250. 250 HISTORY OF SANSERIT POETIC

250 HISTORY OF SANSERIT POETIC

own position is 'सर्वं एव हि शाब्दो व्यवहार: साध्यसाधनभावगर्भतया प्राये- खानुमानरूपोऽम्युपगन्तव्यः, तस्य परप्रवृत्िनिवृत्तिनिबन्धनत्वात् तयोक्ष सम्प्रत्यया- सम्प्रस्ययात्मनोरन्यथाकतुमशक्यत्वतः ।' (p. 3) and अरथोपि द्विविषो वाध्योनुमेय- रच। तत्र शब्दव्यापारविषयो वाच्यः । स एव मुख्य उच्यते । ... तत एव तदनुमि- तादा लिकभूताधदर्थान्तरमनुमीयते सोनुमेयः । स च त्रिविधः, वस्तुमात्रमलङ्गारा रसादयश्चेति । तत्राधी वाच्यावपि सम्भवतः । अन्यस्तवनुमेय एवेति वश्यते' (p. 7). So it will be noticed that, according to his view, mrex has only two senses वाच्य and भनुमेय; the लक्षण of other writers will be included under भनुमान. He says that in such verses as 'सुवर्शपुष्पां पृथिवीं चिन्वन्ति पुरुषाखयः (example of भविवत्ितवाभ्यध्वनि in ध्व. p. 58), 'पत्युः शिरश्चन्द्रकलामनेन' (ध्व. p. 267), 'एवं वादिनि देवषों ('o p. 124), the suggested sense is really inferred 'अत्र हि सर्वंत्र सुलभा विभूतयः शूरादीनामित्ययमर्थोऽनुमीयत इत्येतद्वितनिष्यते' (व्यक्ति० p, 9). As वाच्य sense and प्रतीयमान sense stand in the relation of लिन and लिड्िन the process is अनुमान 'वाच्यप्रतीयमानयोर्वद्तयमायक्रमेय लिन्न- लिभिभावस्य समर्थनाव् सवस्यैव ध्वनेरनुमानान्तर्मावः समन्वितो भवति तस्य च तदपेचया महाविषयत्वात्' (व्यक्त० p.12) and he relies upon ध्वनिकार's own words that the principal sense intended appears more charming when it is suggested (i. e. is left to be gathered from the words) 'साररूपो हर्थः स्वशष्दानभिवेयत्वेन प्रकाशितः सुतरां शोभामावहति' (<वo p. 300). He says that in many of the instances of ध्वनि cited in the ्वन्यालोक the ultimate व्यक्य sense is not suggested by the expressed sense but between the two one or more inferences intervene (as in 'वाषिभत हस्थिदन्ता' ध्व० p. 157). In गौर्वाहीक:, the ultimate sense is arrived at by अनुमान; as the two cannot in reality be identical, one comes to the conclusion that they possess similar qualities 'तस्मादयोयं वाहीकादौ गवादिसाधर्म्यावगमः स तत्वा- रोपान्यथानुपपत्तिपरिकल्पितोऽनुमानस्यव विषयः न शब्दव्यापारस्येति स्थितम्' (p. 24). The same reasoning the व्यक्ति० applies to गङ्गायां घोष :. It asserts, by using ध्वनिकारिकाs themselves with a slight turn of expression, that ध्वनि is identical with भक्ति 'भक्त्या बिभति चैकत्वं रूपामेदादयं ध्वनिः। न च नाव्याप्त्यतिव्याप्त्योरभावाल्लचयते तथा॥ सुवर्यपुष्पामि- त्यादौ न चाग्याप्तिः प्रसज्यते। यतः पदार्थवाक्याथमेदाद् भक्िकिर्द्विषोदिता । भतस्मि- स्तत्समारोपो भक्तेलच्षणमिष्यते। अर्थान्तरप्रतीत्यर्थः प्रकार: सोपि शस्यते॥' (व्यक्ति० p. 26; compare ध्वनिका० I. 17 pp. 59-61). He opposes (pp.27- 28) the views of those who think that there is a single perva- sive power of words which conveys what is called the ape sense and the implied sense and who rely upon the instance of an arrow. He controverts the position of the वक्रोचिजोवित (कारिका I. 7-8 शब्दार्थौं सहितौ वक) and says that if what is con-