1. Brihadaranyaka Upanishad - Accented

Brihadaranyaka Upanishad - Accented

-- Translation -- तद्‍द्रन्‍द्वतीः श्रोत्र देवं, श्रोत्रेण हि तच्छ्रूयणोति आत्मैवास्य कर्मात्मना हि कर्म करोति । स एष पाप्मातो यजः, पाप्मातः पशुः, पाप्मातः पुरुःषः, पा﹣प्तिमिदं सर्वं यदिदं किञ्च । तदिदं सर्वम्‍नोति, य एवं वेद । ch5 = hbM 14.4.3.1-34= hbk16.3.5.1-23

· · ·

-- Translation -- यत्स्पत्नान्नि मेधया तपसाजन्यत्यप्सु, मेधया हि तपसाजन्यत्यते नभाजयत । व्रीहिय आत्मने॑ड्कुरुत, पशुभ्य एकं प्रायच्छत्, तस्मिन्त्स वैन् प्रतिष्ठितं, यच्च प्राणि॑त यच्च नु । कम्मात्नान्नि न क्षीयन्ते, अद्य ममानि सर्वदा । यो वै तामक्षि॑ति वेद, मोडुमति॑ प्रति॑केन, स देवाम्‍पिगच्छति, स ऊर्जामुपजीवति॑त् प्रलोका: ।

· · ·

-- Translation -- यत्स्पत्नान्नि मेधया तपसाजन्यत्यप्सु, मेधया हि तपसाजन्यत्यते कमस्य साधारणमिति॑मेवास्य तत्साधारणमन्त्रे, यदिदम्‍यते । स एन् पाप्मभ्यो व्यावर्त॑त; मिश्रा ह्य् एलत् ।

· · ·

-- Translation -- हु देवाभजयदिति, हुत॑ञ्च प्रह्वत॑ञ्च; तस्माद्‌भयो जुहु॑ति च ऋञ्च यज॑ति । अथो आहु दर्गौणमासादयति । तस्माद्रो॑त्‍तिजुक: स्याद ।

· · ·

-- Translation -- पशुभ्य एकं प्रायच्छदिति, तत्न्य॑:: प्रियो हु एवाभ्यो मनुष्याभ्यः पशु॒न्‍ वध्योपजीवन्ते । तस्मात्कुमार॑ जात॑ञ्चैन॑भ्यो प्रतिल॑ब्‍ध्‍यन्ते, स्त॑न्न् वानुध्यप॑न्ति;

· · ·

-- Translation -- अथ वत्स॑ जातमा॑हुः अतु॑णाद इति । तस्मिन्त्स॑व॑ प्रति॑षितं, यच्च प्राणि॑त यच्च नु । निति यच्च न॑ इति, प॒र॒स हि॑द॑ सर्व॑ प्रति॑षितं, यच्च प्राणि॑ति यच्च नु ।

· · ·

-- Translation -- त॑व्‍द॑मा॑हुः संवत्स॑रप॑सा जुहू॑द॑ पुनर्म॑न्यु जाय॑तीति, न तथा विद्याद॑ रे॑व जुहु॑तीति, त॑व्‍लः पुनर्म॑त्य॑मप॑स्य॑ एवं विन्द॑न्‍त्; सर्व॑ हि देव॑म्‍पौ॑ प्र॑य॑च्छ॑तीति । कम्मा॑त्ना॑न॑ि न क्षी॑यन्त॑डु॒म॑ना॑न॑ि सर्व॑द॑तीति ।

· · ·

-- Translation -- पुरुष॑ वा अ॑क्षि॑ति: स हि॑क्‍म॑न् प्रा॑न्‍ज॑न॑य॑ते । यो वै त॑म॑क्षि॑ति वेद कर्मभि: य॑द॑त॑न् कु॑य॑त॑ क्ष॑य॑त॑ ह । सो॑डस्मै प्रत॑के॑न॑ति, मुख॑ प्रत॑के॑न॑ति, मुखे॑न । स देवान्प्र॑ग॑च्छ॑दिति, स ऊ॑र्ज॑मुप॑जीव॑ती॑ति प्र॑श॑स॑ ।

· · ·

-- Translation -- वी॑ण्य आत्म॑न॑ड्‌कु॑र॑ति: मनो वाच॑ प्राण॑; त॑न॑र्य आत्म॑न॑ड्‌कु॑र॑त॑न॑र्य न॑द॑श॑म्; अन्य॑क॑म॑ना अभूव॑न्, न॑क्ष॑र॑श॑मि॑ति: म॑न॑सा ग्र॑ण॑ति ।

· · ·

-- Translation -- अथ वत्स॑ जातमा॑हुः अतु॑णाद इति । तस्मिन्त्स॑व॑ प्रति॑षितं, यच्च प्राणि॑त यच्च प्राणि॑ति यच्च नु । निति यच्च न॑ इति, प॒र॒स हि॑द॑ सर्व॑ प्रति॑षितं, यच्च प्राणि॑ति यच्च नु ।

· · ·

-- Translation -- कमः सङ्‌ल॑प॑यो विचि॑कित्सा श्र॑द्ध॑धा भ॑ति॑र॑ध॑तीह॑र्भी॑रि॑ति॑य॑त॑स॑र्व मन एव । त॑स्माद॑पि प॒श्‍च॑त् उप॑स्पृ॑श॑ म॑न॑सा वि॑जानाति ।

· · ·

-- Translation -- यः क॑ष॑ शब्दो, वागेव सैषा ह॑न्‍त॑ आय॑त॑त॑था हि नु । प्राण॑ड्‌प॑नो व्या॑न उदा॑नः समा॑न॑ड् इ॑त॑स॑व॑ प्राण॑ एवै॑त॑न्म॑यो वा अ॑य॑मा॑त्मा: वाड्‌भ्यो यः म॑नो॑म॑यः, प्राण॑म॑यः ।

· · ·

-- Translation -- त्र॑यो लोका ए॑त॑ एव: वागेवाय॑ लोका:, म॑न॑ड्‌न्‍तरि॑ख्षलो॑कः, प्राण॑ड्‌सौ लोकः ।

· · ·

-- Translation --

: ।

· · ·

-- Translation -- pM15/k8

· · ·

-- Translation --

- ।

· · ·

-- Translation -- -वति ।

· · ·

-- Translation -- -वति ।

· · ·

-- Translation -- pM19/k12

· · ·

-- Translation -- प्राणो जायते । स इन्द्रः; स एष सप्तलो । दितीया वै सप्तलो । ना

· · ·

-- Translation -- तावानसौ चन्द्रः ।

· · ·

-- Translation -- अनन्तं स लोकं जयति अभ यो हैताननन्तानुपास्ते, अनन्तं स

· · ·

-- Translation -- कला । भूयास्य भौडश्री कला । स रजिभिरेव च पूरीयते, अप च क्षीयते

· · ·

-- Translation -- -रुषः । तस्यैवंविद अपि सर्वज्यानि जीर्यन्त, आत्मना चेज जीवित्,

· · ·

-- Translation -- मनुष्यालोकः पुत्रेणैव ज्येष्ठो, नान्येन कर्मणा; कर्मणा पितृलोकः, विद्या

· · ·

-- Translation -- pM26/k17

· · ·

-- Translation -- -थाः सर्वांश्च यज्ञ इत्य एकता । यद् वै के च यज्ञाः ते

· · ·

-- Translation -- -वदति ।

· · ·

-- Translation -- भवन्ति अथो न शोचन्ति ।

· · ·

-- Translation -- -रः श्वासञ्चरः न व्यथते, अथो न रिष्यति । स एष देवैश्चसङ्‌चै

· · ·

-- Translation -- -वारुण्द । तस्माच्छ्रेम्यं च वाक् श्राम्यति च्छूः, श्राम्यति श्रोत्रं

· · ·

-- Translation -- -ड्न्यासन्धन्तः वधिद्याम्य एवाहिमिति वागभूः; दक्षियाम्यमहिमिति च

· · ·

-- Translation -- अथो न रिष्यति । हृत्वास्यैव सर्वे रूपे अभ्रमोत । त एतस्यैव सर्वे रूप

· · ·

-- Translation -- K add..anushushyati अनुशुष्य हैवान्ततस् श्रियत । इयध्यात्म

· · ·

-- Translation -- हून्या देवता, न वायु: । येषानस्तमिता देवता यद्यायुः ।

· · ·

-- Translation -- ch6 = hbM 14.4.1-4= hbk16.3.6.1-3 pMk1

· · ·

-- Translation -- pMk2

· · ·

-- Translation -- pMk3

· · ·

-- Translation -- ch2 = hbM 14.5.1-9= hbk16.4.1-9 ch1 pMk1

· · ·

-- Translation -- pMk2

· · ·

-- Translation -- pMk7

· · ·

-- Translation -- pMk8

· · ·

-- Translation -- pMk9

· · ·

-- Translation -- pM10/k11

· · ·

-- Translation -- pM11/k10

· · ·

-- Translation -- pMk12

· · ·

-- Translation -- pMk13

· · ·

-- Translation -- pMk14

· · ·

-- Translation -- pMk15

· · ·

-- Translation -- pro m5,20-22 shribitkrishna 6; vide infra. अथ वं शा ।

· · ·

-- Translation -- ch3 = hBM 14.6. = hbk16.6.

· · ·

-- Translation -- pM3/k2

· · ·

-- Translation -- pM4/k2

· · ·

-- Translation -- pM7/k5

· · ·

-- Translation -- pM8/k6

· · ·

-- Translation -- pM9/k7

· · ·

-- Translation -- pMk2

· · ·

-- Translation -- pM3/k4

· · ·

-- Translation -- pM4/k3 pMk5

· · ·

-- Translation -- pMk6

· · ·

-- Translation -- pM7

· · ·

-- Translation -- pM8

· · ·

-- Translation -- pM9

· · ·

-- Translation -- pMk10

· · ·

-- Translation -- pM11/k12

· · ·

-- Translation -- pM12/k11

· · ·

-- Translation -- pMk13

· · ·

-- Translation -- pM14/k13

· · ·

-- Translation -- K chakrAte

· · ·

-- Translation -- ch3

· · ·

-- Translation -- pMk1

· · ·

-- Translation -- pro sa loko भवति यो वा एतद्‌क्षरमविदित्वा, गार्ग्यं K gArgi aviditvA अस्माल्लोकात्प्रेति, सु कुपणः; अथ यु एत- दक्षरं, गार्गि, विदित्वास्माल् लोकात् प्रेति स ब्राह्मा: ।। pMk11

· · ·

-- Translation -- तस्माद्‌वैतत्, गार्गि, ब्राह्मणा भगवान्तः तदेव बहु मन्यध्वं यदस्मात्‌स्माकारे- णा मुच्याध्वम् K muchyedhvam न वै जातु युष्माकामिमं कश्चिद् ब्रह्मोध्यायं

इति त्वां हि वाजकृत्य उपाराम् ।। ch9 pMk1

· · ·

-- Translation -- K om. ete hIda ... तस्माद्‌वसव इति ।

· · ·

-- Translation -- कतम ९न्द्रः, कतमः प्रजापतिरिति । स्तनयित्नुरेवेन्द्रः, यज्ञः प्रजा-

पतिरिति । कतमः स्तनयित्नुरिति । अग्रणिरिति । कतमो यज्ञ इति
पशव इति ।

· · ·

-- Translation -- कतमे ते त्रयो देवा इति स्म एते त्रयो लोका:, एषुᳫ हिᳫद सर्वे देवा इति

कतमोऽ K add. tau द्वौ देवाविति । अथᳫ चैव प्राणᳫ इति । कतमोᳫध्यर्भ इ-
ति । योᳫयᳫ पवत इति । pM10/k9

· · ·

-- Translation -- पृथिव्य एव यम्या आत्मन्, चक्षुः K agnir loka:, मनो ज्योति: यो वै तᳫ पुरुषᳫ विद्यात्सर्वस्यात्मन्: परायणं, सु वै वेदिता स्यात् याजवल्क्य । वेद वा अहं तᳫ पुरुषᳫ स-

यस्यात्मन्: परायणं, यमात्थᳫ शारीरः, सु एषᳫ व
दैवः, हाकल्य, तस्मै K amRitam इति होवाच ।

· · ·

-- Translation -- K om. bhavati hRupeShvit; cakShuShA hRudayaM rUpaNi paShyati । kosmAtrau rUpaNi pratishThitAni bhavantiIti । evamvedat yajvalkyo hRudaye hRudayaM rUpaNi jAnati, hRudaye hRudayaM rUpaNi pratishThitAni bhavantiIti ।

· · ·

-- Translation -- K om. bhavati shraddhayAmit; yadA hA ev shraddhate, ath dakShiNAdadAti; shraddhayA hRudayaM ev dakShiNA pratishThitA bhavatiIti । K om. bhavati kosmAtrau shraddhA pratishThitA bhavatiIti । K om. bhavati hRudaya iti hovAch; hRudayena hRudayaM shraddhAM jAnati, hRudaye hRudayaM shraddhA pratishThitA bhavati ! bhavati ।

· · ·

-- Translation -- K om. bhavati hRudayena hRudayaM satyaM jAnati; hRudaye hRudayaM satyaM pratishThitA bhavati । evamvedat yajvalkyo ।

· · ·

-- Translation -- जनको ह वैदेह आसां चक्रे । अथ ह याजवल्क्य आव्राज । स होवाच जनको वैदेहो 'K ta. hovAcha yajvalkyam, kimarthamchariH: पशुनिच्छृणवन्नान्तानी ति उभयमेव, स॒राड इति होवाच । K add. yadeva

· · ·

-- Translation -- te kashchidabravIt.h tachchhRiNavAmety. अदब्‍वीत॒म उदक॒: होत॒वाय॒न॒: K haulbAyanaH वान॒प्र॒य॒त॒ त॒च॒ छौत॒वाय॒नो॒

· · ·

-- Translation -- स व॒ ए॒नो॒ ब्रू॒हि॒, याज॒वल्क्य॒ । सु K prANa. एव॒य॒त॒म आकाश॒: प्रति॒ष्ठा॒, प्रिय॒मि॒त्य॒ एन॒द॒पा॒सी॒त । का प्रीति॒:, याज॒वल्क्य॒ । प्राण॒ एव॒, सम्रा॒ड्, ब्र॒ह्म॒ होवाच; प्राणस्य वै, सम्रा॒ट्, काम॒याय॒ज॒न्ति॒ अप्र॒ति॒गृ॒हू॒म्य॒ प्रति॒गृ॒ह्णा॒ति अ॒पि त॒ व॒ध॒श्रु॒ड् K vadhaShaNkA भव॒ति॒, या॒ दि॒ग॒मे॒ति॒ प्राण॒स्य॒ एव॒, सम्रा॒ट्, का म॒य॒: प्राण॒ एव॒, सम्रा॒ट्, पर॒म॒ ब्र॒ह्म॒ । न॒ ए॒नं प्राणो जहाति, सर्व॒ण्य॒ एन॒ भूतान्यभिक्षरन्ति । pM4/k3

· · ·

-- Translation -- दे॒वो भूत॒वा दे॒व॒न॒म्प्रे॒ति॒, य॒ एव॒ वि॒द्वा॒ने॒त॒पा॒सि॒त । हस्त्य॒श्व॒न् सद॒मी K add. yatte kashchidabravIt.htachchhRiNavAmety. अब्रवी॒न्॒म जि॒त्वा॒ हैलि॒नो॒

· · ·

-- Translation -- K hailinir vAgve brahmoti । यथा मात॒र॒म॒पि॒त॒र॒म॒नु॒चा॒र्य॒वान॒द्र॒या॒त त॒था त॒च्‍छ॒ी॒लि॒नो॒

· · ·

-- Translation -- अब्रवी॒त॒ वाग॒वे ब्र॒ह्मो॒ति अव॒द॒तो हि॒ किं स्या॒दि॒ति । न॒ मेध॒ब्र॒वी॒दि॒ति । ए॒का॒प॒द॒ ए॒व॒त॒ सम्रा॒ड्, इ॒ति । pM6/k2

· · ·

-- Translation -- स व॒ ए॒नो॒ ब्रू॒हि॒, याज॒वल्क्य॒ । स॒ व॒गे॒व॒य॒त॒न॒म आकाश॒: प्रति॒ष्ठा॒, प्र॒ज॒त्य॒ एन॒द॒पा॒सी॒त । का प्र॒ज॒ति॒:, याज॒वल्क्य॒ । वाग॒ एव॒, सम्रा॒ड्, बी॒ज॒ होवाच; वाचा वै, सम्रा॒ट्, कु॒त्र॒: प्र॒ज॒य॒ते ऋ॒ग्वे॒दो य॒जु॒र्वे॒द॒: साम॒वे॒दोऽथ॒र्वा॒ङ्गि॒र॒स इति॒हा॒स॒: पुरा॒ण॒ वि॒द्या उप॒निष॒द॒: श्लोका: मू॒त॒ण॒नु॒ व्यास्यानानि

· · ·

-- Translation -- K pushhkariNyaH sravantyo bhavAnti ath vEdhAntAnsravanti: pushkarIriN'

· · ·

-- Translation -- K tadete shlokA bhavanti

· · ·

-- Translation -- स्पृशन्नुच्चावचैर्मानौ रूपाणि देव: कुरुत बकृण उत्व स्त्रिभि: सह मु_ादमानौ जक्षद्ग्रौपि भरगान् पश्यन् ।

· · ·

-- Translation -- K pashyati kashchaneti nApnoti vOdhyekdity Adhu: dRibhiShajy~r_hasmai bhavati, yameShNa pratipadyat ।

· · ·

-- Translation -- K om. ... सड्‌डूइँ भगवते सहेताम् । अथ ऋषीन् विमोक्षयियेव बृह्हीति ।

· · ·

-- Translation -- पक्षौ संत्यायैव श्रयित, एवमेवायं पुरुष एतस्मा अन्ताय धावति यत् सुप्तो न कं चन कामं कामयते न कं चन स्वप्नं पश्यति ।

· · ·

-- Translation -- वाताण्मना तिष्ठन्ति शुल्कस्य नीलस्य पिङ्गलस्य हिरतस्य लोहितस्य पूण । अथ यत्रैव निपतन्तीव जिनन्तीव हन्त्रीव विच्छाययति गतिमिव

· · ·

-- Translation -- K om. मन्यते । अथ यत्र राजेद् देव इदाड्‌ड्म_ kSarvo asmAtit manyate souDhyaH paramA lokA । अथ सुप्तो न क

· · ·

-- Translation -- K etadatichchhando.apahatapApmAbhaya. रूप । तद् यत्रिया स्वरीरषक्तो न बाह्हिं किं चन वेद नान्तरमेव वा

· · ·

-- Translation -- K etadAptakAmamAtmakAmamakAmakAmaM rUpaM shokAntaram kShokAntaram

· · ·

-- Translation -- वेदा यज्ञोयज्ञो

· · ·

-- Translation -- न; तीर्णौ हि तदा सौडशोकान्हुदुःखस्य भवति ।

· · ·

-- Translation -- K om. न पश्यति: न हि द्रष्ट्रदृशोर्विपरिलोपो विद्यते विनाशित्वान्; न तु तद्दितद्रुतयोरमस्ति, ततोऽन्यद्रुष्टं यत् पश्येत् ।

· · ·

-- Translation -- K om. न जिघ्रति; न हि श्रात्रश्रन्तोर्विपरिलोपो विद्यते विनाशित्वान् न तु तद्दितद्रुतयोरमस्ति, ततोऽन्यद्रुष्टं यत् जिघ्रेत् ।

· · ·

-- Translation -- K rasayanvai tan na रसयति; न हि रसयितृरसयितोर्विपरिलोपो विद्यते विनाशित्वान् न तु तद्दितद्रुतयोरमस्ति,

· · ·

-- Translation -- pro m32-42, schribitkrishna 33-36; vide infra अथ ये प्रात माज्जन्देवानामानन्दाः, स एको देवलोक आनन्दाः, यद् ब्रह्मज्येष्ठ/ज्येष्ठो _ त्रियोङ्वृजिनोङ्कामहतः ।

· · ·

-- Translation -- pro m32-42, schribitkrishna 33-36; vide infra अथ ये प्रात देव लोक आनन्दा:, स एको गन्धर्वलोक आनन्दा:, यद् ब्रह्मज्येष्ठ/ज्येष्ठो _ त्रियोङ्वृजिनोङ्कामहत: ।

· · ·

-- Translation -- pro m32-42, schribitkrishna 33-36; vide infra अथ ये प्रात गन्धर्वलोक आनन्दा:, स एक: प्रजापतिलोक आनन्दा:, यद् ब्रह्मज्येष्ठ/ज्येष्ठोत्रियोङ्वृजिनोङ्कामहत: ।

· · ·

-- Translation -- pro m32-42, schribitkrishna 33-36; vide infra अथ ये शतं प्रजापतिलोक आनन्दा:, स एको ब्रह्मलोक आनन्दा:, यद् ब्रह्मज्येष्ठ/ज्येष्ठोत्रियोङ्वृजिनोङ्कामहत: । अष ब्रह्मलोक:, सम्प्राड् इति हैनमुपासतेदमृतं स औङ्हं भगवते स ह्यददामि । अत ऊर्ध्वं विमोक्ष्येव बृहती ।

· · ·

-- Translation -- pro m32-42, schribitkrishna 33-36; vide infra स वा एष एतस्मिन्सम्प्रसादे रत्वा चरित्वा दह्रेवै पुण्यं च पापं च पुन: प्रतिन्यायं प्रतियोन्य् आद्रवति बुद्धान्नुयैव, स यत्र किञ्चित्पश्यत्य नववागतस तेन भवति अश्रुः हि पुरुष ईरते । एकंकेनैव याजवल्क्य जिज्ञास्य अन्योऽन्यदृदयद अन्योऽन्यचछ्र्णुयाद अन्योऽन्यदर्शनीयात् pK31/k32

· · ·

-- Translation -- pro m32-42, schribitkrishna 33-36; vide infra सयो मनुष्या: समृद्धो भवत्यन्येषामधिपति: सर्वैमानुष्यकै: कामै: स मनुष्याणां परम आनन्द: ।

· · ·

-- Translation -- pro m32-42, schribitkrishna 33-36; vide infra अथ ये शतं मनुष्याणामानन्दा:, स एक: पितॄणां जितलोकानामानन्दा: । अथ ये शतं पितॄणां जितलोकानामानन्दा:, स एको गन्धर्वलोक आनन्दा: । अथ ये शतं गन्धर्वलोक आनन्दा:, स एक: कर्मदेवानामानन्दा: ये कर्मणा देवत्वमभिसम्पद्यन्ते ।

· · ·

-- Translation -- pro m32-42, schribitkrishna 33-36; vide infra अथ ये शतं कर्मदेवानामानन्दा:, स एक आजानदेवानामानन्दा:, यद् श्रियोङ्वृजिनोङ्कामहत: । अथ ये शत आजानदेवानामानन्दा:, स एक: प्रजापतिलोक आनन्दा: यद् श्रियोङ्वृजिनोङ्कामहत: । अथ ये शतं प्रजापतिलोक आनन्दा:, स एको ब्रह्मलोक आनन्दा: यद् श्रियोङ्वृजिनोङ्कामहत: ।

· · ·

-- Translation -- pro m32-42, schribitkrishna 33-36; vide infra अथ ये शतं प्रजापतिलोक आनन्दा:, स एक: प्रजापतिलोक आनन्दा यद् श्रोत्रियोङ्वृजिनोङ्कामहत: । अथ ये शतं प्रजापतिलोक आनन्दा:, स एको ब्रह्मलोक आनन्दा: यद् श्रोत्रियोङ्वृजिनोङ्कामहत: ।

· · ·

-- Translation -- K gatvAnyamAkramamAkramyAtmAnam उपस हूर्ति एकैवायंपुरुष इदं K AtmedaM शरीरं निःहूत्याविद्यां गमयित्वात्मनं kgamayitvAnyamAkramamAkramyAtmAnam उपस हूर्ति ।

· · ·

-- Translation -- pM5/k4

· · ·

-- Translation -- kkurute पृथ्यं वा मान्त्वं वा ब्राह्मं वा प्राजापत्यं वा देवे वान्त्येभ्यो वा भूतेभ्यः

· · ·

-- Translation -- kgAndharvaM vA daivaM vA prAjApatyaM vA brAhmaM vAnyeshHAM vA bhUtAnAM pM6/k5

· · ·

-- Translation -- स वा अयमात्मा ब्रह्म विज्ञानमयो मनोमयो वाड्मयः: K om. प्राणमयश्शरीरं श्रोमय आकाशमयो वायुयमस तेजोमय आपोमय: पृथिवीमय: क्रोधमयोऽक्रोधमयो हर्षमयोऽहर्षमय: kshrotramayaH pRithivImaya Apomayo vAyumaya AkAshamayaH tejomayo.atejomayaH kAmamaya.akAmamayaH krodhamayo.akrodhamayo harsamayo.aharsamayo

· · ·

-- Translation -- ch4 = hbM 14.7.2 = hbk16.6.4 pM1

· · ·

-- Translation -- स यत्रै चाक्षुषः: पुरुषः पराङ् पश्यति, अथारूपजो भवति । pM2/k2

· · ·

-- Translation -- K AptAkAma AtmakAmo na tasmAd ktasya प्राणा उक्‍कमन्ति अथैव समवन्त्यैन्ते K om. atra ... ब्रह्मैव सन् ब्रह्माप्येति । pM9/k7

· · ·

-- Translation -- तदेष श्लको भवति: यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः । अथ मर्त्योऽमृतो भवत्य अत्र ब्रह्म समश्नुते इति । pM10/k7

· · ·

-- Translation -- अथायमनस्थिकौड शरीरी: प्राज्ञ आत्मा K ayamasharIro.amRitaH prAj्ञः: प्राज्ञ आत्मा

· · ·

-- Translation -- K om. iti ... स औऽह भगवते सहर्ष्मान ददामीति होवाच जनको वैदेः ।

· · ·

-- Translation -- K vitataH पुरीष्णः मातृ स्पृष्टाSनुवित्तो म्रियेव तेन धीरा अपियन्ति

· · ·

-- Translation -- K svargaM lokamita UrdhvaM vimuktAH

· · ·

-- Translation -- K puNyakRittaijasashcha

· · ·

-- Translation -- K vidyAyA रताः ।

· · ·

-- Translation -- abhighachchhanty अविद्याऽSङ्गबुधा जनTः ।

· · ·

-- Translation -- K avedir महती विनष्टिर ये त॑दॄग्मृतास त॑ भवन्त्य अयेतरो ह दुः

· · ·

-- Translation -- K apiyanti

· · ·

-- Translation -- K saMjvarret

· · ·

-- Translation -- K tato vijugupsate

· · ·

-- Translation -- K hopAsate अमृत ।

· · ·

-- Translation -- K 19 मनसैवानुद्र॑श्TavyaM न॒हु नानास्ति किँ चन् ।

· · ·

-- Translation -- K ekadhaivAnudrashhTavyam एतदप्रमय॑ भू॒वम् ।

· · ·

-- Translation -- K 21 तम॑व धीरॊ विजाय प्रजां कुवीत ब्रा॑ह्म॑णॊ नान॑भ्यायाद् हूऽहछ्

· · ·

-- Translation -- viGYAnamayaH prANeshhu; य एषॊडन॑त॒हृद॑य आकाशः

· · ·

-- Translation -- K om. sarvam... स न साधुना करूण॑ा भूयात्रॊ एव साधुना क

· · ·

-- Translation -- K add. eshha bhUtapAlA एम् लोक॑श्वर एम् लोकपाल

· · ·

-- Translation -- K नाना॑श॒क॑न चैत॒म् brahmacharyena yaGYena

· · ·

-- Translation -- K ichchhantaH प्र॑ज॑न्तॊ लो॒क॑म्प॑न्‍त ।

· · ·

-- Translation -- य॒सां नॊडय॑म॑त्मा॑य॑म॑त॒क इति । त॒न् ह स्म पु॒त्रे॑षणया॒ऽष् वित्ते॑षणया॒ऽष्

· · ·

-- Translation -- वित्ते॑षण॒ा, य॒ ह एत॒ पु॒त्रे॑षण॒ा सा लोके॑षण॒ा ह॒य ए॒त॒ प॒रण॒ एव भ॑वत॒ः ।

· · ·

-- Translation -- k.asaNgo na hi sajyate, .asito na vyathate na rishhiyaty अतः ऋ॒जु॒/ज॒ध्याप

· · ·

-- Translation -- K ubhe u haivaisIhha ए॒त॑त् अमृतः साध॑साधुनी

· · ·

-- Translation -- K lipyate karmaNA paapeNoti । तस्मादेवविच्छान्तो दान्त उ

· · ·

-- Translation -- K samAhito bhUtvAtmanya evAtmAnaM pashyate!

· · ·

-- Translation -- bhavati

· · ·

-- Translation -- add. nainaM pApmA tarati sarvAN pApmAnaM tarati, naiva pApmA

· · ·

-- Translation -- K om. ambo ...

· · ·

-- Translation -- kom. ya ....

· · ·

-- Translation -- याजवल्क्य:

· · ·

-- Translation -- pMk24

· · ·

-- Translation --

मात्मानमन्नादं वसुदानं वेद, विन्दते क्षु

· · ·

-- Translation -- ya evaM veda

· · ·

-- Translation -- krishna.amRito.abhayo kR^umR^yaM vai, janak, प्राप्तो‌ऽसि‌ऽति होवाच

· · ·

-- Translation -- K add.: सो‌ऽहं भगवते विदेहान्‌ददामि माम्पि सह दास्यायित

· · ·

-- Translation -- ch5 = hbM 14.7.3 = hbk16.6.4

· · ·

-- Translation -- मैत्रेयी ब्रह्मवादिनी बभूव, स्त्रीप्रज्ञैव तहि कात्यायनी । सो‌ऽन्यद्‌द्रुत

· · ·

-- Translation -- K atha ha yAGYavalkyo.anyadvRittamupAkarishyan

· · ·

-- Translation -- K maitreyIti hovAcha yAGYavalkyaH pravrajisyAnva अरोडह

· · ·

-- Translation -- pMk3

· · ·

-- Translation -- त स्या नर्है तेनामृतताहौर्ह निति । निति होवाच याजवल्क्यो, यथेवो

· · ·

-- Translation --

स्ति वित्तेनित ।

· · ·

-- Translation -- भ - गवान्वेद, तदेव मे ब्रूहि‌ति ।

· · ·

-- Translation -- K add. vai श्लु नो भवती सतौ, प्रियंवृतद

· · ·

-- Translation -- K tarhi bhavati, तेडहं तद्‌क्ष्यामि, व्याख्यास्यामि ते; वाचं तु मे नि

· · ·

-- Translation -- K add.: एतद्‌ग्राध्याम्यामि ते;

· · ·

-- Translation -- K om.

· · ·

-- Translation -- K om. न वा अरे पत्युः कामाय पतिः प्रियो भवति आत्मनस तु

· · ·

-- Translation -- भवति आत्मनस तु कामाय कामाय प्रियो भवति; न वा अरे पुत्रा

· · ·

-- Translation -- भवन्ति आत्मनस तु कामाय पुत्राः प्रिया भवति; न वा अरे वित्तस्य

· · ·

-- Translation -- ब्रह्मणः कामाय ब्रह्म प्रियं भवति

· · ·

-- Translation -- प्रियं भवति आत्मनस तु कामाय क्षत्रे प्रियं भवति; न वा अरे लोकाः

· · ·

-- Translation -- भवन्ति; न वा अरे देवानां प्रिया भवन्ति आत्मनस तु

· · ·

-- Translation -- भवन्ति आत्मनस तु कामाय भूतानि प्रियाणि भवन्ति; न वा अरे

· · ·

-- Translation -- आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यो, मैत्रिय

· · ·

-- Translation -- pMk7

· · ·

-- Translation --

नो वेदान्वेद; यज्‌ञास तं परादुः; यो‌न्यत्रात्‌म

· · ·

-- Translation -- yo.anyatrAtmano vedAnveda bhUtAni te purAdu; yo.anyatrAtman

· · ·

-- Translation -- ved; lokAs tAn purAdu; yo.anyatrAtman lokAnveda lokAnved; vedAs tAn

· · ·

-- Translation -- yo.anyatrAtmano vedAnveda bhUtAni tAn purAdu;

· · ·

-- Translation -- pMk8

· · ·

-- Translation --

स तु ग्रहणेण दुन्दुभ्याघातस्य वा शब्दो गृहीतः ।

· · ·

-- Translation --

ण तु ग्रहणेन वीनावाद्यस्य वा शब्दो गृहीतः ।

· · ·

-- Translation --

स तु ग्रहणेन शङ्‌खध्मायस्य वा शब्दो गृहीतः ।

· · ·

-- Translation -- महता भूतस्य निःश्वसितम्

· · ·

-- Translation -- pro m5,26-28, schritkrishna 6; vide infra. अग्निवेश्यः शौनवात् शौनवः पाराशर्य्यांत पाराशर्य्यो जातुकर्ण्यांन् जातुकर्ण्यो भार - द्वाजाद भारद्वाजो भारद्वाजाच्चासुरायणाच्च गौतमाच्च, गौतमो - भारद्वाजात् भारद्वाजो वलाकाकौशितात वलाकाकौशितः काषायणा - त् काषायणः शौकरायणात् शौकरायण स्तैक्णः तैक्णिरौपजन्धने:, औपजन्थिनौकायनात भौकायनः: कौशिकायनेः, कौशिकायन - एऋतकौशिकाद ऋतकौशिकः पाराशर्य्यांत पाराशर्य्यः: पाराशर्य्यांत पा - राङ्गिरसात् जातुकर्ण्यांन् जातुकर्ण्यो भारद्वाजाद भारद्वाजो भारद्वाज - आच्चासुरायणाच्चासुरायणः तैक्णः तैक्णिरौपजन्धने:, औपजन्थिनिरसुतः - पजन्धनि:असुरः असुरिभारद्वाजो भारद्वाजो अत्रेयाद अत्रेय -

· · ·

-- Translation -- ch5 = hbM 14.8 = hbk16.7 ch1 पूर्णमदः, पूर्णमिदं, पूर्णात्पूर्णमुदच्यते । पूर्णस्य पूर्णमादाय, पूर्णमेव - व्रशिष्यते । स् ब्रह्म, स् प्राणा:, वायुर् इति ह् एव स्माह कौ - - रव्यायणिपुत्रो । वेदयन् यज्ञदितव्यम् । ch2 pMk1

· · ·

-- Translation -- अथ हैनम्‌पुष्या ऊचुः: क्रवीतु नो भवानिति । तेभ्यो हैतदवक्षरमुवाच: - द इति; व्र्याङ्गिसिष्ठॄ इति । व्याङ्गिसिष्ठॄ होचुः: दत्त॑ऽ न आ॒ऽत्य॑ति । ओमिति होवाच, व्याङ्गिसिष्ठॄ । pM4/k3

· · ·

-- Translation -- वाय॒र्नि॒लम्मृ॒त॒ᳫ भ॒स्म॑ᳫ श॒रीर॒ᳫ । ओ॒ᳫ उ॒ᳫ क॒तो स्म॑र, कि॒ल्व॒ᳫ स्म॑र, वि॒द्वा॒ᳫन॒ यू॒यो॒ᳫ स्म॒ᳫ ज॒ह॒ᳫ र॒ण॒ᳫ म॒न्यु॒ᳫष॒ᳫ त॒ᳫ न॒म॑:ऊ॒ᳫक्तिं॒ वि॒धे॒ᳫ । chM4/k3

· · ·

-- Translation -- त॒ᳫद॒ᳫ ए॒ᳫतद॒ᳫव त॒ᳫदास॒ᳫ स॒ᳫत्य॒ᳫमे॒ᳫव । स॒ᳫ यो ह॒ᳫ ए॒ᳫक॒ᳫ K om. ए॒ᳫन॒ᳫम॒ᳫह॒ᳫक्ष॒ᳫ प्र॒ᳫथम॒ᳫ व॒ᳫद॒ᳫ: स॒ᳫत्य॒ᳫ ब्र॒ᳫह्मोᳫᳫत्, ज॒ᳫय॒ᳫती॒ᳫम॒ᳫल॒ᳫ लो॒ᳫकाᳫᳫन् ।

· · ·

-- Translation -- ch6 pM1/k5,4 आप एवदमग्र आसः; ता आप: सत्यं असृजन्त, सत्यं ब्रद्म, ब्रद्म प्रजा- पति, प्रजापतिर् देवांन् ।

· · ·

-- Translation -- pM2/kch6, p1 K addi. ubhayataH सत्यं परिगृह्हीतर् सत्यभूयमेव भवति । नै- वविदुः* समनु* हि नस्ति ।

· · ·

-- Translation -- ch7 चM8/k6 विदुघ ब्रद्मण्य आहुः । विदानाद् युध; विद्यृ एनं पाप्मनो, य एवं वेद: विदुघ ब्रद्मोति । विदुघय एवं ब्रद्म ।

· · ·

-- Translation -- chM9/k8 वाचं धेनुमुपासीत । तस्याः शतवार्: सता: स्वाहाकारो वषट्कारो हन्तकार: स्वधाकार: । तस्यै हू स्तनौ देवा उपजीवन्ति, स्वाहाकारं वषट्कारं च; हन्तकारं मनुष्या:, स्वधाकारं पितर: । तस्याः प्राणं- ऋषभ:, मनो वत्स: ।

· · ·

-- Translation -- ch11 एतद् परं तपो यद्यागि- हवतस तप्यते; परमं हैव लोकं जयति, य एवं वेद दैतद् परं तपो यूं प्रतिमरणयन्* हुन्नति; परमं हैव लोकं जयति, य एवं वेदैतद् परं तपो यूं प्रतिमग्नावभ्या- दधति; परमं हैव लोकं जयति, य एवं वेद ।

· · ·

-- Translation -- chM12/k10 chM13/k12 pMk1 अन्य ब्रद्मण्य एक आहुः । तत्र तथा, पूयति वा अनृतमुते प्राणात् । प्राणो- पूय एक आहुः । इतन तथा, श्रप्यति है प्रणं ऋताद् । एतद् ह त्वं देवते, एकाभूय भूतं, परमतां गच्छत्- ।

· · ·

-- Translation -- pM2/k1 pM3/k1 तस्मा उ हैतदुवाच: वीतिहोत्रं वै अत्रणं हैव वि अनृतं हीमांनि सर्वाणि भूतानि विस्नन्ति, सर्वाणि भूतानि रत्नानि K ramante सर्वाणि ह व अन्नम्- भूतानि विस्नन्ति, सर्वाणि भूतानि रमन्ते, य एवं वेद ।

· · ·

-- Translation -- pMk2 युजु:, प्राणो वे युजु:; प्राणो हि- दूम्- अनि सर्वाणि भूतानि युज्यन्ते । युज्यन्ते हस्मै सर्वाणि भूतानि श्रेष्ट्याय, युजु: सायुज्य* सलोकतां जयति, य एवं वेद ।

· · ·

-- Translation -- pMk4 क्षत्रं, प्राणो वै क्षत्रं, प्राणो हि वै क्षत्रम् वायते हैं प्राण: क्षत्रितो: । प्र क्षत्रमा- त्रम् K atram आप्नोति क्षत्रस्य सायुज्य* सलोकतां जयति, य एवं वेद ।

· · ·

-- Translation -- pMk1

· · ·

-- Translation -- pM7/k4

· · ·

-- Translation -- pM10/k7

· · ·

-- Translation -- pM12/k8

· · ·

-- Translation -- ch315

· · ·

-- Translation -- ch6 = hbM 14.9 = hbk16.8

· · ·

-- Translation -- pMk1

· · ·

-- Translation -- pMk2

· · ·

-- Translation -- pM4/k2

· · ·

-- Translation -- pM5/k3

· · ·

-- Translation -- pM6/k4

· · ·

-- Translation -- pM6/k4

· · ·

-- Translation -- pM7/k4

· · ·

-- Translation -- pM7/k4

· · ·

-- Translation -- pM8/k4

· · ·

-- Translation -- pM8/k4

· · ·

-- Translation -- pM8/k5

· · ·

-- Translation -- pM9/k6

· · ·

-- Translation -- pM10/k7

· · ·

-- Translation -- pM11/k7

· · ·

-- Translation -- pM11/k7

· · ·

-- Translation -- pM11/k8

· · ·

-- Translation -- pM11/k8

· · ·

-- Translation -- pM12/k9

· · ·

-- Translation -- pM12/k9

· · ·

-- Translation -- pM12/k9

· · ·

-- Translation -- pM13/k10

· · ·

-- Translation -- pM13/k10

· · ·

-- Translation -- pM14/k11

· · ·

-- Translation -- pM14/k11

· · ·

-- Translation -- pM14/k11

· · ·

-- Translation -- pM14/k11

· · ·

-- Translation -- pM15/k12

· · ·

-- Translation -- pM15/k12

· · ·

-- Translation -- pM16/k13

· · ·

-- Translation -- pM16/k13

· · ·

-- Translation -- pM16/k13

· · ·

-- Translation -- pM16/k14

· · ·

-- Translation -- pM16/k14

· · ·

-- Translation -- pM17/k14

· · ·

-- Translation -- pM17/k14

· · ·

-- Translation -- pM18/k15

· · ·

-- Translation -- pM18/k15

· · ·

-- Translation -- pM18/k15

· · ·

-- Translation -- pM18/k15

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pM19/k16

· · ·

-- Translation -- pMk1 यो ह वै ज्येष्ठं च श्रेष्ठं च वेद, ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति । प्राणो वै ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च । ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च स्वानां भवति अपि च येषां भूपतिः, य एवं वेद ।

· · ·

-- Translation -- One who knows the most excellent becomes the most excellent among his own. Speech is indeed the most excellent. One who knows this becomes the most excellent among his own.

· · ·

-- Translation -- One who knows the foundation becomes established in the world and in the distant realm. The eye is indeed the foundation, for it is through the eye that one becomes established in the world and in the distant realm. One who knows this becomes established.

· · ·

-- Translation -- One who knows prosperity attains prosperity; he attains whatever he desires. The ear is indeed prosperity, for all conversations converge in the ear. One who knows this attains prosperity and whatever he desires.

· · ·

-- Translation -- One who knows the refuge becomes a refuge for his own and for people. The mind is indeed the refuge. One who knows this becomes a refuge for his own and for people.

· · ·

-- Translation -- One who knows procreation nourishes his progeny, for procreation is Prajāpati. One who knows this prospers with progeny and cattle.

· · ·

-- Translation -- Those vital forces, disputing among themselves as to who was the most excellent, went to Brahmā. They asked him, 'Who among us is the most excellent?'

· · ·

-- Translation -- Speech said, 'I am the most excellent.' The others said, 'Without us, you cannot function. We are the ones who make you speak.'

· · ·

-- Translation -- The eye said, 'I am the most excellent.' The others said, 'Without us, you cannot function. We are the ones who make you see.'

· · ·

-- Translation -- The ear said, 'I am the most excellent.' The others said, 'Without us, you cannot function. We are the ones who make you hear.'

· · ·

-- Translation -- The vital force said, 'I am the most excellent.' The others said, 'Without me, you cannot function. I am the one who makes you live.'

· · ·

-- Translation -- The vital force said, 'I am the most excellent.' The others said, 'Without me, you cannot function. I am the one who makes you live.'

· · ·

-- Translation -- Then the vital force, having departed, tore up the other vital forces as a great horse tears up the stakes to which it is tied. The other vital forces said to it, 'Sir, do not depart; we cannot live without you.'

· · ·

-- Translation -- Speech said, 'If I am the most excellent, then you are the most excellent.' The eye said, 'If I am the foundation, then you are the foundation.' The ear said, 'If I am prosperity, then you are prosperity.' The mind said, 'If I am the refuge, then you are the refuge.' The vital force said, 'If I am procreation, then you are procreation.'

· · ·

-- Translation -- Those who know this, when they hear, drink, and eat, become delighted and satisfied. They think that they are doing something great.

· · ·

-- Translation -- One who desires to attain greatness should perform the Upavṛt ritual during the Uttarāyaṇa, on a puṇya day, after having approached a learned person, and having prepared the necessary materials.

· · ·

-- Translation -- As many gods as there are, O Jātavedas, who satisfy the desires of men, I offer oblations to them, that they may gratify my desires and bring me prosperity.

· · ·

-- Translation -- K om. pr॒Ajayate ...

· · ·

-- Translation -- pM5

· · ·

-- Translation -- pM9/k4

· · ·

-- Translation -- अथैन॒मु॒ᳶ॒च॒ शु॒चि॒ आ॒रो॒ह॒स्य

· · ·

-- Translation -- pM11/k6

· · ·

-- Translation -- pM12/k6

· · ·

-- Translation -- pM13/k6

· · ·

-- Translation -- pM14/k6

· · ·

-- Translation -- pM15/k7

· · ·

-- Translation -- pM16/k8

· · ·

-- Translation -- pM18/k10

· · ·

-- Translation -- pM19/k11

· · ·

-- Translation -- K ayaHsthUNaH satyakamAya jAbAlAyaNtevAsin uktvovAcApI y ENaH shUke sthAnANi nishIDyucchand jAyeradRshukshA; praRohayH: palAshAnItI

· · ·

-- Translation -- pM21/k13

· · ·

-- Translation -- pM22/k13

· · ·

-- Translation -- K tAnpishhTAndadhani madhuni ghRitA upasi NchAty

· · ·

-- Translation -- EShA vait bhUtAnAM pRithivI rasH; pRithivyA aapO, apAmeShThA oShadhInAM

· · ·

-- Translation -- pMk2

· · ·

-- Translation -- K om shlIr...

· · ·

-- Translation -- tasyA vediHrupastho, lobhamanI bahih, chAmAdhi vishkANa, samiddhO madhyatas tau muShkO; sa yAvanvai ha vAjpeyena yajamAnasya lokA bhavanti, tAvAnasya lokA bhavanti, yA evamvidvAnAdhopahAsaM charati; Aam

· · ·

-- Translation -- rati Asya striyaH; sukRtaM vRuddhate

· · ·

-- Translation -- etad vai smA tadvidvAnahalka ArunirAhitaM smA tadvidvAnakAro maudgalya

· · ·

-- Translation -- bahuvA idam suptasya vA jAgratas vA retaH; skandatI

· · ·

-- Translation -- pM5/k5

· · ·

-- Translation -- anAmikAkuShThAmyamAdAyantrARaN stanayo vA bhruvO vA nirmjyAt

· · ·

-- Translation -- pM7/k6

· · ·

-- Translation -- pM7/k7

· · ·

-- Translation -- pM7/k8

· · ·

-- Translation -- evam bhavati

· · ·

-- Translation -- pM8/k9

· · ·

-- Translation -- K nishhThAya mushkaM saMdhAyopasthamasya abhimRshya, japed aUM jAtAdhvamsaH, sU tvaM mRdkshAyaUMsi, divamvidhRimad madayeti

· · ·

-- Translation -- pM9/k10

· · ·

-- Translation -- K nishhThAya mushkaM saMdhAyopAryAbhimRshyAya indriyeNa tE

· · ·

-- Translation -- K nishhThAya mushkaM saMdhAyopAryAbhimRshyAya indriyeNa tE

· · ·

-- Translation -- AampApTreDgNimupamasAdhay, pratilomam sharvahiH; sthItvA, tasmAstretaH

· · ·

-- Translation -- tRiyam jAyAyaRdAram saMchAred, uta ha eva kshipro bhavati

· · ·

-- Translation -- AampApTreDgNimupamasAdhay, pratilomam sharvahiH; sthItvA, tasmAstretaH

· · ·

-- Translation -- K apahanyAt

· · ·

-- Translation -- K prapUrvyaM से जायां फल्या संहि्त ।

· · ·

-- Translation -- maliteH vide supra

· · ·

-- Translation -- शतपथब्राह्मणम् १४.६.१०.२३