत्तः सा च कापासनिर्मिता॥ ११। सप्ताटत्या सुसंजप्तो दीप: स्वाच्चतरङ्रुखः। शिलापिष्टं वन्दनायां सप्तधा वर्गायेन्नर: । १२ । कार्य्या ताम्ाटिपाचे तत् प्रीतये इरिमेधसः। दूव्वाचतप्रमाशन्तु विशेयन्तु शताधिकं ॥ १३। तत्वतोऽयं विधि: प्रोक्तो विभवे सति सव्वदा। एषामभावे सर्व्वेषां यथा शत्तयाभिपूजयेत्। सर्व्वभोगान्विता भूत्वा ब्रजेदन्ते हरे: पुरं॥१४ । इति शीनारदपबराजे चतुर्थराने पूजाजव्यविधानं नवमोडय्यायः।ह।

*स्व्वनैवं पाठ: प्रमादपरम्परापतितः परन्तु मूक्षमर्ध्यस्य मनवमिति भवितुमईति।

Google

२९६

दशमोऽध्यायः।

श्रीमहादेव उवाच।

यस्य दर्शनमिच्छन्ति देवा ब्रह्मपरादयः। ऊपया देवदेवेश मद्ये सन्निधीभव ।१॥ तस्य ते परमेशान स्वागतं स्ागतं प्रभो। हतार्थोऽनग्हीतोडरिम सफलं जीवितं मम।२॥ यदागतोऽसि देवेश चिदानन्दमयाव्यय। अचानाडा प्रमादाड्दा बैकल्यात् साधनस्य च। यद्यपूर्गं भवेत् अत्यं तथाप्यभिमुखो भव । ३। इत्यावाइनं। यङ्गक्िलेशसम्पर्कात् परमानन्दससभव। तस्मै ते परमेशाय पाचं शुडाय कल्पये।४ ॥ इति पायं। देवानामपि देवाय देवानां देवतात्मने। आचामं कल्पयामीश चात्मनां शुद्िहेतवे ।५॥ इत्याचमनीयं। तापचयहरं दिव्यं परमानन्दसभावं। तापचयविमोच्चाय तवाघ्य कल्पयाम्ययं। ई।। हत्यष्यें।

Digitized by Google

8 राये दशमोऽध्याय: । २९७

सर्व्वकल्मपद्ीनाय परिपूर्यासखात्मने। मधुपर्कमिदं देव कल्पयामि प्रसीद मे ॥७॥ इति मधुपर्क:। उच्छष्टोऽय्यसुचिर्वापि यस्य स्सरणमाचतः। घुद्धिमाप्रोति तस्मै ते पुनराचमनीयकं ॥८॥ इति पुनराचमनीयं। परमानन्दबोधाय निमसनिजमूसये। साङ्गोपाङ्गमिदं स्नानं कल्पयाम्यइमीश ते ॥८ ॥ इति खानीयं।

निरावरयविज्ञाय वासस्ते कल्पयाम्यहं॥ १०॥ इति वखं।

यमाश्रित्य महामाया जगत्संमोहनी सदा। तस्मै ते परमेशय कल्पयाम्युत्तरीयकं॥ ११ । हत्युत्तरीयं। यस्य शक्रिवयेशेदं सम्प्रोतमखिलं जगत्। यन्जसूचाय तस्ै ते यम्ञसूचं प्रकल्पये॥ १२ ।। इति यज्ञोप्रवीतं। स्वभावसुन्दराङ्गाय मानाशतयाञ्रयाय ते। भूषखानि विचिचाखि कल्पयामि सुरार्खित । १३ ॥ इति भूषयानि । २ घ

Digitized by Google

२९t मारदपचरानं।

समस्तदेवदेवेश सर्व्वर्त्धाप्तिकरं परं। ब्रखएडानन्दसम्पूसे यहाख जलमुत्तमं । १४। इति जयं।

गृहाख परमं गन्धं कृपया परमेशवर । १५ ।। इति गन्ध: । तरीयवनसभ्भूतं नानागुखमनोइरं। सुमन्दसौरभं पुष्पं एह्यतामिट्मुत्तमं । १६ । इति पुष्पं। वनस्पतिरसा दिव्यो गन्धाव्यः सुमनोइरः। आश्रेय: सव्वेदेवानां धूपोऽयं प्रतिएद्यतां ।१७॥ इति धूपः। सुप्रकाशो महादीपः सर्व्वतस्तिमिरापड़ः। सवाह्याभ्यन्तरं ज्योतिर्हीपोऽयं प्रतिएद्यतां ॥१८॥ इति दीप:। सत्पाचसिद्धं सुभगं विविधानेकभक्षखं। निवेदयामि देवेश सानुगाय महारा तंत्। १८॥ इति नैवेद्यं। ततो जबं 'समसदेवदेवेश' इत्यादिना। पूजा च पष्वधा प्रोक्ता तासां भेदान् शुखष्व मे। अ्भिगमनमुपादानं योग: स्ाध्याय एव च। दूज्या पञ्चप्रकारार्ज्जा क्रमेय कथयामि ते ॥२०

Digitized by Google

8 राजे रकादशोऽय्याय:। २९९

ततोडभिगमनं नाम देवतास्थानमार्जनं।

उपादानं नाम गन्धपुष्पादिचयनन्तथा। योगो नाम सदेइस्य स्वात्मत्वेनैव भावना । २२। साध्यायो नाम मन्त्रार्थसन्धानपूर्व्वको जपः । सुकस्त्रोषादिपाठस्तु इरिसंकी तंनन्तथा ।। २३।। तच्वादिशास्त्राद्यभ्यासः स्वाध्यायःपरिकीर्त्तितः। इच्या नाम सवदेवस्य पूजनन्तु यथार्थतः ॥ २४॥ इति पञ्तप्रकारार्ज्चा कथिता तव सुव्रते।

इति श्रीनारदपसराने चतुर्थराने पसमप्रभाराचीविधिई श्रमोऽध्यायः।१०।

रवादशोज्ध्यायः।

सोशिव उवाच।

यृह्ोपसर्पसब्जेव तथानगमनं इरे: ॥ १ ॥ भत्निप्रदक्षिसणैव पादयोः शोधनं पुनः। पूजाथे पचपुष्पासां भन्कवोत्तोखनं हरेः॥२॥ करयोः सर्व्वशुद्दीनामियं गुद्विर्विशिष्यने। तव्रामकोर्त्तनकैव गुखानामपि कीर्तनं ॥३।.

Digitized by Google

३०० नारदपचरानं। भक्ता श्रीकृष्णादेवस्य वचसः गुडिरिष्यते।

श्षयोने चयोसैव शुद्धिः सम्यगिशोच्यते। पादोदकस्य निर्म्ात्यमाल्तानामपि घारयां। ५ ॥ उच्यते शिरसः शुद्धिः प्रसतस्य हरे: पुनः। .

विशुद्धिः स्यादनन्तस्य प्रासस्यापि विधीयते। पमं पुष्पाटिकं यञ्च रषा पाद्युगार्पितं ।७। तदेकं पावनं लोके तद्ि सव्वें विशोधयेत्। ललाटे च गदा कार्य्या मूर्धि चायं शरांस्तया ।। ८। नन्दकव्ैव हन्मध्ये शङ्कं चक्रं भुजइये। शङचक्रान्वितो विप्रः शमशने म्रियते यदि॥ ८। प्रयागे या गतिः प्रोक्ता सा गतिस्तस्य गोतम। यानैर्व्वां पादुकाभिव्वा यानं भगवतो महे॥ १० ॥ देवोत्सवेष्वासवी च अप्रणामो मदग्रतः। .

उच्छिष्टे चैव वाऽशौचे भगवद्दन्दनादिकं। ११ । एकहस्तप्रणामश्च तत्पुरस्तात् प्रदच्तियं। पादप्रसारणब्तैव तथा पर्य्यङ्कबन्धनं।१२॥ शयनं भक्षणाम्तापि मिथ्याभाषसमेव थ। उच्चैर्भाषो मिथो वैरं रोदनानि व बिग्रस: । १३। निग्रशनुग्रइश्नैव स्वीषु च करूरभाषरें। कम्बलावरसन्ीव परनिन्दा परस्तुतिः ॥१४॥

Digitized by Google

i

8 राये रवादभोग्यायः । ३०१

अश्लीलभाषसव्दैव अधोवायुविमोक्षयं। शक्तौ गौखोपचारक् अनिवेदितभक्षयं ॥१५। तत्तत्कालभवानाज्य फलादीनामनर्पयं। विनियुत्तावशिष्टस्य प्रदानं व्यन्नमस्य च। १६। स्पष्टीकृत्वासमच्वैव पर्रान्दा परस्तुति:। गुरी मौनं निजस्तोनं देवतानिन्दनन्तथा। अपराधस्तथा विष्णार्द्दाभिंशत् परिकीर्तिताः ॥१७। सालग्रामशिलातोयं न पीत्वा यस्तु मस्तके। प्रचेपरं प्रकुर्व्वीत ब्रह्मड्दा स निगद्यते ॥१८॥ विष्णो: पादोदकं पीतं कोटिजन्माघनाशनं। तदेवाष्टगुसं पापं भूमौ बिन्दुनिपातनात्॥१८॥ धारगमवज।

अकालमृत्युहरं सर्व्वव्याधिविनाशनं। विष्णा: पादोदकं पुएयं शिरसा धारयाम्यहं।। २०॥ हत्यां इन्ति तद्हिजापि तुलसी स्ेयन् तोयं पढे। नैवेद्यं बहु अन्नपानजनितं गुव्वङ्गनासङ्गजं।२१॥

सालग्रा मशिलार्चनस्य महिमा कोऽप्येष लोकोत्तर:।।२२। केशवाग्रे न्ृत्यगीतं य:करोति कलौ नरः। पदे पदेऽशवमेधस्य फलमाप्रोति नित्यशः । २३॥ वाश्िके।

Digitized by Google

३०२

केशवाग्रे वृत्यगीतं न करोति हरेदिने। वह्हिना किं न दग्धोऽसी गतः किं न रसातलं । २४॥ नारदीये। सरखं की तनं विष्णो:कलौ मन्त्रजपादिषु। दानन्तु प्रीतये तस्य नान्यथा गतिरिष्यते। २५।

इति श्ीनारदपवराने म्ानावतसारे चतुथंराने बादभ्रमद्विरेका- दशोष्ध्याय: समाप्रखायं चतुर्थरान:।११।

Digitized by Google

५ रापं ।

प्रथमोग्खाय:।।

मोमहादेव उवाच। श्रथोच्यन्ते पुनर्मन्ता: पृणुष्वैकमना: प्रिये। येषां विज्ञानमाधेख नरो भक्तत्वमाव्रजेत् ॥ १। येषां तन्त्रादिशास्ाखां विचारो नैव डि कचित्। करोम्यशेषतो देवि भत्तिमुत्िप्रदो नहयां । २। उपदेशविधिं वच्े श्कृष्पास्य कलौ यथा। दद्यान्मन्तं गुरुः स्वच्छ: शिष्यं भत्िसमन्चितं ।३। उपोष्यैकदिनं पूववें यद्ा भुक्का इविष्यकं। स्नात्वा त निर्मले तोये पूर्व्वास्यः सुस्थमानसः ॥४॥ शिष्यनोदसुखस्थन्न हरेर्नामस्त षोडश। स आ्व्यैव ततो दद्यान्मान्त्रं पैलोकयमङ्गलं। ५ ॥ ततो गरुः स्वयं देवं सम्पूज्य विधिवशुनेत्। वैष्णावोक्कविधानेन स्थािडिले संस्कृतेऽ्रपि च॥। ई। ततसु दचिया देया शिष्येख गुरवे यथा। सामर्थेन स्वशना त वित्तशव्यविवर्जितः ।७।

1 Digitiz Google

३०४ ५ राये प्रथमोऽध्यायः।

भथोच्यनते महामन्त्रा: कृष्पास्य बालरूपिखः । नाम्न: सडसं शतकं कवचन्त्र सुरेशवरि ॥ ८॥ श्ोद्यष्णाय नमः॥ भष्टाद्भार्यो मारान्तो मनुः सतधनप्रदः। ऋष्यायष्टादशणोकं माररूढखरैः क्रमात्। अङ्गान्यस्य मनोरङ्गदिकपालाखैः समर्चना ॥८ ॥ पाखौ पायसपङ्गमाहितरसं बिश्रन्मुदा दक्षिये। सव्ये शारदचन्द्रमएडलनिंभं हैयज्रवीनं दधत् ॥ १०॥ करे कल्पितपुएडरीकमखवहाम प्रदीपं वहन्। देवो दिव्यदिगम्बरो दिश्सु नः सौख्यं यशोदासुतः॥११॥ दिनशोऽभ्यर्च्य गोविन्दं द्ाभिंशल्क्षमानतः । जन्ना दशांशं जुहुयात् सिताब्ेन प्रयोन्धसा॥१२॥ पद्मस्थं देवमभ्यर्च्य तर्पयेत्तम्मुसाम्बुजे। क्षोरेय कदलीपङ्गैर्दध्रा हैयङ्गवेन च।।१३। सुतार्थी तर्पयेहेवं वत्सराह्लभते सुतं। यद्यदिच्छलि तत्सव्वें तर्पसादेव सिद्धति ॥१४ ॥ तारं हङ्गगवान् ऐेडन्तो नन्दपुचपदं तथा। नन्दान्ते वघुषे इस्तामिमयोऽन्ते दशार्शाक: ॥१५॥

नन्दपुचपदं क्ेडन्तं श्यामलाऊ्पदन्तथा।१६॥

*सिव्राब्ेन पयोऽन्मसेति युक्धतर: पाठः।

Digitized by Google

५ राये प्रचनोडयाय:। ३०५

तथा वालवपु: कृष्णो गोविन्दो दशवर्षक: ।

दक्षिये रत्चषकं वामे सौवर्यवेनकं।१८। करे दधानं देवीभ्यामाल्लिटं चिन्तयेडरिं। जपेह्लचं मनुवरो पायसैरयुतं छुनेत् ॥ १६।

तारादिर्भयवान् डेडन्तो वक्तिसीवह्भलया।२०॥ गिरोऽन्तः षोडभार्ोडयं रक्तिखीवल्लभाह्यः । सर्व्वसाक्षात्यदो मन्त्रो नारदोऽस्य मुनिः स्मृतः ॥२१॥ इन्दोऽनुष्ुब्देवता च दक्मििखीबल्लभो इरिः। एकटग्वेदमुनिटट म्वये रस्याङ्रकर्पमा । २२। तापिन्ज च्विरङ्षगां प्रियतमां स्वर्सप्रभामम्युज- प्रोयडामभुर्जा स्ववाहुलतयाSSस्विष्यन् स चिन्तापमया।

पायाडः भखसूनपीतवसनो नानाविभूषो इरिः ॥२३। ध्यात्वैवं दक्तिखीनावं जप्याल्लक्षमिमं मनुं। श्रयुतं जुड्डयात् पझमैरवसैर्मचुरापुतै: ॥२४॥ अचयेनित्यमग्गेस्तं नारदाबैडिोऽधियैः। वच्चादैरपि धर्मार्थकाममोक्षाप्तये नरः । २५ । लीलादएडधरो गोपीजमसंसल्तदो:पदं। दस्डान्ते वालरूपेति मेवश्यामपद्न्तः ।२६। २

Google 1

३०६ नारदपयरानं।

भगवन् विष्युरित्युक्तो वह्िणायान्तको मनुः। इकोननिंशदन्लोऽस्य मुनिर्नारद ईरित: ।२७। इन्दोडमुद्ुम्देवता व लीलादक्ड इरिर्मत:। मुन्यन्मिकर बाङ्गाब्धिवय रव्नक्रिया मता । २८। सम्मोइयन्रिजकरा मकरखलीखा दस्डेन गोपयुवती: सुरसुन्दरीय।

देव: ग्ियं निइतकंस उरकमो वः ॥२९॥ ध्यात्वैवं प्रजपेल्लचं त्रयुतं सिततसटुलैः । चिमध्वतोर्ध्नेदङ्र दिकपालाख्तैः समर्चयेत्। ३०॥ लीखादएडइरिं यो वे भजते नित्यमादरात्। स पूज्यते सर्व्वलोकेस्तं भजेदिन्दिरा सदा । ३१। पयोदशखरयुतः भार्ङ्गी मोदा स केशवः। तथा मां सयुगस्तार: शिवः सप्ताचरोऽपरः ।३२॥ भाचक्रावैरङ्रयृप्तिर्नारदोऽस्य मुनिः सपृतः। इन्द उष्णिम्देवता च गोबल्भ उदाइतः । ३३॥ ध्येयोऽ्च्युतः स कपिल्लागसमध्यसंस्थो य भाक्कयन् दधि दक्षिमदोष्ति बेणुं। पाशं सर्याष्ट सपचपयोदनील:

मनुं लचं जपेदेतं हुनेत् सप्तसइसकं। गोक्षीरैरङ्रदिकपालमश्ेऽर्प्ें गोगखान्तकं। ३५:।

• Digitized by Google

५ राने प्रथमो:्बाया। ३०७

भट्टो त्तरसइसरं वः पयोभिर्डिनओो हुनेत्। पतक्रमोगखैराब्ो दशार्बेनैव वा बिधिः।३६। स नरो वासुदेवो,हम् केन्तच् भगवत्पदं। श्रीगोविन्दपद तडदादनारखोडयमीरित: ।३७।

एकाचिवेद्भूताखे: समस्तैरपि कक्पयेत् । ३८।।

नीखाभं पीतवखं करनमलससच्दृषेणुं मुरारिं। गोभि: सम्रसवाभिर्तममरपतिप्रोठ इसस्थकुम-

ध्यात्वेवमच्युतं जम्या रविषचं हुनेत्ततः । दुग्धैर्द्ादशसाइसत्रं दिनशेऽमुं समर्जयेत्। ४०। गोछ्ठे प्रतिष्ठितं वापि गेहे वा प्रतिमादिषु।

हाराय्रेऽवनिपीठेऽर्चर्याः पचीन्द्रय तद्ग्रतः। चएडम्र चस्टो प्राम्दोइविधातारी व दक्षिये । ४२ ॥ जयः सविजय: पवाइलग्रबल उत्तरे। छर्द्े हारि त्रियं श्रेष्ठान् हब्येतान् युग्मशेऽपयेत्।४३। पूज्यो वास्तुपुमांस्तन तभ डाःपीठमध्यतः। दारान्तपाश्वयोरर्च्या गद्गा व यमुना नदी। ४४ । कोखेषु विम्नं दुर्गान्त वार्शी वेपेशमर्चयेत्। अर्ययेनास्पुरुषं वेश्मभ्ये समाहितः। ४५।

Google

३०t तारं शार्ङ्गपदं मडन्तं सपर्वन्ध शरासमं। इं फट् नम उन्काऽखमुट्रयाऽग्रे खितो हरे: ।४६॥ पुष्पाचतं थ्िपेहिचु समासीतासने ततः। विधेयमेतत्सर्व्वन स्थापिते तु विभेषतः ॥४७। भात्मार्ज्जनान्तं कत्वाब गुरुपंतिं पुरोत्तवत्। श्रीगुरं परमाद्यांय महासात्सव्वपूणकाम्। ४८।

ततो भगवतबेद्ा विव्रम्ञान् दक्षियेऽचषेत्॥ ४८। पूर्व्ववम् पीठमभ्यर्च्य श्रोगोविन्दमवार्थयेत्। इवित्रवीं सत्यभामाम्म पार्श्वयोरिन्ट्रमग्रतः ॥ ५०। पृष्ठतः सुरभिब्वेद्दा केभरेष्वज्देवताः। अर्च्चा हदादिवर्मानं दिन्लखं कोसमेषु च । ५ १ । कालिन्दी रोहिबी नामजित्याचा: षट्कमनयः। दलेषु पीठकोगेषु व झ्ाखर्थाय किद्िणी। ५२। दामानि यष्टयो वेश्म पुरः श्रीवत्सकौस्तुभौ। अग्रतो वनमालान्त दिख्खवटासु सनोऽ्चयेत् । ५३॥ पाध्चजन्यं गदाच्मतरां वसुदवन्म हेवकीं। वन्दगोपं यशोदान्त समोभोपालगोपिका: । ५४। दन्द्राद्या देवता: सर्व्वा बिश्रकसेनन्तथोत्तरे। कुमुदः कुमुदाक्षय पुण्डरीकोऽय वामनः ।५५॥ शङकर्ष: सर्व्वमेष: सुमुखः सुप्रतिष्ठितः। एककालं द्विकालं वा विक्सालं वेति मोडिकां । ५ ६.।

Digitiz Google

५ राने प्रथमोडभाया। ३०९

श्रीगोविन्दं यञेनित्वं गोभ्वम बवसः प्रहं। दीर्घंजीवी निरातङ्टो धेनुधान्यधमादिमि: ।५७। पु्यमिचर्धनाव्योडन्े प्रयाति परमां गतिं। अर्द्दन्तयुतः शर्ङ्गी पत्री दक्षियकवयुक् । ५८। मां सनायाय नत्वन्तो मूलमन्तोऽषवर्सकः। ऋषिर्व्रव्मास्य गायनी कन्दः कृष्णस्तु देवता। वर्षयुग्मैः समस्तेन प्रोकं स्वादङ्रपण्कं । ५ट।

रश्चितं नमत गोपबालकं ।। ६०॥ ध्यात्वैवं प्रजपेद्ष्ठवचं तावत् सहस्रकं। जुड्ुयाड् ह्ादक्षोत्यसमिद्गि: पायसेम वा । ६१ ॥ प्रासादस्थापितं छष्पममुना नित्वमर्चयेत्। डारपूजादि पीठान्तं कुर्य्यात् पूर्वोक्कमार्मतः ।। ६२। मध्येऽर्चयेडरिं दिश्ु विदिच्वद्गानि व क्रमात्। वासुदेब: सङ्कर्षसः प्रशुन्नयानिरडक: । ई३। इक्सिखी सत्यभामा व लच्छाखा जाम्ववत्यपि।

योऽमुं मनुं जपेशित्वं विधिनाभ्यर्चयन् इरिं। स्व्वसम्घट्सुसम्पूर्णो नित्वं युवं पदं व्रञजेत्। ई५ । तारश्रीमत्रिमारानो श्रीजष्जाय पदं वदेत्।

Digitized by Google

३१० नारदपबरानं। श्रीगोविन्दाय तस्योष श्रीगोपीजन इत्यपि। ईद। बह्लभाय ततख्तिः श्रीःसिद्धगोपालको मनुः। माधवीमएडपासीनो गवडेमातिपालिती । ६७। दिव्यकीडासु निरतौ रामकृष्णी सरन् जपेत्। चक्री वस्वचरयुतः स द्रेकार्यो मनुर्मतः।ईद। रष्पेति झक्षर: कामपूर्वखर्साः स रव तु। स एव चतरबः स्यान् डन्तोऽन्यत्रतरक्षर:। ६ट। रच्यते पन्मवर्सः स्यात् कृष्णाय नम इत्यपि। कृष्णायेति स्सरइन्दमध्ये पन्चाक्षरोऽपर: । ७०। गोपालायाग्तिज्ञायान्त: षडक्षर उदाइतः । रष्णाय वायुबीजाद्यो व्िजायान्तकोऽपरः।७१॥ रष्णाय सरबीजायो वा्िजायान्तकोऽपरः। षडक्वरः प्रागुदित: कृष्णगोविन्दकी पुनः ।७२। श्रीशकक्किमारछष्णाय मार: सप्ताक्षरोऽपर:। कृष्णागोविन्दकी केडन्ती सराजी वसुवईक:। ७३। दधिभक्षय डेवह्िजयाभिरपरोऽट्टकः। सुप्रसन्नात्मने प्रोच्य नम इत्यपरोऽटटकः ।७४। कों म्तों की शामलाङ्गाय नमस्तु स्वादनासकः। मिरोऽन्ी वालवपुषे लच्चायान्यो मनुर्मतः । ७५ । तिरोडन्तो बालवपुष कों रष्णाय सृतो मुषैः। एकादशक्षरो मन्त्र एतेषां मारदो मुनि: । ७ई ।। उतां इन्दसु गायणी देवसु सब्य ईरित:।

Digitized by Google

५ राने प्रचमोऽभाय: ।· ३११

बालो जहाकटीरस्वलकलितरखत्किद्गिखीको मुकुन्दः। दोभ्यीं डैयक्रवीनं दधदतिविमलं पायसं विश्रवन्धो गोगोपोगोपवीतो दवनखविलसल्ास्भूर्षा्ञिरं वः।७८। ध्यात्वैवमेकमेतेषां लक्षं जय्यानामुं ततः। सर्पिःसितोपलोपेतैः पायमैरयुतं हुमेत्।७८। तर्थये स्तावदेतेषां मनूनां हुतसंस्थया। तर्पयं विहितं नित्यमर्चयेत् सुसमाहितः ।८० । वन्ादीश्ान्तमङ्गानि इदादिकव चान्तिकां। अर्थयेत् पुरतो नेवमखं दिश्ु वषिः क्रमात् । ८१। इून्द्रवव्वादिका: पूज्या: सपव्येषा समीरिता। रत्येकमेषां मन्तराखां यजेधी मनजोत्तम: । ८२। करप्रचेया: सर्व्वार्थास्तस्यासौ पूज्यतेडमरैः। सब: फलग्रदं मन्त्रं वब्चेऽन्यं चतुरक्षरं। ८३। सम्पोक्तो मारयुग्मान्तरस्थळष्पपदेन तु। ऋष्याय्यमङ्गषट्कम्म प्रागुत्तं प्रोक्तमस्य त॥८४॥

तच्ाखाखम्बिपओ्ोदरविषवद्संस्थातर आाभिषिक्ः । हेमाभ: खम्रभाभिस्तिरिभुवनमखिलं भासयम् वासदेवः

*- Sमरतनुर्दानमं नय्यमानो मुनीन्दे रित्येतापृश्: पाठ मच्ितस्पनीय।

1 Google

३१२ . नारदयबबरामं। ध्यात्वैवं प्रजपेसचच्तष्कं जुड्यांत्ततः ।

भग्ैरकषिभिरिन्द्रासर्वख्याबैर र्बनोदिता। तर्पयेडि्नशः कष्णं खादुचयधिया जनैः ॥८७॥ मारयोरस् मां साधो रत्भोदपरो ममः । षडङ्रान्यस्य कलवदोवेर्मन्त्रशिखा मनोः ॥८८॥ भारकोद्यानकस्पट्र मशनिख रलसस्वर्सदोखाघिरुढं गोपीभ्यां प्रेशुयमानं विकसितनवबन्धकसिन्दूरभासं। बालं नीलालकान्तं कठितटविख्सत्भुद्रघ राटाघटावं वन्दे शार्टूंलकामाडुशख सितगव्ाकथ्पदीप्तं मुकुन्द ।न/। ध्यात्वैवं पूर्व्क्ृप्तेन जघ्या रत्ोत्यसैनवैः । मधुचययुतैहु त्वाम्यर्चयेत् पूर्व्वव्धरिं।८०।

जुडुयानित्यशोऽष्टोईगतमेकेन मन्त्रयोः ॥६१॥ तस्व मण्डलत: पृथ्वी एृथ्वी मस्वकुलाकुला। स्वाच्छालिपुचपूर्वन्य तदेश्माशु प्रजायते। ८२। य्चैतयोर्नियतमन्यतरं भजेत

श्रीमान् स मन्मध इब प्रमदासु राभ्जी भूया त्तनोविषदि तच्च महाच्युतास्ं ।८३। इति मोनारदमचराने बानामतसारे पसमराने प्रथमोऽध्याय: ।१।

Google

३१३

द्वितीयोग्याय:।।

श्रीमहादेव उवाच । अ्रथोच्यते वश्यविधि: पुरोक-

स्मृत्यैतयोः सर्व्वजगत्प्रियत्वं मनुर्मनुचस्य सदा विधत्ते। १।

नित्यं नित्यक्रियायां रतमथ दिनमध्योक्तक्कृत्या मुकुन्दं। अष्टोपेतं सहस्त्रं दर्शालपिमनुवय्यें जपेद्यः स मन्त्री कुर्य्याद्दश्यान्यवश्यं स्वसुखसुखभुवां मन्त्रवन्मएडलानि। जातिप्रसूनैर्वरगोपवेशं २॥

क्रीडारतं रकश्यारिपुष्पैः । नीलोत्पलैर्गीतरतं पुरोऽव- दृष्टा न्पादीन वशयेत् क्रमेय। ३। सितकुसुमसमे तैस्तएडू लैराज्यसित्रै- दशशतमथ हुत्वा नित्यभः सप्तवारं। कचभुवि च ललाटे भस्म तड्ारयब्ता वशयति युवर्ती स्त्री तत्पतिं सा तदैव ।४ ।।

जघ्ना सहस्रमयमन्यतरेख मन्वोः । २ च

Digitized by Google

३१४ नारदपचरानं।

यस्मै ददाति मनुवित् स जनोऽस्य साक्षात् स्यात् कि्करो न खलु तथ विचारणीयं। ५। राजद्वारे व्यवहारे सभायां घूते वादे चाट्टयुतं पतभ्। जन्ना वाचं प्रमथामीरयेद्यो वर्त्तेतासौ तथ तघोपरिष्टात्। ६। भासीनं सुरमथनं कदम्बमूले गायन्तं मधुरतरं ब्रजाङ्गनाभि:। स्मृत्वासौ मधुमिलितैमयूरकेध्मै- र्हुत्वासी वश्यति मन्त्रवित् चिलोकीं।७। रासमध्यगतमच्चुतं स्मरन् यो जपेह्भशतं दशक्षरं। नित्यशे भटिति मासतो नरो वाञ्छ्वितामतिवहेत् स कन्यकां ॥८।

या विचिन्त्य दिनशः सइसकं। साष्टकं जपति सा हि मएडलात् वाञ्कितं वरमुपैति कन्यका । ८। नृत्यन्तं ब्रजसन्दरीजनकराओोजालिसंग्राहितं ध्यात्वाष्ठादशवर्सकं मनुवरं खचं अपेन्मन्त्रवित्। लाजानामथवा मधुद्रुततर्हुत्वायुतं चूरसके- रुड्ोढं प्रजपेज तावदचिरादाकाङ्ितां कन्यकां ॥१०॥

Digitiz Google

५ राने द्ितीयोऽध्याय:। ३१५ अ्रष्टादशाक्षरेख द्विजतबजैखमध्वकैरयुतं। कुछैस्तिलैव्वा सिततएडलैरभयितं द्विजान् जुडुयात्। जुहुयात् ऊतमानभरैवशयेनृपतीन कुलैः कुरुगटकजैः। विषई सुरसैरपि पाटलजैरितरानपि तद्ददथो वशयेत्।

अभिनवैः कमलैररूखोत्पलैः ११ ॥

समधुरैरपि चम्पकपाटलैः । प्रतिषुनेद्युतं क्रमशोऽचिरा- दशयितुं सुखजादिवराङ्गनाः ॥१२॥

सहस्रमुषिरासवं प्रतिष्ठुनेब्रिशीये बुधः । सगर्व्वितधियं इठात् माटिति वारयोषामसौ करोति निजकिङ्करीं सरशिलीमुखैरहितां॥ १३॥

रपि सर्षपेह्भशतचितयं। निशि जुदतोऽस्य शची दयिता- डप्यवशो वशीभर्वात किन्त्वपरे॥१४ ॥ अ्रखएडबित्वजैः फलसमित्- प्रसवच्छद नैर्मघुद्रु ततरैईवनात्। कमलैः सिताक्षतयुतैश् प्टथक कमलां चिराय वशयेदचिरात् ॥ १५ ॥

Digitized by Google

३१६ नारदपबदानं।

अपहृत्य गोपवनितान्बरजातं हृदये: कदम्वमधिरूढमध्युतं। प्रजपन् महानिशि सहसमानयेत् द्रुतमुव्वशीमपि इठात् दशाइतः ॥१६ ॥ बड़ना किमच कथितेन मन्त्रयो- रनयो: सदङ् न हि परो वशीछवतौ। अपि वृप्तिकर्मसि विदग्धयोषितां

वन्दे कुन्देन्दुगौरं तरुखमरूसपाथोजपचाभनेचं शह्कं चक्रं गदाजे निजभुजपरिघैरायतैरादधानं। दिव्यैर्भूषाङ्गरागैनवनलिनलसन्मालया च प्रदोप्तं दयोतत्पीताम्वराव्ं मुनिभिरभिट्टतं पङ्कजस्थं मुकुन्दं ॥१८। एवं ध्यात्वा पुमांसं स्फुटशदयसरोजासनासीनमादं सान्द्राभभोजचविं वा द्रुतकनकनिभं वा यो जपेदकलक्षं। मन्वोरेकं हि सम्यग्वशमपि च हुनेदर्कसाइसमिष्मैः चीरिद्रु त्ेः पयोभि: समधुषृतसितेनाथ वा पायसेन ॥१६। ततो लोकाध्यचं ध्रुवचतिसदानन्दवपुषं हदा पाथोजाविर्भवतिमिरसंहारमिहिरं। निजैवेन ध्यायन्मनुममलचेता: प्रतिदिनं चिसाइसं जप्येत् प्रयजतु च सायापकविधिना॥ २०॥ विधिं योऽमुं भत्ता भजति नियतं सुस्थिरमति- र्भवासोधिं भीमं विषमविषयग्राइनिकैः । -

Digitized by Google ..

५ राये द्वितीबोऽव्याय:। ३१७

तरङ्रैव तुङ्ररजनिमतिसमाखैः प्रविततं समुत्तीर्य्यानव्यं व्रजति परमं धाम स इरे: । २१॥ मृगांस्तस्य नामानि शृखंस्तदीया: कथाः संसरंस्स्य रूपाखि नित्यं। समसतं तत्पदाभोरईं भतिनस््र: स पूज्यो बुधैर्नित्ययुक्त: स एव । २२ ॥ वच्चे मनुद्दयमथातिरइ्स्यमन्यत् संचेपतो भुवनमोइननामधेयं। ब्र ह्ेन्द्रवामनयनेन्दुभिरादिमोऽन्य- स्त्रत्पूर्व्वको विषह्षीकयुतय डेडन्तः । २३॥ नमोडस्तु सम्मोहननारदो मनि- ऋकन्दस्तु गायचमुदीरितं बुघैः।

स्याह्वता वचमयधुना पडद्गं।। २४।। अ्रक्कीवकलादीघे: सलवैस्तरदाि च कलासमारूढैः । उत्रं पूर्व्ववदासन- विन्यासान्तं समाचरदय तु। २५ । करयोः शाखासु तले विन्यस्य षडङ्गानि चाङ्गलीषु शरान्। मनुपुटितमातृका- वर्षैरविन्यस्याङ्गानि विन्यसे्ज शरान्। २६।

Digitiz Google

३१t नारद पयरानं।

विषहृषीकयुतेशान् डनहन्-

शोषस मोहन सन्दी- पनतापनमादनकादिकान् क्रमशः॥२७॥ पच्चैते सम्प्रोक्ता हांडीं- कींडु सश्रादिकरखाः । सम्मोहनमथ जगतां ध्यायेत् पुरुषोत्तमं समाहितधीः । २८। दिव्यतरूद्यानोद्यद्-

मणिमयभू तलविलस-

विश्व प्रासिप्रोद्यत्- प्रद्योतेन सद्युतेः सुपर्सस्य। आसीनमुन्नतांश

चक्रगदाङ्कुशपाशान् सुमनोबाेक्षचापकम लगदाः। दधतं स्वदोर्भिररणा- यतविशालघूर्षिताक्षियुगललोलं ।। ३१॥ मणिमयकुएडलकिरी-

Digitized by Google

३१९

शोहीप्तं पीतवस्त्रपरिधानं ॥ ३२॥ निजवामोरुनिषमां स्विष्यन्तीं वामइस्तधृतनलिनीं। किद्यद्योनिं कमला- - मोदमदनव्याकुलाङ्गलतां॥ ३३। सुरुचिरभूषसमाल्या- ऽनुलेपनां सुसितवसनपरिवतां। निजसुखकमलव्याप्टत- चटुलायितनयनमधुकरां तरुखीं ।३४ ॥ स्विष्यन्तं वामभुजा- दरडेन इढं धृतेचचापेन।

निर्भरहृदयव्वराचरैकगुरुं ॥३५॥ सुरदितिजभुजगग-

मदमन्मथालसाङ् रभिवीतं दिव्यभूषोह्लसितेः ॥ ३६.। आरान्माभेदतयेत्थं

प्रजपेहिनकरलच् चिमधुरसित्तेय किंशुकम्रसवैः॥३७॥

Digitized by Google

३२० नास्दयबरानं। ----

जुडुयादर्कसइसत्ं विमलै:ः सलिलैख तर्पये त्तावत्। विंशत्यसं प्रोक्मं मन्त्रे दिनशेऽमुमर्चयेङ्गत्तया॥३८॥ पोठावन्दोवच्यान्तरा- जय सिरोसनाभि: पूजावपुं। इरिमावाह्य स्कन्धे तस्यार्षाद्यैः समभ्यर्च्य भूषान्तैः॥३८॥ श्रङ्गानि प्राणांञ्ञ न्यसेत् क्रमतः किरीटमपि शिरसि अवसोख्ष। कुएडले हरिप्रमुखानि प्रहरखानि पासिषु च ॥ ४० ॥ श्रीवत्सकौस्तभौ च स्तमयोमूंरभि गले च वनमाखां। पीतवसनं नितम्बे वामांशे श्रियमपि खवबीजेन॥ 8१ ॥

मङ्गानि विदिशासु दिश्षु शरान्। कोगोष पन्चमं वे पुनरमादिदलेषु शक्रय: पूज्याः ।४२॥

नितान्तमस्फटमसयाद्यपादडय। -

Digitized by Google

५ राये द्वितीयोऽय्याय:। ३२१

लच्मी: सरस्वती च स्वर्णावदातनिभे सरतिप्रीत्यै। कीर्तति: कान्तिश सिते तष्टिः पुष्टिर्मरकतप्रतिमे। ४३।

ससेरानना: सरार्त्ता धृतचामरचारुकरतला एताः ।88। लोकेश वडिरर्च्याः कथितार्च्चा मनुइ्दयोड्रूताः। प्रायः पुरुषोत्तमविधि- 2रयसैरसनोच्यते बहुमरवात्। ४५। मेलोक्यमोइनाये- त्युक्का विभ्रड़ इति सरायेति ततः। धीमह तबो चान्ते विष्णुस्तदनु प्रचोदयान्वायनी । ४६ । जप्यैषा ढ जपादी इरितइली श्रीकरी च अपहरसैः। प्रोक्षयिट शुद्धिविधये-

*एतत्पादमस्फुटं।

• Digitized by Google

---- ---- ३२२ नारदपजरानं।

मन्चोरेकेन शरतं

तोयैईिनभ: प्रातः स तु लभते वाष्क्ितान् पक्षात् कामान् ॥४८। हुत्वाऽयुतं हुतशेषं पाताऽडज्येन तावदतिजप्तेन। भोजयेत् स्वसभिकं रमखीं मनोऽर्पितां स्ववशतां नेतुं ॥४८.॥

विधय: कार्य्ये वश्यकृतास्ताम्यां। मन्वोरनयो: सटृशो न हि जातस्वलोकवश्यकर्मि कश्चित्॥५०। अचैकस्तु जपादा- वथवा ष्ण: सबेलुगीतिर्ध्धेयः। अरसनूपुराङ्गवेभः कन्दर्पो वा प्रसूनचापेषधारी च।। ५१ ॥ यस्वेकतरं मनुमेतयो- र्विमलधीः सदा भजति मन्त्री।

तथा सिद्धिं विप्राणामतितरामेति ॥ ५२॥ इति श्रीनारदपजराये ज्ानावतसारे पसमराने मुानिरूपये द्वितोयोऽध्यायः।२॥

Digitized by Google

३२३

तृतीयोर्भाय:।।

मोमहादेव उवाच। *अथ सत्यसौ दिवृतीयतूर्व्यकाः

जय कृष्ण युगनिरन्तरात्मभूमि-

प्रसि मध्यतो मुदितचेत से ततोऽन्त्या- ऽनुपर तह ङम त्तगुरुमारताचरा:।

दशवर्सकञ्च मनुवर्य्यकसतवसौ ॥ २॥ सलवाधराचलसुतारमाचरै: पुटित: क्रमात् क्रमागतैः समुहरेत्। दूति दन्तसूर्य्यवसुवर्स उद्कृतः

मुखटत्तनन्दयुतनारदो मुनि- स्विह छन्द उक्रममृतो विराउपि। चिजगद्विमोइनसमाहयो हरिः खलु देवतास्य मुनिभि: समीरिता। 8 ।

2अथेत्यादि खोकनयमपरिस्फुटम् ॥

Digitized by Google

३२४ नारद मसरानं।

मनुरसंकैस्त्रिपटीक्त: पृथक्। निजजातिमुङनिगदितं पडड्रकं क्रिययैव तत् खलु जनानुरञ्नं । ५। भथ संविभोष्य तनुयुक्तमनिन्दतः प्ररचय्य पीठमवि चादचर्मया। करयोईशक्षरविधिं कामात् न्यसेत्

2मनुमीदृशं न्यसत सर्व्वतस्तनौ ससरसम्पुटैस्तदनु मातृकाक्षरैः। दशतन्वादि दशर्याकीर्तितं

हजतिस्थितिदशषडङ्गसायकान् न्यसतात्ततोऽन्यदखिखं पुरोक्रवत्। प्रविधाय सकलभुवनैकसाक्षियं

भथ भूधरोदधिपरिष्कृते महो- वतशालगोपरविभालवीथिके। मूखछ परग्रसित सौधसङ्कल

*मनुना जिश्नो न्यसत्विति वर्ष० पु०।

Digitized by Google

५ रात छतीबोऽध्याय: । ३२५

द्विजभूपविट् चरखजन्नां घढै- विविधैन शिस्पिजनवेश्यभिस्तथा।

चगलालयैथ लसिते सहस्मः॥१०॥ विविधापसाश्रितम हाजना कुले

जनमन्दिरै: सुरूचिरै्य मिडते ।। ११ । प्टथुदीर्षिकाविमलपाथसि स्फुर- ड्विक चारविन्दमकरन्दलम्पटैः । कलइं ससारसर थाङ्गनामभि- विहगैर्विघुष्टककुमे:सके पुरे।। १२।। स्मरपाद्पेः सुरभिपुष्पलोलुप-

मसिमएडपे रविसहससमप्रभे।१३॥ मशिदीपितान्तर तनुचिषविस्तृतवितान- शालिनि विलसिते विकस्वरविचिचदामभि: । सुगन्धिगन्धसलिलोक्षितस्थखे प्रमदाशतै- र्मदनालसै: कवरिभारलोखचारचामरैः॥१४॥ अभिसेविते सखलितमञ्जुभाषिभि:

Digitized by Google

३२६ नारदपबरानं।

सुमहानदामृतरससतुतेरध: ।१५। सुरपादपस्य मसिभूतखोह्लसत्- पृथुसिंइव करचरखाम्बुजासने। अरभिचिन्तयेत् सुखनिविष्टमच्युतं नवनीलनीररुइकोमलछविं॥ १६॥

सिपितरत्नपुष्परचितावतंसकं। सुललाटमुर्दच्चित्षुवं मनोभ्नं विपुलायतविलोलचारुलोचनं।१७।

नवबन्धुजीवकुसुमारुखाधरं। स्पितचन्द्रिकोळ््वलितदि भुखं स्फुरत्

ततमहारदामभिरुरस्थलीयकं।

चधिवासधाममनिवर्यंवर्षियः। इति वर्ध० पु० ।

Digitized by Google

५ राजे ततीबोऽध्याय:। ३२७

स्विष्यन्तमार्द्रजघनामुपगूड़माना- मात्मानमायतलसत्करपल्लवाभ्यां। २०। आानन्दोद्रेकनिव्नां मुकुलितनयनेन्दीवरां चायडासां

मज्जन्तं लोलनानामतिमतुलमहानन्दसन्दोइसिन्धौ।। २१॥ स हाभ्यां युवतीभ्यां दिव्यदुकूलानुलेपमनिर्मलाभ्यां।

श्यामारुपललितकोमलाङ्गलताभ्यां।

वामगताभ्यां करोल्लसत्कमलाभ्यां॥२३। पृष्ठगतया कलिन्दसुतया करकमलयुजा सम्परिरव्यमख्नरचा व मदनमवितया।

दिचु बडिः सुरर्षियतिभि: भत्तिभारावनम्रतनुभिः।

Digitized by Google

३२८ नारदपबरानं।

स्तुतिमुखरमुखः सन्ततं संव्यमानं वमललोचनं। जनविषयमर्थचतुष्टयप्रदं चिभुवनजनकं। २५।

ध्यात्वैवं परमं पुमांसमनघात् सम्ररेच्य दीक्षागुरोः। लब्ध्वामं मनुमादरेख शितधीर्लक्षं जपेद्योषितां वार्त्ताकर्यनदर्शनादिरडितो मन्त्री गुरुखामपि। २६। जहुयात्तइशंशं, समर्करातिलक्षौद्रवृतेन पायसेन।

भारम्य विभूतिमथ न्यसेत् कमतः शरान्तमभ्य्ञा। आबेऽन्तरात्मानं विंशत्यर्णोदिते यन्त्रवरे। २८। मध्ये वीर्ज परितो वरुयेशयमेन्द्रदिच्चु संखिख्य। पूव्वें वीजचतुष्कं तदपि च चत्वारिंर्शांङ्गिरक्षरैर्डाधिकैः।

शिष्टैश्व प्रवेशे शिवहरिवद्ाशासियुक्ांज विलिखेत्। वास्ायाश्रीभन्ट्रास्तड झोऽनुपालिता लिखिताः।३०। शेषं पूर्व्वोदितवत् विधाय पीठमधस्तादम्यर्ा। संकल्य मूर्ततिमाषमावाद्याभ्यर्च्य मध्यवीने तत्। ३१। सुखदक्षसव्य एृष्ठगवीजेष्वर्श्नास्तु मतयः क्रमशः। रुकिरायाबाथ घट्सु कोगोष्वद्गानि केसरेषु शरान्। ३२॥

·प्रबौधेग्वेति बर्ष० ।

Digitiz Google -..--

५ राने चतुर्थाऽध्यायः। ३२९

अग्रे केतुं श्यामं पष्टे विग्रमरुसममलरक्रुचं। ३३॥ पार्श्वद्ये निधीशानन्ती तडदभिपूजयेत् क्रमशः।

विद्रुममर कतदूव्वास्वर्णाभान् वहिरथेन्द्रवज्ाद्यान्। यजनविधानमितीरितमावृत्तिसप्तयुतं मुकुन्दस्य ॥ ३५॥

चतुर्थो० भायः।।

श्रीमहादेव उवाच।

योऽमुं जपेन्मन्त्रवरं यतात्मा। सोऽभ्यच्यते दिव्यजनैर्जनानां

सितशर्करोत्तरपयः प्रतिपत्या वितर्पयहि्नमुखे दिनशस्तं। सलिलै:शतं शतमखश्रियमेष स्वविभूत्वदन्ति करोत्युद्विन्दुं । २ । विदलहलैःसुमनसः समनोभिर्घनद्रवमभैः । मनुना Sमुना इवनतोऽयुतसंस्यं चिजगत्श्रेयः स मन्त्रवित् कविराट् स्यात्॥ ३॥ २ ज

Digitized by Google

३३० नारदपढ़रानं।

ध्यानादेवास्य स्यस्विदशतमगटटशो वश्वतां यान्त्यवश्वं . कन्दर्पार्त्ती जपाहौः किमथ न सुखभं मन्त्रतोऽस्यान्तरस्थं। स्पर्श्ामुखूय चित्तं महदिदमपि नैसर्गिकीं शश्वदेनं सेवतेमं चिलक्षं सरसिजनिलयाधीशरीं वापि वाचां। 30

जो भाग्येन दरिद्रतादिभिरसौ दूरं विमुक्तैश्रिरं। सत्युषे: सवितैय मिचनिवहैर्जुष्टोऽखिलाभि: सदा स्म्पाङ्ग: परिपुष्टभूरियशसा जीवेदनेकाः समाः ॥५॥ अखिलमनुषु मन्त्रा वैष्णवा वीर्यवन्तो महिततर फलाव्यास्नेषु गोपालमन्त्राः । प्रबलतर दईषोडशिट्टसम्मोहनाखो

मनुमिममतिह्तद्यं यो भजेद्क्रिनवो जय हुतयजना दैर्ध्यानवन्मन्त्रिमुखः ।

व्रजति स तु पदं तन्नित्यशुड्धं मुरारे: ।७

योगो युन्नीत योगान् समुचितविर्वतिःसपुरोधाऊ्वतिः सन् आत्मन्याधाय चित्तं विषयसमसुखोन्मीलिताचो निविष्ट:

Digitized by Google

५ राजे चतुर्थोउव्याय:। ३३१

वर्खात्मैतत्मधाने कलनलयमये बीजरूपे भ्रुवेश। नीत्वा तत् पुंसि विश्वात्मनि तमपि पराखम्बने कालतत्वे नं वै शक्री चिदामून्यपि नयतु चन्द्रांशके वा निशान्ते

निईन्डे निर्विशेषे निरतिश्यम हानन्दसान्द्रे वसानो नापार्थे कृष्णपूर्वामलसहितपरे शाश्तेऽभ्यासनीयं। सूच्छां संकृष्य बीजोत्तममय शनकैर्नीतनिश्वासचेता: प्रक्षीणापुरायपुरायो निरुपमसुखसंवित्सवरूपः स भूयात्। १०. ॥ मूलाधारे चिकोगे तरुखतरखिभे भाखवरे विश्रमन्तं बालार्कालोकलोलं जरठतरकुरङ्राङकोटिप्रभाभि:। विद्युन्मालासस्रदुतिरुचिर इसदन्धुजीवाभिरामं पैगुरायाक्रान्तविन्दुं जगदुद्यलयावैकडेतुं विचिन्त्य।

तस्योद्के विस्फुरन्तीं स्फुटरुचिरतडित्युञ्न्रभां भास्वरन्त- २१॥

चिन्माचां सूत्तारूपां कलितसकलविश्वां कलानादगम्यां मूलं या सर्व्वधाम्त्रां सारत निरुपमां हुंकृतीदाब्तिरं वः ॥

नीत्वा तां शनकैरधोमुखसइसार्कारयाओोदधे १२ ॥

र्योतत्पूर्णशशाङ्कविम्वमनुतः पोयूषधारासुतिं।

Digitized by Google

३३२ नारदपबरानं। वक्का मन्त्रमयीं निपीय च सुधानिःस्वन्दरूपां विशे- डूयोऽप्यान्मनिकेतनं पुनर्रप व्युत्याय पीत्वा विशेत्। १३॥

वीजोत्यान्दुरितजरापमत्युरोगान्। जित्वाऽसौ सयमिव मूर्त्तिमाननङ्ग: संजीवेज्विरमलिनीलकेशजालः।१४॥

अठिति वदनपझ्माबिःसरत्यस्य बाखी। सपिच सकलमन्त्रास्तसय सिद्यन्ति संचु- व्धपरमघनसौख्ैकास्पदं वर्त्तते सः॥१५ ॥ आाम्यन्मूर्ति मूलचक्रादनङ्गं श्रीभिर्भाभीरत्तपीयूषयुद्गि:। विश्वाकाशं पूरयन्तं विचिन्त्य प्रत्यावेश्यास्तच वश्यायसाध्याः ॥२६॥ नार्य्यो नरा वा नगरी सभा वा प्रवेशितास्तच निषक्रचेतसः। स्यु: किङ्करास्तस्य मटित्यनारतं चिराय तब्रिघ्नधियो न संशयः ॥१७। तरसिदलसनाथे शकगोपारुखे यो

1

Digitized by Google

५ राने चतुर्थोऽथ्यायः। ३३३

हृटयसरसिजेडमुं श्यामलाङ्गं सुवेशं ससुखमुपनिषमं संसमरेदासुदेवं । १८ ।। पादाभोजद्दयेऽङुख्यमलकिशलये स्वावनी सम्खानां सङ्गर्मोदारकान्तौ प्रपदयुजि लसज्जङ्गिकादएडयोय। जान्धोरूर्व्वोःप्रसङ्गे नववसनवरे मेखलादाम्त नाभौ रोमावल्यामुदारोदरभुवि विपुले वक्चसि प्रौढहारे।१८। श्रीवत्सकौस्भावस्फुट कमललसइन्दसड्ाम् बाह्ो मूँले केयूरदीत्ते जगदवनपटोर्दोईये कङ्नाबे। पासिद्दन्द्ाङ्गलिषु मधुरालीनविश्वे च बेसौ करे सत्कुएडलोग्रे स्फुट रुचिरमखौ दीप्तगएडस्थले च

किन्तु इन्दे च शोसे नयननलिनयोरभूंविलासे ललाटे केशे ष्वाखोलव ष्वतिसुरभिमनोन्तप्रसूनोत्यलेव। शोसे विन्यस्तवेखावधरकिशलये दन्तपंत्यां सिप्रितास्य- ज्योत्सतामायादिपुंसःक्रमत दूति शनैः सवं मनः सव्िधत्तां .।२१॥ यावन्मनो विलयमेति इरेरुदारे मन्दस्मिते जपतु तावदनङ्गवीजं। अ्रष्ठादशार्णमथवापि दशार्सकं वा मन्त्रं शनैरथ जपेत्समयेसनिष्ठः ॥ २२॥ आरोप्यारोप्य मनः पदारविन्दादि मन्दहसितान्तं।

Digitized by Google

३३४ नारदयंबरानं।

तब विल्ापयं घीखे वेत् सुखचित्सदात्मको भवति। २३। न्यासजपडोमपूजा

दीपिकाकारमयो द्रावित कमः कृष्णमन्त्रगखकथितानां।। २४। संभयतिमिरछविदुरा- 5शेषाऽकमदीपिका करेष महङ्गि:। ١ करदीपिकेव धार्य्या सलेहमइरनिशं समस्तसुखात्ये। २५। यञ्चकां निजकेलिसाधनमधिष्ठानस्थितोऽपि प्रभु- - ईनं मन्मथश्चुसाऽवनकृते व्याकृत्तलोकोत्तरं। धत्ते दीप्नवेन्दुभानुनयनोपेताङ्कुमायं ध्रुवं वन्दे कायविमर्हनं वधकृतां भक्तिप्रदं यादवं । २०॥ इति श्रीनारदपबराने वानावतसारे पक्षमराने चतुर्थोऽध्यायः । 8।

पच्चमोग्भाय:।

देवदेव जगब्नाथ भक्कानुग्रह्तकारक। यद्यस्ति मयि कारुएयं मयि यद्यस्ति ते दया ॥ १।

Digitized by Google

५ राये पचमोऽध्यायः । ३३५

यद्यत् त्वया प्रगदितं तत् सव्बें मे अ्रुतं प्रभो। गुन्यानुच्जतरं यत्तु यत्ते मनसि काशते। २॥ त्वया न गदितं यत्तु यस्सै कस्मै कदाचन। तन्मां कथय देवेश सइसं नाम चोत्तमं । ३। श्रीराधाया महादेव्या गोप्या भक्रिप्रसाधनं। ब्रह्माए्डकर्मी इर्चो सा कथं गोपीत्वमागता। ४॥ मोमहादेव उवाच। शृणु देवि विचिचार्था कथां पापहरां शुभां। नास्ति जन्मानि कर्माखि तस्या नूनं मडेश्वरि । ५ । यदा हरियरिषासि कुछले कार्य्यगौरवात्। तदा विधातृरूपाखि इरिसाविध्यसाधिनी। ६। तस्या गोपीत्वभावस्य कारखं गदितं पुरा। ददानीं शृणु देवेधि नाम्नाणीव सइसकं । ७ यन्मया कथितं नैव तन्त्रेष्वपि कदापि न। तव सेहात् प्रवच्यामि भक्ना धाय्यें मुमुन्तुभिः ॥८॥ मम प्रासमा विद्या भाव्यते मे त्वइिशं। शणुष्व गिरिजे नित्यं पठस्व च यथामति। ट ।। यस्या: प्रसादात् कष्पस्ु गोलोकेश: परःप्रभुः। अस्या नामसहसस्य ऋषिर्नारद एव च ॥ १० ॥ देवी राधा परा प्रोक्का चतु्वर्गप्रसाधिनी।

श्रीराधा राधिका छष्ाबह्ममा कष्पासंयुता ।। ११।

1 Digitized by Google

३३६ नारदपजरानं।

दन्दावनेशवरी कृष्णप्रिया मदनमोहनी। श्रीमती क्ृष्णकान्ता च कप्पानन्दप्रदायिनी ॥ १२॥ यभस्विनी यशोगम्या यशोदानन्दबलभा। दामोदरप्रिया गोपी गोपानन्दकरी तथा । १३ ॥ कृष्णाङ्रवासिनी इय्या इरिकान्ता इरिप्रिया। प्रधानगोपिका गोपकन्या चैलोकवसुन्दरी। १४ ॥ दन्दावनविहारी च 'विकाशितमुखाम्तुजा। गोकुलानन्दकर्ची च गोकुलानन्ददायिनी ॥ १५॥ गतिप्रदा गीतगम्या गमनागमनप्रिया। विष्णाप्रिया विष्णुकान्ता विष्णोरङ्गनिवासिनी॥ १६ ॥ यशेदानन्दपनी च यशेदानन्दगेहिनी। कामारिकान्ता कामेशी कामलालसविग्रडा। १७॥ जयप्रदा जया जीवा जीवानन्दप्रदायिनी। नन्दनन्दनपत्नी च दषभानुसता शिवा॥ १८ ॥ गखाध्यक्षा गवाध्यक्षा गवां गतिरनुत्तमा। काव्बनाभा हेमगाचा कान्चनाङ्गदधारिखी।१८॥ प्रशोका शोकरहिता विशोका शेकनाशिनी। --.. --- गायची वेदमाता च वेदातीता विदुत्तमा। २०॥ नीतिशास्प्रिया नीतिगतिर्मतिरभीष्टदा। -.-- वेदप्रिया वेदगर्भा वेदमार्गप्रवर्द्िनी॥ २१॥

: विस्फूर्जितेति वर्ष० ॥

Digitiz Google

५ राने पचमोऽध्याय:। ३३७

वेदगम्या वेदपरा विचिचनकनकोळ्वला। तथोव्वलप्रदा नित्या तथैवोळ्वलगाचिका । २२। नन्दम्रिया नन्दसुताराध्याSडनन्दप्रदा गुभा। शुभाङ्गी विमलाङ्गी व विल्वासिन्यपराजिता । २३ ॥ जननी जन्मभून्या च जन्ममत्यजरापडा। गतिर्गतिमतां धाषी धाचानन्दप्रदायिनी॥ २४। जगनाथप्रिया शैलवासिनी हेमसुन्दरी। किशेरी कमला पझ्मा पद्महस्ता पयोददा । २५॥ पयस्विनी पयोदानी पविचा सर्व्वमङ्गला। महाजीवप्रदा कृष्णकान्ता कमलसुन्दरी। २६। विचिचवासिनी चिचवासिनी चित्ररूपिखी। निर्गुखा सुकुलीना च निष्कुलीना निराकुला।। २७। गोकुलान्तरगेश च योगानन्दकरी तथा। बेखुवाद्या बेलुरतिर्बेणुवाद्यपरायण। २८। गोपालस्य प्रिया सौम्यरूपा सोम्यकुलोड्दड्ा। मोहाऽमोड़ा विमोडा च गतिनिष्ठा गतिप्रदा । २८॥ गोव्वासवन्दा ोर्ववाण गोर्व्वाखगससेविता। ललिता च विशोका च विशाखा चिचमालिनी। ३०॥ जितेन्द्रिया शुङसच्वा कुलीना कुलदीपिका। दीपप्रिया दीपदाची विमला विमलोदका ।३१ ॥ कान्तारवासिनी कष्णा छष्णचन्द्रप्रिया मतिः । त्रनुत्तरा दुःखहन्त्री दुःखकर्ची कुलोदद्दा । ३२ । २ भ

Digitized by Google

३३८ नारदपसरानं।

मतिर्लचमोधृंतिर्खच्जा कान्तिः पुष्टिः स्पृतिःक्षमा। श्षीरोदशायिनी देवी देवारिकुलमर्हिनी। ३३ ॥ वैष्णवी च महालत्ती: कुलपूज्या कुलप्रिया। संहर्ची सर्व्वदैत्यानां साविची वेदगामिनी। ३४॥ वेदातीता निराखम्बा निरालम्बगसप्रिया। निरालम्वजने: पूज्या निरालोका निराश्रया॥ ३५। एकाङ्गा सर्व्वगा सेव्या 2ब्रह्मपनी सरस्वती। रासप्रिया रासगम्या रासाधिष्ठातृदेवता। ३६। रसिका रसिकानन्दा स्वयं रासेशवरी परा। रासमएडलमध्यस्था रासमण्डलशेभिता।३७॥ रासमएडलसेव्या च रासक्रीडामनोहरा। पुएडरीका चनिलया पुएाडरीकाचगेहिनी ॥ ३८॥ पुएडरीकाक्षसेव्या च पुाडरीकाक्षबल्लभा। सव्वजीवेश्वरी सर्व्वजीववन्दा परात्यरा॥ ३८। प्रकृतिः शम्भुकान्ता च सदाशिवमनोहरा। स्ुत्पिपासा दया निद्रा धान्तिः श्रान्तिः क्षमाकुला ।४०। बधूरूपा गोपपत्नी भारती सिद्धयोगिनी। सत्यरूपा नित्यरूपा नित्याङ्गी नित्यगेहिनी॥४१ ॥ स्थानदाची तथा धाषी महालक्षी: स्वयंप्रभा। सिन्धुकन्या स्थानदाची द्वारकावासिनी तथा । ४२ ॥

विष्णेग्पनीति सं०।

Digiltiz Google

५ राये पयमोऽाय:। ३३९

बुद्धि: स्थिति: स्थानरूपा सर्व्वकारसकारखा। भक्किप्रिया भक्कगम्या भन्नानन्दप्रदायिनी॥ ४३। भक्नकल्पद्रुमातीता तथातीतगुखा तथा। मनोऽधिष्ठातृदेवी च छष्णप्रेमपरायया॥ ४४ । निरामया सौम्यदानी तथा मदनमोहनी। एकाऽनंश शिवा क्षेमा दुर्गा दुर्गतिनाभिनी। ४५। ईश्वरी सर्व्ववन्दा च गोपनीया शुभङ्करी। पालिनी सर्व्वभू तानां तथा कामाङ्गहारिखी। ४६॥ सद्ो मुक्रिप्रदा देवी वेदसारा परात्यरा। हिमालयसुता सव्वा पार्व्वती गिरिजा सती॥ ४७॥ दक्षकन्या देवमाता मन्दखज्जा इरेसतनुः। न्दाररयप्रिया इन्दा दन्दावनविलासिनी॥ ४८॥ विलासिनी वैष्णवी च ब्रह्मलोकप्रतिष्ठिता। रुकत्रिणी रेवती सत्यभामा ज़ाम्बवती तथा। ४८ । सुलचया मिचविन्दा कालिन्दी जह्ुकन्यका। परिपूर्णा पूर्णतरा तथा हैमवती गति: ॥ ५० ॥ अपूव्वा ब्रह्मरूपा च ब्रह्माएडपरिपालिनी। ब्र ह्माएडभाएडमध्यस्था ब्रह्माएडभाएडरपिखी : ५१ ॥ अएडरूपा ऽएडमध्यस्था तथाएडपरिपालिनी।

महाविष्णुप्रिया कल्परक्षरूपा निरन्तरा। सारभूता खिथ्रिग गौरी गौराङ्गी शशिशेखरा। ५३।

Digitized by Google .

नारदपचरानं। श्ेतचम्पकवर्साभा शशिकोटिसमग्रभा। मालतीमाल्यभूषाष्या माखतीमाल्यधारिखी। ५ू४ ॥ रष्ास्तुता कृष्णकान्ता उन्दावनविलासिनी। तुलस्यधिष्ठावृदेवी संसारार्सवपारदा। ५ू५ । सारदाऽडहारदाभोदा यशोदा गोपनन्दिनी। अतीतगमना गौरी परानुग्रहकारिखी। ५ू६।

माधवी माधवमनोहारिणी श्यामबलमा। ५७। श्रन्धकारभयध्वस्त्ता मङ्गत्या मङ्गलप्रंदा। श्रीगर्भा श्रीप्रदा श्रीशा शरीनिवासाऽच्युतप्रिया।५८॥ श्रीरूपा श्रीहरा शीदा श्रीकामा श्रीखवरुपखी। श्रीदामानन्ददाची च स्रीदामेशवरबल्लभा ।। ५ूट ॥ श्ररीनितम्वा श्रीगसेशा श्रीस्वरूपाश्िरिता स्रतिः । श्रीक्रियारूपिसी श्रीला श्रीकृष्णभजनान्विता। ६ै० ॥ श्रीराधा श्रीमती श्रेष्ठा श्रेष्ठरूपा श्रुतिम्रिया। योगेशा योगमाता च योगातीता युगप्रिया । ६१ ॥ योगप्रिया योगगम्या योगिनीगसवन्दिता। जवाकुसुमसङ्गाश दाड़िमीकुसुमोपमा । ६२। नीलाम्वरधरा धीरा घैर्य्यरूपधरा धृतिः। रत्सिंहासनस्था च रत्नकुएडलभूषिता। ई३ ॥ रत्ालट्वारसंयुक्ता रत्नमाल्यधरा परा। रत्तेन्द्रसारहाराव्या रन्मालाविभूषिता। ६४।।

Digitiz Google

५ राजे पक्चमोऽध्याय: । ३४१

कार्तिको पौर्समासी च समावस्या भयापड़ा। ई५ ॥ गोविन्दराजमडियी गोविन्दगयपूजिता। वैकुरनाथगदिखी वैकुरपरमालया। ६६। वैकुरदेवदेवाच्या तथा वैकुएसन्दरी। मदालसा वेदवती सीता साध्वी पतिव्रता। ६७॥ भन्नपूर्णा सदानन्दरूपा कैवल्यसुन्दरी। कैवल्यदायिनी श्रेष्ठा गोपीनाथमनोहरा॥ ई८॥ गोपीनाथेशवरी चरडी नायिकानयनान्विता। नायिका नायकप्रीता नायकानन्दरूपिखी ।। ईट॥ शेषा शेषवती शेषरूपिसी जगदन्चिका। गोपालपालिका माया जायाऽऽनन्दप्रदा तथा। ७०॥ कुमारी यौवनानन्दा युवती गोपसुन्दरी। गोपमाता जानकी च जनकानन्दकारिणी। ७१ । कैलासवासिनी रक्षा वैराग्यकुलदीपिका। कमखाकान्तगहिसी कमला कमलालया॥ ७२॥ पैलोकामाता जगतामषिष्ठाषी प्रियाडम्बिका। इरकान्ता इररता इरानन्दप्रदायिनी। ७३ ।। हरपन्नी इरप्रीता इरतोषखतत्परा। इरेखरी रामरता रामा रामेखरी रमा॥ ७४॥ शवामला चिनरलेखा च तथा भुवनमोहिनी। सुगोपी गीपर्वानता गोपराज्यप्रदा गुभा । ७५।।

Digitizs Google

३४२ नारदपचरानं।

भङ्गावपूर्ण माहेयी मत्यराजसुता सती। कौमारी नारसिंही च वाराही नवदुर्गिका। ७६॥ चच्चला चन्चलामोदा नारी भुवनसुन्दरी। दक्षयन्हरा दाक्षी दक्षकन्या सुलोचना । ७७॥ रतिरूपा रतिप्रीता रतिश्रेष्ठा रतिप्रदा। रतिर्सच्ताणगेहस्था विरजा भुवनेशवरी॥ ७८ ॥ शङ्गास्पदा हररजाया जामातकुलवन्दिता। वकुखा वक्कुलामोदधारिसी यमुना जया । ७८॥ विजया जयपत्नी च जमला्ज्जुनभञ्जिनी। वक्रेशवरी वक्ररूपा वक्रवीक्षसवीक्षिता॥८०॥ अपराजिता जगन्नाथा जगबायेखरी यतिः। खेचरी खेचरसुता खेचरत्वप्रदायिनी॥ ८१ ॥ 4

विष्णुवक्षःस्थलस्था च विष्णुभावनतत्परा। चन्द्रकोटिसुगात्री च चन्द्राननमनोह्रा। ८२।I सेवा सेव्या शिवा चेमा तथा क्षेमकरी बधूः। यादवेन्द्रबधू: सेव्या शिवभक्ता शिवान्विता। ८३। केवला निष्कला सक्ष्मा महाभीमाऽभयप्रदा। ---. .-.. --- जीमूतरूपा जैमूती जितामिचप्रमोदिनी॥ ८४॥ गोपालवनिता नन्दा कुलजेन्द्रनिवासिनी। जयन्ती यमुनाङ्गी च यमुनातोषकारिसी॥ ८५् ॥ कलिकल्मषभङ्गा च कलिकत्मपनाशिनी। कखिकसमपरूपा च नित्यानन्दकरी कृपा ॥ नूई।

Digitized by Google

५ राने पचमोऽय्याय: । ३४३

कृपावती कुलवती कैलासाचलवासिनी। वामदेवी वामभागा गोविन्दप्रियकारिखी ॥ ८७ । नरेन्द्रकन्या योगेभी योगिनी योगरूपिखी। योगसिद्धा सिद्रूपा सिद्धिच्चेचनिवासिनी ॥ ८८ । वेचाधिष्ठातरूपा च चेषातीता कुलप्रदा। केशवानन्ददाची च केशवानन्ददायिनी ॥ ८ट । केशवा केशवग्रोता केशवी केशवप्रिया। रासक्रीडाकरी रासवासिनी राससुन्दरी।८०। गोकुलान्वितदेशा च गोकुलत्वप्रदायिनी। लवङ्गनाम्नी नारङ्गी नारङ्रकुलमएडना।१॥ एलालव ङ्रकर्पूरमुखवासमुखान्विता। मुख्या मुख्यप्रदा मुस्यरूपा मुख्निवासिनी । ६२॥ नारायणी कृपातीता करुसामयकारियी। कारुगया करुणा कर्ण गोकर्ण नागकर्णिका।। ८३।। सर्पिसी कौलिनी क्षेचवासिनी जगदन्वया। जटिला कुटिला नीला नीखाम्बरधरा गुभा।।८४॥ नीलाम्बरविधाची व नीलकरप्रिया तथा। भगिनी भागिमी भोग्या कष्णभोग्या भगेश्वरी ॥८५ । बलेशरी बलाराध्या कान्ता कान्तनितम्बिनी। नितम्बिनी रूपवती युवती कृष्णापीवरी ॥ ८६। विभावरी वेचवती सक्कटा कुटिलालका। नारायसप्रिया शैला सक्कणीपरिमोहिता।८७।

Digitized by Google :-

३४४ बारद पबरानं।

टृकपातमोडिता प्रातराश्िनी नवनीतिका। नवीना नवनारी च नारङ्रफलशेभिता।३८। दैमी हेममुखी चन्द्रमुखी प्रशिसुभोभना। अर्डचन्द्रधरा चन्द्रबल्लभा रोहिसी तमिः । १६ ।

कारखी सव्वभूतानां कार्य्यानीता विशोरियी । १००॥ विशोरबल्लभा केशकारिका कामकारिका। कामेखरी कामकला कालिन्दीकुलदीपिका ।१०१॥ कलिन्दतनयातीरवासिनी तीरगेहिनी। कादम्वरीपानपरा कुसुमामोदधारिखी ॥ १०२ । कुमुदा कुमुदानन्दा कृष्णेशी कामबल्लभा। तर्कालीवैजयन्ती च निम्बदाहिम्नरूपिखी ॥ १०३॥ विह्लरक्षप्रिया कृष्णाम्बरा विल्लोपमस्तनी। विल्लात्मिका विल्लवपुर्विल्ल एचनिवासिनी ॥ १०४॥ तुलसीतोषिका तैतिखानन्दपरितोषिका। गजमुक्ता महामुक्ता महामुक्िफलप्रदा । १०५ ॥ अ्नङ्मोहिनी शतिरुपा शक्रिस्वरूपिखी। पच्वभत्तिस्वरूपा च शैशवानन्दकारिखी ॥ १० ६। गजेन्द्रगामिनी श्यामलताऽनङ्गखता तथा। योषित्रश्तिस्वरूपा च योषिदानन्दकारिखी॥१०७। प्रेमप्रिया प्रेमरूपा प्रेमानन्दतरङ्गिनी। प्रेमदारा प्रेमदाची प्रेमशक्किमयी तथा॥१०८॥

Digitized by Google

५ राने पयमोऽधायः। ३४५

उष्णप्रेमवती धन्या कृष्णप्रेमतरङ्गिखी। प्रेमभत्निप्रदा प्रेमा प्रेमानन्दतरङ्गियी॥१०६॥

प्रेमार्थदायिनी सर्व्वश्वेता नित्यतरङ्गिखी॥ ११०॥ हावभावान्विता रोद्रा रुद्रानन्दप्रकाशिनो। कपिला शुङ्ला केशपाशसम्बन्धिनी घटी ॥१११ ॥ कुटीरवासिनी धूम्ा धूसकेश जलोदरी। ब्र ह्माएडगोचरा ब्रह्मरूपिखी भवभाविनी ॥ ११२ ॥ संसारनाशिनी शैवा शैवलानन्ददायिनी। शिशिरा हेमरागाव्या मेघरूपाऽतिसुन्दरी ॥ ११३। मनोरमा वेगवती वेगाव्या वेदवादिनी। दयान्विता दयाधारा दयारूपा सुसेविनी ॥ ११४ । किशोरसङ्गसंसर्गा गौरचन्द्रानना कला। कलाधिनाथवदना कलानाथाधिरोहिखी॥ ११५॥ विरागकुशला हेमपिङ्गला हेममएडना। भारडीरतालवनगा कैवर्त्ती पीवरी शुकी ॥११ ६ ॥ शुकदेवगुखातीता शुकदेवम्रिया सखी। विकलोत्कर्षिी कोषा कौषेयाम्बरधारिखी। ११७॥. कौषावरी कोषरूपा जगदुत्पत्तिकारिका। हृष्टिस्थितिकरी संहारिणी संहारकारिखी॥ ११८॥ केशशैवलधाती च चन्द्रगाना सुकोमला। पझ्माङ्गरागसंरागा विन्ध्याट्रिपरिवासिनी ॥ ११८॥ २ ञ

Google

३४६ नारदयबरानं।

विन्ध्यालया श्यामसखी सखी संसाररागिखी। भूता भविष्या भव्या च भव्यगाचा भवातिगा। १२०॥ भवनाशन्तकारिगयाकाशरूपा सुवेशिनी। रतिरङ्गपरित्यागा रतिवेगा रतिम्रदा । १२१।। तेजस्विनी नेजरूपा कैवल्यपथदा गुभा। मुक्रिषेतुमुक्रिहेतलक्किनी लङ््नक्षमा । १२२ । विशालनेचा वैशाली विशालकुलससभवा। विशालगहवासा च विशालवदरी रतिः ॥१२३ ॥ भन्ततीता भत्रिगतिर्भत्किका शिवभक्किदा।

शिरीषकुसमामोदा शिरीषकुसमोळ्वला। शिरोषमृद्दो शैरीषी शिरीषकुसुमाक्ृति: ॥१२५ । वामाङ्गहारिसी विष्णो: शिवभ्किसुखान्विता। विजिता विजितामोदा गगखा गयतोषिता । १२६ । इयास्या हेरम्बसुता गखमाता सुखेखरी। दुःखइन्त्री दुःखहरा सेवितेभ्सितस्व्वदा ॥ १२७॥ सर्व्वन्नत्वविधाची च कुलच्ेपनिवासिनी। लवङ्गा पाराउवसखी सखीमध्यनिवासिनी॥ १२८। ग्राम्या गीता गया गम्या गमनातीतनिर्भरा। सर्व्वाङ्गमुन्दरी गङ्गा गङ्गाजलमयी तथा। १२८। गङ्गेरिता पूतगाचा पविचकुलदीपिका। पविचगुरशीलाव्या पवित्रानन्ददायिनी॥ १३०॥

Digitized by Google

५ राने पतमोऽखाय:। ३४७

पविषगुखसीमाव्या पविचकुबदीपनी। कम्पमाना कंसइरा विनध्याचलनिवासिनी ॥१३१॥ गोवर्डनेशवरी गोवर्बनहास्या इयाकृतिः। मीनावतारा मीनेभी गगसोभी इया गजी । १३२ ॥ इरिसी हारिणी हरधारिखो कनकाकृति:। विद्युत्यभा विप्रमाता गोपमाता गयेशवरी। १३३॥ गवेश्वरी गवेभी च गवीभी गवि वासिनी। गतिज्ञा गीतकुशखा दनजेन्द्रनिवारिणी॥१३४ ।। निव्वासधानी नैरव्वाखी हेतुयुक्कता गयोत्तरा। पर्व्वताधिनिवासा च निवासकुशला तथा ।१३५॥ संन्यासधर्मकुशला संन्यासेभी भरमुखी। परज्न्द्रमुखी श्यामहारा क्षेचनिवासिनी। १३६ ॥ वसन्तरागसंरागा वसन्तवसनाछ्कति: । चर्तभुआा पड्भुजा च डिभुजा गौरविग्रहा। १३७। सहसास्या विहास्या च मुद्रास्या मुददायिनी। प्राखप्रिया प्रासरूपा प्रासरूपिरायपाता। १३८। रष्णप्रीता रष्परता कम्पतोषसतत्परा। कष्णप्रेमरता कष्पभत्ता भक्नफलप्रदा ॥१३८॥ कष्या प्रेमा प्रेमभक्ता हरिभत्िप्रदायिनी। चैतन्यरूपा पैतन्यप्रिया चैतन्यरूपिखी॥ १४० ॥ उग्ररूपा शिवक्रोडा रष्णकोडा जलोदरी। महोदरी महादुर्गकान्तारसुस्थवासिनी॥ १४१ ॥

Digitized by Google

३४t नारदपबरानं।

रन्द्रावली चन्द्रकेशी चन्द्रप्रेमतरङ्रगियी। समुद्रमथमोड्गूता समुद्रजलवासिनी ॥ १४२ । समुद्रामतरूपा च समुद्रजलवासिका। केशपाशरता निद्रा चुधा प्रेमतरङ्गिका ॥ १४३ ।

नागरा नागरीरागा नागरानन्दकारिखी॥ १४४। नागराखिङ्गनपरा नागराङ्गनमङ्गला। उच्चनीचा हैमवतीप्रिया कृष्णातरम्रदा । १४५ । प्रेमालिङ्नसिड्ाङ्की सिद्धसाध्यविलासिका। मक्लामोदजननी मेखलामोदधारिखी॥ १४६॥

जम्वालमालिका हष्णप्राखा प्रासविमोचना॥ १४७। सत्यप्रदा सत्यवती सेवकानन्ददायिका। जगद्योनिर्जगद्दीजा विचिचमखिभूषखा॥ १४८॥ राधारमसकान्ता च राध्या राधनरूपिखी। कैलासवासिनी कृष्णप्रायसर्व्वस्वदायिनी ॥ १४८॥ कृष्णावतारनिरता रष्णभक्कफलार्थिनी। याचकायाचकानन्दकारिसी याचकोळ्वन्ता । १५० ॥

है है-तालधरा थै वैशब्दशक्रिप्रकाशिनी॥ १५१। हेडे-शब्दसवरूपा व हीडी-वाकबविशारदा। जगदानन्दकर्षी च सान्द्रानन्दविशारदा। १५२॥

Digitized by Google

५ राने पचमोऽय्याय:। ३४९ -

पणिडिता पसिडतगुखा पस्डितानन्दकारिखी। परिपालनकर्ी च तथा स्थितिविनोदिनी ॥ १५३॥ तथा संहारशब्दाव्ता विइज्जनमनोहरा। विदुषां प्रोतिजननी विद्त्पेमविवर्दिनी ॥ १५४॥ नादेशी नादरूपा च नादबिन्दुविधारिखी। शून्यस्थानस्थिता शून्यरूपपाद्पवासिनी ॥ १५५ ॥ कार्शतिकव्रतकर्मी च वसनाहारिखी तथा। जलाशया जलतला शिलातलनिवासिनी ॥ १५६॥ चुद्रकीटाङ्गसंसर्गा सक्रदोषविनाशिनी। कोटिकन्दर्पलावस्या कन्दर्पकोटिसुन्दरी । १५७। कन्दर्पकोटिजननी कामवीजप्रदायिनी। कामशासत्रविनोदा व कामशस्त्रप्रकाशिनी । १५८। कामप्रकाशिका कामिन्यसिमाय्यट्टसिडिदा। यामिनी यामिनीनाथवद्मा यामिनीखरी॥१५८॥ यागयोगहरा भुक्तिमुत्तिदाची हिरययदा। कपालमालिनी देवी धामरूपिरयपूर्व्वदा । १६० ॥ कृपान्विता गुखा गौराया गुखातीतफलप्रदा। कुष्माएडभूतवेताखनाशिनी शरदाऽन्विता । १६१ । शीतखा रवला देला लीला लावरयमङ्गला। विद्यार्थिनी विद्यमाना विद्या विद्यासवरूपिखी । १६२ । आान्यीक्षिकी शास्वरूपा शास्त्रसिद्धान्तकारिखी। नागेन्द्रा नागमाता च क्रीडाकौतुकरूपिखी । १६३ ।

Digitized by Google

३५० नारदयदरानं।

इरिभावनशीला व इरितोषखतत्परा। इरिप्राखा इरप्राखा शिवप्राया शिवान्विता । १६४ । नरकार्यवसंइन्त्री नरकार्यवनाशिनी। नरेशवरी नरातीता नरसेव्या नराऊ़ना। १६५।

यशोदानन्दना रम्या यशेदानन्दनेखवरी। १६६। यशोदानन्दना क्रीड़ा यशेदाकोड़वासिनी। यशोदानन्दनप्राया यशोदानन्दनार्थदा॥ १६७। वत्सखा कोशला काला करुणार्एवरूपिणी। स्वर्गल च्ीर्भूमिलच्मीर्द्रोंपदो पाएडवप्रिया॥ १ ६८॥ तथार्जुनसखी भौमी भेमी भीमकुलोद्दह्ा। भुवना मोहना क्षीखा पानासकतरा तथा। १ ६६ । पानार्थिनी पानपाचा पानपानन्ददायिनी। दुग्धमन्यनकर्माब्ा दधिमन्धनतत्परा॥१७०॥ दधिभासडार्थिनी कृष्णक्रोधिनी नन्दनाङ्गना। घृतलिप्ता तक्रयुक्ता यमुनापारकौतका।। १७१॥ विचिचकथका कष्णडास्यभाषयतत्परा। गोपाङ्गनावेष्टिता च कष्पसङ्गार्थिनी तथा ॥१७२ ॥ रासासक्ता रासरतिरासवासक्तवासना। इरिद्रा इरिता हारीएयानन्दार्पितचेतना॥१७३। निस्ैतन्या व निश्ेता तथा दाकइरिट्रिका। सुबलस्य खसा कष्ाभार्य्या भाषातिवेगिनी ॥१७४॥

• Digitized by Google

५ राजे पचमोऽध्याय: । ३५१

श्रीदामस्य सखी दाम दामिनी दामधारिखी। कैलासिनी केशिनी च इरिदम्बरधारिखी ॥१७५॥ इरिसान्तिध्यदाची व हरिकौतुकमङ्गला। इरिप्रदा इरिद्वारा यमुनाजलवासिनी ॥१७६ ॥ जैनप्रदा जितार्थी च चतुरा चातुरी तमी। तमिस्त्राऽडतपरूपा च रौद्ररूपा यशोऽर्थिनी॥१७७॥ रष्णार्थिनी कृष्णकला कृष्णानन्दविधायिनी। कृष्णार्थवासना छष्णरागिसी भवभाविनी॥ १७८॥

श्रीऊष्परहिता दीना तथा विरडिी इर: ॥१७८॥ मंथुरा मथुराराजगे इभावनभावना। श्रीछ्ृष्णभावनामोदा तथोन्मादविधायिनी॥१८०॥ कृष्णार्थव्याकुला कृष्णसारचर्मधरा शुभा। अलकेश्वर पूज्या च कुवेरेश्ररबल्भा। १८१॥ धनधान्यविधाची च जाया काया इया इयी। प्रयावा प्रसवेशी च प्रगावार्थस्वरूपिणी ॥ १८२ ॥

राचसीनाशिनी भूतप्रेतप्रायविनाशिनी॥ १८३॥ सकलेमितदानी च शची साध्वी अरुन्धती। पतिव्रता पतिप्राया पतिवाक्यविनोदिनी॥ अ शेषसाधनी कल्पवासिनी कल्परूपिणी॥ १८४ ।। इति शीनारदमवराने मानामतसारे पस्मरात्रे श्ीराधिकानामसइसं

Digtized Google

३५२

षछो्भाय:।।

बीमहादेव उवाच। इत्येतत् कथितं देवि राधानामसइसत्रकं। यः पठेत् पाठयेद्वापि तस्य तुष्यति माधवः ॥१। किन्तस्य यमुनाभिर्व्वा नदीभि: सर्व्वतः प्रिये। कुरुचेचादितीर्थेय यस्य तुष्टी जनाईन: ॥२॥ स्नोचस्यास्य प्रसादेन किं न सिद्यति भूतले। ब्राह्मखो ब्रह्मवर्च्चस्वो क्षचरियो जगतीपतिः ।३॥ वैश्यो निधिपतिर्भूयात् शूद्रो मुच्येत जन्मतः ।

सद्ो मुच्ेत देवेशि सत्यं सत्यं न संशयः। राधानामसहसस्य समानं नास्ति भूतले ॥ ५ । सवर्गे वाप्यथ पाताले गिरी वा जलतोऽपि वा। नातःपरं शुभं स्तोचं तीथे नातःपरं परं ॥ ई।। एकादश्यां भुचिर्भूत्वा यः पठेत् सुसमाहितः । तस्य सर्व्वार्थसिद्धि: स्याक्कृणुयाद्दा सुशोभने।७। द्वादश्यां पौर्णमास्यां वा तुलसीसन्निधी शिवे। यः पठेत् शृणुयाद्वापि तस्य तत्तत् फलं शृणु ॥८।। अश्वमेवं राजसयं वाईस्पत्यं तथा चिकं। श्तिराचं वाजपेयमग्तिष्टोमं तथा भुभं ॥ ८ ।

Digitized by Google

५ राने वढोऽबाब:। ३५३

कृत्वा यत् फलमाम्नोति खत्वा तत्कबमाम्रयात्। कार्तिके चाष्टमीं प्राप्य पठेडा शृणुयाद्पि । १०। सइसयुगकल्पान्तं वैक्युएवसतिं लभेत्। ततश्च ब्रह्मभवने शिवस्य भवने पुनः ॥११ ॥ सुराधिनाथभवने पुनर्याति सलोकतां। गङ्गातीरं समासाद्य यः पठेत् शृणुयादृपि।१२॥ विष्णो: सारूप्यमायाति सत्यं सत्यं सुरेश्वरि। मम वकगिरेर्जता पार्व्वतीवदनाश्रिता। १३॥ राधानामसहस्त्रारया नदी पैलोकापावनी। पव्यते हि मया नित्यं भत्तया शक्ा यथोचितं ॥ १४ । मम प्राससमं ह्येतत् तव प्रीत्या प्रकाशितं। नाभक्राय प्रदातव्यं पाषडाय कदाचन । नास्तिकायाविरागाय रागयुक्राय सुन्दरि ॥ १५ ॥ तथा देयं महास्तोषं इरिभक्ाय शङ्करि। वैष्णवेषु यथा्शाक्ति दाचे पुरायार्थशालिने।१६। राधा नाम सुधावारि मम वक्रसुधाम्बुधेः। उद्ृताऽसी त्वया यत्नात् यतः एवं वैष्णावाग्रखी: ॥१७॥ विशुद्धसत्त्वाय यथार्थवादिने द्विजस्य सेवानिरताय मन्त्रिषे। दापे यथाशकि सुभक्तमानसे राधापद्ध्यानपराय शोभने।१८॥ इरिपादाजमधुपमनोभूताय मानसे। २ट

1 Digitized by Google

३५४ नारद पबरानं।

राधापाट्सुधास्वादशालिने वैष्यवाय च॥ १८ ॥ दद्यात् स्तोनं महापुस्यं हरिभततिप्रसाधनं। जन्मान्तरं न तस्वास्ति राधाकृष्णपदार्थिनः । २०॥ मम प्राखा वैष्णवा कि तेषां रक्षार्थमेव हि। शूखं मया धार्य्यते हि नान्यथा मैचकारयं। २१ ॥ इरिभत्िद्विषामये भूलं संधार्य्यते मया। पृणु देवि यथायें मे गदितं त्वयि सुव्रते।। २२ ॥ भक्कापि मे प्रियासि त्वमदः खेह्ात् प्रकाशितं। कदापि नोच्यने देवि मया नामसहस्रकं। २३॥ किं परं त्वां प्रवश्यामि प्राखतुत्यं मम प्रिये। स्तोचं मन्त्रं राधिकाया यन्त्रं कवचमेव हि। २४॥ इति शीनारदपपराने जानावतसारे पसमराने वढोडध्यायः।६।

सप्तमोग्ायः।।

कैलासवासिन् भगवन् भक्रानुग्रहकारक। राधिकाकवचं पुरयं कथयस्व मम प्रभो ॥ १॥ यद्यस्ति करुणा नाय चाडि मां दुःखतो भयात्। त्वमेव शरयां नाथ शूलपाखे पिनाकघृक। २।

Digitized by Google

५ राने सप्मोड्ध्याया । ३५५

श्ीमहादेव उवाच। शृणुष्व गिरिजे तुभ्यं कवचं पूर्व्वसूचितं। सर्व्वरक्षाकरं पुसयं सर्व्वइत्याहरं परं। ३। इरिभत्िप्रदं साचात् भक्किमुत्तिप्रसाधनं। चैलोक्वाकर्षएं देवि इरिसान्िध्यकारकं। ४ ॥ सर्व्वच जयदं देवि सर्व्वशनुभयावहं। सव्वेषाचचेव भूतानां मनोद्ृत्तिकरं परं ॥५॥ चतुर्डामुत्तिजनकं सदानन्दकरं परं। राजसूयाशसेधानां यज्ञानां फलदायकं । ६। दूदं कवचमच्नात्वा राधामन्त्रष्य यो जपेत्। स नाप्रोति फलन्तस्य विभ्रस्तस्य पदे पढे।। ७ । ऋषिरस्य महादेवोऽनुष्टप्ळन्दय कीर्तितः । राधाऽस देवता प्रोक्का रां-वीजं कीलकं स्ुतं ॥८।। धर्मार्थकाममोक्षेषु विनियोग: प्रकर्त्तितः । श्रीराधा मे शिर: पातु लखाटं राधिका तथा॥८॥ श्रीमती नेचयुगलं कर्णो गोपेन्द्रनन्दिनी। इरिप्रिया नासिकान्त भूयुगं शशिशेभना।१०। ओछठं पातु रपा देवी अधरं गोपिका तथा। टषभानुसुता दन्तान् चिबुकं गोपनन्दिनी। ११ ॥ चन्द्रावली पातु गएडं जिङ्वां कृष्णप्रिया तथा। करएं पाढु इरिप्राखा हृदयं विजया तथा । १२.॥ बाहट दो चन्द्रवदना उदरं सुबलखसा।

Digitized by Google

३५६ नारदमबरापं।

कोटियोगान्विता पाढु पादौ सौभद्रिका तथा ॥१३। नखान् चन्द्रमुखी पाढ गुलफी गोपालबल्लमा। नखान् विधुमुखी देवी गोपी पादतलं तथा॥१४ । गुभप्रदा पाढ पृष्ठ वची श्रीकान्तबल्लभा। जानुदेशं जया पाल हरिखी पातु सर्तः ॥१५ ॥ वाकबं बाखो सदा पातु धनागारं धनेश्वरी। पूर्व्वान्दिशं कृष्णरता कृष्णम्राखा व पशचिमां ।१६। उत्तरां इरिता पातु दक्षिखां उषभानुजा। चन्द्रावली नैशमेव दिवा व्हेडितमेखखा ॥ १७॥ सौभाग्यदा मध्यदिने सायाड कामरुपिखी। रौद्री प्रातः पातु मां हि गोपिनी रजनीक्षये ॥१८। हेतुदा सङ्वे पालु केतमाला दिवाईके। शेषाऽपराइसमये पमिता सर्व्वसन्धिषु॥ १८। योगिनी भोगसमये रतौ रतिप्रदा सदा। कामेशी कौतुके नित्यं योगे रत्नावली मम। २०॥ सर्व्वदा सर्व्वकार्य्येष राधिका कृष्णमानसा। इ्त्येतत् कथितं देवि कवचं परमाङ्गुतं। २१। सर्व्वरक्षाकरं नाम महारचाकरं परं। प्रातर्मध्याहसमये सायाड्टे प्रपठेद्यदि। २२।। सर्वार्थसिद्धिस्तस्य ख्थात् यज्रनानसि वर्त्तते। राजडारे सभायाण्य संग्रामे अमसङ्क्टे ।२३ । प्राखार्थनाशसमये यः पठेत् भ्रयतो नरः।

Digitized by Google

५ राये चटमोऽ्खाय:। ३५७

तस्य सिड्धिर्भंवेहेवि न भयं विद्यते कचित्। २५। आराधिता राधिका च तेन सत्यं न संशयः। गङ्गास्तानात् इरनामग्रहखाद्यत् फलं लभेत्।। २६। तत् फलं तस्य भवति यः पठे त् प्रयतः शुचि:। इरिद्रारो चना चन्द्रमस्डितं इरिचन्दनं ।२७।। कृत्वा लिखित्वा भूच्ज च धारयेत् मस्तके भुजे। करे वा देवदेवेशि स हरिर्नान संभय: ॥२८॥ कवचस्य प्रसादेन ब्रह्मा सष्टं स्थितिं इरिः। संहारचचाहं नियतं करोमि कुकते तथा । २६। वैष्णवाय विशुदाय विरागगुरशालिने। दद्यात् कवचमव्यग्रमन्यथा नाभमाम्रुयात्। ३०। इत श्ीनारदपसराने मानामतसारे पसमराने सव्वरव्ावरं राधानवचं समापं सप्मोडय्याय:।·।

घटमो्भाय:।।

भोनारद उवाच।

महादेव महादेव देवदेव जगत्पते। मन्त्रार्थ कृष्समन्त्रानां गूढं राधामनुं ग्रभो। वलुमईसि देवेभ भन्नं मां भशिसए्डघृक्।॥ १ ।

Digitized by Google

नारदपढरानं।

श्रीम हादेव उवाच। कष्णामन्त्रार्थमेवाशु वच्यामि शृणु नारद। ककारात् सृष्टिरूपोऽसौ लकारात् स्थितिरेव च।। २। संहारात् ई भवेन्नित्यं निर्वासाद्दिन्दुरेव च। ककाराङ्गीतिमापन्ना यमदूता भवन्ति हि ॥ ३। ऋकारात् पातकानि स्युः पलायनपराखि च। षकारोच्चारखात् सव्वे भूता राचसपन्रगाः ॥४। विद्र्वन्ति भयार्त्ता वे सकाराद्रोगराशयः। अ्रकारात् सर्व्वतः शान्तिरेष कल्पद्रुमो मनुः ॥५॥ ककारो मुखचन्द्रोऽस्य ऋकारो नेचमएडलं। षकारो बाहुयुगलं सकारः पादमेव च । ई । अरकार: सर्व्वगानासि शृणुष्व द्विजसत्तम। पुनरन्यत् प्रवच्यामि पृणुष्व द्विजसत्तम ।७। ककाराडुह्मरूपत्वात् सष्टिकर्त्ता जनार्हनः। ऋकारात सृष्टिकर्त्ताऽसी वेद्वेद्यो हरि: स्यं । ८॥ षकारात् शिवरूपत्वात् हृष्टिस्थित्यन्तकारकः । सकारात् शेतरूप त्वात् निर्व्वाणफलदायक: ॥ ८॥ जगद्ीजसर्व्वमायाविसर्गः परिकीर्ततितः । कृष्णानामार्थ एवोक्त: परं शृणु महामते ॥ १० ॥ मा लच्ी: प्रोच्यते वेदे धवस्तस्याः पतिईरिः। अतो माधवनामाऽसौ प्रोच्यते पुरुषोत्तम: । ११ ॥ मा शोभा तेजसो मूर्तिर्निराकारस्य तेजसः ।

Digitized by Google j

५ राजे चटमोध्याय:। ३५९

धवस्तस्य इरि: साक्षान्माधवोऽसौ प्रकीर्त्तितः । १२।। विष्पुर्विभवनत्वाञ्च व्यापकत्वाच्च नारद। भावनत्वाच्न वर्खानां विष्णुरेव ततः स्मृतः ॥१३॥ काशो दीप्िमतो यस्मात् प्रकाश: सव्वंजनमनां। प्रभु: प्रभवनत्वाञ्च ततः काशः प्रभु: स्मृतः ॥१४॥ चैतन्यभूतो जीवानां यतसैतन्यवर्ज्जिताः। जडीभूता भवन्तीष चैतन्यस्तु ततः सृतः ॥१५॥ सेवते एष वा भूत्वा यस्मिन् कृष्णभरीरतः। अतः केशवनामाऽसौ सेव्यते पुरुषः पर: ॥१६॥ दृषीकाखामिन्द्रियाखामीभः संप्रोच्यते यतः। अतो नारद लोडकेस्मिन् दृषीकेश इति स्ृतः ॥१७॥ जनानइयते यस्सात् प्रखये महति द्विज। अतः स प्रोच्यते वेदे जनाईन इति प्रभुः ॥१८॥ नारा जखमिति प्रोक्ता अ्रयनं तस्य ता यतः। अतो नारायखो नाम गीयते पुरुषोत्तम: ॥१८। नारं नरसमूहे च अ्यनं ते यतः प्रभो। भयनं स साश्षिभूतो यतो नाराययः परः ॥२०॥ गां पृथ्वीं स्वर्गमेवाथ वाचं वा पशवोऽपिवा। तेजसो वा पालकोऽसौ गोपालस्तु ततः स्मृतः॥२१॥ बालकत्वाच्च बालोऽसी कृष्णवर्णगतो यतः। बालऊष्ण इति प्रोक्रो यतोऽसौ पुरुषत्तम: ॥ २२ ॥ वाशब्दबोधे वायुञ लादान-ग्रहसेन च।

Digitized by Google L-

३६० बारदयबरामं।

ककारो ब्रह्मणो रूपमतो बालक उच्यते ।२३। कर्त्ता इर्त्ता पाखयिता दाता भोत्ा कृपामयः। नाथोऽयं जगतां यम्मात् जगव्नायस्ततः सतः ॥२४॥ इरिईरसशोलत्वात् पापानां दुःखयोनिनां। नरसिंहवपुर्यस्मादतो ब्रह्मन् इरिः सृतः ॥ २५। न च्यवन्ति यतो भक्का मइति प्रखये सति। भतोऽचतः स विशवात्मा गीयते पुरुषोत्तमः ।२६। चयुतिहोनो डव्ययो यस्माद्थवाच्युत इष्यते। जंगतामादिभू तञ् मध्ययान्तथ यः सृतः।२७। अ्तो वेदे पुराये व अनादि: परिकीर्तितः । गवामिन्द्र: स्ृतो यम्माड्दाचामिन्द्रस्ततःपरं।२८। भतो गोविन्द इति च कीस्थते वेदवादिभि: । दूति नामरइस्यं ते गदिनं परमाडगतं । २६। नाख्यन्तं नामतस्तस्य याथाथ्यें सुनिपुङ्रव। यदि पटथिव्या घूस्यादेर्गवनाकरखक्षम:।३०॥ भविष्यति तथापीशो ना्खां नैव तु शकते। जन्मान्तरसइलेष नैव नैव इिंजत्तम । २१। इति शोनारदपवराने वानामतसारे पसमराने मबनामरइसयं

Digitized by Google

३६१

नवमोग्चाय:।।

नारद उवाच।

अधुना श्रोतमिछामि रहस्यं परमाड्डुतं। ये ये मन्त्राथ्च श्र्रीमत्या राधिकाया: सुगोपिताः । तन्मे ब्रूहि महादेव यद्यनुग्राह्यतां मयि॥ १ ॥ महादेव उवाच। शृए नारद वश्यामि पार्व्वत्य यत् प्रकाशितं। नैव तखवां प्रवत्यामि शृणुष्व गदतो मम । २॥ वह्गिवीजं क्रोशयुत्नं तथा विन्दुविभूषितं। एतद्दीजं मुनिश्रेष्ठ वीजं पैलोकवपूजितं ॥ ३॥ एकाक्षरोऽयं विप्रेन्द्र मनुः सर्व्वफलप्रद्ः। पुरथ्चरसक्तन्मची जपेल्लचडयं सुधीः॥४॥ भथान्यं मन्त्रराजन्तु शृणु कल्यद्रुमं महत्। निजवीजं ततो माया कामवीजमतः परं॥५॥ राधायै वह्हिजायान्तो मन्त्रोऽयं कल्पपाटपः। प्रातःऊत्यादिकं सव्वें पूर्व्ववत् परिकल्पयेत् ॥ ६। यागस्थानं ततो गत्वा स्थानासनपरिग्रहं। भूतुद्याटिकं कृत्वा प्राणायामन्तु मूलतः ।७। ऋषिरस्य महादेवो गायची छन्द एव च। देवता राधिका प्रोक्ता सर्व्वशास्त्रेषु गोपिता ॥८ ॥ २ ठ

Digitized by Google

३६२ नारदपबरानं।

एवं ऋष्यादिकं छत्वा रां-वीजेनाङ्गकल्पना। ततो ध्यायेत् परां देवीं काञ्चनाभां वरप्रदां।८। किशोरीं हष्णसहितां नीलाम्बरधरां गुभां। दक्षिये धृततान्बूलां पाखौ वामे समुनकं॥१०॥ धारयन्तीं स्वसंभूषां सदा कृष्णानुरागिखीं। कष्सास्यनयनासक्ां हारनूपुरभूषितां ॥११।। एवं ध्यात्वा मानसैस्तामुपचारै: समर्चयेत्। सतो ध्यात्वा पुनर्देवीं संस्थाप्य खपुरःस्थले ॥ १२। प्रासप्रतिष्ठामन्लेस प्राखान् प्राशेषु योजयेत्। ततः पाद्यादिकं दत्वा मूलमन्त्रेख मन्त्रवित्। १३ । यथाविधि धूपदीपनैवेद्यैः परिपूजयेत्। पुष्पाञ्जलिं पष्मधा च दत्वा मन्त्रेण वैष्यवः । १४ । शुकपुष्पैः सदा पूज्या तुलसीपचसंयुता। करवीरं तथा पदमं वकं काव्चनमेव च॥ १५॥ शुमैरत्नैस्तथा यूज्या अन्यथा न समाचरेत्। वैष्णवे सङ्गतिः कार्य्या वैष्णवे च सदा रतिः ॥१६। जन्माष्टमीं समासाव रोहिखीसंयुता यदि। लभ्यते चोपवासो हि कर्त्तव्यः सव्वथा तदा॥१७॥ नालाभे रोहिसीभे च सप्तमीं परिवर्जयेत्। एवम्प्रकारतो ब्रह्मन् तथा गोष्ठाष्टमीं तिथिं॥१८॥ उपवासः सदा कार्यो नान्यथा सिद्धिहानिक्ृत्। वैष्सवो यदि भुज्जीत एकादश्यां प्रमादतः ॥१८॥

Digitized by Google

५ राने दशमोऽध्यायः। ३६३

विष्खर्च्चनं उथा तस्य नरकं घोरमामुयात्। वरं पितृबधं ब्रह्मन् मातृखां गमनं वरं ॥ २०॥ एकादश्यां वैष्णवस्तु न भुन्जीन कदाचन। द्ूत्येतत् कथितं सव्वें यत्प्टष्टोऽहमिह द्िज ॥ हरेराश्षर्व्यभूतस्य किमन्यत् श्रोतुमिच्छसि ॥ २१ ॥ इति नारदपयरान ज्ञानामतसारे पस्ममरान राधामवकथनं नवमोऽध्यायः। ६।

दन्मोग्याय: ।।

ारद उवाच। अ्रधुना श्रोतुमिच्छामि शरीरस्य यथाक्रमं। का नावय: कतिधास्तच गतयो वायुसम्मुमाः ॥१॥ विशेषेष महादेव वक्रुमईसि माम्प्रति। त्वदन्यः संशयस्यास्योच्छेत्ता नैवोपलभ्यते ॥ २ ॥ महादेव उवाच। शृणु नारद वच्यामि योगधारसमुत्तमं। तिसःकोध्य स्तदर्द्वेन शरीरे नाडयो मताः॥३॥ तासु मुख्या दश प्रोक्कास्तासु तिस्रोऽभ्यवस्थिता: । प्रधानो मेरुटराडोडच चन्द्रसूर्य्यादि रूपिखी ॥ ४ ॥ शत्िरूपा च सा नाडी साक्षादमतविग्रश। दक्षिये पिङ्गलास्या त पुरुया सूर्य्यविग्रहा॥ ५॥

Digitized by Google

३६४ बारदपबरानं।

दाडिमीकुसुमप्रस्था विषास्या मुनिभि: स्मृता। मेरुमध्ये स्थिता या त मूखदा ब्रह्मविग्रह्दा। ई । सर्व्वतेजोमयी सा त सुपम्ना बहुरूपिखी। तस्या मध्ये विचिचास्या श्रमतप्नाविनी शुभा। ७। सर्व्वदेवमयी सा तु योगिनां हदयङ्गमा। विसर्गादिन्दुपर्य्यन्तं व्याप्य तिद्वति तत्वतः ॥८॥ मूलाधारे चिकोखास्थे इच्छाजालक्रियात्मके। मध्ये स्वयम्भुसिङ्गन्तु कोटिसूर्य्यसमप्रभं । ८ । तटूळ कामवीजन्तु फलशान्तीन्दुनादकं। तदूछे त शिखाकारा कुएडली ब्रह्मविग्रडा॥ १०॥ तडाचे हेमवर्णाभं रसवतीं चढुरईलं। द्रुतहेमसमप्रस्यं पझ्मं तथ विभावयेत्॥ ११ । तदूझ्डग्निसम प्रस्यं षड्दलं हीरकप्रभं।

मूलमाधाय षट्कोरं मूलाधारं ततो विदुः। स्वशब्देन परं लिङ्ग स्वाधिष्ठानं ततो विद्ु: ॥१३॥ तदूद् नाभिदेशे त मखिपूरं महतप्रभं। मेघाभं विद्युताभञ्त बहुतेजोमयं ततः ॥१४॥ मखिर्वाङ्गन्नतत्वझं मखिपूरं तथोच्यते। दशभिश्न्दनैर्युत्तं डादिफान्ताक्षरान्वितं ॥१५। शिखेनाविष्ठितं पझ्मं विश्वलोकेककारयं। तदूज्वेन हितं पद्ममुद्यदादित्यसब्रिभं । १६।

Digitized by Google

५ राने दश्मोडध्याया। ३६५ कादिठान्ताक्षरै रकपपैख्ञाज्यमविषठितं। तन्मध्ये बाखलिङ्गन्तु सूर्व्यायुतसमम्रभं ॥ १७। शब्दब्रह्ममयं शब्देनाइतं तप टृश्यते। तेनाइतासं पद्मन्तु मुनिभि: परिकीताते॥१८। आानन्दसदनं तन्तु पुरुषावेष्टितं परं। तदूर्छन्तु विभुद्दारं दलषोडशपङ्गजं । १८ । रवे: षोडशकैर्युतं धूस्वगें महत्प्रभं। विशुह्धं तनने यस्ाज्जीवस्याहं सलोकनात्। २०॥ विशुद्धं पझ्ममारातं श्राकाशस्यं महत् परं। आन्ाचकं तटू डे त आत्मनाधिष्ठितं परं । २१। आभ्जासंक्रमसं तब गुरोराज्जेति कीततितं। कैलासासथे तदूर्द्धे द बोधनी ढ तटूर्फतः ।२२॥ एवच्च सर्वचक्रासि प्रोक्काखि तव सुव्रत। सहस्राराम्बुजं विन्दुस्थानं तदूईमीरितं । २३। इत्येतत् कथितं सव्बें योगमार्गमनत्तमं। आदौ पूरकयोगेन आधारे योजयेन्मनः ॥ २४॥ गुदमेढान्तर भत्तिं तामर्बन्त प्रबोधयेत्। लिङ्गभेदक्रमेराव विन्दुचकरन्तु प्रापयेत्॥२५। शमुना तां परां शक्तिं एकीभावं विचिन्तयेत्। तचोत्थितामतरसं द्रुतलाचारसोपमं । २ई। पाययित्वा च तां शातिं कृष्णास्यां योगसिड्धिदां। षट् चक्रदेवतास्तरन सन्तर्ष्यामतधारया। २७।

Digitized by Google

३६६ भारदयचरान। भनेन ज्ानमार्गेख मूखाधारं ततः सुधीः। एवमम्यस्य चायम्य अहन्यनि मारुतं। २८। जरामरखदुःखाद्यैर्मुच्यते भवबन्धनात्। पूर्व्वोक्तदूषिता मन्त्रा: सर्व्वे सिद्यन्ति नान्यथा । २६। ये गुखा: सन्ति देवस्य पञ्चरत्वो विधायिनः । ते गुखाः साधकवरे भवन्त्येव न चान्यथा । ३०। द्रत्येतत् कथितं सव्वें योगमार्गमनुत्तमं। दूदन्तु धारखाध्यानं शृशुष्वावह्ितो मम ॥ ३१॥ दिक्कालाद्यनवच्छिन्ने कृष्णे चेतो विधाय च। तन्मयो भवति क्षिप्रं जीवो ब्रह्मषि योजनात्॥ ३२॥ अथवा समखं चित्तं यदा चिप्रं न सिद्दति। तदावयवसंयोगाद्योगी योगान् सम्यसेत् ।३३ । पदास्भोजे मनो दद्यात् नखकिञ्जल्कचिचिते। जङायुग्मे तथा रामकदलीकाएडशोभिते। ३४ ॥ ऊरुदये मत्तहस्तिकरदएडसमप्रभे। गङ्गावर्त्तगभीरे तु नाभौ सिद्धविले ततः ॥३५॥ उदरे वक्षसि तथा हर: श्रीवत्सकौसतुभे। पूर्गाचन्द्रायुतप्रख्थे ललाटे चारुमएडले। ३६ ।

सइसादित्यसंकाशे किरीटकुएडलइये । ३७ । कष इत्युपलचमं। स्थाने सथाने यजेन्मन्त्री विशुद्धशुद्धचेतसा। - Google

५ राये एकादभोऽध्यायः॥ ३६७

मनो निवेश्य कृष्णे वे तन्मयो भवति भ्रुवं। यावन्मनो लयं याति रष्णे स्वात्मनि चिन्तयेत्। ३८ ।। तारादिष्टमनुं मन्त्री जपहोमं समभ्यसेत्। अतःपरं न विष्पिच्च ऊत्यमास्ते मनोहरे।। ३८ । विदिते परतच्वे तु समस्तैनियमैरलं। तालटन्तेन किं काय्यें लब्धे मलयमारते॥ ४०॥ मन्त्राभ्यासेन योगेन नानं चानाय कल्पते। न योगेन विना मन्त्रो न मन्त्रेष विना हरिः ॥४१ ॥ इ्योरभ्यासयोगो हि ब्रह्मसंसिद्धिकारयं। तमःपरिष्ठते गेहे घटो दीपेन दृश्यते ॥४२ ॥ एवं मायाषतो द्यात्मा मनुना गोचरीकतः। एवं ते कथितं ब्रह्मन्मन्तयोगमनुत्तमं। दुर्लभं विषयासक्ैः सुलभं ताहशामपि। ४३॥ इति शीनारदपबराजे जानामसारे पसचमराने योगकथमे दभमोऽध्याय: ।१०।

एकादशोग्याय:।।

बीमहादेव उवाच। शथ प्रकारान्तरं, तब बारदायां।। षमवत्यङ्गलायामं शरीरमुभयात्मकं। गजध्वजान्तरे कन्दमुत्सेधादुद्यङ्रुलं विदुः॥१॥

Digitized by Google

४ ६t नारदपबरान।

तस्य द्विगुखविस्तारं टत्तरुपेख शोभितं। नाय्यस् समुङ्रूता: मुस्याल्स्त्रः प्रकीर्तिताः।२। इडा वामे स्थिता नाडी पिङ्गला दक्षिये मता। तयोर्मध्यगता नाडी सुषुम्ना तत्समाश्रिता। ३। पादाङ्रुश्वद्दयं याता शिवास्या शिरसा पुनः। ब्रह्मस्थानं समापन्ना सोमसूर्य्याग्निरुपिखी॥ ४ ॥ तस्य मध्यगता नाडी विचिचा योगिदुर्शलभा। ब्रह्मरन्ध्रं विदुस्तस्याः पझ्मसूचनिभं परं ॥५॥ श्राधारास्तु गतास्तच मतभेदादने कधा। दिव्यमार्गमिमं प्राहुरमृतानन्दकारकं। ६। दूडायां सव्पलेश्ेन्द्र: पिङ्गखायां दिवाकरः। जातौ तु योगनिद्रायां सुषुम्नायान् तावुभौ । ७। आ्ाधारकन्दमध्यस्थं चिकोसमतिसुन्दरं। ज्योतिषां निखयं दिव्यं प्राहुरागमवेदिनं ॥८ । तच विद्युख्वताकारा कुएडली परदेवता। परिस्फुरति सर्व्वात्मा सुप्ताहिसद्टशाऊतिः ॥८। बिभर्त्ति कुएडली शक्रिरात्मानं इंसमाश्रिता। इंस:प्राणाश्रयो नित्यं प्राण नाडीपथाञ्रयाः ॥१०॥ आधारादूर्दतो वायुर्यथावत्सर्व्वदेहिनां। देहं प्राप्य खवनाडीभि: प्रयाणं कुरुते वह्िः।११॥ दादशाङ्गुलमानेन तस्मात् प्रास दूति स्मृतः । रम्ये मृदासने गुद्धे पटाजिनकुशेत्तरे ।१२।

Digitized by Google

५ राजे रवादभोऽ्ध्याय:। ३६९ यडैकमासनं योगी योगमार्गपरो भवेत्। चात्वा भूतो यच देहे यथावत् प्राखवायुना । तब भूतो यजेहेडे हढत्वावाप्तये सुधी: ॥१३॥ वासनभूतोदये प्रामुख्ते। भङ्गुलीभिटृढं बब्ध्वा करखानि समाहितः । अङ्गष्ठाभ्यामुभे श्रोचे तर्जनीभ्यां विलोचने। १४॥ नासारन्त्रे च मध्याभ्यामन्याभिर्वदमं टृढं। बद्ाऽऽत्मप्रायमनसामेकत्वं समनुस्मरन्॥ १५॥ धारयेन्मारूतं सम्यग्योगोऽयं योगिदुर्खभः । नाद: सख्ज्रायते तस्य क्रमादभ्यस्यतः शनैः ॥१६॥ स तु भङ्गाङ्गनागीतसट्टशःप्रथमो ध्वनिः। वंशिकांस्यानिलापूषें वंशभावानिलोपमं ।१७। घमटारवसमं पञ्चात् घनमेघखनोऽपर:। एवमभ्यस्यतः पुंसः संसारध्वान्तनाशनः ।१८॥ जानमुत्पद ते सव्वें इंसक्षेपयमव्ययं। पुंग्रकृत्यात्मकौ प्रोक्ती विन्दुसर्गौ मनीषिभिः ॥१८॥ ताभ्यां क्रमात् समुदूती विन्दुसर्गावसानकौ। इंसौ इंसप्रकृत्यास्थो इंसवान् प्रकृतिस्त सः ॥२०॥ भजपा कथिता ताम्यां जीवो यामुपतिष्ठते। पुरुषत्वाश्रयं मत्वा प्रकृतिर्व्तित्यमात्मनः । यदा तङ्गावमाप्रोति तदा सोऽइमिद भवेत् । २१॥ साकाराखं लोपयित्वा प्रयत्नन्च ततः परं।

Digitized by Google

--- --..-- ३७० नारदयचरापे।

सनध्यां कुर्य्यात् पूर्व्वरूपां तदासौ प्रखवो भवेत् ॥ २२ ॥ परानन्दमयं नित्यं चैतन्यैकगुखात्मकं। भात्माभेदस्थितं योगी प्रशवं भावयेत् सदा ॥ २३। आस्थाय वाचामतिदूरमादयं वेद्यं स्वसंवेद्यगुखेन सन्तः। आात्मानमानन्दरसेकसिन्धुं पश्यन्ति ते तारकमात्मनिष्ठाः ।२४॥ सत्यं हेतु विवर्ज्जितं श्रुतिगिरामाचं जगत्कारयं व्याप्तं स्थावरजङ्गमं निरूपमं चैतन्यमन्तर्गतं। भात्मानं रविचन्द्रवद्िवपुषं तारात्मकं सन्ततं नित्यानन्दगुखाखयं सुक्वतिन: पश्वन्ति रडेन्द्रिया: ।२५। अनुष्ठमाचं पुरुषं भजन्ते चैतन्यमाचं रविमएडलस्थं। ध्यायन्ति दुग्धाब्धिभुजङ्गभोगे शयानमादं कमलासहायं।। प्रफुल्ल नेचोत्पलमञ्जना्भं चतर्मुखेनाश्रितपादपझं । २६। आाम्ायगन्तृचरयं घननीलमद्यत्-

हत्पुएडरीकनिलयं जगदेकमूल- मालोकयन्ति कवतिनः पुरुषं पुरासं। २७।

1 Digitized by Google

५ राजे एकादश्रोऽध्यायः । ३७१

नारद उवाच। इति मे य्रोगशास्वस्य ज्ातं माहातम्यमुत्तमं। प्रकाशितन् यत्रेन ज्ञानामृतमिदं भुवि ॥ २८॥ बुधाः पिवत यत्नेन परं ब्रह्म रसायनं। पीत्वेदममतं भूयो मतं जन्म न विद्यते॥ २८॥ येज््म्यस्यन्ति त्विदं शास्त्ं पठन्ति पाठ्यन्ति वा। सिद्धयोऽष्टी करे तस्य धनधान्यादिसम्पदः । ३०॥ भाटता: सर्व्वशास्त्रेषु भोगिनः क्षोभकारकाः। आामुवन्ति परं ब्रह्म सर्व्वशास्त्रविशारदाः ॥३१ ॥ इति श्ीनारदपवरान ज्वानामृतसारे पचमरान योगप्रकरयं नाम

समाप्रच्वेदं पक्चमरानं।

Digitized by Google

1 --

BISHOP'S COLLEGE PRESS.

!

Google

Digitized by Google

Digitized by Google

Digitized by Google

Digitized by Google