1. Dattaatreya Upanishad - 2

दत्तात्रेयी ब्रह्मविद्यासंवेद्यानन्दविग्रहम् ।

त्रिपान्त्रारायणाकरं दत्तात्रेयमुपास्महे ॥

ॐ भद्रं कर्णेभिः श्रुणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।

स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिरव्ययशेम देवहितं यदायुः ॥

स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ।

स्वस्ति नस्ताक्ष्यो अरिष्टनेमिः स्वस्ति नो बृहस्पतिदधातु ॥

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

हरिः ॐ ॥ सत्यक्षेत्रे ब्रह्म नारायणं महासाम्राज्यं किं तरकं तन्नो द्रूहि भगवानत्रियुक्तः सत्यानन्द सात्विकं ममाकं धामोपास्वेत्याह ।

सदा दत्तोडहम्मूर्तिप्रतयेतत्वसंवदन्ति येन ते संसारिणो भवन्ति नारायणेनैव विवक्षितो ब्रह्मा विश्वरूपधरं विष्णुं नारायणं दत्तात्रेयाण्य ध्यात्वा सद्दत्त ।

दामिति दीर्घं तद्‍दीर्घं नाम बीजस्यम् । दामित्येकाक्षरं भवति ।

तदेतत्तारकं भवति । तद्वोपासित्वव्य विजेयं गर्भादितारणम् ।

गायत्री छुन्दः । सदाशिव ऋषिः । दत्तात्रेयो देवता । वटबीजस्थमिव

दत्तबीजस्यं सर्वं जगत् । एतद्‍वैकार्षं व्याख्यातम् । व्याख्यास्ये

षडक्षरम् । ओमिति द्वितीयम् । ह्रींमिति तृतीयम् । क्लींमिति चतुर्थम् ।

ग्लोumिति पञ्चमम् । द्वामिति षडकम् । षडक्षरोदयं भवति ।

योगानुभवो भवति । गायत्री छुन्दः । सदाशिव ऋषिः । दत्तात्रेयो

देवता । द्रंमित्युक्त्वा द्रंमित्युक्त्वा वा दत्तात्रेयाय नम इत्याक्षरः ।

दत्तात्रेयायैति सत्यानन्दचिदात्मकम् । नम इति पूर्णानान्दकविग्रहम् ।

गायत्री छुन्दः । सदाशिव ऋषिः । दत्तात्रेयो देवता । दत्तात्रेयायैति

कीलकम । तदेव बीजम । नमः शक्तिरभवति । ओमिति प्रथमम् । आंमिति

द्वितीयम् । ह्रींमिति तृतीयम् । क्रोंमिति चतुर्थम् । एहीं तदेव वदेत् ।

दत्तात्रेयेति स्वाहेति मन्त्रराजोदयं द्वादशाक्षरः । जगती छुन्दः ।

सदाशिव ऋषिः । दत्तात्रेयो देवता । ओमिति बीजम् ।

स्वाहेति शक्तिः । संबुद्धिरिति कीलकम । द्रंमिति हृदये ।

हीं क्लींमिति शीर्ष । एहींति शिखायाम् । दत्तेति कवचे ।

आत्रेयेति चक्षुषि । स्वाहेत्यस्त्रे । तन्मयो भवति ।

य एवं वेद । षोडशाक्षरं व्याख्यास्ये ।

प्राणं देयम् । मानं देयम् । चक्षुर्देयम । श्रोत्रं देयम् ।

षडदशिरश्च्छुनत्ति षोडशाक्षरमन्त्रे न देयो भवति ।

१

अतिसेवापरभक्तगुणवर्च्छुष्याय वदेत् । ओमिति प्रथमं भवति । ऐंमिति द्वितीयम् । क्रोंमिति तृतीयम् । क्लींमिति चतुर्थम् । क्लीूमिति पञ्चमम् । ह्रांमिति षष्ठम् । हृींमिति सप्तमम् । हूूमित्यष्टमम् । सौरिति नवमम् । दत्तात्रेयोति चतुर्दशम् । स्वाहेति षोडशम् । गायत्री छन्दः । सदाशिव ऋषिः । दत्तात्रेयो देवता । ॐ बीजम् । स्वाहा शक्तिः । चतुर्थ्यन्तं कीलकम् । ओमिति हृदये । क्लां वल्लीं क्लीूमिति शिखायाम् । सौरिति कवचे । चतुर्थ्यन्तं चक्षुषि । स्वाहेत्यस्ने । यो नित्यमधीयान् सच्चिदानन्द सुखी मोक्षी भवति । सौरित्यन्ते श्रीवैष्णाव इत्युच्यते । तज्जपापी विष्णुरूपी भवति । अनुष्टुप् छन्दो व्याकृत्यास्ये । सर्वत्र संबुद्धिरमानीत्युच्यन्ते । दत्तात्रेय हरे कृष्ण उन्मत्तानन्ददायक । दिगंबर मुने बालपिशाच ज्ञानसागर ॥ १ ॥ इत्युपनिषत् । अनुष्टुप् छन्दः । सदाशिव ऋषिः । दत्तात्रेयो देवता दत्तात्रेयेति हृदये । हरे कृष्णेति शीर्षे । उन्मत्तानन्देति शिखायाम् । दायकमुन इति कवचे । दिगंबर इति चक्षुषि । पिशाचज्ञानसागरेत्यस्ने । आनुष्टुभोडयं मयाधीतः । अब्रह्मज्ञानदोषाष् प्रणश्यन्ति । सर्वोपकारी मोक्षी भवति । य एवं वेदेत्युपनिषत् ॥ १ ॥ इति प्रथमः खण्डः ॥ १ ॥

२

ओमिति व्याहरेत् । ॐ नमो भगवते दत्तात्रेयाय स्मरणमात्रसन्तुष्टाय महानुभावारणाय महाज्ञानप्रदाय चिदानन्दात्मने बालोन्मत्तपिशाचवेषायेतिं महायोगिनेऽण्डवृत्तायेतिं अनुसूयानन्दवर्धनायाच्युत्रायेतिं सर्वकामफलप्रदाय ओमिति व्याहरेत् । भवबन्धमोचनायेतिं ह्रींमिति व्याहरेत् । सकलविभूतिं दायेतिं क्रोंमिति व्याहरेत् । साध्याकर्षणायेतिं सौरिति व्याहरेत् । सर्वमन्‍क्षोभणायेतिं श्रीमिति व्याहरेत् । महोमिति व्याहरेत् । चिरञ्जीविने वृषभदिति व्याहरेत् । वशीकुरुवशीकुरु वौषडिति व्याहरेत् । आकार्ष्याकर्षय हूँमिति व्याहरेत् । विद्वेषयविद्वेषय फडिति व्याहरेत् । उच्चाटयोच्चाटय ठठेति व्याहरेत् । स्तम्भयस्तम्भय स्खेति व्याहरेत् । मारयमारय नमः

2

संपन्नाय नमः संपन्नाय स्वाहा पोषयपोषय परमन्त्रपरयन्त्रपरतन्त्रांशिच्छान्धिच्छान्धि प्रहासत्रिवारयनिवारय व्याधीन्स्तिवारयनिवारय दुःखं हरयहरय दारिद्र्यं विद्रावयविद्रावय देहं पोषयपोषय चित्तं तोषयतोषयेत सर्वमन्त्र-सर्वयन्त्रसर्वतन्त्रसर्वपल्लवस्वरूपायेत ॐ नमः शिवायेत्युपनिषत् ॥ २॥

2

इति द्वितीयः खण्डः ॥ २ ॥

य एवं वेद । अनुष्टुप् छन्दः । सदाशिव ऋषिः । दत्तात्रेयो देवता । ओमिति बीजम् । स्वाहेति शक्ति: । द्रांमिति कीलकम् । अथमृत्युञ्जयमन्त्रा भवन्ति ।

यो नित्यमधीते वाग्भगिनीसोमादित्यब्रह्मविष्णुरुद्रैः पूतो भवति । गायत्र्या शतसहस्रं जप्तं भवति ।

महामृत्युंज्जयसहस्रजापी भवति । प्रणवायुतकोटिजप्तो भवति । शतपुष्पांश्चतापरन्याति । स पङ्क्तिपावनो भवति । ब्रह्महत्यादिपातकैर्मुक्तो भवति । गोहत्यादिपातकैर्मुक्तो भवति ।

तुलापुरुषादिदानैः प्रापापान्तः पूतो भवति । अश्वेषापान्मुक्तो भवति । भक्ष्याभक्ष्योपापैर्मुक्तो भवति ।

सर्वमन्त्रयोगपारीणो भवति । तस्माच्छिष्यं भक्तं प्रतिगृह्णीयात् । सोऽनन्तफलमश्नुते । स जीवन्मुक्तो भवतीत्याह भगवान्त्रारायणो ब्रह्माणमित्युपनिषत् ॥

ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः । स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिः सस्तनूभिर्व्यशेम देवहितं यदायुः ॥

ॐ स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः । स्वस्ति नस्ताक्ष्यो अरिष्टनेमिः स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ हरिः ॐ तत्सत् ॥

इति दत्तात्रेयोपनिषत्समाप्ता ॥