25. Ascetic Householders

Baudhāyana

अथ शालीनयायावरचक्रचरधर्मकाङ्क्षिणां नवभिर्वृत्तिभिर् वर्तमानानाम् ॥1 तेषां तद्वर्तनाद् वृत्तिर् इत्य् उच्यते ॥2 शालाआश्रयत्वात्शालीनत्वम् ॥3 वृत्त्या वरया यातिइति यायावरत्वम् ॥4 अनुक्रमेण चरणाच् चक्रचरत्वम् ॥5 ता अनुव्याख्यास्यामः ॥6 षण्णिवर्तनी कौद्दाली ध्रुवा संप्रक्षालनीसमूहा फालनी शिलोञ्छा कापोतासिद्धेच्छाइति नवएताः ॥7 तासाम् एव वान्याअपि दशमी वृत्तिर् भवति ॥8 आ नववृत्तेः ॥9 केशश्मश्रुलोमनखानि वापयित्वाउपकल्पयते ॥10 कृष्णअजिनं कमण्डलुं यष्टिं वीवधं कुतपहारम् इति ॥11 त्रैधातवीयेनैष्ट्वा प्रस्थास्यति वैश्वानर्या वा ॥12 अथ प्रातर् उदित आदित्ये यथासूत्रम् अग्नीन्प्रज्वाल्य गार्हपत्य आज्यं विलाप्यौत्पूय स्रुक्स्रुवं निष्टप्यसंमृज्य स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वाआहवनीये वास्तोष्पतीयंजुहोति ॥13 वास्तोष्पते प्रति जानीह्य् अस्मान् इति पुरोनुवाक्याम् अनूच्य वास्तोष्पते शग्मया संसदा त इति याज्यया जुहोति ॥14 सर्व एवआहितअग्निर् इत्य् एके ॥15 यायावर इत्य् एके ॥16 निर्गत्य ग्रामअन्ते ग्रामसीमान्ते वाअवतिष्ठते तत्रकुटीं मठं वा करोति कृतं वा प्रविशति ॥17 कृष्णअजिनआदीनाम् उपकॢप्तानां यस्मिन्न् अर्थे येन येन यत्प्रयोजनं तेन तेन तत् कुर्यात् ॥18 प्रसिद्धम् अग्नीनां परिचरणम् प्रसिद्धंदर्शपूर्णमासाभ्यां यजनम् प्रसिद्धः पञ्चानां महतां यज्ञानामनुप्रयोगः उत्पन्नानाम् ओषधीनां निर्वापणं दृष्टं भवति ॥19 विश्वेभ्यो देवेभ्यो जुष्टं निर्वपामिइति वा तूष्णीं वा ताःसंस्कृत्य साधयति ॥20 तस्यअध्यापनयाजनप्रतिग्रहा निवर्तन्तेअन्ये चयज्ञक्रतव इति ॥21 हविष्यं च व्रतौपायनीयं दृष्टं भवति ॥22 तद् यथा सर्पिर्मिश्रं दधिमिश्रमक्षारलवणम् अपिशितम् अपर्युषितम् ॥23 ब्रह्मचर्यम् ऋतौ वा गच्छति ॥24 पर्वणिपर्वणि केशश्मश्रुलोमनखवापनं शौचविधिश् च ॥25 अथअप्य् उदाहरन्ति ॥26 श्रूयते द्विविधं शौचं यत्शिष्टैः पर्युपासितम् ॥26 बाह्यं निर्लेपनिर्गन्धम् अन्तःशौचम् अहिंसकम् ॥26 अद्भिः शुध्यन्ति गात्राणि बुद्धिर् ज्ञानेन शुध्यति ॥27 अहिंसया च भूतआत्मा मनः सत्येन शुध्यति इति ॥27

1 Next, we describe those who desire to follow the Law of Salinas, Yayavaras, and Cakracaras. These sustain themselves by nine means of livelihood. 2 We will show below that these means derive their names from the activities by which people procure their livelihood. 3 The name "Salina" is derived from their living in houses (sala), 4 "Yayavara" is derived from the fact that they follow (ya) an excellent (vara) means of livelihood, 5 and "Cakracara" from their going (carana) in sequence (anukrama). 6 We will explain these means of livelihood. 7 They are nine: Saṇnivartinī, Kauddālī, Dhruvā, Samprakṣālanī, Samūhā, Pālanī, Śilonchā, Kāpotā, and Siddhecchā. 8 Among these means is counted also a tenth means of livelihood, living on forest produce. 9 This is the procedure for adopting any of the above means of livelihood up to the ninth. 10 After getting the hair of his head, beard, and body shaved and his nails clipped, he gets ready 11 a black antelope skin, a water pot, a staff, a shoulder pole, and a sickle. 12 He begins the process of going away by offering the Traidhatavīya sacrifice or the Vaisvanari sacrifice. 13 Then, after sunrise the next morning, he should get his fires to blaze up following the procedure laid down in his particular ritual text; melt the ghee over the householder's fire; strain that ghee; heat and clean the Sruc and Sruva spoons; and, taking four spoonfuls of ghee in the Sruc spoon, offer an oblation to the guardian deity of the house in the offertorial fire. 14 After reciting the invitatory verse: "Accept us, O guardian of the house ... ", he makes the offering while reciting the offertory verse: "May we, O guardian of the house, obtain your fellowship ... ". 15 This should be done, some say, by everyone who has set up the three sacred fires, 16 while according to others, only by Yayavaras. 17 After leaving his home, he stops at the outskirts of the village or the village boundary. There he builds a hut or cabin, or occupies one that has already been built. 18 He should use the black antelope skin and the other articles that he had prepared for those purposes for which they are intended. 19 Attending to the sacred fires, offering the new- and full-moon sacrifices, and carrying out in sequence the five great sacrifices-these are well known. Offering oblations with vegetables that he has grown is sanctioned. 20 Saying, "I offer what is pleasing to all the gods," or silently, he consecrates and cooks them. 21 He stops teaching, officiating at sacrifices, and accepting gifts, as well as other sacrificial activities. 22 Sacrificial food fit to be used during the performance of a vow is sanctioned. 23 It is as follows-food that is mixed with ghee or curd, without spices, salt, or meat, and not stale. 24 Let him either remain chaste or engage in sexual intercourse with his wife only during her season. 25 On each day of the moon's change he should get the hair of his head, beard, and body shaved and his nails clipped, and carry out purificatory rites. 26 Now, they also quote: "The Veda points out two types of purification which are practised by cultured people: external purification is the elimination of stains and smell, whereas internal purification is the abstention from injuring living beings. 27 The body is purified by water, and the intellect by knowledge; the inner self is purified by abstaining from injuring living beings, and the mind by truth." [B 3.1.1–27]

यथाउ एतत् षण्णिवर्तनीइति ॥1 षड् एव निवर्तनानि निरुपहतानि करोति स्वामिने भागमुत्सृजत्य् अनुज्ञातं वा गृह्णाति ॥2 प्राक् प्रातराशात् कर्षी स्याद् अस्यूतनासिकाभ्यांसमुष्काभ्याम् अतुदन्न् आरया मुहुर्मुहुर् अभ्युच्छन्दयन् ॥3 एतेन विधिना षण्निवर्तनानि करोतिइतिषण्णिवर्तनी ॥4 कौद्दालीइति जलअभ्याशे कुद्दालेन वा फालेन वा तीक्ष्णकाष्ठेन वा खनति बीजान्य् आवपति कन्दमूलफलशाकओषधीर् निष्पादयति ॥5 कुद्दालेन करोतिइति कौद्दाली ॥6 ध्रुवया वर्तमानः शुक्लेन वाससा शिरो वेष्टयति भूत्यैत्वा शिरो वेष्टयामिइति ब्रह्मवर्चसम् असि ब्रह्मवर्चसाय त्वाइतिकृष्णअजिनम् आदत्तेअब्लिङ्गाभिः पवित्रम् बलम् असि बलाय त्वाइति कमण्डलुम् धान्यम् असि पुष्ट्यै त्वाइति वीवधम् सखा मा गोपायैति दण्डम् ॥7 अथौपनिष्क्रम्य व्याहृतीर् जपित्वा दिशाम् अनुमन्त्रणं जपति ॥8 पृथिवी चअन्तरिक्षं च द्यौर् नक्षत्राणि या दिशः ॥8 अग्निर् वायुश् च सूर्यश् च पान्तु मां पथि देवताः इति ॥8 मानस्तोकीयं जपित्वा ग्रामं प्रविश्य गृहद्वारेगृहद्वारआत्मानं वीवधेन सह दर्शनात् संदर्शनीइत्य् आचक्षते ॥9 वृत्तेर् वृत्तेर् अवार्त्तायां तयाएव तस्य ध्रुवं वर्तनाद्ध्रुवाइति परिकीर्तिता ॥10