209. DHVANYĀLOKA 207

DHVANYĀLOKA 207

calling प्रतीहारेन्दुराज by the name भट्टन्दुराज 'भट्टेन्दराजेन प्रीखितप्रणयीत्यादि भप्रस्तुतप्रशंसोदाहरये ... मटटोन्भटग्रन्थे ... व्याख्यातम्'; vide p. 34 of the भलक्कार- सारसंग्रहलघुवृत्ति for the verse प्रीसितप्रशयि० which is भामह III. 30. भट्टतीत or भट्टतोत was another teacher of अभिनवगुप्त (लोचन pp. 34, 221) who wrote the work called काव्यकौतुक on which अ्रभिनवगुप्त wrote a commentary (विवरख). At the end of chap. 19 of the नाव्यशास्त्र (GOS) भ. भा. (vol. III) says द्विजवरतोतनिरूपित-सन्ध्यध्यायार्थ- तत्त्वघटनेयम्। अभिनवगुप्तेन कृता शिवचरणाम्भोजमधुपेन ॥. The लोचन refers to उत्पल as the परमगरु of अरमिनवगुप्त (p.35), who wrote on the

Before the लोचन, there existed a commentary on the ध्वन्यालोक called चन्द्रिका, which was composed by some one who belonged to the same family to which भभिनवगुप्त belonged. The लोचन cites it in many places and strongly condemns it: 'चन्द्रिका- कारस्तु पठितमनुपठतीति न्यायेन गजनिमीलिकया व्याचचचे तस्य तस्य शब्दस्य फलं तदा फलं वाच्यव्यअयप्रतीत्यात्मकं तस्य घटना निष्पादना यतोऽनन्यसाध्या शब्दव्यापा- रैकजन्येति। न चात्रार्थसतत्त्वं व्याख्यानेन किश्चिदुत्पश्याम इत्यलं पूर्ववंश््यः सह विवा- देन बहुना' (लोचन p.231); 'आधिकारिकत्वेन तु शान्तो रसो निबद्धव्य इति चन्द्रि- काकार:। तच्चेहास्माभिन पर्यालोचितम्। प्रसङ्गान्तराद्' (लो० p.221). This view is quoted by the काव्यप्रकाशसङ्केत of मािक्य० (p.101 Mysore ed.) and by सोमेश्वर. The verse कि लोचनं विनालोको भाति चन्द्रिकयापि हि' (at the end of the 1st and 3rd उद्द्योतs) contains a pun on the three words आलोक, चन्द्रिका (moonlight and the com. on the ध्वन्या- लोक) and लोचन. The लोचन in several other places quotes the explanation of the ्वन्यालोक by a previous commentator and adds words to the effect 'इत्यलं पूर्ववंश्यः सह विवादेन.' For example, p. 150-51 'यस्तु व्याचष्टे ... त्यलं निजपूर्वजसगोत्रः साकं विवादेन,' p. 216-17 'अन्यस्तु व्याचष्टे-एतच्चापेक्िकमित्यादिग्रन्थो ... इत्यलं पूर्ववंश्यैः सह बडुना संलापेन, p. 269 यत्तु (यस्तु ?) त्रिष्वपि श्रोकेषु प्रतीयमानस्यव रसाऊत्वं व्याचष्टे स्म स देवं विक्रीय तबात्रोत्सवमकाषीद्। ... इत्यलं पूर्ववंश्यैः सह विवादेन. The चन्द्रिका is referred to in the व्यक्तिविवेक also (5th intro. verse) 'ध्वनिवत्मन्यति- गहने स्खलितं वाएया: पदे पदे सुलभम्। रभसेन यत्प्रवृत्ता प्रकाशकं चन्द्रिका धदृष्टू व ।।'. Therefore the चन्द्रिका must have been composed bet- ween 900-950 A. D. On the first उद्योत of the लोचन a commentary called Kaumudi by उदयोष (from केरल) has been published at Madras (1944) edited with some verses of his own called उपलोचन by the late Mahāmahopādhyāya Prof. Kuppuswami and two of his pupils. This is a late but a learned commentary. I under- stand that the commentary (Kaumudi) on the remaining