1. Isavasya Upanishad

Page 1

ईशावास्योपनिषद्

पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात्पूर्णमुदच्यते

पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः

१

ॐ ईशा वास्यमिदँ सर्वं यत्किं च जगत्यां जगत्

१

तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृधः कस्य स्विद्धनम्

२

कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतँ समाः

२

एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे

३

असूर्या नाम ते लोका अन्धेन तमसावृताः

३

ताँँस्ते प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चात्महनो जनः

४

अनेनजदँ मनसो जवीयो नैनदेवा आप्नुवन् पूर्वमर्षत्

४

तद्धावतोऽन्यनत्येति तिष्ठत्तस्मिन्नपो मातरिश्वा दधाति

५

तदेजति तन्नैजति तददूरे तद्वन्तिके

५

तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्यास्य बाह्यतः

६

यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति

६

सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न विजुगुप्सते

७

यस्मिन्सर्वाणि भूतान्यात्मैवाभूद्विजानतः

७

तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः

८

स पर्यगाच्छुक्रमकायमव्रणमस्नाविरँ शुद्धमपापविद्धम्

८

कविर्मनीषी परिभूः स्वयंभूर्याथातथ्यतोऽर्थान्व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः

अन्धन्तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते

Page 2

ततो भूय इव ते तमो य उ विद्याया᳒ रता:

ग्रन्यदेवाहरविद्ययान्यदाहरविद्यया इति शुश्रुम धीराणा᳒ ये नस्तद्विचचचिरे

विद्यां चाविद्यां च यस्तद्वेदोभयं᳒ सह अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययामृतमश्नुते

ग्रन्धन्तम: प्रविशन्ति येऽसंभूतिमुपासते ततो भूय इव ते तमो य उ संभूत्या᳒ रता:

ग्रन्यदेवाह: संभवादन्यदाहरसंभवात् इति शुश्रुम धीराणा᳒ ये नस्तद्विचचचिरे

संभूतिं च विनाशं च यस्तद्वेदोभयं᳒ सह विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा संभूत्यामृतमश्नुते

हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखं᳒ तत्सं पूषन्नपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये

पूषन्नेकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीनसमूह तेज: यत्ते रूपं कल्याणतमं तत्ते पश्यामि योऽसावसौ पुरुष: सोऽहमस्मि

वायुरनिलममृतमथेदं भस्मान्त᳒ शरीरम् ॐ क्रतो स्मर कृत᳒ स्मर क्रतो स्मर कृत᳒ स्मर

ग्रग्ने नय सुपथा राये ग्रस्मान्विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् युयो᳒ध्यस्मज्जुहुराणमेनो भुइष्टा᳒ तेँ नमउक्तिं विधेम

ॐ पूर्णमद: पूर्णमिदं पूर्णात्पूर्णमुदच्यते पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते ॐ शान्ति: शान्ति: शान्ति:

इति वाजसनेयसंहितायामीशावास्योपनिषत्संपूर्णा