270. KAVYAPRARASA 271

KAVYAPRARASA 271

tors such as मासिक्यचन्द्र, जयन्त, सरस्वतीतीर्थ, सोमेश्र makes any disti- nction between the author of the कारिकाs and of the वृस्ति. On the other hand, there are both early and later writers who distinctly ascribe the कारिकs and वृत्ति to the same author. हेमचन्द्र says (in com. on काव्यानुशासन p. 4) 'एवमानन्दयशश्चतुर्वर्गोपायब्युत्प चीना काव्यप्रयोजनतामसाधारणी प्रतिपाध यत्कैश्चिव श्रीहर्षादेघावकादीनामिव धनं ... नर्थ- निवारणं प्रयोजनत्रयमुपन्यस्तम'. It will be noticed that this passage ascribes the कारिका 'काव्यं यशसे etc.' and the वृत्ति thereon to the same person (viz. मम्मट). Similarly, हेमचन्द्र (com. on काव्यानुशासन P.'109) says 'यथाह मम्मटः-भगूढमपरस्याङ etc. (which is उल्वास V.1-2). Here हेमचन्द्र (who wrote his काव्यानु० within about 50 years of मम्मट) distinctly ascribes the कारिकाs to मम्मट. जयरय applies the term काव्यप्रकाशकृत without distinction to the author of the कारिकाड and of the वृत्ति (videpp. 102, 137,150, 199). The प्रतापरुद्रीय speaks of the कारिकाS as काव्यप्रकाश (vide pp.6.90, 225, 236). The चित्रमीमांसा (p. 80) ascribes a कारिका (definition of उत्प्रेक्षा) and an example thereon to काव्यप्रकाशिकाकार. The रसगङ्गाधर (p.30) ascri- bes the कारिकाs to मम्मटभट्ट. जयराम (in his तिलक), भीमसेन inसुषा सागर (p. 4. Ch. S. S.), गोपाल in साहित्यचूडामणि (p. 4, Tri. ed.), and कमलाक रभट्say that the कारिकाकार and वृत्तिकार are the same person. Therefore, मम्मट must be held to be the author of the karikas also. We find at the end of the काव्यप्रकाश a verse which has been interpreted in two ways even by the earliest comentators, viz. 'इत्येष मार्गो विदुर्षा विभिन्नोप्यभिन्नरूपः प्रतिभासते यत्। न तद्विचितं यदमुत्र सम्थग्विनिर्मिता सङटनैव हेतु: ।।'. The earliest known commentator माशिक्यचन्द्र remarks 'अथ चायं प्रन्योऽन्येनारग्घोऽपरेण च समर्थित इति दिख- यडोपि सङ्टनावशादखएडायते'. The काव्यप्रकाशसङ्केत (Peterson's 2nd Report p. 13 and Cal. O. J. vol. II ed. by Prof. S. P. Bhatta- charya) says: 'एतेन महामतीनां प्रसरणहेतुरेष अ्रन्थो अ्न्थकृतानेन कथमाप्यसमा- प्तत्वादपरेय च पूरितावरोषत्वात् दिखएडोपि etc. सोमेश्रर also says "अय च सुधियां विकासहेतुग्रन्थोयं कथंचिदपूर्णत्वादन्येन पूरितरोष इति दिखएडोपि &c." The काव्यप्रकाशनिदर्शन of राजानकानन्द (written in 1665 A. D.) tells us that मम्मट composed the work up to परिकर and the rest was completed by अलक, 'यङुकं-कृतः श्रीमम्मटाचार्यव्ये: परिकरावधिः। प्रबधः पूरितः शेषो विधायालकसरिया॥ अन्येनाप्युक्तम् -काव्यप्रकारादशकोपि निगन्धकप्या दाम्यां कृतोपि कृतिनां रसतस्वलाभ:। etc.' (vide JBBRAS vol. 16 extra

Prof. Divekar's suggestion as stated by Dr. De and r-rr is not a serious matter as the न्याय quoted above (p. 255 n. 1) 'यस्य येनार्थसम्बन्धो ...... मानन्तर्यमकारयम्' shows.