1. Paraśurāma Kalpasūtra

1.1

1. खण्ड: दीक्षा-विधि अथ्âतो दीक्षां व्याख्यास्यामः

1. khaṇḍa: dīkṣā-vidhi athâto dīkṣāṃ vyākhyāsyāmaḥ

---

1.2

भगवान् परम-शिव-भट्टारकः श्रुत्य्-आद्य्-अष्टादश-विद्याः सर्वाणि दर्शनानि लीलया तत्-तद्-अवस्था-ऽऽपन्नः प्रणीय, संविन्मय्या भगवत्या भैरव्या स्व्âत्म्âभिन्नया पृष्टः पञ्चभिः मुखैः पञ्च्âम्नायान् परम्âर्थ-सार-भूतान् प्रणिनाय

bhagavān parama-śiva-bhaṭṭārakaḥ śruty-ādy-aṣṭādaśa-vidyāḥ sarvāṇi darśanāni līlayā tat-tad-avasthā-''pannaḥ praṇīya, saṃvinmayyā bhagavatyā bhairavyā svâtmâbhinnayā pṛṣṭaḥ pañcabhiḥ mukhaiḥ pañcâmnāyān paramârtha-sāra-bhūtān praṇināya

---

1.3

तत्र्âयं सिद्धान्तः

tatrâyaṃ siddhāntaḥ

---

1.4

षट्त्रिंशत्-तत्त्वानि विश्वम्

ṣaṭtriṃśat-tattvāni viśvam

---

1.5

शरीर-कञ्चुकितः शिवो जीवो निष्कञ्चुकः पर-शिवः

śarīra-kañcukitaḥ śivo jīvo niṣkañcukaḥ para-śivaḥ

---

1.6

स्व-विमर्शः पुरुस्âर्थः

sva-vimarśaḥ purusârthaḥ

---

1.7

वर्ण्âत्मका नित्याः शब्दाः

varṇâtmakā nityāḥ śabdāḥ

---

1.8

मन्त्राणाम् अचिन्त्य-शक्तिता

mantrāṇām acintya-śaktitā

---

1.9

संप्रदाय-विश्वासाभ्यां सर्व-सिद्धिः

saṃpradāya-viśvāsābhyāṃ sarva-siddhiḥ

---

1.10

विश्वास-भूयिष्ठं प्रामाण्यम्

viśvāsa-bhūyiṣṭhaṃ prāmāṇyam

---

1.11

गुरु-मन्त्र-देवता-ऽऽत्म-मनः-पवनानाम् ऐक्य निष्फालनाद् अन्तरात्म वित्तिः

guru-mantra-devatā-''tma-manaḥ-pavanānām aikya niṣphālanād antarātma vittiḥ

---

1.12

आनन्दं ब्रह्मणो रूपं, तच् च देहे व्यवस्थितं, तस्य्âभिव्यञ्जकाः पञ्च म-काराः, तैर् अर्चनं गुप्त्या, प्राकट्यान् निरयः

ānandaṃ brahmaṇo rūpaṃ, tac ca dehe vyavasthitaṃ, tasyâbhivyañjakāḥ pañca ma-kārāḥ, tair arcanaṃ guptyā, prākaṭyān nirayaḥ

---

1.13

भावना-दार्ढ्याद् आज्ञा-सिद्धिः

bhāvanā-dārḍhyād ājñā-siddhiḥ

---

1.14

सर्व-दर्शन्âनिन्दा

sarva-darśanânindā

---

1.15

अगणनं कस्य्âपि

agaṇanaṃ kasyâpi

---

1.16

सच्-छिष्ये रहस्य-कथनम्

sac-chiṣye rahasya-kathanam

---

1.17

सदा विद्या-ऽनुसंहतिः

sadā vidyā-'nusaṃhatiḥ

---

1.18

सततं शिवता-समावेशः

satataṃ śivatā-samāveśaḥ

---

1.19

काम-क्रोध-लोभ-मोह-मद-मात्सर्य्âविहित-हिंसा-स्तेय-लोक-विद्विष्ट-वर्जनम्

kāma-krodha-lobha-moha-mada-mātsaryâvihita-hiṃsā-steya-loka-vidviṣṭa-varjanam

---

1.20

एक-गुर्ûपास्तिर् असंशयः

eka-gurûpāstir asaṃśayaḥ

---

1.21

सर्वत्र निष्परिग्रहता

sarvatra niṣparigrahatā

---

1.22

फलं त्यक्त्वा कर्म करणम्

phalaṃ tyaktvā karma karaṇam

---

1.23

अनित्य-कर्म-लोपः

anitya-karma-lopaḥ

---

1.24

म-पञ्चक्âलाभे ऽपि नित्य-क्रम-प्रत्यवमृष्टिः

ma-pañcakâlābhe 'pi nitya-krama-pratyavamṛṣṭiḥ

---

1.25

निर्भयता सर्वत्र

nirbhayatā sarvatra

---

1.26

सर्वं वेद्यं हव्यम् इन्द्रियाणि स्रुचः शक्तयो ज्वालाः स्व्âत्मा शिवः पावकः स्वयम् एव होता

sarvaṃ vedyaṃ havyam indriyāṇi srucaḥ śaktayo jvālāḥ svâtmā śivaḥ pāvakaḥ svayam eva hotā

---

1.27

निर्विषय-चिद्-विमृष्टिः फलम्

nirviṣaya-cid-vimṛṣṭiḥ phalam

---

1.28

आत्म-लाभान् न परं विद्यते

ātma-lābhān na paraṃ vidyate

---

1.29

सैषा शास्त्र-शैली

saiṣā śāstra-śailī

---

1.30

वेश्या इव प्रकटा वेद्âदि-विद्याः सर्वेषु दर्शनेषु गुप्तेयं विद्या

veśyā iva prakaṭā vedâdi-vidyāḥ sarveṣu darśaneṣu gupteyaṃ vidyā

---

1.31

तत्र सर्वथा मतिमान् दीक्षेत

tatra sarvathā matimān dīkṣeta

---

1.32

दीक्षास् तिस्रः शाक्ती शाम्भवी मान्त्री चेति तत्र शाक्ती शक्ति-प्रवेशनात् शाम्भवी चरण-विन्यासात् मान्त्री मन्त्रोपदिष्टया सर्वाश् च कुर्यात्

dīkṣās tisraḥ śāktī śāmbhavī māntrī ceti tatra śāktī śakti-praveśanāt śāmbhavī caraṇa-vinyāsāt māntrī mantropadiṣṭayā sarvāś ca kuryāt

---

1.33

एकैकां वेत्य् एके

ekaikāṃ vety eke

---

1.34

सद्-गुरुः क्रमं प्रवर्त्य साङ्गं हुत्वा तरुणोल्लासवान् शिष्यम् आहूय वाससा मुखं बद्ध्वा गणपति-ललिता-श्यामा-वार्ताली-परा-पात्र-बिन्दुभिस् तम् अवोक्ष्य सिद्धान्तं श्रावयित्वा

sad-guruḥ kramaṃ pravartya sāṅgaṃ hutvā taruṇollāsavān śiṣyam āhūya vāsasā mukhaṃ baddhvā gaṇapati-lalitā-śyāmā-vārtālī-parā-pātra-bindubhis tam avokṣya siddhāntaṃ śrāvayitvā

---

1.35

तच्-छिरसि रक्त-शुक्ल-चरणं भावयित्वा तद्-अमृत-क्षालितं सर्व-शरीरम् अलङ्कुर्यात्

tac-chirasi rakta-śukla-caraṇaṃ bhāvayitvā tad-amṛta-kṣālitaṃ sarva-śarīram alaṅkuryāt

---

1.36

तस्य्âमूलम् आब्रह्म-बिलं प्रज्वलन्तीं प्रकाश-लहरीं ज्वलद्-अनल-निभां ध्यात्वा तद्-रश्मिभिस् तस्य पाप-पाशान् दग्ध्वा

tasyâmūlam ābrahma-bilaṃ prajvalantīṃ prakāśa-laharīṃ jvalad-anala-nibhāṃ dhyātvā tad-raśmibhis tasya pāpa-pāśān dagdhvā

---

1.37

त्रि-कटु-त्रि-फला-चतुर्-जात-तक्कोल-मदयन्ती-सहदेवी-दूर्वा-भस्म-मृत्तिका-चन्दन-कुङ्कुम-रोचना-कर्पूर-वासित-जल-पूर्णं वस्त्र-युग-वेष्टितं नूतन-कलशं बाला-षड्-अङ्गेन्âभ्यर्च्य श्री-श्यामा-वार्ताली-चक्राणि निक्षिप्य तिसृणाम् आवरण-मन्त्रैर् अभ्यर्च्य संरक्ष्य्âस्त्रेण प्रदर्श्य धेनु-योनी

tri-kaṭu-tri-phalā-catur-jāta-takkola-madayantī-sahadevī-dūrvā-bhasma-mṛttikā-candana-kuṅkuma-rocanā-karpūra-vāsita-jala-pūrṇaṃ vastra-yuga-veṣṭitaṃ nūtana-kalaśaṃ bālā-ṣaḍ-aṅgenâbhyarcya śrī-śyāmā-vārtālī-cakrāṇi nikṣipya tisṛṇām āvaraṇa-mantrair abhyarcya saṃrakṣyâstreṇa pradarśya dhenu-yonī

---

1.38

शिव-युक्-सौ-वर्ण-कर्णिके स्वर-द्वन्द्व-जुष्ट-किञ्जल्क्âष्टके क च ट त प य श ल्âक्षर-वर्ग्âष्ट-युक्त्âष्ट-दले दिग्-अष्टक-स्थित ठं वं चतुर्-अश्रे मातृका-यन्त्रे शिष्यं निवेश्य तेन कुम्भ्âम्भसा तिसृभिः विद्याभिः स्नपयेत्

śiva-yuk-sau-varṇa-karṇike svara-dvandva-juṣṭa-kiñjalkâṣṭake ka ca ṭa ta pa ya śa lâkṣara-vargâṣṭa-yuktâṣṭa-dale dig-aṣṭaka-sthita ṭhaṃ vaṃ catur-aśre mātṛkā-yantre śiṣyaṃ niveśya tena kumbhâmbhasā tisṛbhiḥ vidyābhiḥ snapayet

---

1.39

स-दुकूलं स्âलेपं स्âभरणं स-मालं सुप्रसन्नं शिष्यं पार्श्वे निवेश्य मातृकां तद्-अङ्गे विन्यस्य विमुक्त-मुख-कर्पटस्य तस्य हस्ते त्रीन् प्रथम-सिक्तान् चन्दनोक्षितान् द्वितीय-खण्डान् पुष्प-खण्डान् निक्षिप्य तत्त्व-मन्त्रैर् ग्रासयित्वा दक्षिण-कर्णे बालम् उपदिश्य पश्चाद् इष्ट-मनुं वदेत्

sa-dukūlaṃ sâlepaṃ sâbharaṇaṃ sa-mālaṃ suprasannaṃ śiṣyaṃ pārśve niveśya mātṛkāṃ tad-aṅge vinyasya vimukta-mukha-karpaṭasya tasya haste trīn prathama-siktān candanokṣitān dvitīya-khaṇḍān puṣpa-khaṇḍān nikṣipya tattva-mantrair grāsayitvā dakṣiṇa-karṇe bālam upadiśya paścād iṣṭa-manuṃ vadet

---

1.40

ततस् तस्य शिरसि स्व-चरणं निक्षिप्य सर्वान् मन्त्रान् सकृद् वा क्रमेण वा यथा-ऽधिकारम् उपदिश्य स्व्âङ्गेषु किम्-अप्य् अङ्गं शिष्यं स्पर्शयित्वा तद्-अङ्ग-मातृका-वर्ण्âदि द्व्य्-अक्षरं त्र्य्-अक्षरं चतुर्-अक्षरं वा आनन्द-नाथ शब्द्âन्तं तस्य नाम दिशेत्

tatas tasya śirasi sva-caraṇaṃ nikṣipya sarvān mantrān sakṛd vā krameṇa vā yathā-'dhikāram upadiśya svâṅgeṣu kim-apy aṅgaṃ śiṣyaṃ sparśayitvā tad-aṅga-mātṛkā-varṇâdi dvy-akṣaraṃ try-akṣaraṃ catur-akṣaraṃ vā ānanda-nātha śabdântaṃ tasya nāma diśet

---

1.41

बालोपदिष्टेः पूर्वम् आत्मनः पादुकां षट्-तार-युक्तां दद्यात्

bālopadiṣṭeḥ pūrvam ātmanaḥ pādukāṃ ṣaṭ-tāra-yuktāṃ dadyāt

---

1.42

आचारान् अनुशिष्य, हार्द-चैतन्यम् आमृश्य, विद्या-त्रयेण तद्-अङ्गं त्रिः परिमृज्य परिरभ्य मूर्धन्य् अवघ्राय स्व्âत्म-रूपं कुर्यात्

ācārān anuśiṣya, hārda-caitanyam āmṛśya, vidyā-trayeṇa tad-aṅgaṃ triḥ parimṛjya parirabhya mūrdhany avaghrāya svâtma-rūpaṃ kuryāt

---

1.43

शिष्यो ऽपि पूर्णतां भावयित्वा कृत्âर्थस् तं गुरुं यथा-शक्ति वित्तैर् उपचर्य विदित-वेदितव्यो ऽशेष-मन्त्र्âधिकारी भवेद् इति शिवम्

śiṣyo 'pi pūrṇatāṃ bhāvayitvā kṛtârthas taṃ guruṃ yathā-śakti vittair upacarya vidita-veditavyo 'śeṣa-mantrâdhikārī bhaved iti śivam

2.1

2. खण्ड: गणनायक-पद्धति इत्थं सद्-गुरोर् आहित-दीक्षः महा-विद्या-ऽऽराधन-प्रत्यूह्âपोहाय गाणनायकीं पद्धतिम् आमृशेत्

2. khaṇḍa: gaṇanāyaka-paddhati itthaṃ sad-guror āhita-dīkṣaḥ mahā-vidyā-''rādhana-pratyūhâpohāya gāṇanāyakīṃ paddhatim āmṛśet

---

2.2

ब्राह्मे मुहूर्त उत्थाय द्वादश्âन्ते सहस्र-दल-कमल-कर्णिका-मध्य-निविष्ट-गुरु-चरण-युगल-विगलद्-अमृत-रस-विसर-परिप्लुत्âखिल्âङ्गो हृदय-कमल-मध्ये ज्वलन्तम् उद्यद्-अरुण-कोटि-पाटलम् अशेष-दोष-निर्वेष-भूतम् अनेकप्âननं नियमित-पवन-मनोगतिर् ध्यात्वा तत्-प्रभा-पटल-पाटलीकृत-तनुः बहिर् निर्गत्य मुक्त-मल-मूत्रो दन्त-धावन-स्नान-वस्त्र-परिधान-सूर्य्âर्घ्य-दानानि विधाय उद्यद्-आदित्य-वर्तिने महा-गणपतये "तत्-पुरुषाय विद्महे, वक्र-तुण्डाय धीमहि तन् नो दन्ती प्रचोदयात्" इत्य् अर्घ्यं दत्वा नित्य-कृत्यं विधाय चतुर्-आवृत्ति-तर्पणं कुर्यात् [69] आयुर् आरोग्यम् ऐश्वर्यं बलं पुष्टिर् महद्-यशः कवित्वं भुक्ति-मुक्ती च चतुर्-आवृत्ति-तर्पणात्

brāhme muhūrta utthāya dvādaśânte sahasra-dala-kamala-karṇikā-madhya-niviṣṭa-guru-caraṇa-yugala-vigalad-amṛta-rasa-visara-pariplutâkhilâṅgo hṛdaya-kamala-madhye jvalantam udyad-aruṇa-koṭi-pāṭalam aśeṣa-doṣa-nirveṣa-bhūtam anekapânanaṃ niyamita-pavana-manogatir dhyātvā tat-prabhā-paṭala-pāṭalīkṛta-tanuḥ bahir nirgatya mukta-mala-mūtro danta-dhāvana-snāna-vastra-paridhāna-sūryârghya-dānāni vidhāya udyad-āditya-vartine mahā-gaṇapataye "tat-puruṣāya vidmahe, vakra-tuṇḍāya dhīmahi tan no dantī pracodayāt" ity arghyaṃ datvā nitya-kṛtyaṃ vidhāya catur-āvṛtti-tarpaṇaṃ kuryāt [69] āyur ārogyam aiśvaryaṃ balaṃ puṣṭir mahad-yaśaḥ kavitvaṃ bhukti-muktī ca catur-āvṛtti-tarpaṇāt

---

2.3

प्रथमं द्वादश-वारं मूल-मन्त्रेण तर्पयित्वा मन्त्र्âष्टाविंशति-वर्णान् स्वाहा-ऽन्तान् एकैकं चतुर्-वारं मूलं च चतुर्-वारं तर्पयित्वा पुनः श्री-श्रीपति-गिरिजा-गिरिजापति-रति-रतिपति-मही-महीपति-महालक्ष्मी-महालक्ष्मीपति-ऋद्ध्य्-आमोद-समृद्धि-प्रमोद-कान्ति-सुमुख-मदनावती-दुर्मुख-मदद्रवा-ऽविघ्नद्राविणी-विघ्नकर्तृ-वसुधारा-शङ्खनिधि-वसुमती-पद्मनिधि-त्रयोदश-मिथुनेष्व् एकैकां देवतां चतुर्-वारं मूलं चतुर्-वारं च तर्पयेत्, एवं चतुश्चत्वारिंशद्-अधिक-चतुश्शत-तर्पणानि भवन्ति

prathamaṃ dvādaśa-vāraṃ mūla-mantreṇa tarpayitvā mantrâṣṭāviṃśati-varṇān svāhā-'ntān ekaikaṃ catur-vāraṃ mūlaṃ ca catur-vāraṃ tarpayitvā punaḥ śrī-śrīpati-girijā-girijāpati-rati-ratipati-mahī-mahīpati-mahālakṣmī-mahālakṣmīpati-ṛddhy-āmoda-samṛddhi-pramoda-kānti-sumukha-madanāvatī-durmukha-madadravā-'vighnadrāviṇī-vighnakartṛ-vasudhārā-śaṅkhanidhi-vasumatī-padmanidhi-trayodaśa-mithuneṣv ekaikāṃ devatāṃ catur-vāraṃ mūlaṃ catur-vāraṃ ca tarpayet, evaṃ catuścatvāriṃśad-adhika-catuśśata-tarpaṇāni bhavanti

---

2.4

अथ याग-विधिः - गृहम् आगत्य स्थण्डिलम् उपलिप्य द्वार-देश उभय-पार्श्वयोर् भद्र-काल्यै भैरवाय - द्वारोर्ध्वे लम्बोदराय नमः इति अन्तःप्रविश्य आसन-मन्त्रेण आसने स्थित्वा प्राणान् आयम्य षड्-अङ्गानि विन्यस्य मूलेन व्यापकं कृत्वा स्व्âत्मनि देवं सिद्धलक्ष्मी-समाश्लिष्ट-पार्श्वम् अर्धेन्दु-शेखरम् आरक्त-वर्णं मातुलुङ्ग-गदा-पुण्ड्रेक्षु-कार्मुक-शूल-सुदर्शन-शङ्ख-पाशोत्पल-धान्य-मञ्जरी-निज-दन्त्âञ्चल-रत्न-कलश-परिष्कृत-पाण्य्-एकादशकं प्रभिन्न-कटम् आनन्द-पूर्णम् अशेष-विघ्न-ध्वंस-निघ्नं विघ्नेश्वरं ध्यात्वा

atha yāga-vidhiḥ - gṛham āgatya sthaṇḍilam upalipya dvāra-deśa ubhaya-pārśvayor bhadra-kālyai bhairavāya - dvārordhve lambodarāya namaḥ iti antaḥpraviśya āsana-mantreṇa āsane sthitvā prāṇān āyamya ṣaḍ-aṅgāni vinyasya mūlena vyāpakaṃ kṛtvā svâtmani devaṃ siddhalakṣmī-samāśliṣṭa-pārśvam ardhendu-śekharam ārakta-varṇaṃ mātuluṅga-gadā-puṇḍrekṣu-kārmuka-śūla-sudarśana-śaṅkha-pāśotpala-dhānya-mañjarī-nija-dantâñcala-ratna-kalaśa-pariṣkṛta-pāṇy-ekādaśakaṃ prabhinna-kaṭam ānanda-pūrṇam aśeṣa-vighna-dhvaṃsa-nighnaṃ vighneśvaraṃ dhyātvā

---

2.5

पुरतो मूल-सप्त्âभिमन्त्रितेन गन्ध्âक्षत-पुष्प-पूजितेन शुद्धेन वारिणा त्रि-कोण-षट्-कोण-वृत्त-चतुर्-अश्राणि विधाय तस्मिन् पुष्पाणि विकीर्य वह्न्îश्âसुर-वायुषु मध्ये दिक्षु च षड्-अङ्गानि विन्यस्य अग्नि-मण्डलाय दश-कला-ऽऽत्मने अर्घ्य-पात्र्âधाराय नमः सूर्य-मण्डलाय द्वादश-कला-ऽऽत्मने अर्घ्य-पात्राय नमः सोम-मण्डलाय षोडश-कला-ऽऽत्मने अर्घ्य्âमृताय नमः इति शुद्ध-जलम् आपूर्य अस्त्रेण संरक्ष्य कवचेन्âवकुण्ठ्य धेनु-योनि-मुद्रां प्रदर्शयेत्

purato mūla-saptâbhimantritena gandhâkṣata-puṣpa-pūjitena śuddhena vāriṇā tri-koṇa-ṣaṭ-koṇa-vṛtta-catur-aśrāṇi vidhāya tasmin puṣpāṇi vikīrya vahnîśâsura-vāyuṣu madhye dikṣu ca ṣaḍ-aṅgāni vinyasya agni-maṇḍalāya daśa-kalā-''tmane arghya-pātrâdhārāya namaḥ sūrya-maṇḍalāya dvādaśa-kalā-''tmane arghya-pātrāya namaḥ soma-maṇḍalāya ṣoḍaśa-kalā-''tmane arghyâmṛtāya namaḥ iti śuddha-jalam āpūrya astreṇa saṃrakṣya kavacenâvakuṇṭhya dhenu-yoni-mudrāṃ pradarśayet

---

2.6

सप्त-वारम् अभिमन्त्र्य तज्-जल-विप्रुड्भिर् आत्मानं पूजोपकरणानि च संप्रोक्ष्य तज्-जलेन पूर्वोक्तं मण्डलं परिकल्प्य तद्वद् आदिमं संयोज्य तत्रो- [79] पादिमं मध्यमं च निक्षिप्य वह्न्य्-अर्केन्दु-कलाः अभ्यर्च्य वक्र-तुण्ड-गायत्र्या गणानां त्वेत्य् अनया ऋचा च्âभिमन्त्र्य अस्त्र्âदि-रक्षणं कृत्वा तद्-बिन्दुभिस् त्रिशः शिरसि गुरु-पादुकाम् आराधयेत्

sapta-vāram abhimantrya taj-jala-vipruḍbhir ātmānaṃ pūjopakaraṇāni ca saṃprokṣya taj-jalena pūrvoktaṃ maṇḍalaṃ parikalpya tadvad ādimaṃ saṃyojya tatro- [79] pādimaṃ madhyamaṃ ca nikṣipya vahny-arkendu-kalāḥ abhyarcya vakra-tuṇḍa-gāyatryā gaṇānāṃ tvety anayā ṛcā câbhimantrya astrâdi-rakṣaṇaṃ kṛtvā tad-bindubhis triśaḥ śirasi guru-pādukām ārādhayet

---

2.7

पुरतो रक्त-चन्दन-निर्मिते पीठे महा-गणपति-प्रतिमायां वा चतुर्-अस्र्âष्ट-दल-षट्-कोण-त्रि-कोण-मये चक्रे वा तीव्रायै ज्वालिन्यै नन्दायै भोगदायै कामरूपिण्यै उग्रायै तेजोवत्यै सत्यायै विघ्ननाशिन्यै ऋं धर्माय ॠं ज्ञानाय ळं वैराग्याय ॡं ऐश्वर्याय ऋं अधर्माय ॠं अज्ञानाय ळं अवैराग्याय ॡं अनैश्वर्याय नम इति पीठ-शक्तीर् धर्म्âद्य्-अष्टकं च्âभ्यर्च्य मूलम् उच्चार्य महा-गणपतिम् आवाहयाम्îत्य् आवाह्य पञ्चधोपचर्य दशधा संतर्प्य मूलेन मिथुन्âङ्ग-ब्राह्म्य्-आद्îन्द्र्âदि-रूप-पञ्च्âवरण-पूजां कुर्यात्

purato rakta-candana-nirmite pīṭhe mahā-gaṇapati-pratimāyāṃ vā catur-asrâṣṭa-dala-ṣaṭ-koṇa-tri-koṇa-maye cakre vā tīvrāyai jvālinyai nandāyai bhogadāyai kāmarūpiṇyai ugrāyai tejovatyai satyāyai vighnanāśinyai ṛṃ dharmāya ṝṃ jñānāya ḷṃ vairāgyāya ḹṃ aiśvaryāya ṛṃ adharmāya ṝṃ ajñānāya ḷṃ avairāgyāya ḹṃ anaiśvaryāya nama iti pīṭha-śaktīr dharmâdy-aṣṭakaṃ câbhyarcya mūlam uccārya mahā-gaṇapatim āvāhayāmîty āvāhya pañcadhopacarya daśadhā saṃtarpya mūlena mithunâṅga-brāhmy-ādîndrâdi-rūpa-pañcâvaraṇa-pūjāṃ kuryāt

---

2.8

त्रि-कोणे देवः तस्य षड्-अस्रस्य्âन्तराले श्री-श्रीपत्य्-आदि-चतुर्-मिथुनानि अङ्गानि च ऋद्ध्य्-आमोद्âदि-षण्-मिथुनानि षड्-अस्रे मिथुन-द्वयं षड्-अस्रोभय-पार्श्वयोस् तत्-सन्धिष्व् अङ्गानि ब्राह्म्य्-आद्या अष्ट-दले चतुर्-अस्र्âष्ट-दिक्ष्व् इन्द्र्âद्याः पूज्याः सर्वत्र देवता-नामसु श्री-पूर्वं पादुकाम् उच्चार्य पूजयाम्îत्य् अष्ट्âक्षरीं योजयेत्

tri-koṇe devaḥ tasya ṣaḍ-asrasyântarāle śrī-śrīpaty-ādi-catur-mithunāni aṅgāni ca ṛddhy-āmodâdi-ṣaṇ-mithunāni ṣaḍ-asre mithuna-dvayaṃ ṣaḍ-asrobhaya-pārśvayos tat-sandhiṣv aṅgāni brāhmy-ādyā aṣṭa-dale catur-asrâṣṭa-dikṣv indrâdyāḥ pūjyāḥ sarvatra devatā-nāmasu śrī-pūrvaṃ pādukām uccārya pūjayāmîty aṣṭâkṣarīṃ yojayet

---

2.9

एवं पञ्च्âवरणीम् इष्ट्वा पुनर् देवं गणनाथं दशधोपतर्प्य षोडशोपचारैर् उपचर्य प्रणव-माया-ऽन्ते सर्व-विघ्न-कृद्भ्यः सर्व-भूतेभ्यो हुं स्वाहा - इति त्रिः पठित्वा बलिं दत्वा गणपति-बुद्ध्यैकं बटुकं सिद्धलक्ष्मी-बुद्ध्यैकां शक्तिं च्âहूय गन्ध-पुष्प्âक्षतैर् अभ्यर्च्य्âदिमोपादिम-मध्यमान् दत्वा मम निर्विघ्नं मन्त्र-सिद्धिर् भूयाद् इत्य् अनुग्रहं कारयित्वा नमस्कृत्य यथा-शक्ति जपेत्

evaṃ pañcâvaraṇīm iṣṭvā punar devaṃ gaṇanāthaṃ daśadhopatarpya ṣoḍaśopacārair upacarya praṇava-māyā-'nte sarva-vighna-kṛdbhyaḥ sarva-bhūtebhyo huṃ svāhā - iti triḥ paṭhitvā baliṃ datvā gaṇapati-buddhyaikaṃ baṭukaṃ siddhalakṣmī-buddhyaikāṃ śaktiṃ câhūya gandha-puṣpâkṣatair abhyarcyâdimopādima-madhyamān datvā mama nirvighnaṃ mantra-siddhir bhūyād ity anugrahaṃ kārayitvā namaskṛtya yathā-śakti japet

---

2.10

यद्य् अग्नि-कार्य-संपत्तिः बलेः पूर्वं विधि-वत् संस्कृते ऽग्नौ स्वाहा-ऽन्तैः श्री-श्रीपत्य्-आदि-विघ्नकर्तृ-पर्यन्तैः मन्त्रैर् हुत्वा पुनर् आगत्य देवं त्रि-वारं संतर्प्य योग्यैस् सह म-पञ्चकम् उररी-कृत्य महा-गणपतिम् आत्मन्य् उद्वास्य सिद्ध-सङ्कल्पः सुखी विहरेत् इति शिवम्

yady agni-kārya-saṃpattiḥ baleḥ pūrvaṃ vidhi-vat saṃskṛte 'gnau svāhā-'ntaiḥ śrī-śrīpaty-ādi-vighnakartṛ-paryantaiḥ mantrair hutvā punar āgatya devaṃ tri-vāraṃ saṃtarpya yogyais saha ma-pañcakam urarī-kṛtya mahā-gaṇapatim ātmany udvāsya siddha-saṅkalpaḥ sukhī viharet iti śivam

3.1

3. खण्ड: श्री-क्रम एवं गणपतिम् इष्ट्वा विधूत-समस्त-विघ्न-व्यतिकरः शक्ति-चक्रैक-नायिकायाः श्री-ललितायाः क्रमम् आरभेत

3. khaṇḍa: śrī-krama evaṃ gaṇapatim iṣṭvā vidhūta-samasta-vighna-vyatikaraḥ śakti-cakraika-nāyikāyāḥ śrī-lalitāyāḥ kramam ārabheta

---

3.2

ब्राह्मे मुहूर्ते ब्राह्मणो मुक्त-स्वापः पाप-विलापाय परम-शिव-रूपं गुरुम् अभिमृश्य

brāhme muhūrte brāhmaṇo mukta-svāpaḥ pāpa-vilāpāya parama-śiva-rūpaṃ gurum abhimṛśya

---

3.3

मूल्âदि-विधि-बिल-पर्यन्तं तडित्-कोटि-कडारां तरुण-दिवाकर-पिञ्जरां ज्वलन्तीं मूल-संविदं ध्यात्वा तद्-रश्मि-निहत-कश्मल-जालः क्âदिं ह्âदिं वा मूल-विद्यां मनसा दशवारम् आवर्त्य

mūlâdi-vidhi-bila-paryantaṃ taḍit-koṭi-kaḍārāṃ taruṇa-divākara-piñjarāṃ jvalantīṃ mūla-saṃvidaṃ dhyātvā tad-raśmi-nihata-kaśmala-jālaḥ kâdiṃ hâdiṃ vā mūla-vidyāṃ manasā daśavāram āvartya

---

3.4

स्नान-कर्मणि प्राप्ते मूलेन दत्वा त्रिः सलिल्âञ्जलीन् त्रिस् तद्-अभिमन्त्रिताः पीत्वा ऽपस् त्रिस् सन्तर्प्य त्रिः प्रोक्ष्य्âत्मानं परिधाय वाससी ह्रां ह्रीं ह्रूं सः इत्य् उक्त्वा मार्त्âण्ड-भैरवाय प्रकाश-शक्ति-सहिताय स्वाहेति त्रिस् सवित्रे दत्त्âर्घ्यः

snāna-karmaṇi prāpte mūlena datvā triḥ salilâñjalīn tris tad-abhimantritāḥ pītvā 'pas tris santarpya triḥ prokṣyâtmānaṃ paridhāya vāsasī hrāṃ hrīṃ hrūṃ saḥ ity uktvā mārtâṇḍa-bhairavāya prakāśa-śakti-sahitāya svāheti tris savitre dattârghyaḥ

---

3.5

तन्-मण्डल-मध्ये नव-योनि-चक्रम् अनुचिन्त्य वाचम् उच्चार्य त्रिपुर-सुन्दरि विद्महे कामम् उच्चार्य पीठ-कामिनि धीमहि - शक्तिम् उच्चार्य, तन् नः क्लिन्ना प्रचोदयाद् इति - त्रिर् महेश्यै दत्त्âर्घ्यः शतम् अष्टोत्तरम् आमृश्य मनुं मौनम् आलम्ब्य

tan-maṇḍala-madhye nava-yoni-cakram anucintya vācam uccārya tripura-sundari vidmahe kāmam uccārya pīṭha-kāmini dhīmahi - śaktim uccārya, tan naḥ klinnā pracodayād iti - trir maheśyai dattârghyaḥ śatam aṣṭottaram āmṛśya manuṃ maunam ālambya

---

3.6

याग-मन्दिरं गत्वा कॢप्त्âकल्पस् सङ्कल्प्âकल्पो वा पीठ-मनुना आसने समुपविष्टः

yāga-mandiraṃ gatvā kḷptâkalpas saṅkalpâkalpo vā pīṭha-manunā āsane samupaviṣṭaḥ

---

3.7

त्रितारीम् उच्चार्य रक्त-द्वादश-शक्ति-युक्ताय दीप-नाथाय नम इति भूमौ मुञ्चेत् पुष्प्âञ्जलिम्

tritārīm uccārya rakta-dvādaśa-śakti-yuktāya dīpa-nāthāya nama iti bhūmau muñcet puṣpâñjalim

---

3.8

सर्वेषां मन्त्राणाम् आदौ त्रितारी-संयोगः त्रितारी वाङ्-माया-कमलाः

sarveṣāṃ mantrāṇām ādau tritārī-saṃyogaḥ tritārī vāṅ-māyā-kamalāḥ

---

3.9

पुरतः पञ्च-शक्ति-चतुः-श्रीकण्ठ-मेलन-रूपं भू-सदन-त्रय-वलि-त्रय-भूप-पत्र-दिक्-पत्र-भुवन्âर-द्रुहिण्âर-विधि-कोण-दिक्-कोण-त्रिकोण-बिन्दु-चक्र-मयं महा-चक्र-राजं सिन्दूर-कुङ्कुम-लिखितं चामीकर-कल-धौत-पञ्च-लोह-रत्न-स्फटिक्âद्य्-उत्कीर्णं वा निवेश्य

purataḥ pañca-śakti-catuḥ-śrīkaṇṭha-melana-rūpaṃ bhū-sadana-traya-vali-traya-bhūpa-patra-dik-patra-bhuvanâra-druhiṇâra-vidhi-koṇa-dik-koṇa-trikoṇa-bindu-cakra-mayaṃ mahā-cakra-rājaṃ sindūra-kuṅkuma-likhitaṃ cāmīkara-kala-dhauta-pañca-loha-ratna-sphaṭikâdy-utkīrṇaṃ vā niveśya

---

3.10

तत्र महा-चक्रे अमृत्âम्भोनिधये रत्न-द्वीपाय नाना-वृक्ष-महोद्यानाय कल्प-वृक्ष-वाटिकायै सन्तान-वाटिकायै हरि-चन्दन-वाटिकायै मन्दार-वाटिकायै पारिजात-वाटिकायै कदम्ब-वाटिकायै पुष्प-राग-रत्न-प्राकाराय पद्म-राग-रत्न-प्राकाराय गो-मेध-रत्न-प्राकाराय वज्र-रत्न-प्राकाराय वैडूर्य-रत्न-प्राकाराय इन्द्र-नील-रत्न-प्राकाराय मुक्ता-रत्न-प्राकाराय मरकत-रत्न-प्राकाराय विद्रुम-रत्न-प्राकाराय माणिक्य-मण्डपाय सहस्र-स्तम्भ-मण्डपाय अमृत-वापिकायै आनन्द-वापिकायै विमर्श-वापिकायै बाल्âतपोद्गाराय चन्द्रिकोद्गाराय महा-शृङ्गार-परिघायै महा-पद्म्âटव्यै चिन्ता-मणि-गृह-राजाय पूर्व्âम्नाय-मय-पूर्व-द्वाराय दक्षिण्âम्नाय-मय-दक्षिण-द्वाराय पश्चिम्âम्नाय-मय-पश्चिम-द्वारायोत्तर्âम्नाय-मयोत्तर-द्वाराय रत्न-प्रदीप-वलयाय मणि-मय-महा-सिंह्âसनाय ब्रह्म-मयैक-मञ्च-पादाय विष्णु-मयैक-मञ्च-पादाय रुद्र-मयैक-मञ्च-पादाय ईश्वर-मयैक-मञ्च-पादाय सदाशिव-मयैक-मञ्च-फलकाय हंस-तूल-तल्पाय हंस-तूल-महोपधानाय कौसुम्भ्âस्तरणाय महा-वितानकाय महा-जवनिकायै नमः - इति चतुश्चत्वारिंशन्-मन्त्रैस् तत्-तद् अखिलं भावयित्वा अर्चयित्वा

tatra mahā-cakre amṛtâmbhonidhaye ratna-dvīpāya nānā-vṛkṣa-mahodyānāya kalpa-vṛkṣa-vāṭikāyai santāna-vāṭikāyai hari-candana-vāṭikāyai mandāra-vāṭikāyai pārijāta-vāṭikāyai kadamba-vāṭikāyai puṣpa-rāga-ratna-prākārāya padma-rāga-ratna-prākārāya go-medha-ratna-prākārāya vajra-ratna-prākārāya vaiḍūrya-ratna-prākārāya indra-nīla-ratna-prākārāya muktā-ratna-prākārāya marakata-ratna-prākārāya vidruma-ratna-prākārāya māṇikya-maṇḍapāya sahasra-stambha-maṇḍapāya amṛta-vāpikāyai ānanda-vāpikāyai vimarśa-vāpikāyai bālâtapodgārāya candrikodgārāya mahā-śṛṅgāra-parighāyai mahā-padmâṭavyai cintā-maṇi-gṛha-rājāya pūrvâmnāya-maya-pūrva-dvārāya dakṣiṇâmnāya-maya-dakṣiṇa-dvārāya paścimâmnāya-maya-paścima-dvārāyottarâmnāya-mayottara-dvārāya ratna-pradīpa-valayāya maṇi-maya-mahā-siṃhâsanāya brahma-mayaika-mañca-pādāya viṣṇu-mayaika-mañca-pādāya rudra-mayaika-mañca-pādāya īśvara-mayaika-mañca-pādāya sadāśiva-mayaika-mañca-phalakāya haṃsa-tūla-talpāya haṃsa-tūla-mahopadhānāya kausumbhâstaraṇāya mahā-vitānakāya mahā-javanikāyai namaḥ - iti catuścatvāriṃśan-mantrais tat-tad akhilaṃ bhāvayitvā arcayitvā

---

3.11

गन्ध-पुष्प्âक्षत्âदींश् च दक्षिण-भागे दीपान् अभितो दत्त्वा मूलेन चक्रम् अभ्यर्च्य मूल-त्रि-खण्डैः प्रथम-त्र्य्-अस्रे

gandha-puṣpâkṣatâdīṃś ca dakṣiṇa-bhāge dīpān abhito dattvā mūlena cakram abhyarcya mūla-tri-khaṇḍaiḥ prathama-try-asre

---

3.12

वाय्व्-अग्नि-सलिल-वर्ण-युक्-प्राण्âयामैः शोषणं संदहनम् आप्लावनं च विधाय

vāyv-agni-salila-varṇa-yuk-prāṇâyāmaiḥ śoṣaṇaṃ saṃdahanam āplāvanaṃ ca vidhāya

---

3.13

त्रिः प्राणान् आयम्य

triḥ prāṇān āyamya

---

3.14

अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भुवि संस्थिताः ये भूता विघ्न-कर्तारस् ते नश्यन्तु शिव्âज्ञया इति वाम-पाद-पार्ष्णि-घात-कर्âस्फोट-समुदञ्चित-वक्त्रस् ताल-त्रयं दत्वा देव्य्-अहम्-भाव-युक्तः स्व-शरीरे वज्र-कवच-न्यास-जालं विदधीत

apasarpantu te bhūtā ye bhūtā bhuvi saṃsthitāḥ ye bhūtā vighna-kartāras te naśyantu śivâjñayā iti vāma-pāda-pārṣṇi-ghāta-karâsphoṭa-samudañcita-vaktras tāla-trayaṃ datvā devy-aham-bhāva-yuktaḥ sva-śarīre vajra-kavaca-nyāsa-jālaṃ vidadhīta

---

3.15

बिन्दु-युक्-श्रीकण्ठ्âनन्त-तार्तीयैः मध्यम्âदि-तल-पर्यन्तं कृत-कर-शुद्धिः

bindu-yuk-śrīkaṇṭhânanta-tārtīyaiḥ madhyamâdi-tala-paryantaṃ kṛta-kara-śuddhiḥ

---

3.16

कुमारीम् उच्चार्य महा-त्रिपुरसुन्दरी-पदम् आत्मानं रक्ष रक्षेति हृदये अञ्जलिं दत्त्वा

kumārīm uccārya mahā-tripurasundarī-padam ātmānaṃ rakṣa rakṣeti hṛdaye añjaliṃ dattvā

---

3.17

माया-काम-शक्तीर् उच्चार्य देव्य्-आत्म्âसनाय नमः - इति स्वस्य्âसनं दत्त्वा

māyā-kāma-śaktīr uccārya devy-ātmâsanāya namaḥ - iti svasyâsanaṃ dattvā

---

3.18

शिव-युग्-बालाम् उच्चार्य श्री-चक्र्âसनाय नमः - शिव-भृगु-युग्-बालाम् उच्चार्य सर्व-मन्त्र्âसनाय - नमो भुवना-मदनौ ब्लेम् उच्चार्य साध्य-सिद्ध्âसनाय नमः - इति चक्र-मन्त्र-देवता-ऽऽसनं त्रिभिर् मन्त्रैश् चक्रे कृत्वा

śiva-yug-bālām uccārya śrī-cakrâsanāya namaḥ - śiva-bhṛgu-yug-bālām uccārya sarva-mantrâsanāya - namo bhuvanā-madanau blem uccārya sādhya-siddhâsanāya namaḥ - iti cakra-mantra-devatā-''sanaṃ tribhir mantraiś cakre kṛtvā

---

3.19

बाला-द्विर्-आवृत्त्या त्रि-द्व्य्-एक-दश-त्रि-द्वि-सङ्ख्या-ऽङ्गुलि-विन्यासैः कॢप्त-षड्-अङ्गः

bālā-dvir-āvṛttyā tri-dvy-eka-daśa-tri-dvi-saṅkhyā-'ṅguli-vinyāsaiḥ kḷpta-ṣaḍ-aṅgaḥ

---

3.20

स-बिन्दून् अचो ब्लूम् उच्चार्य वशिनी-वाग्-देवतायै नमः - इति शिरसि सर्वत्र वर्गाणां बिन्दु-योगः क-वर्गं क-ल-ह्रीं च निगद्य कामेश्वरी-वाग्-देवतायै नमः - इति ललाटे चुं गदित्वा न्व्लीं मोदिनी-वाग्-देवतायै नमः - इति भ्रू-मध्ये टुं भणित्वा य्लूं विमला-वाग्-देवतायै नमः - इति कण्ठे तुं च प्रोच्य ज्म्रीं अरुणा-वाग्-देवतायै नमः - इति हृदि पुं च ह्स्ल्व्यूं उच्चार्य जयिनी-वाग्-देवतायै नमः - इति नाभौ य्âदि-चतुष्कं झ्म्र्यूं उच्चार्य सर्वेश्वरी-वाग्-देवतायै नमः - इति लिङ्गे श्âदि-षट्कं क्ष्म्रीं आख्याय कौलिनी-वाग्-देवतायै नमः - इति मूले

sa-bindūn aco blūm uccārya vaśinī-vāg-devatāyai namaḥ - iti śirasi sarvatra vargāṇāṃ bindu-yogaḥ ka-vargaṃ ka-la-hrīṃ ca nigadya kāmeśvarī-vāg-devatāyai namaḥ - iti lalāṭe cuṃ gaditvā nvlīṃ modinī-vāg-devatāyai namaḥ - iti bhrū-madhye ṭuṃ bhaṇitvā ylūṃ vimalā-vāg-devatāyai namaḥ - iti kaṇṭhe tuṃ ca procya jmrīṃ aruṇā-vāg-devatāyai namaḥ - iti hṛdi puṃ ca hslvyūṃ uccārya jayinī-vāg-devatāyai namaḥ - iti nābhau yâdi-catuṣkaṃ jhmryūṃ uccārya sarveśvarī-vāg-devatāyai namaḥ - iti liṅge śâdi-ṣaṭkaṃ kṣmrīṃ ākhyāya kaulinī-vāg-devatāyai namaḥ - iti mūle

---

3.21

मूल-विद्या-पञ्चदश-वर्णान् मूर्ध्नि मूले हृदि चक्षुस्-त्रितये श्रुति-द्वय-मुख-भुज-युगल-पृष्ठ-जानु-युगल-नाभिषु विन्यस्य षोढा चक्रे न्यस्य्âन्यस्य वा

mūla-vidyā-pañcadaśa-varṇān mūrdhni mūle hṛdi cakṣus-tritaye śruti-dvaya-mukha-bhuja-yugala-pṛṣṭha-jānu-yugala-nābhiṣu vinyasya ṣoḍhā cakre nyasyânyasya vā

---

3.22

शुद्ध्âम्भसा वाम-भागे त्रि-कोण-षट्-कोण-वृत्त-चतुर्-अश्र-मण्डलं कृत्वा पुष्पैर् अभ्यर्च्य स्âधारं शङ्खं प्रतिष्ठाप्य शुद्ध-जलम् आपूर्य आदिम-बिन्दुं दत्त्वा षड्-अङ्गेन्âभ्यर्च्य विद्यया अभिमन्त्र्य तज्-जल-विप्रुड्भिः आत्मानं पूजोपकरणानि च संप्रोक्ष्य

śuddhâmbhasā vāma-bhāge tri-koṇa-ṣaṭ-koṇa-vṛtta-catur-aśra-maṇḍalaṃ kṛtvā puṣpair abhyarcya sâdhāraṃ śaṅkhaṃ pratiṣṭhāpya śuddha-jalam āpūrya ādima-binduṃ dattvā ṣaḍ-aṅgenâbhyarcya vidyayā abhimantrya taj-jala-vipruḍbhiḥ ātmānaṃ pūjopakaraṇāni ca saṃprokṣya

---

3.23

तज्-जलेन त्रि-कोण-षट्-कोण-वृत्त-चतुर्-अस्र-मण्डलं कृत्वा मध्यं विद्यया विद्या-खण्डैस् त्रि-कोणं बीज्âवृत्त्या षड्-अश्रं संपूज्य वाचम् उच्चार्य अग्नि-मण्ड- [107] लाय दश-कला-ऽऽत्मने अर्घ्य-पात्र्âधाराय नमः - इति प्रतिष्ठाप्य आधारं प्रपूज्य पावकीः कलाः

taj-jalena tri-koṇa-ṣaṭ-koṇa-vṛtta-catur-asra-maṇḍalaṃ kṛtvā madhyaṃ vidyayā vidyā-khaṇḍais tri-koṇaṃ bījâvṛttyā ṣaḍ-aśraṃ saṃpūjya vācam uccārya agni-maṇḍa- [107] lāya daśa-kalā-''tmane arghya-pātrâdhārāya namaḥ - iti pratiṣṭhāpya ādhāraṃ prapūjya pāvakīḥ kalāḥ

---

3.24

मदनाद् उपरि सूर्य-मण्डलाय द्वादश-कला-ऽऽत्मने अर्घ्य-पात्राय नमः इति संविधाय पात्रं संस्पृश्य कलाः सौरीः सौः सोम-मण्डलाय षोडश-कला-ऽऽत्मने अर्घ्य्âमृताय नमः - इति पूरयित्वा आदिमं दत्त्वोपादिम-मध्यमौ पूजयित्वा विधोः कला-षोडशकम्

madanād upari sūrya-maṇḍalāya dvādaśa-kalā-''tmane arghya-pātrāya namaḥ iti saṃvidhāya pātraṃ saṃspṛśya kalāḥ saurīḥ sauḥ soma-maṇḍalāya ṣoḍaśa-kalā-''tmane arghyâmṛtāya namaḥ - iti pūrayitvā ādimaṃ dattvopādima-madhyamau pūjayitvā vidhoḥ kalā-ṣoḍaśakam

---

3.25

तत्र विलिख्य त्र्य्-अस्रम् अ-क-थ्âदि-मय-रेखं ह-ल-क्ष-युग्âन्त-स्थित-हंस-भास्वरं वाक्-काम-शक्ति-युक्त-कोणं हंसेन्âराध्य बहिर् वृत्त-षट्-कोणं कृत्वा षड्-अस्रं षड्-अङ्गेन पुरो-भाग्âद्य् अभ्यर्च्य मूलेन सप्तधा अभिमन्त्र्य दत्त-गन्ध्âक्षत-पुष्प-धूप-दीपः तद्-विप्रुड्भिः प्रोक्षित-पूजा-द्रव्यः सर्वं विद्यामयं कृत्वा तत् स्पृष्ट्वा चतुर्नवति-मन्त्रान् जपेत्

tatra vilikhya try-asram a-ka-thâdi-maya-rekhaṃ ha-la-kṣa-yugânta-sthita-haṃsa-bhāsvaraṃ vāk-kāma-śakti-yukta-koṇaṃ haṃsenârādhya bahir vṛtta-ṣaṭ-koṇaṃ kṛtvā ṣaḍ-asraṃ ṣaḍ-aṅgena puro-bhāgâdy abhyarcya mūlena saptadhā abhimantrya datta-gandhâkṣata-puṣpa-dhūpa-dīpaḥ tad-vipruḍbhiḥ prokṣita-pūjā-dravyaḥ sarvaṃ vidyāmayaṃ kṛtvā tat spṛṣṭvā caturnavati-mantrān japet

---

3.26

त्रितारी-नमस्-संपुटिताः तेजस्-त्रितय-कला अष्टत्रिंशत् सृष्टि-ऋद्धि-स्मृति-मेधा-कान्ति-लक्ष्मी-द्युति-स्थिरा-स्थिति-सिद्धयो ब्रह्म-कला दश जरा पालिनी शान्तिर् ईश्वरी रति-कामिके वरद्âह्लादिनी प्रीतिर् दीर्घा विष्णु-कला दश तीक्ष्णा रौद्री भया निद्रा तन्द्री क्षुधा क्रोधिनी क्रियोद्गारी-मृत्यवो रुद्र-कला दश पीता श्वेता-ऽरुणा-ऽसिताश् चतस्र ईश्वर-कलाः निवृत्ति-प्रतिष्ठा-विद्या-शान्त्îन्धिका-दीपिका-रेचिका-मोचिका-परा-सूक्ष्मा-सूक्ष्म्âमृता-ज्ञाना-ज्ञान्âमृता-प्यायिनी-व्यापिनी-व्योमरूपाः षोडश सदाशिव-कलाः हंसश् शुचि-षद् वसुर् अन्तरिक्ष-सद् धोता व्वेदि-षद् अतिथिर् दुरोण-सत् नृ-षद् वर-सद् ऋत-सद् वयोम-सद् अब्-जा गो-जा ऋत-जा अद्रि-जा ऋतं बृहत् प्र तद्-विष्णुः स्तवते वीर्येण मृगो न भीमः कु-चरो गिरि-ष्ठाः यस्योरुषु त्रिषु विक्रमेष्व् अधिक्षियन्ति भुवनानि व्विश्वा त्र्यम्बकं यजामहे सु-गन्धिं पुष्टि-वर्धनम् उर्वारुकम् इव बन्धनान् मृत्योर् मुक्षीय म्âमृतात् तद्-विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः दिव्îव चक्षुर् आततम् तद्-विप्रासो विपन्यवो जागृ-वांसः समिन्धते विष्णोर् यत् परमं पदम् विष्णुर् योनिं कल्पयतु त्वष्टा रूपाणि पिंशतु आसिञ्चतु प्रजापतिर् धाता गर्भं दधातु ते गर्भं धेहि सिनीवालि गर्भं धेहि सरस्वति गर्भं ते अश्विनौ देवाव् आधत्तां पुष्कर-स्रजा इत्य् एते पञ्च-मन्त्राः मूल-विद्या च्âहत्य चतुर्नवति-मन्त्राः

tritārī-namas-saṃpuṭitāḥ tejas-tritaya-kalā aṣṭatriṃśat sṛṣṭi-ṛddhi-smṛti-medhā-kānti-lakṣmī-dyuti-sthirā-sthiti-siddhayo brahma-kalā daśa jarā pālinī śāntir īśvarī rati-kāmike varadâhlādinī prītir dīrghā viṣṇu-kalā daśa tīkṣṇā raudrī bhayā nidrā tandrī kṣudhā krodhinī kriyodgārī-mṛtyavo rudra-kalā daśa pītā śvetā-'ruṇā-'sitāś catasra īśvara-kalāḥ nivṛtti-pratiṣṭhā-vidyā-śāntîndhikā-dīpikā-recikā-mocikā-parā-sūkṣmā-sūkṣmâmṛtā-jñānā-jñānâmṛtā-pyāyinī-vyāpinī-vyomarūpāḥ ṣoḍaśa sadāśiva-kalāḥ haṃsaś śuci-ṣad vasur antarikṣa-sad dhotā vvedi-ṣad atithir duroṇa-sat nṛ-ṣad vara-sad ṛta-sad vayoma-sad ab-jā go-jā ṛta-jā adri-jā ṛtaṃ bṛhat pra tad-viṣṇuḥ stavate vīryeṇa mṛgo na bhīmaḥ ku-caro giri-ṣṭhāḥ yasyoruṣu triṣu vikrameṣv adhikṣiyanti bhuvanāni vviśvā tryambakaṃ yajāmahe su-gandhiṃ puṣṭi-vardhanam urvārukam iva bandhanān mṛtyor mukṣīya mâmṛtāt tad-viṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ divîva cakṣur ātatam tad-viprāso vipanyavo jāgṛ-vāṃsaḥ samindhate viṣṇor yat paramaṃ padam viṣṇur yoniṃ kalpayatu tvaṣṭā rūpāṇi piṃśatu āsiñcatu prajāpatir dhātā garbhaṃ dadhātu te garbhaṃ dhehi sinīvāli garbhaṃ dhehi sarasvati garbhaṃ te aśvinau devāv ādhattāṃ puṣkara-srajā ity ete pañca-mantrāḥ mūla-vidyā câhatya caturnavati-mantrāḥ

---

3.27

अथ हैके पञ्चभिर् अखण्ड्âद्यैर् अभिमन्त्रणम् आमनन्ति

atha haike pañcabhir akhaṇḍâdyair abhimantraṇam āmananti

---

3.28

अखण्डैक-रस्âनन्द-करे पर-सुधा-ऽऽत्मनि स्व-च्छन्द-स्फुरणम् अत्र निधेह्य् अकुल-नायिके अकुल-स्थ्âमृत्âकारे शुद्ध-ज्ञान-करे परे अमृतत्वं निधेह्य् अस्मिन् वस्तुनि क्लिन्न-रूपिणि तद्-रूपिण्य् ऐकरस्यत्वं कृत्वा ह्य् एतत् स्व-रूपिणि भूत्वा पर्âमृत्âकारा मयि चित्-स्फुरणं कुरु इति तिस्रो ऽनुष्टुभो विद्याः

akhaṇḍaika-rasânanda-kare para-sudhā-''tmani sva-cchanda-sphuraṇam atra nidhehy akula-nāyike akula-sthâmṛtâkāre śuddha-jñāna-kare pare amṛtatvaṃ nidhehy asmin vastuni klinna-rūpiṇi tad-rūpiṇy aikarasyatvaṃ kṛtvā hy etat sva-rūpiṇi bhūtvā parâmṛtâkārā mayi cit-sphuraṇaṃ kuru iti tisro 'nuṣṭubho vidyāḥ

---

3.29

अथो वाचं ब्लूं झ्रौम् इति जूं सः - इति चोक्त्वा अमृते अमृतोद्भवे अमृतेश्वरि अमृत-वर्षिणि अमृतं स्रावय स्रावय स्वाहेति चतुर्थो मन्त्रः

atho vācaṃ blūṃ jhraum iti jūṃ saḥ - iti coktvā amṛte amṛtodbhave amṛteśvari amṛta-varṣiṇi amṛtaṃ srāvaya srāvaya svāheti caturtho mantraḥ

---

3.30

वाग्भवो वद वद ततो वाग्-वादिनि वाङ्-मदन-क्लिन्ने क्लेदिनि क्लेदय महा-क्षोभं कुरु-युगलं मादनं शक्तिर् मोक्षं कुरु कुरु शब्दो ह-स-चतुर्दश-पञ्चदश-पिण्डः स-ह-चतुर्दश-षोडश-पिण्डश् चेति पञ्चम्îयं विद्यैताभिः अभिमन्त्र्य ज्योतिर्-मयं तद् अर्घ्यं विधाय

vāgbhavo vada vada tato vāg-vādini vāṅ-madana-klinne kledini kledaya mahā-kṣobhaṃ kuru-yugalaṃ mādanaṃ śaktir mokṣaṃ kuru kuru śabdo ha-sa-caturdaśa-pañcadaśa-piṇḍaḥ sa-ha-caturdaśa-ṣoḍaśa-piṇḍaś ceti pañcamîyaṃ vidyaitābhiḥ abhimantrya jyotir-mayaṃ tad arghyaṃ vidhāya

---

3.31

तद्-बिन्दुभिस् त्रिशः शिरसि गुरु-पादुकाम् इष्ट्वा आर्द्रं ज्वलति ज्योतिर् अहम् अस्मि ज्योतिर् ज्वलति ब्रह्म्âहम् अस्मि यो ऽहम् अस्मि ब्रह्म्âहम् अस्मि अहम् अस्मि ब्रह्म्âहम् अस्मि अहम् एव्âहं मां जुहोमि स्वाहेति तद् बिन्दुम् आत्मनः कुण्डलिन्यां जुहुयात्

tad-bindubhis triśaḥ śirasi guru-pādukām iṣṭvā ārdraṃ jvalati jyotir aham asmi jyotir jvalati brahmâham asmi yo 'ham asmi brahmâham asmi aham asmi brahmâham asmi aham evâhaṃ māṃ juhomi svāheti tad bindum ātmanaḥ kuṇḍalinyāṃ juhuyāt

---

3.32

एतद् अर्घ्य-शोधनम् इति शिवम्

etad arghya-śodhanam iti śivam

4.1

4. खण्ड: ललिता-क्रम अथ हृच्-चक्र-स्थिताम् अन्तस्-सुषुम्णा-पद्म्âटवी-निर्भेदन-कुशलां निरस्त-मोह-तिमिरां शिव-दीप-दीप्तिम् आद्यां संविदं वहन्-नास-पुटेन निर्गमय्य लीला-ऽऽकलित-वपुषं तां त्रिखण्ड-मुद्रा-शिखण्डे कुसुम्âञ्जलौ हस्ते समानीय

4. khaṇḍa: lalitā-krama atha hṛc-cakra-sthitām antas-suṣumṇā-padmâṭavī-nirbhedana-kuśalāṃ nirasta-moha-timirāṃ śiva-dīpa-dīptim ādyāṃ saṃvidaṃ vahan-nāsa-puṭena nirgamayya līlā-''kalita-vapuṣaṃ tāṃ trikhaṇḍa-mudrā-śikhaṇḍe kusumâñjalau haste samānīya

---

4.2

माया-लक्ष्मी परा उच्चार्य देवी-नाम च्âमृत-चैतन्य-मूर्तिं कल्पयामि नमः - इति कल्पयित्वा

māyā-lakṣmī parā uccārya devī-nāma câmṛta-caitanya-mūrtiṃ kalpayāmi namaḥ - iti kalpayitvā

---

4.3

ह-स-र-युजं वाचं ह-स-युक्तां क-ल-रीं ह-स-र-चतुर्दश-षोडशान् अप्य् उच्चार्य, महा-पद्म-वन्âन्तःस्थे कारण्âनन्द-विग्रहे सर्व-भूत-हिते मातर् एह्य् एहि परमेश्वरि इति बैन्दव-चक्रे पर-चितिम् आवाह्य

ha-sa-ra-yujaṃ vācaṃ ha-sa-yuktāṃ ka-la-rīṃ ha-sa-ra-caturdaśa-ṣoḍaśān apy uccārya, mahā-padma-vanântaḥsthe kāraṇânanda-vigrahe sarva-bhūta-hite mātar ehy ehi parameśvari iti baindava-cakre para-citim āvāhya

---

4.4

चतुष्षष्ट्य्-उपचारान् कुर्यात् सर्वे उपचार-मन्त्राः त्रितारी-पूर्वाः कल्पयामि नमः - इत्य् अन्ताः कर्तव्याः

catuṣṣaṣṭy-upacārān kuryāt sarve upacāra-mantrāḥ tritārī-pūrvāḥ kalpayāmi namaḥ - ity antāḥ kartavyāḥ

---

4.5

त्रितारीम् उच्चार्य पाद्यं कल्पयामि नमः इति क्रमेण आभरण्âवरोपणं सुगन्धि-तैल्âभ्यङ्गं मज्जन-शाला-प्रवेशनं मज्जन-मण्डप-मणि-पीठोपवेशनं दिव्य-स्नानीयोद्वर्तनम् उष्णोदक-स्नानम् कनक-कलश-च्युत-सकल-तीर्थ्âभि- [139] षेकं धौत-वस्त्र-परिमार्जनम् अरुण-दुकूल-परिधानम् अरुण-कुचोत्तरीयम् आलेप-मण्डप-प्रवेशनम् आलेप-मण्डप-मणि-पीठोपवेशनं चन्दन्âगरु-कुङ्कुम-सङ्कु-मृगमद-कर्पूर-कस्तूरी-गोरोचन्âदि-दिव्य-गन्ध-सर्व्âङ्गीण-विलेपनं केश-भरस्य काल्âगरु-धूपं मल्लिका-मालती-जाती-चम्पक्âशोक-शतपत्र-पूग-कुड्मली-पुन्नाग-कल्हार-मुख्य-सर्व-र्तु-कुसुम-मालां भूषण-मण्डप-प्रवेशनं भूषण-मण्डप-मणि-पीठोपवेशनं नव-मणि-मकुटं चन्द्र-शकलं सीमन्त-सिन्दूरं तिलक-रत्नं काल्âञ्जनं पाली-युगलं मणि-कुण्डल-युगलं नास्âभरणम् अधर-यावकं प्रथम-भूषणं कनक-चिन्ताकं पदकं महापदकं मुक्त्âवलिम् एक्âवलिं छन्न-वीरं केयूर-युगल-चतुष्टयं वलय्âवलिम् ऊर्मिक्âवलिं काञ्ची-दाम-कटि-सूत्रं सौभाग्य्âभरणं पाद-कटकं रत्न-नूपुरं पाद्âङ्गुलीयकम् एक-करे पाशम् अन्य-करे अङ्कुशम् इतर-करे पुण्ड्रेक्षु-चापम् अपर-करे पुष्प-बाणान् श्रीमन्-माणिक्य-पादुके स्वसमान-वेषाभिर् आवरण-देवताभिः सह महा-चक्र्âधिरोहणं कामेश्वर्âङ्क-पर्यङ्कोपवेशनम् अमृत्âसव-चषकम् आचमनीयं कर्पूर-वीटिकाम् आनन्दोल्लास-विलास-हासं मङ्गल्âरार्तिकं छत्रं चामर-युगलं दर्पणं ताल-वृन्तं गन्धं पुष्पं धूपं दीपं नैवेद्यं कल्पयामि नमः - इति चतुष्षष्ट्य्-उपचारान् विधाय

tritārīm uccārya pādyaṃ kalpayāmi namaḥ iti krameṇa ābharaṇâvaropaṇaṃ sugandhi-tailâbhyaṅgaṃ majjana-śālā-praveśanaṃ majjana-maṇḍapa-maṇi-pīṭhopaveśanaṃ divya-snānīyodvartanam uṣṇodaka-snānam kanaka-kalaśa-cyuta-sakala-tīrthâbhi- [139] ṣekaṃ dhauta-vastra-parimārjanam aruṇa-dukūla-paridhānam aruṇa-kucottarīyam ālepa-maṇḍapa-praveśanam ālepa-maṇḍapa-maṇi-pīṭhopaveśanaṃ candanâgaru-kuṅkuma-saṅku-mṛgamada-karpūra-kastūrī-gorocanâdi-divya-gandha-sarvâṅgīṇa-vilepanaṃ keśa-bharasya kālâgaru-dhūpaṃ mallikā-mālatī-jātī-campakâśoka-śatapatra-pūga-kuḍmalī-punnāga-kalhāra-mukhya-sarva-rtu-kusuma-mālāṃ bhūṣaṇa-maṇḍapa-praveśanaṃ bhūṣaṇa-maṇḍapa-maṇi-pīṭhopaveśanaṃ nava-maṇi-makuṭaṃ candra-śakalaṃ sīmanta-sindūraṃ tilaka-ratnaṃ kālâñjanaṃ pālī-yugalaṃ maṇi-kuṇḍala-yugalaṃ nāsâbharaṇam adhara-yāvakaṃ prathama-bhūṣaṇaṃ kanaka-cintākaṃ padakaṃ mahāpadakaṃ muktâvalim ekâvaliṃ channa-vīraṃ keyūra-yugala-catuṣṭayaṃ valayâvalim ūrmikâvaliṃ kāñcī-dāma-kaṭi-sūtraṃ saubhāgyâbharaṇaṃ pāda-kaṭakaṃ ratna-nūpuraṃ pādâṅgulīyakam eka-kare pāśam anya-kare aṅkuśam itara-kare puṇḍrekṣu-cāpam apara-kare puṣpa-bāṇān śrīman-māṇikya-pāduke svasamāna-veṣābhir āvaraṇa-devatābhiḥ saha mahā-cakrâdhirohaṇaṃ kāmeśvarâṅka-paryaṅkopaveśanam amṛtâsava-caṣakam ācamanīyaṃ karpūra-vīṭikām ānandollāsa-vilāsa-hāsaṃ maṅgalârārtikaṃ chatraṃ cāmara-yugalaṃ darpaṇaṃ tāla-vṛntaṃ gandhaṃ puṣpaṃ dhūpaṃ dīpaṃ naivedyaṃ kalpayāmi namaḥ - iti catuṣṣaṣṭy-upacārān vidhāya

---

4.6

नव-मुद्राश् च प्रदर्श्य

nava-mudrāś ca pradarśya

---

4.7

मूलेन त्रिधा सन्तर्प्य

mūlena tridhā santarpya

---

4.8

देव्या अग्न्îश्âसुर-वायुषु मध्ये दिक्षु च षड्-अङ्गानि पूजयित्वा

devyā agnîśâsura-vāyuṣu madhye dikṣu ca ṣaḍ-aṅgāni pūjayitvā

---

4.9

वाक्-स-क-ल-ह्रीं नित्य-क्लिन्ने मद-द्रवे सौः - इति कामेश्वरी सर्वत्र नित्या-श्री-पादुकेति योज्यम् वाग्-भग-भुगे भगिनि भगोदरि भग-माले भग्âवहे भग-गुह्ये भग-योनि भग-निपातिनि सर्व-भग-वशङ्करि भग-रूपे नित्य-क्लिन्ने भग-स्वरूपे सर्वाणि भगानि मे ह्य् आनय वर-दे रेते सुरेते भग-क्लिन्ने क्लिन्न-द्रवे क्लेदय द्रावय अमोघे भग-विच्चे क्षुभ क्षोभय सर्व-स- [147] त्त्वान् भगेश्वरि ऐं ब्लूं जें ब्लूं भें ब्लूं मों ब्लूं हें ब्लूं हें क्लिन्ने सर्वाणि भगानि मे वशम् आनय स्त्रीं हर ब्लें ह्रीं भग-मालिनी तारो माया नित्य-क्लिन्ने मद-द्रवे स्वाहा - इति नित्य-क्लिन्ना प्रणवः क्रों भ्रों क्रौं झ्रौं छ्रौं ज्रौं स्वाहा - इति भेरुण्डा प्रणवो माया वह्नि-वासिन्यै नमः - इति वह्नि-वासिनी माया-क्लिन्ने वाक् क्रों नित्य-मद-द्रवे ह्रीं - इति महा-वज्रेश्वरी माया शिव-दूत्यै नमः - इति शिव-दूती प्रणवो माया हुं खे च छे क्षः स्त्रीं हुं क्षें ह्रीं फट् - इति त्वरिता कुमारी कुल-सुन्दरी ह-स-क-ल-र-ड-वाग्भव-ह-स-क-ल-र-ड-बिन्दु-मालिनी-ह-स-क-ल-र-ड-चतुर्दश-षोडशा - इति नित्या माया फ्रें स्रूं अङ्कुश-पाश-स्मर-वाग्भव-ब्लूं-पद-नित्य-मद-द्रवे वर्म फ्रें मायेति नील-पताका भ-म-र-य-ऊम् इति विजया स्वौम् इति सर्व-मङ्गला तारो नमो भगवति ज्वाला-मालिनि देव-देवि सर्व-भूत-संहार-कारिके जात-वेदसि ज्वलन्ति ज्वल ज्वल प्रज्वल प्रज्वल त्रि-जाति-युक्त-माया-रेफ-सप्तक-ज्वाला-मालिनि वर्म-फड्-अग्नि-जायेति ज्वाला-मालिनी (अं) च्कौं - इति चित्रेति पञ्चदश नित्याः प्रथम-त्र्य्-अस्र-रेखा-स्थित-पञ्चदश-स्वरेषु पूज्यः विसृष्टौ षोडशीं मूल-विद्यया च्âभ्यर्च्य

vāk-sa-ka-la-hrīṃ nitya-klinne mada-drave sauḥ - iti kāmeśvarī sarvatra nityā-śrī-pāduketi yojyam vāg-bhaga-bhuge bhagini bhagodari bhaga-māle bhagâvahe bhaga-guhye bhaga-yoni bhaga-nipātini sarva-bhaga-vaśaṅkari bhaga-rūpe nitya-klinne bhaga-svarūpe sarvāṇi bhagāni me hy ānaya vara-de rete surete bhaga-klinne klinna-drave kledaya drāvaya amoghe bhaga-vicce kṣubha kṣobhaya sarva-sa- [147] ttvān bhageśvari aiṃ blūṃ jeṃ blūṃ bheṃ blūṃ moṃ blūṃ heṃ blūṃ heṃ klinne sarvāṇi bhagāni me vaśam ānaya strīṃ hara bleṃ hrīṃ bhaga-mālinī tāro māyā nitya-klinne mada-drave svāhā - iti nitya-klinnā praṇavaḥ kroṃ bhroṃ krauṃ jhrauṃ chrauṃ jrauṃ svāhā - iti bheruṇḍā praṇavo māyā vahni-vāsinyai namaḥ - iti vahni-vāsinī māyā-klinne vāk kroṃ nitya-mada-drave hrīṃ - iti mahā-vajreśvarī māyā śiva-dūtyai namaḥ - iti śiva-dūtī praṇavo māyā huṃ khe ca che kṣaḥ strīṃ huṃ kṣeṃ hrīṃ phaṭ - iti tvaritā kumārī kula-sundarī ha-sa-ka-la-ra-ḍa-vāgbhava-ha-sa-ka-la-ra-ḍa-bindu-mālinī-ha-sa-ka-la-ra-ḍa-caturdaśa-ṣoḍaśā - iti nityā māyā phreṃ srūṃ aṅkuśa-pāśa-smara-vāgbhava-blūṃ-pada-nitya-mada-drave varma phreṃ māyeti nīla-patākā bha-ma-ra-ya-ūm iti vijayā svaum iti sarva-maṅgalā tāro namo bhagavati jvālā-mālini deva-devi sarva-bhūta-saṃhāra-kārike jāta-vedasi jvalanti jvala jvala prajvala prajvala tri-jāti-yukta-māyā-repha-saptaka-jvālā-mālini varma-phaḍ-agni-jāyeti jvālā-mālinī (aṃ) ckauṃ - iti citreti pañcadaśa nityāḥ prathama-try-asra-rekhā-sthita-pañcadaśa-svareṣu pūjyaḥ visṛṣṭau ṣoḍaśīṃ mūla-vidyayā câbhyarcya

---

4.10

मध्ये प्राक्-त्र्यस्रम् अध्यान्तः मुनि-वेद-नाग-सङ्ख्यान् यथा-सम्प्रदायं पादुकान् दिव्य-सिद्ध-मानवौघ-सिद्धान् इष्ट्वा पश्चात् स्व-शिरसि नाथं यजेत् एतल्-लय्âङ्ग-पूजनम् - इति शिवम्

madhye prāk-tryasram adhyāntaḥ muni-veda-nāga-saṅkhyān yathā-sampradāyaṃ pādukān divya-siddha-mānavaugha-siddhān iṣṭvā paścāt sva-śirasi nāthaṃ yajet etal-layâṅga-pūjanam - iti śivam

5.1

5. खण्ड: ललिता-नव्âवरण-पूजा अथ प्राथमिके चतुर्-अस्रे अणिमा-लघिमा-महिमेशित्व-वशित्व-प्राकाम्य-भुक्त्îच्छा-प्राप्ति-सर्वकाम-सिद्ध्य्-अन्ताः मध्यमे चतुर्-अस्रे ब्राह्म्य्-आद्या-महालक्ष्म्य्-अन्ताः तृतीये चतुर्-अस्रे संक्षोभण-द्रावण-कर्षण-वश्योन्मादन-मह्âङ्कुश-खेचरी-बीज-योनि-त्रिखण्डाः सर्व-पूर्वास् ताः सम्पूज्याः

5. khaṇḍa: lalitā-navâvaraṇa-pūjā atha prāthamike catur-asre aṇimā-laghimā-mahimeśitva-vaśitva-prākāmya-bhuktîcchā-prāpti-sarvakāma-siddhy-antāḥ madhyame catur-asre brāhmy-ādyā-mahālakṣmy-antāḥ tṛtīye catur-asre saṃkṣobhaṇa-drāvaṇa-karṣaṇa-vaśyonmādana-mahâṅkuśa-khecarī-bīja-yoni-trikhaṇḍāḥ sarva-pūrvās tāḥ sampūjyāḥ

---

5.2

एताः प्रकट-योगिन्यस् त्रैलोक्य-मोहन-चक्रे स-मुद्राः स-सिद्धयः स्âयुधाः स-शक्तयः स-वाहनाः स-परिवाराः सर्वोपचारैः सम्पूजिताः सन्त्व् इति तासाम् एव समष्ट्य्-अर्चनं कृत्वा

etāḥ prakaṭa-yoginyas trailokya-mohana-cakre sa-mudrāḥ sa-siddhayaḥ sâyudhāḥ sa-śaktayaḥ sa-vāhanāḥ sa-parivārāḥ sarvopacāraiḥ sampūjitāḥ santv iti tāsām eva samaṣṭy-arcanaṃ kṛtvā

---

5.3

कर-शुद्धिम् उच्चार्य त्रिपुराचक्रेश्वरीम् अवमृश्य द्राम् इति सर्वसंक्षोभिणी-मुद्रां प्रदर्शयेत् चक्र-योगिनी-चक्रेशीनां नामानि भिन्नानि शिष्टं समानम्

kara-śuddhim uccārya tripurācakreśvarīm avamṛśya drām iti sarvasaṃkṣobhiṇī-mudrāṃ pradarśayet cakra-yoginī-cakreśīnāṃ nāmāni bhinnāni śiṣṭaṃ samānam

---

5.4

षोडश-पत्रे काम्âकर्षिणी नित्या-कलेति नित्या-कला-ऽन्ताः बुद्ध्य्-आकर्षिणी-अहङ्कार्âकर्षिणी-शब्द्âकर्षिणी-स्पर्श्âकर्षिणी-रूप्âकर्षिणी-रस्âकर्षिणी-गन्ध्âकर्षिणी-चित्त्âकर्षिणी-धैर्य्âकर्षिणी-स्मृत्य्-आकर्षिणी-नाम्âकर्षिणी-बीज्âकर्षिणी-आत्म्âकर्षिणी-अमृत्âकर्षिणी-शरीर्âकर्षिणी एता गुप्त-योगिन्यः सर्व्âशा-परिपूरके चक्रे स-मुद्राः इत्य् आदि पूर्व-वत् आत्म-रक्षाम् उच्चार्य त्रिपुरेशीम् इष्ट्वा द्रीं - इति सर्वविद्राविणीं प्रदर्शयेत्

ṣoḍaśa-patre kāmâkarṣiṇī nityā-kaleti nityā-kalā-'ntāḥ buddhy-ākarṣiṇī-ahaṅkārâkarṣiṇī-śabdâkarṣiṇī-sparśâkarṣiṇī-rūpâkarṣiṇī-rasâkarṣiṇī-gandhâkarṣiṇī-cittâkarṣiṇī-dhairyâkarṣiṇī-smṛty-ākarṣiṇī-nāmâkarṣiṇī-bījâkarṣiṇī-ātmâkarṣiṇī-amṛtâkarṣiṇī-śarīrâkarṣiṇī etā gupta-yoginyaḥ sarvâśā-paripūrake cakre sa-mudrāḥ ity ādi pūrva-vat ātma-rakṣām uccārya tripureśīm iṣṭvā drīṃ - iti sarvavidrāviṇīṃ pradarśayet

---

5.5

दिक्-पत्रे कुसुमा-मेखला-मदना-मदन्âतुरा-रेखा-वेगिन्य्-अङ्कुशा-मालिनीर् अनङ्ग-पूर्वाः संमृश्यैता गुप्ततर-योगिन्यः सर्व-संक्षोभण-चक्रे स-मुद्राः इत्य् आदि पूर्व-वद् आत्म्âसनम् उच्चार्य त्रिपुरसुन्दरीम् इष्ट्वा क्लीम् इति सर्व्âकर्षिणी-मुद्रां प्रदर्शयेत्

dik-patre kusumā-mekhalā-madanā-madanâturā-rekhā-veginy-aṅkuśā-mālinīr anaṅga-pūrvāḥ saṃmṛśyaitā guptatara-yoginyaḥ sarva-saṃkṣobhaṇa-cakre sa-mudrāḥ ity ādi pūrva-vad ātmâsanam uccārya tripurasundarīm iṣṭvā klīm iti sarvâkarṣiṇī-mudrāṃ pradarśayet

---

5.6

भुवन्âरे संक्षोभिणी-द्राविण्य्-आकर्षिण्य्-आह्लादिनी-संमोहिनी-स्तम्भिनी-जृम्भिणी-वशङ्करी-रञ्जन्य्-उन्मादिन्य्-अर्थसाधिनी-सम्पत्तिपूरणी-मन्त्रमयी-द्वन्द्व-क्षयङ्करीः सर्व्âदीर् अवमृश्यैताः सम्प्रदाय-योगिन्यः सर्वसौभाग्य- [158] दायक-चक्रे स-मुद्राः - इत्य् आदि मन्त्र-शेषः चक्र्âसनम् उच्चार्य त्रिपुरवासिनीं चक्रेश्वरीम् इष्ट्वा ब्लूं - इति सर्ववशङ्करी-मुद्राम् उद्घाटयेत्

bhuvanâre saṃkṣobhiṇī-drāviṇy-ākarṣiṇy-āhlādinī-saṃmohinī-stambhinī-jṛmbhiṇī-vaśaṅkarī-rañjany-unmādiny-arthasādhinī-sampattipūraṇī-mantramayī-dvandva-kṣayaṅkarīḥ sarvâdīr avamṛśyaitāḥ sampradāya-yoginyaḥ sarvasaubhāgya- [158] dāyaka-cakre sa-mudrāḥ - ity ādi mantra-śeṣaḥ cakrâsanam uccārya tripuravāsinīṃ cakreśvarīm iṣṭvā blūṃ - iti sarvavaśaṅkarī-mudrām udghāṭayet

---

5.7

बहिर्-दश्âरे सिद्धिप्रदा-सम्पत्प्रदा-प्रियङ्करी-मङ्गलकारिणी-कामप्रदा-दुःखविमोचिनी-मृत्युप्रशमनी-विघ्ननिवारिण्य्-अङ्गसुन्दरी-सौभाग्यदायिनीः सर्व-पूर्वाः सम्पूज्यैताः कुलोत्तीर्ण-योगिन्यः सर्व्âर्थसाधक-चक्रे मनु-शेषम् उक्त्वा मन्त्र्âसनम् उच्चार्य त्रिपुराश्रीचक्रेश्वरीं प्रत्यवमृश्य स इत्य् उन्मादिनी-मुद्रां दद्यात्

bahir-daśâre siddhipradā-sampatpradā-priyaṅkarī-maṅgalakāriṇī-kāmapradā-duḥkhavimocinī-mṛtyupraśamanī-vighnanivāriṇy-aṅgasundarī-saubhāgyadāyinīḥ sarva-pūrvāḥ sampūjyaitāḥ kulottīrṇa-yoginyaḥ sarvârthasādhaka-cakre manu-śeṣam uktvā mantrâsanam uccārya tripurāśrīcakreśvarīṃ pratyavamṛśya sa ity unmādinī-mudrāṃ dadyāt

---

5.8

अन्तर्-दश्âरे ज्ञान-शक्त्य्-ऐश्वर्यप्रदा-ज्ञानमयी-व्याधिविनाशिन्य्-आधारस्वरूपा-पापहरा-ऽऽनन्दमयी-रक्षास्वरूपिणी-प्सितफलप्रदाः सर्वोपपदाः [159] यष्टव्या एतानि गर्भ-योगिन्यः सर्वरक्षाकर-चक्रे शिष्टं तद्-वत् साध्यसिद्ध्âसनम् उच्चार्य त्रिपुरमालिनी मान्या क्रोम् इति सर्वमह्âङ्कुशां दर्शयेत्

antar-daśâre jñāna-śakty-aiśvaryapradā-jñānamayī-vyādhivināśiny-ādhārasvarūpā-pāpaharā-''nandamayī-rakṣāsvarūpiṇī-psitaphalapradāḥ sarvopapadāḥ [159] yaṣṭavyā etāni garbha-yoginyaḥ sarvarakṣākara-cakre śiṣṭaṃ tad-vat sādhyasiddhâsanam uccārya tripuramālinī mānyā krom iti sarvamahâṅkuśāṃ darśayet

---

5.9

अष्ट्âरे वशिन्य्-आद्य्-अष्टकं नमः-स्थाने पूजा-मन्त्र-सन्नाम एता रहस्य-योगिन्यः सर्वरोगहर-चक्रे शिष्टं स्पष्टं मूर्ति-विद्याम् उच्चार्य त्रिपुरासिद्धाम् आराध्य शिव-भृगु-ऋद्धि-युक्-फ्रें - इति खेचरी देया

aṣṭâre vaśiny-ādy-aṣṭakaṃ namaḥ-sthāne pūjā-mantra-sannāma etā rahasya-yoginyaḥ sarvarogahara-cakre śiṣṭaṃ spaṣṭaṃ mūrti-vidyām uccārya tripurāsiddhām ārādhya śiva-bhṛgu-ṛddhi-yuk-phreṃ - iti khecarī deyā

---

5.10

बाण-बीजान्य् उच्चार्य सर्व-जृम्भणेभ्यो बाणेभ्यो नमः धं थं सर्व-संमोहनाय धनुषे आं ह्रीं सर्व-वशीकरणाय पाशाय क्रों सर्व-स्थम्भनाय्âङ्कुशाय नमः इति महा-त्र्य्-अस्र-बाह्य-चतुर्-दिक्षु बाण्âद्य्-आयुध-पूजा

bāṇa-bījāny uccārya sarva-jṛmbhaṇebhyo bāṇebhyo namaḥ dhaṃ thaṃ sarva-saṃmohanāya dhanuṣe āṃ hrīṃ sarva-vaśīkaraṇāya pāśāya kroṃ sarva-sthambhanāyâṅkuśāya namaḥ iti mahā-try-asra-bāhya-catur-dikṣu bāṇâdy-āyudha-pūjā

---

5.11

त्रि-कोणे वाक्-काम-शक्ति-समस्त-पूर्वाः कामेश्वरी-वज्रेश्वरी-भगमालिनी-महा-देव्यः बिन्दौ चतुर्थी

tri-koṇe vāk-kāma-śakti-samasta-pūrvāḥ kāmeśvarī-vajreśvarī-bhagamālinī-mahā-devyaḥ bindau caturthī

---

5.12

तिसृणाम् आसाम् अनन्तरम् अभेदाय मूल-देव्याः पूजा कामेश्वर्य्-आदि-चतुर्थी नित्यानां षोडशी चक्र-देवीनां नवमी बिन्दु-चक्र-स्था चेत्य् एकैव न तत्र मन्त्र-देवता-भेदः कार्यः तन्-महा-देव्या एव चतुर्षु स्थलेषु विशेष्âर्चनम् आवर्तते

tisṛṇām āsām anantaram abhedāya mūla-devyāḥ pūjā kāmeśvary-ādi-caturthī nityānāṃ ṣoḍaśī cakra-devīnāṃ navamī bindu-cakra-sthā cety ekaiva na tatra mantra-devatā-bhedaḥ kāryaḥ tan-mahā-devyā eva caturṣu sthaleṣu viśeṣârcanam āvartate

---

5.13

एता अतिरहस्य-योगिन्यः सर्वसिद्धिप्रदे चक्रे परिशिष्टं द्रष्टव्यम् आवाहनीम् उच्चार्य त्रिपुर्âम्बां सम्भाव्य ह्सौं - इति बीज-मुद्रा-कृतिः

etā atirahasya-yoginyaḥ sarvasiddhiprade cakre pariśiṣṭaṃ draṣṭavyam āvāhanīm uccārya tripurâmbāṃ sambhāvya hsauṃ - iti bīja-mudrā-kṛtiḥ

---

5.14

बिन्दु-चक्रे मूलेन देवीम् इष्ट्वा एषा पर्âपर-रहस्य-योगिनी सर्व्âनन्दमये चक्रे स-मुद्रा स-सिद्धिः स्âयुधा स-शक्तिः स-वाहना स-परिवारा सर्वोपचारैः संपूजिता ऽस्त्व् इति पुनर् मूलम् उच्चार्य, महाचक्रेश्वरीम् इष्ट्वा वाग्भवेन योनिं प्रदर्श्य

bindu-cakre mūlena devīm iṣṭvā eṣā parâpara-rahasya-yoginī sarvânandamaye cakre sa-mudrā sa-siddhiḥ sâyudhā sa-śaktiḥ sa-vāhanā sa-parivārā sarvopacāraiḥ saṃpūjitā 'stv iti punar mūlam uccārya, mahācakreśvarīm iṣṭvā vāgbhavena yoniṃ pradarśya

---

5.15

पूर्व-वद् धूप-दीप-मुद्रा-तर्पण-नैवेद्य्âदि दत्त्वा

pūrva-vad dhūpa-dīpa-mudrā-tarpaṇa-naivedyâdi dattvā

---

5.16

बिन्दुना मुखं बिन्दु-द्वयेन कुचौ स-पर्âर्धेन योनिं कृत्वा काम-कलाम् इति ध्यात्वा

bindunā mukhaṃ bindu-dvayena kucau sa-parârdhena yoniṃ kṛtvā kāma-kalām iti dhyātvā

---

5.17

सौभाग्य-हृदयम् आमृश्य

saubhāgya-hṛdayam āmṛśya

---

5.18

वाम-भाग-विहित-त्रि-कोण-वृत्त-चतुर्-अस्रे गन्ध्âक्षत्âर्चिते वाग्भवम् उच्चार्य व्यापक-मण्डलाय नमः इत्य् अर्ध-भक्त-भरित्âम्भसा आदिमोपादिम-मध्यम-भाजनं तत्र न्यस्य

vāma-bhāga-vihita-tri-koṇa-vṛtta-catur-asre gandhâkṣatârcite vāgbhavam uccārya vyāpaka-maṇḍalāya namaḥ ity ardha-bhakta-bharitâmbhasā ādimopādima-madhyama-bhājanaṃ tatra nyasya

---

5.19

प्रणव-माया-ऽन्ते सर्व-विघ्न-कृद्भ्यः सर्व-भूतेभ्यो हुं स्वाहा - इति त्रिः पठित्वा बलिं दत्त्वा

praṇava-māyā-'nte sarva-vighna-kṛdbhyaḥ sarva-bhūtebhyo huṃ svāhā - iti triḥ paṭhitvā baliṃ dattvā

---

5.20

प्रदक्षिण-नमस्कार-जप-स्तोत्रैः सन्तोष्य

pradakṣiṇa-namaskāra-japa-stotraiḥ santoṣya

---

5.21

तद्-रूपिणीम् एकां शक्तिं बालयोपचारैः सम्पूज्य तां म-पञ्चकेन सन्तर्प्य

tad-rūpiṇīm ekāṃ śaktiṃ bālayopacāraiḥ sampūjya tāṃ ma-pañcakena santarpya

---

5.22

शिष्टैः सार्धं चिद्-अग्नौ हविश्-शेषं हुत्वा

śiṣṭaiḥ sārdhaṃ cid-agnau haviś-śeṣaṃ hutvā

---

5.23

खेचरीं बद्ध्वा क्षमस्वेति विसृज्य ताम् आत्मनि संयोजयेत् इति शिवम्

khecarīṃ baddhvā kṣamasveti visṛjya tām ātmani saṃyojayet iti śivam

6.1

6. खण्ड: श्यामा-क्रम इयम् एव महती विद्या सिंह्âसनेश्वरी साम्राज्ञी, तस्याः प्रधान-सचिव-पदं श्यामा, तत्-क्रम-विमृष्टिः सदा कार्या

6. khaṇḍa: śyāmā-krama iyam eva mahatī vidyā siṃhâsaneśvarī sāmrājñī, tasyāḥ pradhāna-saciva-padaṃ śyāmā, tat-krama-vimṛṣṭiḥ sadā kāryā

---

6.2

प्रधान-द्वारा राज-प्रसादनं हि न्याय्यम्

pradhāna-dvārā rāja-prasādanaṃ hi nyāyyam

---

6.3

ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय शयने स्थित्वैव श्री-पादुकां प्रणम्य प्राणान् आयम्य मूल्âदि-द्वादश्âन्त-पर्यन्तं ज्वलन्तीं पर-संविदं विचिन्त्य मनसा मूलं त्रिशो जप्त्वा बहिर् निर्गत्य विमुक्त-मल-मूत्रो दन्त-धावन-जिह्वा-घर्षण-कफ-विमोचन-नास-शोधन-विंशति-गण्डूषान् विधाय

brāhme muhūrte cotthāya śayane sthitvaiva śrī-pādukāṃ praṇamya prāṇān āyamya mūlâdi-dvādaśânta-paryantaṃ jvalantīṃ para-saṃvidaṃ vicintya manasā mūlaṃ triśo japtvā bahir nirgatya vimukta-mala-mūtro danta-dhāvana-jihvā-gharṣaṇa-kapha-vimocana-nāsa-śodhana-viṃśati-gaṇḍūṣān vidhāya

---

6.4

मन्त्र-भस्म-जल-स्नानेष्व् इष्टं विधाय वस्त्रं परिधाय

mantra-bhasma-jala-snāneṣv iṣṭaṃ vidhāya vastraṃ paridhāya

---

6.5

सन्ध्याम् उपास्य सवितृ-मण्डले देवीं स्âवरणं विचिन्त्य मूलेन त्रिर् अर्घ्यं दत्त्वा यथा-शक्ति सन्तर्प्य

sandhyām upāsya savitṛ-maṇḍale devīṃ sâvaraṇaṃ vicintya mūlena trir arghyaṃ dattvā yathā-śakti santarpya

---

6.6

याग-गृहं प्रविश्य्âसने आधार-शक्ति-कमल्âसनाय नम - इत्य् उपविश्य

yāga-gṛhaṃ praviśyâsane ādhāra-śakti-kamalâsanāya nama - ity upaviśya

---

6.7

समस्त-प्रकट-गुप्त-सिद्ध-योगिनी-चक्र-श्री-पादुकाभ्यो नम इति शिरस्य् अञ्जलिम् आधाय स्व-गुरु-पादुका-पूजां च विधाय

samasta-prakaṭa-gupta-siddha-yoginī-cakra-śrī-pādukābhyo nama iti śirasy añjalim ādhāya sva-guru-pādukā-pūjāṃ ca vidhāya

---

6.8

ऐं ह्रः अस्त्राय फट् इत्य् अस्त्र-मन्त्रेण अङ्गुष्ठ्âदि-कनिष्ठ्âन्तं कर-तलयोः कूर्परयोः देहे च व्यापकत्वेन विन्यस्य

aiṃ hraḥ astrāya phaṭ ity astra-mantreṇa aṅguṣṭhâdi-kaniṣṭhântaṃ kara-talayoḥ kūrparayoḥ dehe ca vyāpakatvena vinyasya

---

6.9

यं - इति वायुं पिङ्गलया ऽऽकृष्य देहम् उपविशोष्य, रं - इति वायुम् आकृष्य देहं दग्ध्वा, वं - इति वायुम् आकृष्य्âमृतेन दग्ध-देह-भस्म सिक्त्वा, लं - इति वायुम् आकृष्य दृढं विधाय, हंस - इति वायुम् आकृष्य शिव-चैतन्यम् उत्पाद्य

yaṃ - iti vāyuṃ piṅgalayā ''kṛṣya deham upaviśoṣya, raṃ - iti vāyum ākṛṣya dehaṃ dagdhvā, vaṃ - iti vāyum ākṛṣyâmṛtena dagdha-deha-bhasma siktvā, laṃ - iti vāyum ākṛṣya dṛḍhaṃ vidhāya, haṃsa - iti vāyum ākṛṣya śiva-caitanyam utpādya

---

6.10

मूलम् एकश उच्चार्य वायुम् आकृष्य त्रिशः उच्चार्य कुम्भयित्वा सकृद् उच्चार्य रेचयेत् एवं रेचक-पूरक-कुम्भकं त्रिधा सप्तधा दशधा षोडशधा वा विरच्य तेजो-मय-तनुः

mūlam ekaśa uccārya vāyum ākṛṣya triśaḥ uccārya kumbhayitvā sakṛd uccārya recayet evaṃ recaka-pūraka-kumbhakaṃ tridhā saptadhā daśadhā ṣoḍaśadhā vā viracya tejo-maya-tanuḥ

---

6.11

षड्-अङ्गं बाला-सहितां मातृकां मूल-हृन्-मुखेषु रति-प्रीति-मनोभवान् विन्यस्य

ṣaḍ-aṅgaṃ bālā-sahitāṃ mātṛkāṃ mūla-hṛn-mukheṣu rati-prīti-manobhavān vinyasya

---

6.12

मूलं सप्तदशधा खण्डयित्वा षट् ब्रह्म-बिले त्रीणि ललाटे चत्वारि भ्रू-मध्ये दक्ष-वामेक्षणयोः षट् च्âष्टौ सप्त्âस्ये दक्ष-वाम-श्रुति-कण्ठेष्व् एकैकं दक्ष-वाम्âंसयोर् अष्टौ च दश हृदि दश दक्ष-वाम-स्तनयोर् अष्टाव् अष्टौ नव नाभौ द्विः स्वाधिष्ठाने षड् आधार एवं विन्यस्य

mūlaṃ saptadaśadhā khaṇḍayitvā ṣaṭ brahma-bile trīṇi lalāṭe catvāri bhrū-madhye dakṣa-vāmekṣaṇayoḥ ṣaṭ câṣṭau saptâsye dakṣa-vāma-śruti-kaṇṭheṣv ekaikaṃ dakṣa-vāmâṃsayor aṣṭau ca daśa hṛdi daśa dakṣa-vāma-stanayor aṣṭāv aṣṭau nava nābhau dviḥ svādhiṣṭhāne ṣaḍ ādhāra evaṃ vinyasya

---

6.13

पुनर् आधार्âदि-ब्रह्म-बिल-पर्यन्तं सप्तदश-खण्डान् उक्त-स्थानेषु विन्यस्य

punar ādhārâdi-brahma-bila-paryantaṃ saptadaśa-khaṇḍān ukta-sthāneṣu vinyasya

---

6.14

अमृतोदधि-मध्य-रत्न-द्वीपे मुक्ता-माल्âद्य्-अलङ्कृतं चतुर्-द्वार-सहितं मण्डपं विचिन्त्य तस्य प्राग्-आदि-चतुर्-द्वारेषु - सां सरस्वत्यै, लां लक्ष्म्यै, शं शङ्ख-निधये, पं पद्म-निधये नमः - लां इन्द्राय वज्र-हस्ताय सुर्âधिपतये ऐरावत-वाहनाय स-परिवाराय नमः - रां अग्नये शक्ति-हस्ताय तेजो-ऽधिपतये अज-वाहनाय स-परिवाराय नमः - टां यमाय दण्ड-हस्ताय प्रेत्âधिपतये महिष-वाहनाय स-परिवाराय नमः - क्षां निरृतये खड्ग-हस्ताय रक्षो-ऽधिपतये नर-वाहनाय स-परिवाराय नमः - वां वरुणाय पाश-हस्ताय जल्âधिपतये मकर-वाहनाय स-परिवाराय नमः - यां वायवे ध्वज-हस्ताय प्राण्âधिपतये रुरु-वाहनाय स-परिवाराय नमः - सां सोमाय शङ्ख-हस्ताय नक्षत्र्âधिपतये अश्व-वाहनाय स-परिवाराय नमः - हां ईशानाय त्रिशूल-हस्ताय विद्या-ऽधिपतये वृषभ-वाहनाय स-परिवाराय नमः - ओं ब्रह्मणे पद्म-हस्ताय सत्य-लोक्âधिपतये हंस-वाहनाय स-परिवाराय नमः - श्रीं विष्णवे चक्र-हस्ताय नाग्âधिपतये गरुड-वाहनाय स-परिवाराय नमः - ओं वास्तु-पतये ब्रह्मणे नमः - इत्य् एकादश-दिक्षु एकादश-देवान् अर्चयेत्

amṛtodadhi-madhya-ratna-dvīpe muktā-mālâdy-alaṅkṛtaṃ catur-dvāra-sahitaṃ maṇḍapaṃ vicintya tasya prāg-ādi-catur-dvāreṣu - sāṃ sarasvatyai, lāṃ lakṣmyai, śaṃ śaṅkha-nidhaye, paṃ padma-nidhaye namaḥ - lāṃ indrāya vajra-hastāya surâdhipataye airāvata-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - rāṃ agnaye śakti-hastāya tejo-'dhipataye aja-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - ṭāṃ yamāya daṇḍa-hastāya pretâdhipataye mahiṣa-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - kṣāṃ nirṛtaye khaḍga-hastāya rakṣo-'dhipataye nara-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - vāṃ varuṇāya pāśa-hastāya jalâdhipataye makara-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - yāṃ vāyave dhvaja-hastāya prāṇâdhipataye ruru-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - sāṃ somāya śaṅkha-hastāya nakṣatrâdhipataye aśva-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - hāṃ īśānāya triśūla-hastāya vidyā-'dhipataye vṛṣabha-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - oṃ brahmaṇe padma-hastāya satya-lokâdhipataye haṃsa-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - śrīṃ viṣṇave cakra-hastāya nāgâdhipataye garuḍa-vāhanāya sa-parivārāya namaḥ - oṃ vāstu-pataye brahmaṇe namaḥ - ity ekādaśa-dikṣu ekādaśa-devān arcayet

---

6.15

श्यामा-क्रम-मन्त्राणाम् आदौ त्रितारी-कुमारी-योगः कुमारी-योगो वा, त्रितारी पूर्वोक्ता कुमारी बाला शेषम् उत्तानम्

śyāmā-krama-mantrāṇām ādau tritārī-kumārī-yogaḥ kumārī-yogo vā, tritārī pūrvoktā kumārī bālā śeṣam uttānam

---

6.16

गन्ध-द्रव्येण लिप्त्âङ्गस् ताम्बूल्âमोदित-वदनः प्रसन्न-मना भूत्वा

gandha-dravyeṇa liptâṅgas tāmbūlâmodita-vadanaḥ prasanna-manā bhūtvā

---

6.17

सुवर्ण-रजत-ताम्र-चन्दन-मण्डलेषु बिन्दु-त्रि-कोण-पञ्च-कोण्âष्ट-दल-षोडश-दल्âष्ट-दल-चतुर्-दल-चतुर्-अस्र्âत्मकं चक्र-राजं विलिख्य

suvarṇa-rajata-tāmra-candana-maṇḍaleṣu bindu-tri-koṇa-pañca-koṇâṣṭa-dala-ṣoḍaśa-dalâṣṭa-dala-catur-dala-catur-asrâtmakaṃ cakra-rājaṃ vilikhya

---

6.18

मूलेन त्रिवार-जप्तेन शुद्ध-जलेन चतुर्-अस्र-वृत्त-षट्-कोण-त्रि-कोण-बिन्दून् प्रवेशेन मत्स्य-मुद्रया विधाय - अं आत्म-तत्त्वाय आधार-शक्तये वौषट् - इत्य् आधारं प्रतिष्ठाप्य धूम्र्âर्चिर् ऊष्मा ज्वलिनी ज्वालिनी विस्फुलिङ्गिनी सु-श्रीः सु-रूपा कपिला हव्य-वाहा कव्य-वाहेत्य् अग्नि-कला अभ्यर्च्य - उं विद्या-तत्त्वाय पद्म्âननाय वौषट् - इति पात्रं प्रतिष्ठाप्य - तपिनी तापिनी धूम्रा मरीचिर् ज्वालिनी रुचिः सुषुम्ना भोग-दा विश्वा बोधिनी धारिणी क्षमा - इति पात्रे सूर्य-कला अभ्यर्च्य - मं शिव-तत्त्वाय सोम-मण्डलाय नमः - इति शुद्ध-जलम् आपूर्य - अमृता मान-दा पूषा तुष्टिः पुष्टी रतिः धृतिः शशिनी चन्द्रिका कान्तिर् ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिर् अङ्ग-दा पूर्णा पूर्ण्âमृता - चेति चन्द्र-कला अभ्यर्च्य अग्न्îश्âसुर-वायुषु मध्ये दिक्षु च षड्-अङ्गानि विन्यस्य अस्त्रेण संरक्ष्य कवचेन्âवकुण्ठ्य धेनु-योनी प्रदर्श्य - मूल-मन्त्रेण सप्तशो ऽभिमन्त्र्य तज्-जल-विप्रुड्भिः याग-गृहं पूजोपकरणानि च्âवोक्ष्य

mūlena trivāra-japtena śuddha-jalena catur-asra-vṛtta-ṣaṭ-koṇa-tri-koṇa-bindūn praveśena matsya-mudrayā vidhāya - aṃ ātma-tattvāya ādhāra-śaktaye vauṣaṭ - ity ādhāraṃ pratiṣṭhāpya dhūmrârcir ūṣmā jvalinī jvālinī visphuliṅginī su-śrīḥ su-rūpā kapilā havya-vāhā kavya-vāhety agni-kalā abhyarcya - uṃ vidyā-tattvāya padmânanāya vauṣaṭ - iti pātraṃ pratiṣṭhāpya - tapinī tāpinī dhūmrā marīcir jvālinī ruciḥ suṣumnā bhoga-dā viśvā bodhinī dhāriṇī kṣamā - iti pātre sūrya-kalā abhyarcya - maṃ śiva-tattvāya soma-maṇḍalāya namaḥ - iti śuddha-jalam āpūrya - amṛtā māna-dā pūṣā tuṣṭiḥ puṣṭī ratiḥ dhṛtiḥ śaśinī candrikā kāntir jyotsnā śrīḥ prītir aṅga-dā pūrṇā pūrṇâmṛtā - ceti candra-kalā abhyarcya agnîśâsura-vāyuṣu madhye dikṣu ca ṣaḍ-aṅgāni vinyasya astreṇa saṃrakṣya kavacenâvakuṇṭhya dhenu-yonī pradarśya - mūla-mantreṇa saptaśo 'bhimantrya taj-jala-vipruḍbhiḥ yāga-gṛhaṃ pūjopakaraṇāni câvokṣya

---

6.19

ताभिर् ई-कार्âङ्कित-त्रि-कोण-वृत्त-चतुर्-अस्रं मण्डलं विधाय तस्मिन् पुष्पाणि विकीर्य पूर्व-वद् आधारं प्रतिष्ठाप्य अग्नि-कला अभ्यर्च्य पात्रं प्रतिष्ठाप्य तस्मिन् पात्रे ह्रीं ऐं महा-लक्ष्म्îश्वरि परम-स्वामिनि ऊर्ध्व- [199] शून्य-प्रवाहिनि सोम-सूर्य्âग्नि-भक्षिणि परम्âकाश-भासुरे आगच्छ्âगच्छ विश विश पात्रं प्रतिगृह्ण प्रतिगृह्ण हुं फट् स्वाहेति पुष्प्âञ्जलिं विकीर्य सूर्य-कला अभ्यर्च्य ब्रह्माण्ड्âखण्ड-सम्भूतम् अशेष-रस-सम्भृतम् आपूरितं महा-पात्रं पीयूष-रसम् आवह इत्य् आदिमम् आपूर्य द्वितीयं निक्षिप्य अ-क-थ्âदि-त्रि-रेखा-ऽङ्कित-कोण-त्रये ह-ल-क्षान् मध्ये हंसं च विलिख्य - मूलेन दशधा अभिमन्त्र्य - चन्द्र-कलाः अभ्यर्च्य - अग्न्îश्âसुर-वायुषु मध्ये दिक्षु, षड्-अङ्गानि विन्यस्य - अस्त्रेण संरक्ष्य - कवचेन्âवकुण्ठ्य, धेनु-योनी प्रदर्शयेत्

tābhir ī-kārâṅkita-tri-koṇa-vṛtta-catur-asraṃ maṇḍalaṃ vidhāya tasmin puṣpāṇi vikīrya pūrva-vad ādhāraṃ pratiṣṭhāpya agni-kalā abhyarcya pātraṃ pratiṣṭhāpya tasmin pātre hrīṃ aiṃ mahā-lakṣmîśvari parama-svāmini ūrdhva- [199] śūnya-pravāhini soma-sūryâgni-bhakṣiṇi paramâkāśa-bhāsure āgacchâgaccha viśa viśa pātraṃ pratigṛhṇa pratigṛhṇa huṃ phaṭ svāheti puṣpâñjaliṃ vikīrya sūrya-kalā abhyarcya brahmāṇḍâkhaṇḍa-sambhūtam aśeṣa-rasa-sambhṛtam āpūritaṃ mahā-pātraṃ pīyūṣa-rasam āvaha ity ādimam āpūrya dvitīyaṃ nikṣipya a-ka-thâdi-tri-rekhā-'ṅkita-koṇa-traye ha-la-kṣān madhye haṃsaṃ ca vilikhya - mūlena daśadhā abhimantrya - candra-kalāḥ abhyarcya - agnîśâsura-vāyuṣu madhye dikṣu, ṣaḍ-aṅgāni vinyasya - astreṇa saṃrakṣya - kavacenâvakuṇṭhya, dhenu-yonī pradarśayet

---

6.20

चक्र-मध्ये श्री-मातम् उक्त्वा ग्îश्वरी-मूर्तये नमः - इति मूर्तिं कल्पयित्वा भूयः श्री-मातम् उक्त्वा ग्îश्वर्य्-अमृत-चैतन्यम् आवाहयामि - इत्य् आवाह्य, षोडशभिर् उपचर्य आशुशुक्षणि-त्र्यक्ष-रक्षः-प्रभञ्जन-दिक्षु देव्या मौलौ परितश् च पूज्या अङ्ग-देव्यः तन्-मन्त्राः सर्व-जन्âदयः अष्टौ सप्तैकादश दश पुनर् दश्âष्टाविंशति-खण्डाः त्रितारी-कुमारी-वाग्-आदयः स-जातयः सामान्य-मनु-युक्ताः

cakra-madhye śrī-mātam uktvā gîśvarī-mūrtaye namaḥ - iti mūrtiṃ kalpayitvā bhūyaḥ śrī-mātam uktvā gîśvary-amṛta-caitanyam āvāhayāmi - ity āvāhya, ṣoḍaśabhir upacarya āśuśukṣaṇi-tryakṣa-rakṣaḥ-prabhañjana-dikṣu devyā maulau paritaś ca pūjyā aṅga-devyaḥ tan-mantrāḥ sarva-janâdayaḥ aṣṭau saptaikādaśa daśa punar daśâṣṭāviṃśati-khaṇḍāḥ tritārī-kumārī-vāg-ādayaḥ sa-jātayaḥ sāmānya-manu-yuktāḥ

---

6.21

पश्चाद् आवरण-पूजां कुर्यात्

paścād āvaraṇa-pūjāṃ kuryāt

---

6.22

सर्व-चक्र-देवता-ऽर्चनानि वाम-कर्âङ्गुष्ठ्âनामिका-सन्दष्ट-द्वितीय-शकल-गृहीत-श्री-पात्र-प्रथम-बिन्दु-सहपतितैः दक्ष-कर्âक्षत-पुष्प-क्षेपैः कुर्यात्

sarva-cakra-devatā-'rcanāni vāma-karâṅguṣṭhânāmikā-sandaṣṭa-dvitīya-śakala-gṛhīta-śrī-pātra-prathama-bindu-sahapatitaiḥ dakṣa-karâkṣata-puṣpa-kṣepaiḥ kuryāt

---

6.23

त्रि-कोणे रति-प्रीति-मनोभवान्

tri-koṇe rati-prīti-manobhavān

---

6.24

पञ्च्âर-मूले पुर आदि-क्रमेण द्रां द्रावण-बाणाय - द्रीं शोषण-बाणाय - क्लीं बन्धन-बाणाय - ब्लूं मोहन-बाणाय - सः उन्मादन-बाणाय नमः - इति तद्-अग्रे माया-काम-वाग्-ब्लूं स्त्रीम् उपजुष्टाः काम-मन्मथ-कन्दर्प-मकर-केतन-मनोभवाः

pañcâra-mūle pura ādi-krameṇa drāṃ drāvaṇa-bāṇāya - drīṃ śoṣaṇa-bāṇāya - klīṃ bandhana-bāṇāya - blūṃ mohana-bāṇāya - saḥ unmādana-bāṇāya namaḥ - iti tad-agre māyā-kāma-vāg-blūṃ strīm upajuṣṭāḥ kāma-manmatha-kandarpa-makara-ketana-manobhavāḥ

---

6.25

अष्ट-दल-मूले ब्राह्मी-महेश्वरी-कौमारी-वैष्णवी-वाराही-माहेन्द्री-चामुण्डा-चण्डिकाः, सेन्दु-स्वर-युग्म्âन्त्य्âदयः पूज्याः तद्-अग्रे लक्ष्मी-सरस्वती-रति-प्रीति-कीर्ति-शान्ति-पुष्टि-तुष्टयः

aṣṭa-dala-mūle brāhmī-maheśvarī-kaumārī-vaiṣṇavī-vārāhī-māhendrī-cāmuṇḍā-caṇḍikāḥ, sendu-svara-yugmântyâdayaḥ pūjyāḥ tad-agre lakṣmī-sarasvatī-rati-prīti-kīrti-śānti-puṣṭi-tuṣṭayaḥ

---

6.26

षोडश-दले वामा-ज्येष्ठा-रौद्री-शान्ति-श्रद्धा-सरस्वती-क्रियाशक्ति-लक्ष्मी-सृष्टि-मोहिनी-प्रमथिनी-आश्वासिनी-वीची-विद्युन्मालिनी-सुर्âनन्दा-नागबुद्धिकाः

ṣoḍaśa-dale vāmā-jyeṣṭhā-raudrī-śānti-śraddhā-sarasvatī-kriyāśakti-lakṣmī-sṛṣṭi-mohinī-pramathinī-āśvāsinī-vīcī-vidyunmālinī-surânandā-nāgabuddhikāḥ

---

6.27

अष्ट-दले असित्âङ्ग-रुरु-चण्ड-क्रोधन-उन्मत्त-कपाल-भीषण-संहाराः स-दण्डि-स्वर-युग्म्âदि-संयुक्ता भैरव्âन्ताश् च भावनीयाः

aṣṭa-dale asitâṅga-ruru-caṇḍa-krodhana-unmatta-kapāla-bhīṣaṇa-saṃhārāḥ sa-daṇḍi-svara-yugmâdi-saṃyuktā bhairavântāś ca bhāvanīyāḥ

---

6.28

चतुर्-दलं मा-युक्त-तङ्गी सिद्ध-लक्ष्मीश् च महा-मा-युक्त-तङ्गी महा-सिद्ध-लक्ष्मीश् च

catur-dalaṃ mā-yukta-taṅgī siddha-lakṣmīś ca mahā-mā-yukta-taṅgī mahā-siddha-lakṣmīś ca

---

6.29

गं गणपति - दुं दुर्गा - बं बटुक - क्षं क्षेत्र-पालाः, चतुर्-अस्रे सम्पूज्याः

gaṃ gaṇapati - duṃ durgā - baṃ baṭuka - kṣaṃ kṣetra-pālāḥ, catur-asre sampūjyāḥ

---

6.30

सां सरस्वत्यै नमः, इति-प्रभृति, वास्तु-पतये ब्रह्मणे नमः इति-पर्यन्तं पुनस् तत्रैव्âभ्यर्च्य

sāṃ sarasvatyai namaḥ, iti-prabhṛti, vāstu-pataye brahmaṇe namaḥ iti-paryantaṃ punas tatraivâbhyarcya

---

6.31

हंसमूर्ति-परप्रकाश-पूर्ण-नित्य-करुण-सम्प्रदाय-गुरूंश् चतुर्-अस्र-पूर्व-रेखायाम् अभ्यर्च्य

haṃsamūrti-paraprakāśa-pūrṇa-nitya-karuṇa-sampradāya-gurūṃś catur-asra-pūrva-rekhāyām abhyarcya

---

6.32

स्व-शिरसि सामान्य-विशेष-पादुके अभ्यर्चयेत्

sva-śirasi sāmānya-viśeṣa-pāduke abhyarcayet

---

6.33

पुनर् देवीम् अभ्यर्च्य बालया षोडशोपचारान् विधाय

punar devīm abhyarcya bālayā ṣoḍaśopacārān vidhāya

---

6.34

शुद्ध-जलेन त्रि-कोण-वृत्त-चतुर्-अस्रं विधाय्âर्ध्âन्न-पूर्ण-सलिलं स्âदिमोपादिम-मध्यमं सु-[स]-गन्ध-पुष्पं स्âधारं पात्रं निधाय

śuddha-jalena tri-koṇa-vṛtta-catur-asraṃ vidhāyârdhânna-pūrṇa-salilaṃ sâdimopādima-madhyamaṃ su-[sa]-gandha-puṣpaṃ sâdhāraṃ pātraṃ nidhāya

---

6.35

श्री-मातम् उक्त्वा ग्îश्वर्îमं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं फट् स्वाहा श्री-मातम् उक्त्वा ग्îश्वरि शरण्âगतं मां त्राहि त्राहि हुं फट् स्वाहा क्षेत्र-पाल-नाथेमं बलिं गृह्ण गृह्ण फट् स्वाहा - इति मन्त्र-त्रयेण वाम-पार्ष्णि-घात-कर्âस्फोट-समुदञ्चित-वक्त्र-नाराच-मुद्राभिः बलिं प्रदाय

śrī-mātam uktvā gîśvarîmaṃ baliṃ gṛhṇa gṛhṇa huṃ phaṭ svāhā śrī-mātam uktvā gîśvari śaraṇâgataṃ māṃ trāhi trāhi huṃ phaṭ svāhā kṣetra-pāla-nāthemaṃ baliṃ gṛhṇa gṛhṇa phaṭ svāhā - iti mantra-trayeṇa vāma-pārṣṇi-ghāta-karâsphoṭa-samudañcita-vaktra-nārāca-mudrābhiḥ baliṃ pradāya

---

6.36

श्यामलां शक्तिम् आहूय बालया ताम् अभ्यर्च्य तस्या हस्त आदिमोपादिमौ दत्त्वा तत्त्वं शोधयित्वा तच्-छेषम् उररीकृत्य योग्यैः सह हविश्-शेषं स्वीकुर्यात्

śyāmalāṃ śaktim āhūya bālayā tām abhyarcya tasyā hasta ādimopādimau dattvā tattvaṃ śodhayitvā tac-cheṣam urarīkṛtya yogyaiḥ saha haviś-śeṣaṃ svīkuryāt

---

6.37

एवं नित्य-सपर्यां कुर्वन् लक्ष-जपं जप्त्वा तद्-दश्âंश-क्रमेण च होम-तर्पण-ब्राह्मण-भोजनानि विदध्यात्

evaṃ nitya-saparyāṃ kurvan lakṣa-japaṃ japtvā tad-daśâṃśa-krameṇa ca homa-tarpaṇa-brāhmaṇa-bhojanāni vidadhyāt

---

6.38

एतन्-मनु-जापी न कदम्बं छिन्द्यात् गिरा काल्îति न वदेत् वीणा-वेणु-नर्तन-गायन-गाथा-गोष्ठीषु न पराङ्-मुखो गच्छेत् गायकं न निन्द्यात्

etan-manu-jāpī na kadambaṃ chindyāt girā kālîti na vadet vīṇā-veṇu-nartana-gāyana-gāthā-goṣṭhīṣu na parāṅ-mukho gacchet gāyakaṃ na nindyāt

---

6.39

ललितोपासको नेक्षु-खण्डं भक्षयेत् - न दिवा स्मरेद् वार्तालीं - न जुगुप्सेत सिद्ध-द्रव्याणि - न कुर्यात् स्त्रीषु निष्ठुरतां - वीर-स्त्रियं न गच्छेत् - न तं हन्यात् - न तद्-द्रव्यम् अपहरेत् - न्âत्मेच्छया म-पञ्चकम् उररीकुर्यात् - कुल-भ्रष्टैः सह न्âसीत - न बहु प्रलपेत् - योषितं सम्भाषमाणाम् अप्रतिसम्भाषमाणो न गच्छेत् - कुल-पुस्तकानि गोपायेत् - इति शिवम्

lalitopāsako nekṣu-khaṇḍaṃ bhakṣayet - na divā smared vārtālīṃ - na jugupseta siddha-dravyāṇi - na kuryāt strīṣu niṣṭhuratāṃ - vīra-striyaṃ na gacchet - na taṃ hanyāt - na tad-dravyam apaharet - nâtmecchayā ma-pañcakam urarīkuryāt - kula-bhraṣṭaiḥ saha nâsīta - na bahu pralapet - yoṣitaṃ sambhāṣamāṇām apratisambhāṣamāṇo na gacchet - kula-pustakāni gopāyet - iti śivam

7.1

7. खण्ड: वाराही-क्रम इत्थं स्âङ्गां सङ्गीत-मातृकाम् इष्ट्वा संवित्-साम्राज्ञी-सिंह्âसन्âधिरूढाया ललिताया महा-राज्ञ्या दण्ड-नायिका-स्थानीयां दुष्ट-निग्रह-शिष्ट्âनुग्रह-निरर्गल्âज्ञा-चक्रां समय-सङ्केतां कोल-मुखीं विधिवद् वरिवस्येत्

7. khaṇḍa: vārāhī-krama itthaṃ sâṅgāṃ saṅgīta-mātṛkām iṣṭvā saṃvit-sāmrājñī-siṃhâsanâdhirūḍhāyā lalitāyā mahā-rājñyā daṇḍa-nāyikā-sthānīyāṃ duṣṭa-nigraha-śiṣṭânugraha-nirargalâjñā-cakrāṃ samaya-saṅketāṃ kola-mukhīṃ vidhivad varivasyet

---

7.2

तत्र्âयं क्रमो महारात्रे बुद्ध्वा स्व-हृदय-परम्âकाशे ध्वनन्तम् अनाहत-ध्वनिम् ऊर्जित्âनन्द-दायकम् अवमृश्य

tatrâyaṃ kramo mahārātre buddhvā sva-hṛdaya-paramâkāśe dhvanantam anāhata-dhvanim ūrjitânanda-dāyakam avamṛśya

---

7.3

शिव्âदि-श्री-गुरुभ्यो नमः - इति मूर्ध्नि बध्नीयाद् अञ्जलिम्

śivâdi-śrī-gurubhyo namaḥ - iti mūrdhni badhnīyād añjalim

---

7.4

वाचम् उच्चार्य ग्लौम् - इति च पद्धताव् अस्यां सर्वे मनवो जप्याः

vācam uccārya glaum - iti ca paddhatāv asyāṃ sarve manavo japyāḥ

---

7.5

मूल्âदि-षण्-मन्त्रैः यथा-मन्त्रं लिङ्ग-देहं शोधयेत्

mūlâdi-ṣaṇ-mantraiḥ yathā-mantraṃ liṅga-dehaṃ śodhayet

---

7.6

मूल-शृङ्गाटकात् सुषुम्ना-पथेन जीव-शिवं पर-शिवे योजयामि स्वाहा - यं सङ्कोच-शरीरं शोषय शोषय स्वाहा - रं सङ्कोच-शरीरं [209] दह दह पच पच स्वाहा - वं परम-शिव्âमृतं वर्षय वर्षय स्वाहा - लं शाम्भव-शरीरम् उत्पादयोत्पादय स्वाहा - हंसः सो ऽहम् अवतर्âवतर शिव-पदात् जीव सुषुम्ना-पथेन प्रविश मूल-शृङ्गाटकम् उल्लसोल्लस ज्वल ज्वल प्रज्वल प्रज्वल हंसः सो ऽहं स्वाहा - इति भूत-शुद्धिं विधाय

mūla-śṛṅgāṭakāt suṣumnā-pathena jīva-śivaṃ para-śive yojayāmi svāhā - yaṃ saṅkoca-śarīraṃ śoṣaya śoṣaya svāhā - raṃ saṅkoca-śarīraṃ [209] daha daha paca paca svāhā - vaṃ parama-śivâmṛtaṃ varṣaya varṣaya svāhā - laṃ śāmbhava-śarīram utpādayotpādaya svāhā - haṃsaḥ so 'ham avatarâvatara śiva-padāt jīva suṣumnā-pathena praviśa mūla-śṛṅgāṭakam ullasollasa jvala jvala prajvala prajvala haṃsaḥ so 'haṃ svāhā - iti bhūta-śuddhiṃ vidhāya

---

7.7

मातृका-सम्पुटितां द्वितारीं क्âननवृत्त-द्व्य्-अक्षि-श्रुति-नासा-गण्डोष्ठ-दन्त-मूर्ध्âस्य-दोः-पत्सन्ध्यग्र-पार्श्व-द्वय-पृष्ठ-नाभि-जठर-हृद्-दोर्मूल्âपरगल-कक्ष-हृद्-आदि-पाणि-पाद-युगल-जठर्âननेषु - विन्यस्य

mātṛkā-sampuṭitāṃ dvitārīṃ kânanavṛtta-dvy-akṣi-śruti-nāsā-gaṇḍoṣṭha-danta-mūrdhâsya-doḥ-patsandhyagra-pārśva-dvaya-pṛṣṭha-nābhi-jaṭhara-hṛd-dormūlâparagala-kakṣa-hṛd-ādi-pāṇi-pāda-yugala-jaṭharânaneṣu - vinyasya

---

7.8

अन्धे-प्रभृति सप्त्âर्ण-पञ्चकम् अङ्गुष्ठ्âदि-कनिष्ठ्âन्तम्

andhe-prabhṛti saptârṇa-pañcakam aṅguṣṭhâdi-kaniṣṭhântam

---

7.9

वाङ् नमो भगवत्îत्य् आरभ्य त्रयोदशभिर् हृदयं, षड्भिः शिरः, दशभिः शिखां, सप्तभिः सप्तभिः सप्तभिः कवच-नेत्र्âस्त्राणि, विन्यस्य

vāṅ namo bhagavatîty ārabhya trayodaśabhir hṛdayaṃ, ṣaḍbhiḥ śiraḥ, daśabhiḥ śikhāṃ, saptabhiḥ saptabhiḥ saptabhiḥ kavaca-netrâstrāṇi, vinyasya

---

7.10

गन्ध्âदिभिर् अलङ्कृत्य अर्घ्यं शोधयेत्

gandhâdibhir alaṅkṛtya arghyaṃ śodhayet

---

7.11

आत्मनो ऽग्र-भागे गो-मयेन विलिप्ते, हेतु-मिश्रित-जलेन चतुर्-अस्रं वर्तुलं षट्-कोणं त्रि-कोणं अन्तर्âन्तरं - विलिख्य, अर्घ्य-शोधन-मनुभिः श्यामा-क्रमोक्तैः आधार्âर्घ्य-पात्राणि संशोध्य, सामान्येन्âभ्यर्च्य, तद् अर्घ्यं वषड् इत्य् उद्धृत्य, स्वाहेति संस्थाप्य, हुं - इत्य् अवकुण्ठ्य, वौषट् इत्य् अमृतीकृत्य, फड् इति संरक्ष्य, नमः - इति पुष्पं निक्षिप्य, मूलेन निरीक्ष्य, तत्-पृषतैः पावयित्वा सपर्या-वस्तूनि

ātmano 'gra-bhāge go-mayena vilipte, hetu-miśrita-jalena catur-asraṃ vartulaṃ ṣaṭ-koṇaṃ tri-koṇaṃ antarântaraṃ - vilikhya, arghya-śodhana-manubhiḥ śyāmā-kramoktaiḥ ādhārârghya-pātrāṇi saṃśodhya, sāmānyenâbhyarcya, tad arghyaṃ vaṣaḍ ity uddhṛtya, svāheti saṃsthāpya, huṃ - ity avakuṇṭhya, vauṣaṭ ity amṛtīkṛtya, phaḍ iti saṃrakṣya, namaḥ - iti puṣpaṃ nikṣipya, mūlena nirīkṣya, tat-pṛṣataiḥ pāvayitvā saparyā-vastūni

---

7.12

शिरो-वदन-हृद्-गुह्य-पादेषु पूर्वोक्त-सप्तक-पञ्चकं विन्यस्य (2) विद्याम् अष्टधा खण्डयित्वा, पाद्âदि-जानु-जान्व्-आदि-कटि-कट्य्-आदि-नाभि-नाभ्य्-आदि-हृदय-हृदय्âदि-कण्ठ-कण्ठ्âदि-भ्रूमध्य-भ्रूमध्य्âदि-ललाट-ललाट्âदि-मौलिषु एकत्रिंशत् सप्त सप्त सप्त सप्त सप्त पञ्चत्रिंशद् एकादश्âर्ण-खण्डान् (3) मातृका-स्थानेषु मूल-मनु-पदानि च न्यस्य

śiro-vadana-hṛd-guhya-pādeṣu pūrvokta-saptaka-pañcakaṃ vinyasya (2) vidyām aṣṭadhā khaṇḍayitvā, pādâdi-jānu-jānv-ādi-kaṭi-kaṭy-ādi-nābhi-nābhy-ādi-hṛdaya-hṛdayâdi-kaṇṭha-kaṇṭhâdi-bhrūmadhya-bhrūmadhyâdi-lalāṭa-lalāṭâdi-mauliṣu ekatriṃśat sapta sapta sapta sapta sapta pañcatriṃśad ekādaśârṇa-khaṇḍān (3) mātṛkā-sthāneṣu mūla-manu-padāni ca nyasya

---

7.13

पूर्वोक्तान् अष्ट-खण्डान् एकैकश उच्चार्य पूर्वोक्तेषु स्थानेषु ह्लां शर्वाय क्षिति-तत्त्व्âधिपतये, ह्लीं भवाय अम्बु-तत्त्व्âधिपतये, ह्लूं रुद्राय वह्नि-तत्त्व्âधिपतये, ह्लैं उग्राय वायु-तत्त्व्âधिपतये, ह्लौं ईशानाय भानु-तत्त्व्âधिपतये, सों महादेवाय सोम-तत्त्व्âधिपतये, हं महादेवाय यजमान-तत्त्व्âधिपतये, औं भीमाय आकाश-तत्त्व्âधिपतये नमः - इति तत्त्व-न्यासः

pūrvoktān aṣṭa-khaṇḍān ekaikaśa uccārya pūrvokteṣu sthāneṣu hlāṃ śarvāya kṣiti-tattvâdhipataye, hlīṃ bhavāya ambu-tattvâdhipataye, hlūṃ rudrāya vahni-tattvâdhipataye, hlaiṃ ugrāya vāyu-tattvâdhipataye, hlauṃ īśānāya bhānu-tattvâdhipataye, soṃ mahādevāya soma-tattvâdhipataye, haṃ mahādevāya yajamāna-tattvâdhipataye, auṃ bhīmāya ākāśa-tattvâdhipataye namaḥ - iti tattva-nyāsaḥ

---

7.14

मूलेन सर्वेण व्यापकं कृत्वा देवीं ध्यात्वा

mūlena sarveṇa vyāpakaṃ kṛtvā devīṃ dhyātvā

---

7.15

पुरतः पट-पट्ट-सुवर्ण-रजत-ताम्र-चन्दन-पीठ्âदि-निर्मितं दृष्टि-मनोहरं चतुर्-अस्र-त्रय-सहस्र-पत्र-शत-पत्र्âष्ट-पत्र-षड्-अस्र-पञ्च्âस्र-त्र्य्-अस्र-बिन्दु-लक्षणं कोल-मुखी-चक्रं विरच्य

purataḥ paṭa-paṭṭa-suvarṇa-rajata-tāmra-candana-pīṭhâdi-nirmitaṃ dṛṣṭi-manoharaṃ catur-asra-traya-sahasra-patra-śata-patrâṣṭa-patra-ṣaḍ-asra-pañcâsra-try-asra-bindu-lakṣaṇaṃ kola-mukhī-cakraṃ viracya

---

7.16

तत्र कुसुम्âञ्जलिं विकीर्य स्वर्ण-प्राकाराय सुधा-ऽब्धये वराह-द्वीपाय वराह-पीठाय नमः इति आं - आधार-शक्तये, कुं कूर्माय, कं कन्दाय, अं - अनन्त-नालाय नमः - इति च धर्म्âदिभिः सह षोडश-मन्त्रैः पीठे अभ्यर्च्य

tatra kusumâñjaliṃ vikīrya svarṇa-prākārāya sudhā-'bdhaye varāha-dvīpāya varāha-pīṭhāya namaḥ iti āṃ - ādhāra-śaktaye, kuṃ kūrmāya, kaṃ kandāya, aṃ - ananta-nālāya namaḥ - iti ca dharmâdibhiḥ saha ṣoḍaśa-mantraiḥ pīṭhe abhyarcya

---

7.17

त्रि-पञ्च-षड्-अर-दल्âष्टक-शत-सहस्र्âर-पद्म्âसनाय नमः - इति चक्र-मनुना चक्रम् इष्ट्वा

tri-pañca-ṣaḍ-ara-dalâṣṭaka-śata-sahasrâra-padmâsanāya namaḥ - iti cakra-manunā cakram iṣṭvā

---

7.18

वह्नि-मण्डलाय सूर्य-मण्डलाय सोम-मण्डलाय नमः - इति त्रयो गुण-मन्त्राः - आत्म-मन्त्राः चत्वारः - इति सप्तविंशतिकम् इदं पीठे वरिवसनीयम्

vahni-maṇḍalāya sūrya-maṇḍalāya soma-maṇḍalāya namaḥ - iti trayo guṇa-mantrāḥ - ātma-mantrāḥ catvāraḥ - iti saptaviṃśatikam idaṃ pīṭhe varivasanīyam

---

7.19

हौं प्रेत-पद्म्âसनाय सदाशिवाय नमः - इति चक्रोपरि देव्य्-आसन-विमृष्टिः

hauṃ preta-padmâsanāya sadāśivāya namaḥ - iti cakropari devy-āsana-vimṛṣṭiḥ

---

7.20

ॡ षा ई वाराही-मूर्तये ठः ठः ठः ठः हुं फट् - इति, वाग्-ग्लौम्-आदि-ग्लौं-वाग्-अन्ता, मूर्ति-करणी, विद्या

ḹ ṣā ī vārāhī-mūrtaye ṭhaḥ ṭhaḥ ṭhaḥ ṭhaḥ huṃ phaṭ - iti, vāg-glaum-ādi-glauṃ-vāg-antā, mūrti-karaṇī, vidyā

---

7.21

मूल-विद्यया आवाहन-संस्थापन-संनिधापन-संनिरोधन-सम्मुखीकरण्âवकुण्ठन-वन्दन-धेनु-योनीर् बद्ध्वा

mūla-vidyayā āvāhana-saṃsthāpana-saṃnidhāpana-saṃnirodhana-sammukhīkaraṇâvakuṇṭhana-vandana-dhenu-yonīr baddhvā

---

7.22

देव्य्-अङ्ग-न्यस्त-षड्-अङ्ग-पञ्च्âङ्गः

devy-aṅga-nyasta-ṣaḍ-aṅga-pañcâṅgaḥ

---

7.23

पाद्य्âर्घ्य्âचमनीय-स्नान-वासो-गन्ध-पुष्प-धूप-दीप-नीराजन-छत्र-चामर-दर्पण-रक्ष्âचमनीय-नैवेद्य-पानीय-ताम्बूल्âख्य-षोडशोपचार-कॢप्त्य्-अन्ते

pādyârghyâcamanīya-snāna-vāso-gandha-puṣpa-dhūpa-dīpa-nīrājana-chatra-cāmara-darpaṇa-rakṣâcamanīya-naivedya-pānīya-tāmbūlâkhya-ṣoḍaśopacāra-kḷpty-ante

---

7.24

ध्यानं देव्याः - मेघ-मेचका कुटिल-दंष्ट्रा कपिल-नयना, घन-स्तन-मण्डला चक्र-खड्ग-मुसल्âभय-शङ्ख-खेट-हल-वर-पाणिः पद्म्âसीना वार्ताली ध्येया

dhyānaṃ devyāḥ - megha-mecakā kuṭila-daṃṣṭrā kapila-nayanā, ghana-stana-maṇḍalā cakra-khaḍga-musalâbhaya-śaṅkha-kheṭa-hala-vara-pāṇiḥ padmâsīnā vārtālī dhyeyā

---

7.25

दशधा तस्यास् तर्पणं कुर्यात्

daśadhā tasyās tarpaṇaṃ kuryāt

---

7.26

त्र्य्-अस्रे जम्भिनी-मोहिनी-स्तम्भिन्यः

try-asre jambhinī-mohinī-stambhinyaḥ

---

7.27

पञ्च्âरे अन्धिनी-रुन्धिन्यौ ताश् च

pañcâre andhinī-rundhinyau tāś ca

---

7.28

षट्-कोणे आ क्षा ई ब्रह्माणी, ई ला ई माहेश्वरी, ऊ हा ई कौमारी, ॠ सा ई वैष्णवी, ऐ शा ई इन्द्राणी, औ वा ई चामुण्डा तस्यैव्âग्रेषु मध्ये च य-म-र-यूं यां यीं यूं यैं यौं यः याकिनि जम्भय जम्भय मम सर्व-शत्रूणां त्वग्-धातुं गृह्ण गृह्ण अणिमा-ऽऽदि-वशं कुरु कुरु स्वाहेति अन्यासां धातु-नाथानाम् अप्य् एवं बीजे नामनि धातौ त्व् आराधन-कर्मणि मन्त्र-सन्नामः र-म-र-यूं राकिणि रक्त-धातुं पिब पिब ल-म-र-यूं लाकिनि मांस-धातुं भक्षय भक्षय ड-म-र-यूं डाकिनि मेदो-धातुं ग्रस ग्रस क-म-र-यूं काकिनि अस्थि-धातुं जम्भय जम्भय स-म-र-यूं साकिनि मज्जा-धातुं गृह्ण गृह्ण ह-म-र-यूं हाकिनि शुक्र-धातुं पिब पिब अणिमा-ऽऽदि-वशं कुरु कुरु स्वाहा - इति धातु-नाथ-यजनम्

ṣaṭ-koṇe ā kṣā ī brahmāṇī, ī lā ī māheśvarī, ū hā ī kaumārī, ṝ sā ī vaiṣṇavī, ai śā ī indrāṇī, au vā ī cāmuṇḍā tasyaivâgreṣu madhye ca ya-ma-ra-yūṃ yāṃ yīṃ yūṃ yaiṃ yauṃ yaḥ yākini jambhaya jambhaya mama sarva-śatrūṇāṃ tvag-dhātuṃ gṛhṇa gṛhṇa aṇimā-''di-vaśaṃ kuru kuru svāheti anyāsāṃ dhātu-nāthānām apy evaṃ bīje nāmani dhātau tv ārādhana-karmaṇi mantra-sannāmaḥ ra-ma-ra-yūṃ rākiṇi rakta-dhātuṃ piba piba la-ma-ra-yūṃ lākini māṃsa-dhātuṃ bhakṣaya bhakṣaya ḍa-ma-ra-yūṃ ḍākini medo-dhātuṃ grasa grasa ka-ma-ra-yūṃ kākini asthi-dhātuṃ jambhaya jambhaya sa-ma-ra-yūṃ sākini majjā-dhātuṃ gṛhṇa gṛhṇa ha-ma-ra-yūṃ hākini śukra-dhātuṃ piba piba aṇimā-''di-vaśaṃ kuru kuru svāhā - iti dhātu-nātha-yajanam

---

7.29

अनन्तरं षड्-अस्रोभय-पार्श्वयोः क्रोधिनी-स्तम्भिन्यौ चामर-ग्राहिण्यौ तत्रैव स्तम्भन-मुसल्âयुधाय आकर्षण-हल्âयुधाय नमः षड्-अराद् बहिः पुरतो देव्याः क्ष्रौं क्रौं चण्डोच्चण्डाय नमः - इति तद्-यजनम्

anantaraṃ ṣaḍ-asrobhaya-pārśvayoḥ krodhinī-stambhinyau cāmara-grāhiṇyau tatraiva stambhana-musalâyudhāya ākarṣaṇa-halâyudhāya namaḥ ṣaḍ-arād bahiḥ purato devyāḥ kṣrauṃ krauṃ caṇḍoccaṇḍāya namaḥ - iti tad-yajanam

---

7.30

अष्ट-दले वार्ताली-वाराही-वराहमुख्य्-अन्धिन्य्-आदयः पञ्च तद्-बहिः महा-महिषाय देवी-वाहनाय नमः

aṣṭa-dale vārtālī-vārāhī-varāhamukhy-andhiny-ādayaḥ pañca tad-bahiḥ mahā-mahiṣāya devī-vāhanāya namaḥ

---

7.31

शत्âरे देवी-पुरतो दल-सन्धौ जम्भिन्या इन्द्राय्âप्सरोभ्यः सिद्धेभ्यो द्वादश्âदित्येभ्यो ऽग्नये साध्येभ्यो विश्वेभ्यो देवेभ्यो विश्वकर्मणे यमाय मातृभ्यो रुद्र-परिचारकेभ्यो रुद्रेभ्यो मोहिन्यै निरृतये राक्षसेभ्यो मित्रेभ्यो गन्धर्वेभ्यो भूत-गणेभ्यो वरुणाय वसुभ्यो विद्या-धरेभ्यः [221] किन्नरेभ्यो वायवे स्तम्भिन्यै चित्र-रथाय तुम्बुरवे नारदाय यक्षेभ्यः सोमाय कुबेराय देवेभ्यो विष्णवे ईशानाय ब्रह्मणे अश्विभ्यां धन्वन्तरये विनायकेभ्यो नमः - इति देवता-मण्डलम् इष्ट्वा (2) तद्-बहिः औं क्षौं क्षेत्र-पालाय नमः, सिंह-वराय देवी-वाहनाय नमः - इति च तद् उभयं वरिवस्येत् तद्-बहिः महा-कृष्णाय मृग-राजाय देवी-वाहनाय नमः - इति तत्-पूजा

śatâre devī-purato dala-sandhau jambhinyā indrāyâpsarobhyaḥ siddhebhyo dvādaśâdityebhyo 'gnaye sādhyebhyo viśvebhyo devebhyo viśvakarmaṇe yamāya mātṛbhyo rudra-paricārakebhyo rudrebhyo mohinyai nirṛtaye rākṣasebhyo mitrebhyo gandharvebhyo bhūta-gaṇebhyo varuṇāya vasubhyo vidyā-dharebhyaḥ [221] kinnarebhyo vāyave stambhinyai citra-rathāya tumburave nāradāya yakṣebhyaḥ somāya kuberāya devebhyo viṣṇave īśānāya brahmaṇe aśvibhyāṃ dhanvantaraye vināyakebhyo namaḥ - iti devatā-maṇḍalam iṣṭvā (2) tad-bahiḥ auṃ kṣauṃ kṣetra-pālāya namaḥ, siṃha-varāya devī-vāhanāya namaḥ - iti ca tad ubhayaṃ varivasyet tad-bahiḥ mahā-kṛṣṇāya mṛga-rājāya devī-vāhanāya namaḥ - iti tat-pūjā

---

7.32

सहस्र्âरे अष्टधा विभक्ते ऐरावताय पुण्डरीकाय वामनाय कुमुदाय्âञ्जनाय पुष्प-दन्ताय सार्वभौमाय सुप्रतीकाय नमः - इति तत्-पूजा बहिः सुधा-ऽब्धेर् वा (2) बाह्य-प्राकार्âष्ट-दिक्षु अध उपरि च हेतुक्âदयः, भैरव-क्षेत्र-पाल-शब्द-युक्ताः प्रत्येकं क्षौम्-आदयश् च यष्टव्याः हेतुक-त्रिपुर्âन्तक्âग्नि-यमजिह्वैकपाद-काल-कराल-भीमरूप-हाटकेश्âचलाः दश भैरवाः

sahasrâre aṣṭadhā vibhakte airāvatāya puṇḍarīkāya vāmanāya kumudāyâñjanāya puṣpa-dantāya sārvabhaumāya supratīkāya namaḥ - iti tat-pūjā bahiḥ sudhā-'bdher vā (2) bāhya-prākārâṣṭa-dikṣu adha upari ca hetukâdayaḥ, bhairava-kṣetra-pāla-śabda-yuktāḥ pratyekaṃ kṣaum-ādayaś ca yaṣṭavyāḥ hetuka-tripurântakâgni-yamajihvaikapāda-kāla-karāla-bhīmarūpa-hāṭakeśâcalāḥ daśa bhairavāḥ

---

7.33

एवं षड्-आवरणीम् इष्ट्वा पुनर् देवीं त्रिधा सन्तर्प्य सर्वैर् उपचारैर् उपचर्य

evaṃ ṣaḍ-āvaraṇīm iṣṭvā punar devīṃ tridhā santarpya sarvair upacārair upacarya

---

7.34

पुरतो वाम-भागे हस्त-मात्रं जलेनोपलिप्य रुधिर्âन्न-हरिद्रा-ऽन्न-महिष-पल-सक्तु-शर्करा-हेतु-फल-त्रय-माक्षिक-मुद्ग-त्रय-माष-चूर्ण-दधि-क्षीर-घृतैः शुद्धोदनं सम्मर्द्य चरण्âयुध्âण्ड-प्रमाणान् दश-पिण्डान् विधाय तत्र निधाय कपित्थ-फल-मानम् एकं पिण्डं च तत्-समीपे स्âदिमोपादिम-मध्यमं चषकं च निक्षिप्य दश-पिण्डान् हेतुक्âदिभ्यो मध्यम-पिण्डं चषकं च चण्डोच्चण्डाय तत्-तन्-मन्त्रैः दत्वा वृन्दम् आराध्य

purato vāma-bhāge hasta-mātraṃ jalenopalipya rudhirânna-haridrā-'nna-mahiṣa-pala-saktu-śarkarā-hetu-phala-traya-mākṣika-mudga-traya-māṣa-cūrṇa-dadhi-kṣīra-ghṛtaiḥ śuddhodanaṃ sammardya caraṇâyudhâṇḍa-pramāṇān daśa-piṇḍān vidhāya tatra nidhāya kapittha-phala-mānam ekaṃ piṇḍaṃ ca tat-samīpe sâdimopādima-madhyamaṃ caṣakaṃ ca nikṣipya daśa-piṇḍān hetukâdibhyo madhyama-piṇḍaṃ caṣakaṃ ca caṇḍoccaṇḍāya tat-tan-mantraiḥ datvā vṛndam ārādhya

---

7.35

यथा-विभवं श्री-गुरुं संतोष्य

yathā-vibhavaṃ śrī-guruṃ saṃtoṣya

---

7.36

सम्पूर्ण-यौवनाः स-लक्षणा-मदनोन्मादिनीस् तिस्रः शक्तीर् आहूय बटुकं चैकम् अभ्यर्च्य स्नपयित्वा गन्ध्âदिभिर् अलङ्कृत्य वार्ताली-बुद्ध्या एकां शक्तिं मध्ये क्रोधिनी-स्तम्भिनी-बुद्ध्या द्वे इतरे पार्श्वयोश् चण्डोच्चण्ड-धिया बटुकम् अग्रे स्थापयित्वा सर्वैर् द्रव्यैः संतोष्य मम श्री-वार्ताली-मन्त्र-सिद्धिर् भूयाद् इति ताः प्रतिवदेत् ताश् च प्रसीदन्त्व् अधिदेवताः - इति ब्रूयुः

sampūrṇa-yauvanāḥ sa-lakṣaṇā-madanonmādinīs tisraḥ śaktīr āhūya baṭukaṃ caikam abhyarcya snapayitvā gandhâdibhir alaṅkṛtya vārtālī-buddhyā ekāṃ śaktiṃ madhye krodhinī-stambhinī-buddhyā dve itare pārśvayoś caṇḍoccaṇḍa-dhiyā baṭukam agre sthāpayitvā sarvair dravyaiḥ saṃtoṣya mama śrī-vārtālī-mantra-siddhir bhūyād iti tāḥ prativadet tāś ca prasīdantv adhidevatāḥ - iti brūyuḥ

---

7.37

एवं स-परिवाराम् उदारां भूदार-वदनाम् उपतोष्य लक्षं पुरश्चरणं कृत्वा यद्-दश्âंशं तापिच्छ-कुसुमैर् हुत्वा मन्त्रं साधयेत्

evaṃ sa-parivārām udārāṃ bhūdāra-vadanām upatoṣya lakṣaṃ puraścaraṇaṃ kṛtvā yad-daśâṃśaṃ tāpiccha-kusumair hutvā mantraṃ sādhayet

---

7.38

ततश् च पूजितां देवीम् आत्मनि योजयित्वा स्वैरं विहरन्न् आज्ञा-सिद्धः सुखी विहरेत् - इति शिवम्

tataś ca pūjitāṃ devīm ātmani yojayitvā svairaṃ viharann ājñā-siddhaḥ sukhī viharet - iti śivam

8.1

8. खण्ड: परा-क्रम इति विधिवत् कृत-वार्ताली-वरिवस्यः सिंह्âसन-विद्या-हृदयम् अनुत्तरं परा-बीज-रूपं धाम तत्-क्रम-पूर्वं विमृशेत्

8. khaṇḍa: parā-krama iti vidhivat kṛta-vārtālī-varivasyaḥ siṃhâsana-vidyā-hṛdayam anuttaraṃ parā-bīja-rūpaṃ dhāma tat-krama-pūrvaṃ vimṛśet

---

8.2

प्रभु-हृदय-ज्ञातुः पदे पदे सुखानि भवन्ति

prabhu-hṛdaya-jñātuḥ pade pade sukhāni bhavanti

---

8.3

अथो ऽनुत्तर-पद्धतिं व्याख्यास्यामाः

atho 'nuttara-paddhatiṃ vyākhyāsyāmāḥ

---

8.4

कल्ये समुत्थाय ब्रह्म-कोटर-वर्तिनि सहस्र-दल-कमले सन्निविष्टायाः सौवर्ण-रूपायाः परायाश् चरण-युगल-विगलद्-अमृत-रस-विसर-परिप्लुतं वपुः ध्यात्वा

kalye samutthāya brahma-koṭara-vartini sahasra-dala-kamale sanniviṣṭāyāḥ sauvarṇa-rūpāyāḥ parāyāś caraṇa-yugala-vigalad-amṛta-rasa-visara-pariplutaṃ vapuḥ dhyātvā

---

8.5

स्नातः शुचि-वासो-वसानः, सौः-वर्णेन त्रिर् आचम्य, द्विः परिमृज्य, सकृद् उपस्पृश्य, चक्षुषी, नासिके, श्रोत्रे, अंसे, नाभिं, हृदयं, शिरश् च्âवमृश्य, एवं त्रिर् आचम्य

snātaḥ śuci-vāso-vasānaḥ, sauḥ-varṇena trir ācamya, dviḥ parimṛjya, sakṛd upaspṛśya, cakṣuṣī, nāsike, śrotre, aṃse, nābhiṃ, hṛdayaṃ, śiraś câvamṛśya, evaṃ trir ācamya

---

8.6

ऊर्णा-मृदु-शुचितमम् आसनं सौ-वर्ण-सूर्य-जप्âभिमन्त्रितं मूल-मन्त्रोक्षितम् अधिष्ठाय

ūrṇā-mṛdu-śucitamam āsanaṃ sau-varṇa-sūrya-japâbhimantritaṃ mūla-mantrokṣitam adhiṣṭhāya

---

8.7

उदग्-वदनो मौनी भूषित-विग्रहो मूल-पूर्वेण देशिक-मनुना मस्तके देशिकम् इष्ट्वा

udag-vadano maunī bhūṣita-vigraho mūla-pūrveṇa deśika-manunā mastake deśikam iṣṭvā

---

8.8

वाम-पार्ष्णि-घातैः छोटिका-त्रयेण पाताल्âदि-गतान् भेद्âवभासिनः विघ्नान् उत्सार्य

vāma-pārṣṇi-ghātaiḥ choṭikā-trayeṇa pātālâdi-gatān bhedâvabhāsinaḥ vighnān utsārya

---

8.9

शिरो-मुख-हृन्-मूल-सर्व्âङ्गेषु मूलं विन्यस्य

śiro-mukha-hṛn-mūla-sarvâṅgeṣu mūlaṃ vinyasya

---

8.10

काक-चञ्चूपुट्âकृतिना मुखेन संचोष्य्âनिलं सप्तविंशतिशो मूलं जप्त्वा वेद्यं नाभौ संमुद्र्य पुनः सप्तविंशतिशो जप्त्वा अङ्गुष्ठेन शिखां बध्वा पुनर् अनिलम् आपूर्य तेन मूले चिद्-अग्निम् उत्थाप्य तत्र वेद्यस्य विलयं विभाव्य

kāka-cañcūpuṭâkṛtinā mukhena saṃcoṣyânilaṃ saptaviṃśatiśo mūlaṃ japtvā vedyaṃ nābhau saṃmudrya punaḥ saptaviṃśatiśo japtvā aṅguṣṭhena śikhāṃ badhvā punar anilam āpūrya tena mūle cid-agnim utthāpya tatra vedyasya vilayaṃ vibhāvya

---

8.11

गोमयेनोपलिप्त-चतुर्-अस्र-भू-तले प्रवहत्-पार्श्व-कर-कृतया मत्स्य-मुद्रया दिव्य-गन्ध्âम्बु-युतया भू-व्योम-वायु-वह्नि-मण्डलानि कृत्वा

gomayenopalipta-catur-asra-bhū-tale pravahat-pārśva-kara-kṛtayā matsya-mudrayā divya-gandhâmbu-yutayā bhū-vyoma-vāyu-vahni-maṇḍalāni kṛtvā

---

8.12

श्यामा-वत् सामान्य-विशेष्âर्घ्ये सादयेत्

śyāmā-vat sāmānya-viśeṣârghye sādayet

---

8.13

सर्वे ऽपि परा-क्रम-मनवः सौः वर्ण-पूर्वाः कार्याः

sarve 'pi parā-krama-manavaḥ sauḥ varṇa-pūrvāḥ kāryāḥ

---

8.14

भृगु-चतुर्दश-षोडश-द्विर्-आवृत्या, वर्ण-षड्-अङ्गं सर्व-मूल-षड्-आवृत्या, मन्त्र-षड्-अङ्गं च, कृत्वा

bhṛgu-caturdaśa-ṣoḍaśa-dvir-āvṛtyā, varṇa-ṣaḍ-aṅgaṃ sarva-mūla-ṣaḍ-āvṛtyā, mantra-ṣaḍ-aṅgaṃ ca, kṛtvā

---

8.15

उभाभ्याम् अर्चयित्वा

ubhābhyām arcayitvā

---

8.16

मूलम् उच्चार्य, तां चिन्मयीम् आनन्द-लक्षणाम् अमृत-कलश-पिशित-हस्त-द्वयां, प्रसन्नां, देवीं, पूजयामि नमः स्वाहा - इति सुधा-देवीम् अभ्यर्च्य तया सम्प्रोक्ष्य वरिवस्या वस्तूनि

mūlam uccārya, tāṃ cinmayīm ānanda-lakṣaṇām amṛta-kalaśa-piśita-hasta-dvayāṃ, prasannāṃ, devīṃ, pūjayāmi namaḥ svāhā - iti sudhā-devīm abhyarcya tayā samprokṣya varivasyā vastūni

---

8.17

पूर्वं नाभौ सम्मुद्रितं चिद्-अग्नि-विलीनं तप्त्âयो-द्रव-वत् षट्त्रिंशत्-तत्त्व-कदम्बकं हृत्-सरोजे समानीय

pūrvaṃ nābhau sammudritaṃ cid-agni-vilīnaṃ taptâyo-drava-vat ṣaṭtriṃśat-tattva-kadambakaṃ hṛt-saroje samānīya

---

8.18

मूल-जप्तैः कुसुम-क्षेपैः वक्ष्यमाणैश् च मन्त्रैर् आसन-कॢप्तिं कुर्यात् - मूल्âदि-योग-पीठाय नमः - इत्य् अन्तानि तानि च पृथिव्य्-अप्-तेजो-वाय्व्-आकाश-गन्ध-रस-रूप-स्पर्श-शब्दोपस्थ-पायु-पाद-पाणि-वाग्-घ्राण-जिह्वा-चक्षुस्-त्वक्-श्रोत्र्â- [243] हङ्कार-बुद्धि-मनः-प्रकृति-पुरुष-नियति-काल-राग-कल्âविद्या-माया-शुद्धविद्येश्वर-सदाशिव-शक्ति-शिवाः एवं परा-चक्रं कृत्वा

mūla-japtaiḥ kusuma-kṣepaiḥ vakṣyamāṇaiś ca mantrair āsana-kḷptiṃ kuryāt - mūlâdi-yoga-pīṭhāya namaḥ - ity antāni tāni ca pṛthivy-ap-tejo-vāyv-ākāśa-gandha-rasa-rūpa-sparśa-śabdopastha-pāyu-pāda-pāṇi-vāg-ghrāṇa-jihvā-cakṣus-tvak-śrotrâ- [243] haṅkāra-buddhi-manaḥ-prakṛti-puruṣa-niyati-kāla-rāga-kalâvidyā-māyā-śuddhavidyeśvara-sadāśiva-śakti-śivāḥ evaṃ parā-cakraṃ kṛtvā

---

8.19

तत्रैतद्-ऐक्य-विमर्श-रूपिणीं षोडश-कलां परां देवीम् आवाह्य

tatraitad-aikya-vimarśa-rūpiṇīṃ ṣoḍaśa-kalāṃ parāṃ devīm āvāhya

---

8.20

अकलङ्क-शश्âङ्क्âभा त्र्य्-अक्षा चन्द्र-कला-वती मुद्रा-पुस्त-लसद्-बाहुः पातु मां, परमा कला इति ध्यात्वा

akalaṅka-śaśâṅkâbhā try-akṣā candra-kalā-vatī mudrā-pusta-lasad-bāhuḥ pātu māṃ, paramā kalā iti dhyātvā

---

8.21

मूल्âदिम् उच्चार्य प्रकाश-रूपिणी परा-भट्टारिका, मूल-मध्यम् उच्चार्य विमर्श-रूपिणी परा-भट्टारिका, मूल्âन्त्यम् उच्चार्य प्रकाश-विमर्श-रूपिणी परा-भट्टारिकेति त्रिभिः देव्या मूल-हृन्-मुखेष्व् अभ्यर्च्य समस्तम् उच्चार्य, महा-प्रकाश-विमर्श-रूपिणी परा-भट्टारिकेति, दशवारम् अवमृश्य ताम् एव देवीं, काल्âग्नि-कोटि-दीप्तां ध्यात्वा

mūlâdim uccārya prakāśa-rūpiṇī parā-bhaṭṭārikā, mūla-madhyam uccārya vimarśa-rūpiṇī parā-bhaṭṭārikā, mūlântyam uccārya prakāśa-vimarśa-rūpiṇī parā-bhaṭṭāriketi tribhiḥ devyā mūla-hṛn-mukheṣv abhyarcya samastam uccārya, mahā-prakāśa-vimarśa-rūpiṇī parā-bhaṭṭāriketi, daśavāram avamṛśya tām eva devīṃ, kālâgni-koṭi-dīptāṃ dhyātvā

---

8.22

तस्यां क्रिया-समभिव्याहारेण वेद्यम् अखिलं हुत्वा

tasyāṃ kriyā-samabhivyāhāreṇa vedyam akhilaṃ hutvā

---

8.23

मूलम् उच्चार्य, सामान्य-पादुकया स्व-मस्तक-स्थाय गुरवे अर्घ्यं निवेद्य

mūlam uccārya, sāmānya-pādukayā sva-mastaka-sthāya gurave arghyaṃ nivedya

---

8.24

पुनश् चिद्-अग्निम् उद्दीप्तं विभाव्य

punaś cid-agnim uddīptaṃ vibhāvya

---

8.25

दिव्यौघं तिस्रः पादुकाः सिद्धौघं तिस्रः मानवौघम् अष्टाव् अभ्यर्च्य

divyaughaṃ tisraḥ pādukāḥ siddhaughaṃ tisraḥ mānavaugham aṣṭāv abhyarcya

---

8.26

पराभट्टारिका-ऽघोर-श्रीकण्ठ-शक्तिधर-क्रोध-त्र्यम्बक्âनन्द-प्रतिभादेव्यम्बा, वीरसंविदानन्द-मधुरादेव्यम्बा, ज्ञान-श्रीराम-योगाः - इति, परा-क्रम-पादुकाः

parābhaṭṭārikā-'ghora-śrīkaṇṭha-śaktidhara-krodha-tryambakânanda-pratibhādevyambā, vīrasaṃvidānanda-madhurādevyambā, jñāna-śrīrāma-yogāḥ - iti, parā-krama-pādukāḥ

---

8.27

ततः कला-मनुना बलिं निवेद्य

tataḥ kalā-manunā baliṃ nivedya

---

8.28

हविश्-शेषम् आत्म-सात्कुर्यात् इति शिवम्

haviś-śeṣam ātma-sātkuryāt iti śivam

9.1

9. खण्ड: होम विधि अथ स्वेष्ट-मन्त्रस्य होम-विधानं व्याख्यास्यामः

9. khaṇḍa: homa vidhi atha sveṣṭa-mantrasya homa-vidhānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

---

9.2

चतुर्-अस्रं कुण्डम् अथवा हस्त्âयामम् अङ्गुष्ठोन्नतं स्थण्डिलं कृत्वा

catur-asraṃ kuṇḍam athavā hastâyāmam aṅguṣṭhonnataṃ sthaṇḍilaṃ kṛtvā

---

9.3

सामान्य्âर्घ्यम् उपशोध्य तेन्âवोक्ष्य

sāmānyârghyam upaśodhya tenâvokṣya

---

9.4

प्राचीर् उदीचीस् तिस्रस् तिस्रो रेखा लिखित्वा

prācīr udīcīs tisras tisro rekhā likhitvā

---

9.5

तासु रेखासु ब्रह्म-यम-सोम-रुद्र-विष्ण्व्-इन्द्रान्, षट्तारी-नमस्-सम्पुटितान् अभ्यर्च्य

tāsu rekhāsu brahma-yama-soma-rudra-viṣṇv-indrān, ṣaṭtārī-namas-sampuṭitān abhyarcya

---

9.6

सहस्र्âर्चिषे हृदयाय नमः, स्वस्ति-पूर्णाय शिरसे स्वाहा, उत्तिष्ठ पुरुषाय शिखायै वषट्, धूम-व्यापिने कवचाय हुं, सप्त-जिह्वाय नेत्र-त्रयाय वौषट्, धनुर्-धराय अस्त्राय फट् - इति षड्-अङ्गं विधाय तेन षड्-अङ्गेन कुण्डम् अभ्यर्च्य

sahasrârciṣe hṛdayāya namaḥ, svasti-pūrṇāya śirase svāhā, uttiṣṭha puruṣāya śikhāyai vaṣaṭ, dhūma-vyāpine kavacāya huṃ, sapta-jihvāya netra-trayāya vauṣaṭ, dhanur-dharāya astrāya phaṭ - iti ṣaḍ-aṅgaṃ vidhāya tena ṣaḍ-aṅgena kuṇḍam abhyarcya

---

9.7

तत्र्âष्ट-कोण-षट्-कोण-त्रि-कोण्âत्मकं अग्नि-चक्रं विलिख्य पीतायै श्वेतायै अरुणायै कृष्णायै धूम्रायै तीव्रायै स्फुलिङ्गिन्यै रुचिरायै ज्वालिन्यै नम इति त्रि-कोण-मध्ये वह्नेः पीठ-शक्तीः सम्पूज्य - तं तमसे, रं रजसे, सं सत्त्वाय, आम् आत्मने, अम् अन्तरात्मने, पं परम्âत्मने, ह्रीं ज्ञान्âत्मने नमः - इति तत्रैव्âभ्यर्चयेत्

tatrâṣṭa-koṇa-ṣaṭ-koṇa-tri-koṇâtmakaṃ agni-cakraṃ vilikhya pītāyai śvetāyai aruṇāyai kṛṣṇāyai dhūmrāyai tīvrāyai sphuliṅginyai rucirāyai jvālinyai nama iti tri-koṇa-madhye vahneḥ pīṭha-śaktīḥ sampūjya - taṃ tamase, raṃ rajase, saṃ sattvāya, ām ātmane, am antarātmane, paṃ paramâtmane, hrīṃ jñānâtmane namaḥ - iti tatraivâbhyarcayet

---

9.8

ततो जनिष्यमाण-वह्नेः पितरौ वागीश्वरी-वगीश्वरौ पीठे ऽभ्यर्च्य तयोर् मिथुनीभावं भावयित्वा ह्रीं वागीश्वरी-वागीश्वराभ्यां नमः - इति ध्यात्वा

tato janiṣyamāṇa-vahneḥ pitarau vāgīśvarī-vagīśvarau pīṭhe 'bhyarcya tayor mithunībhāvaṃ bhāvayitvā hrīṃ vāgīśvarī-vāgīśvarābhyāṃ namaḥ - iti dhyātvā

---

9.9

अरणेः सूर्य-कान्तात् द्विज-गृहाद् वा वह्निम् उत्पाद्य मृत्-पात्रे ताम्र-पात्रे वा आग्नेय्याम् ऐशान्यां नैरृत्यां वा निधाय, अग्नि-शकलं क्राव्याद्âंशं नैरृत्यां विसार्य निरीक्षण-प्रोक्षण-ताडन्âवकुण्ठन्âदिभिः विशोध्य [248] ओं वैश्वानर जातवेद इह्âवह लोहित्âक्ष सर्व-कर्माणि साधय स्वाहा - इति मूल्âधारोद्गत-संविदं ललाट-नेत्र-द्वारा निर्गमय्य तं बाह्य्âग्नि-युक्तं पातयेत्

araṇeḥ sūrya-kāntāt dvija-gṛhād vā vahnim utpādya mṛt-pātre tāmra-pātre vā āgneyyām aiśānyāṃ nairṛtyāṃ vā nidhāya, agni-śakalaṃ krāvyādâṃśaṃ nairṛtyāṃ visārya nirīkṣaṇa-prokṣaṇa-tāḍanâvakuṇṭhanâdibhiḥ viśodhya [248] oṃ vaiśvānara jātaveda ihâvaha lohitâkṣa sarva-karmāṇi sādhaya svāhā - iti mūlâdhārodgata-saṃvidaṃ lalāṭa-netra-dvārā nirgamayya taṃ bāhyâgni-yuktaṃ pātayet

---

9.10

कवच-मन्त्रेण इन्धनैर् आच्छाद्य

kavaca-mantreṇa indhanair ācchādya

---

9.11

अग्निं प्रज्वलितं वन्दे जातवेदं हुत्âशनम् सुवर्ण-वर्णम् अनलं समिद्धं विश्वतो-मुखम् इत्य् उपस्थाय

agniṃ prajvalitaṃ vande jātavedaṃ hutâśanam suvarṇa-varṇam analaṃ samiddhaṃ viśvato-mukham ity upasthāya

---

9.12

उत्तिष्ठ हरित-पिङ्गल लोहित्âक्ष सर्व-कर्माणि साधय मे देहि दापय स्वाहा - इति वह्निम् उत्थाप्य

uttiṣṭha harita-piṅgala lohitâkṣa sarva-karmāṇi sādhaya me dehi dāpaya svāhā - iti vahnim utthāpya

---

9.13

चित्-पिङ्गल हन हन दह दह पच पच सर्व-ज्ञ्âज्ञापय स्वाहा, इति प्रज्वाल्य

cit-piṅgala hana hana daha daha paca paca sarva-jñâjñāpaya svāhā, iti prajvālya

---

9.14

षट्तार-वाचो नमो-मन्त्रेण पुंसवन-सीमन्त-जातकर्म-नामकरण्âन्नप्राशन-चौलोपनयन-गोदान-विवाह-कर्माण्य् अमुक्âग्नेर् अमुकं कर्म कल्पयामि नमः - इति विधाय

ṣaṭtāra-vāco namo-mantreṇa puṃsavana-sīmanta-jātakarma-nāmakaraṇânnaprāśana-caulopanayana-godāna-vivāha-karmāṇy amukâgner amukaṃ karma kalpayāmi namaḥ - iti vidhāya

---

9.15

परिषिच्य परिस्तीर्य परिधाय

pariṣicya paristīrya paridhāya

---

9.16

त्रि-णयनम् अरुण्âभं बद्ध-मौलिं सुशुक्ल्âं- शुकम् अरुणम् अनेक्âकल्पम् अम्भोज-संस्थम् अभिमत-वर-शक्ति-स्वस्तिक्âभीति-हस्तं नमत कनक-माल्âलङ्कृत्âंसं कृश्âनुम् इति ध्यात्वा

tri-ṇayanam aruṇâbhaṃ baddha-mauliṃ suśuklâṃ- śukam aruṇam anekâkalpam ambhoja-saṃstham abhimata-vara-śakti-svastikâbhīti-hastaṃ namata kanaka-mālâlaṅkṛtâṃsaṃ kṛśânum iti dhyātvā

---

9.17

अष्ट-कोणे जातवेदसे सप्त-जिह्वाय हव्य-वाहाय अश्वोदराय वैश्वानराय कौमार-तेजसे विश्व-मुखाय देव-मुखाय नमः - इति (2) षट्-कोणे षड्-अङ्गं (3) त्रि-कोणे अग्नि-मन्त्रेण अग्निं पूजयित्वा

aṣṭa-koṇe jātavedase sapta-jihvāya havya-vāhāya aśvodarāya vaiśvānarāya kaumāra-tejase viśva-mukhāya deva-mukhāya namaḥ - iti (2) ṣaṭ-koṇe ṣaḍ-aṅgaṃ (3) tri-koṇe agni-mantreṇa agniṃ pūjayitvā

---

9.18

हिरण्यायै कनकायै रक्तायै कृष्णायै सुप्रभायै अतिरक्तायै बहु-रूपायै नमः - इत्य् अग्नेः सप्त-जिह्वासु मूल-शुद्धेन्âज्येन सप्त्âहुतीः कुर्यात्

hiraṇyāyai kanakāyai raktāyai kṛṣṇāyai suprabhāyai atiraktāyai bahu-rūpāyai namaḥ - ity agneḥ sapta-jihvāsu mūla-śuddhenâjyena saptâhutīḥ kuryāt

---

9.19

वैश्वानरोत्तिष्ठ-चित्-पिङ्गलैर् अग्नेस् त्रिधा ऽऽहुतिं विधाय

vaiśvānarottiṣṭha-cit-piṅgalair agnes tridhā ''hutiṃ vidhāya

---

9.20

बहु-रूप-जिह्वायाम् इष्टां देवताम् आवाह्य पञ्चोपचारैर् उपचर्य

bahu-rūpa-jihvāyām iṣṭāṃ devatām āvāhya pañcopacārair upacarya

---

9.21

सर्वासां चक्र-देवीनाम् एक्âहुतिं हुत्वा, नमो-ऽन्तान् पादुका-ऽन्तान् शेषान् मन्त्रान् स्वाहा-ऽन्तान् विधाय जुहुयात्

sarvāsāṃ cakra-devīnām ekâhutiṃ hutvā, namo-'ntān pādukā-'ntān śeṣān mantrān svāhā-'ntān vidhāya juhuyāt

---

9.22

अथ प्रधान-देवतायै दश्âहुतीर् जुहुयात्

atha pradhāna-devatāyai daśâhutīr juhuyāt

---

9.23

यदि काम्यम् ईप्सेद् अभीष्ट-देवतायै विज्ञाप्य सङ्कल्पं कृत्वैतावत्-कर्म-सिद्ध्य्-अर्थम् एतावद्-आहुतीः करिष्याम्îति

yadi kāmyam īpsed abhīṣṭa-devatāyai vijñāpya saṅkalpaṃ kṛtvaitāvat-karma-siddhy-artham etāvad-āhutīḥ kariṣyāmîti

---

9.24

तिल्âज्यैः शान्त्या - अन्नेन्âन्नाय्âमृताय - समिच्-चूत-पल्लवैर् ज्वर-शमाय - दूर्वाभिर् आयुषे - कृत-मालैर् धनायोत्पलैर् भागाय - बिल्व-दलै राज्याय - पद्मैः [252] साम्राज्याय - शुद्ध-लाजैः कन्यायै - नन्द्य्-आवर्तैः कवित्वाय - वञ्जुलैः पुष्टयै - मल्लिका-जाती-पुन्नागैर् भाग्याय - बन्धूक-जपा-किंशुक-बकुल-मधुकरैर् ऐश्वर्याय - लवणैर् आकर्षणाय - कदम्बैः सर्व-वश्याय - शालि-तण्डुलैर् धान्याय - कुङ्कुम-गोरोचन्âदि-सुगन्धैः सौभाग्याय - पलाश-पुष्पैः कपिला-घृतैर् वा तेजसे - धत्तूर-कुसुमैर् उन्मादाय - विष-वृक्षैः निम्ब-श्लेष्मातक-विभीतक-समिद्भिः शत्रु-नाशाय - निम्ब-तैल्âक्त-लवणैर् मारणाय - काकोलूक-पक्षैर् विद्वेषणाय - तिल-तैल्âक्त-मरीचैः कास-श्वास-नाशाय - जुहुयात्

tilâjyaiḥ śāntyā - annenânnāyâmṛtāya - samic-cūta-pallavair jvara-śamāya - dūrvābhir āyuṣe - kṛta-mālair dhanāyotpalair bhāgāya - bilva-dalai rājyāya - padmaiḥ [252] sāmrājyāya - śuddha-lājaiḥ kanyāyai - nandy-āvartaiḥ kavitvāya - vañjulaiḥ puṣṭayai - mallikā-jātī-punnāgair bhāgyāya - bandhūka-japā-kiṃśuka-bakula-madhukarair aiśvaryāya - lavaṇair ākarṣaṇāya - kadambaiḥ sarva-vaśyāya - śāli-taṇḍulair dhānyāya - kuṅkuma-gorocanâdi-sugandhaiḥ saubhāgyāya - palāśa-puṣpaiḥ kapilā-ghṛtair vā tejase - dhattūra-kusumair unmādāya - viṣa-vṛkṣaiḥ nimba-śleṣmātaka-vibhītaka-samidbhiḥ śatru-nāśāya - nimba-tailâkta-lavaṇair māraṇāya - kākolūka-pakṣair vidveṣaṇāya - tila-tailâkta-marīcaiḥ kāsa-śvāsa-nāśāya - juhuyāt

---

9.25

बलिं प्रदाय

baliṃ pradāya

---

9.26

ओं भूर् अग्नये च पृथिव्यै च महते च स्वाहा ओं भुवो वायवे च्âन्तरिक्षाय च महते च स्वाहा ओं सुवर् आदित्याय च दिवे च महते च स्वाहा ओं भूर् भुवस् सुवश् चन्द्रमसे च नक्षत्रेभ्यश् च दिग्भ्यश् च महते च स्वाहा इति चतुर्भिर् मन्त्रैः महा-व्याहृति-होमं कृत्वा

oṃ bhūr agnaye ca pṛthivyai ca mahate ca svāhā oṃ bhuvo vāyave cântarikṣāya ca mahate ca svāhā oṃ suvar ādityāya ca dive ca mahate ca svāhā oṃ bhūr bhuvas suvaś candramase ca nakṣatrebhyaś ca digbhyaś ca mahate ca svāhā iti caturbhir mantraiḥ mahā-vyāhṛti-homaṃ kṛtvā

---

9.27

इतः पूर्वं प्राण-बुद्धि-देह-धर्म्âधिकारतो जाग्रत्-स्वप्न-सुषुप्त्य्-अवस्थासु मनसा वाचा कर्मणा हस्ताभ्यां पद्भ्याम् उदरेण शिश्ना यत् स्मृतं यद् उक्तं [254] यत् कृतं तत् सर्वं ब्रह्म्âर्पणं भवतु स्वाहा, इति ब्रह्म्âर्पण्âहुतिं कृत्वा

itaḥ pūrvaṃ prāṇa-buddhi-deha-dharmâdhikārato jāgrat-svapna-suṣupty-avasthāsu manasā vācā karmaṇā hastābhyāṃ padbhyām udareṇa śiśnā yat smṛtaṃ yad uktaṃ [254] yat kṛtaṃ tat sarvaṃ brahmârpaṇaṃ bhavatu svāhā, iti brahmârpaṇâhutiṃ kṛtvā

---

9.28

चिद्-अग्निं देवतां च्âत्मन्य् उद्वासयामि नमः - इत्य् उद्वास्य

cid-agniṃ devatāṃ câtmany udvāsayāmi namaḥ - ity udvāsya

---

9.29

तद्-भस्म-तिलक-धरो लोक-सम्मोहन-कारः सुखी विहरेत् इति शिवम्

tad-bhasma-tilaka-dharo loka-sammohana-kāraḥ sukhī viharet iti śivam

10.1

10. खण्ड: सर्व-साधारण-क्रम अथ्âतः सर्वेषां मन्त्राणां सामान्य-पद्धतिं व्याख्यास्यामः

10. khaṇḍa: sarva-sādhāraṇa-krama athâtaḥ sarveṣāṃ mantrāṇāṃ sāmānya-paddhatiṃ vyākhyāsyāmaḥ

---

10.2

श्यामा-वत् सन्ध्या-ऽऽद्य्-अर्घ्य-शोधन-पर्यन्तं न्यास-वर्जम्

śyāmā-vat sandhyā-''dy-arghya-śodhana-paryantaṃ nyāsa-varjam

---

10.3

अनुक्त-षड्-अङ्गस्य षड्-जाति-युक्त-मायया षड्-अङ्गम्

anukta-ṣaḍ-aṅgasya ṣaḍ-jāti-yukta-māyayā ṣaḍ-aṅgam

---

10.4

बिन्दु-त्रि-षड्-अर-नाग-दल-चतुष्-पत्र-चतुर्-अस्र-मयं चक्रम्

bindu-tri-ṣaḍ-ara-nāga-dala-catuṣ-patra-catur-asra-mayaṃ cakram

---

10.5

बिन्दौ मुख्य-देवतेच्छा-ज्ञान-क्रिया-शक्तयस् त्र्य्-अस्रे, षड्-अरे तत्-तत्-षड्-अङ्गान्य् अष्ट-दले ब्राह्म्य्-आद्याः, चतुर्-दले गणपति-दुर्गा-बटुक-क्षेत्रेशाश्, चतुर्-अस्रे दिक्-पालाः

bindau mukhya-devatecchā-jñāna-kriyā-śaktayas try-asre, ṣaḍ-are tat-tat-ṣaḍ-aṅgāny aṣṭa-dale brāhmy-ādyāḥ, catur-dale gaṇapati-durgā-baṭuka-kṣetreśāś, catur-asre dik-pālāḥ

---

10.6

त्रितारी-कुमारीभ्यां सर्वे क्रम-मन्त्राः प्रयोक्तव्याः

tritārī-kumārībhyāṃ sarve krama-mantrāḥ prayoktavyāḥ

---

10.7

तत्-तन्-मूलेन्âवाहनं कला-मनुना बलिर् अनेन क्रमेण्âहुतिः

tat-tan-mūlenâvāhanaṃ kalā-manunā balir anena krameṇâhutiḥ

---

10.8

अथ रश्मि-माला

atha raśmi-mālā

---

10.9

सुप्तोत्थितेनैषा मनसैकवारम् आवर्त्या

suptotthitenaiṣā manasaikavāram āvartyā

---

10.10

प्रणवो भूर् भुवस् सुवः - तत्-सवितुर् वरेणियं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात् इति त्रिंशद्-वर्णा गायत्री (2) यत इन्द्र भयामहे ततो नो अभयं कुरु मघवञ् छग्धि तव तन् न ऊतये विद्विषो विमृधो जहि स्वस्ति-दा विशस्-पतिर् वृत्र-हा विमृधो वशी [258] वृषेन्द्रः पुर एतु नः स्वस्ति-दा अभयङ्करः इत्य् ऐन्द्री सप्तषष्ट्य्-अर्णा सङ्कटे भय-नाशिनी (3) प्रणवो घृणिस् सूर्य आदित्य इत्य् अष्ट्âर्णा सौरी तेजो-दा (4) प्रणवः केवलो ब्रह्म-विद्या मुक्ति-दा (5) तारः परो-रजसे (ऽ)सावद् ओम् इति नव्âर्णा तुर्य-गायत्री स्वैक्य-विमर्शिनी रश्मि-पञ्चकम् एतन्-मूल-हृत्-फाल-विधिबिल-द्वादश्âन्त-बीजतया विमृष्टव्यम्

praṇavo bhūr bhuvas suvaḥ - tat-savitur vareṇiyaṃ bhargo devasya dhīmahi dhiyo yo naḥ pracodayāt iti triṃśad-varṇā gāyatrī (2) yata indra bhayāmahe tato no abhayaṃ kuru maghavañ chagdhi tava tan na ūtaye vidviṣo vimṛdho jahi svasti-dā viśas-patir vṛtra-hā vimṛdho vaśī [258] vṛṣendraḥ pura etu naḥ svasti-dā abhayaṅkaraḥ ity aindrī saptaṣaṣṭy-arṇā saṅkaṭe bhaya-nāśinī (3) praṇavo ghṛṇis sūrya āditya ity aṣṭârṇā saurī tejo-dā (4) praṇavaḥ kevalo brahma-vidyā mukti-dā (5) tāraḥ paro-rajase (')sāvad om iti navârṇā turya-gāyatrī svaikya-vimarśinī raśmi-pañcakam etan-mūla-hṛt-phāla-vidhibila-dvādaśânta-bījatayā vimṛṣṭavyam

---

10.11

सूर्य्âक्षि-तेजसे नमः (2) खेचराय नमः (3) असतो मा सद् गमय (4) तमसो मा ज्योतिर् गमय (5) मृत्योर् मा ऽमृतं गमय (6) उष्णो भगवान् शुचि-रूपः (7) हंसो भगवान् शुचिर् अप्रतिरूपः (8) विश्व-रूपं घृणिनं जात-वेदसं हिरण्-मयं ज्योतिर् एकं तपन्तम् सहस्र-रश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानाम् उदयत्य् एष सूर्यः [259] (9) ओं नमो भगवते सूर्याय अहो वाहिनि वाहिन्य् अहो वाहिनि वाहिनि स्वाहा (10) वयस् सुपर्णा उपसेदुर् इन्द्रं प्रियमेधा ऋषयो नाथ-मानाः अपध्वान्तम् ऊर्णुहि पूर्धि चक्षुर् मुमुग्ध्य् अस्मान् निधयेव बद्धान् (11) पुण्डरीक्âक्षाय नमः (12) पुष्करेक्षणाय नमः (13) अमलेक्षणाय नमः (14) कमलेक्षणाय नमः (15) विश्व-रूपाय नमः (16) श्री-महा-विष्णवे नमः इति षोडश-मन्त्र-समष्टि-रूपिणी दूर-दृष्टि-प्रदा चाक्षुष्मती विद्या

sūryâkṣi-tejase namaḥ (2) khecarāya namaḥ (3) asato mā sad gamaya (4) tamaso mā jyotir gamaya (5) mṛtyor mā 'mṛtaṃ gamaya (6) uṣṇo bhagavān śuci-rūpaḥ (7) haṃso bhagavān śucir apratirūpaḥ (8) viśva-rūpaṃ ghṛṇinaṃ jāta-vedasaṃ hiraṇ-mayaṃ jyotir ekaṃ tapantam sahasra-raśmiḥ śatadhā vartamānaḥ prāṇaḥ prajānām udayaty eṣa sūryaḥ [259] (9) oṃ namo bhagavate sūryāya aho vāhini vāhiny aho vāhini vāhini svāhā (10) vayas suparṇā upasedur indraṃ priyamedhā ṛṣayo nātha-mānāḥ apadhvāntam ūrṇuhi pūrdhi cakṣur mumugdhy asmān nidhayeva baddhān (11) puṇḍarīkâkṣāya namaḥ (12) puṣkarekṣaṇāya namaḥ (13) amalekṣaṇāya namaḥ (14) kamalekṣaṇāya namaḥ (15) viśva-rūpāya namaḥ (16) śrī-mahā-viṣṇave namaḥ iti ṣoḍaśa-mantra-samaṣṭi-rūpiṇī dūra-dṛṣṭi-pradā cākṣuṣmatī vidyā

---

10.12

प्रणवो गन्धर्व-राज विश्वा-वसो मम अभिलषित्âमुकां कन्यां प्रयच्छ ततो ऽग्नि-वल्लभेत्य् उत्तम-कन्या-विवाह-दायिनी विद्या

praṇavo gandharva-rāja viśvā-vaso mama abhilaṣitâmukāṃ kanyāṃ prayaccha tato 'gni-vallabhety uttama-kanyā-vivāha-dāyinī vidyā

---

10.13

तारो नमो रुद्राय पथि-षदे स्वस्ति मा सम्पारय - इति मार्ग-सङ्कट-हारिणी विद्या

tāro namo rudrāya pathi-ṣade svasti mā sampāraya - iti mārga-saṅkaṭa-hāriṇī vidyā

---

10.14

तारस् तारे पदम् उक्त्वा तुत्तारे तुरे शब्दं च दहन-दयितेति जल्âपच्-छमनी विद्या

tāras tāre padam uktvā tuttāre ture śabdaṃ ca dahana-dayiteti jalâpac-chamanī vidyā

---

10.15

अच्युताय नमः, अनन्ताय नमः, गोविन्दाय नमः - इति महा-व्याधि-विनाशिनी नाम-त्रयी विद्या

acyutāya namaḥ, anantāya namaḥ, govindāya namaḥ - iti mahā-vyādhi-vināśinī nāma-trayī vidyā

---

10.16

पञ्चेमा रश्मयो मूल्âदि-परिकरतया प्रपञ्च्याः

pañcemā raśmayo mūlâdi-parikaratayā prapañcyāḥ

---

10.17

प्रणवः कमला भुवना मदनो ग्लाच् चतुर्दश-पञ्चदशौ गं गणपतये वर-युगलं द सर्व-जनं मे शब्दो वशम् आनय्âग्नि-वाम-लोचनेति महा-गणपति-विद्या प्रत्यूह-शमनी

praṇavaḥ kamalā bhuvanā madano glāc caturdaśa-pañcadaśau gaṃ gaṇapataye vara-yugalaṃ da sarva-janaṃ me śabdo vaśam ānayâgni-vāma-locaneti mahā-gaṇapati-vidyā pratyūha-śamanī

---

10.18

प्रणवो नमः शिवायै, प्रणवो नमः शिवायेति द्वादश्âर्णा, शिव-तत्त्व-विमर्शिनी विद्या

praṇavo namaḥ śivāyai, praṇavo namaḥ śivāyeti dvādaśârṇā, śiva-tattva-vimarśinī vidyā

---

10.19

प्रणवः क्âष्टम-दक्ष-श्रुति-बिन्दु-पिण्डो भृगु-षोडशो मां पालय-द्वन्द्वम् इति दश्âर्णा मृत्योर् अपि मृत्युर् एषा विद्या

praṇavaḥ kâṣṭama-dakṣa-śruti-bindu-piṇḍo bhṛgu-ṣoḍaśo māṃ pālaya-dvandvam iti daśârṇā mṛtyor api mṛtyur eṣā vidyā

---

10.20

तारः नमो ब्रह्मणे धारणं मे अस्त्व् अनिरा-करणं धारयिता भूयासं कर्णयोः श्रुतं म्âच्योढ्वं मम्âमुष्य ओं - इति श्रुत-धारिणी विद्या

tāraḥ namo brahmaṇe dhāraṇaṃ me astv anirā-karaṇaṃ dhārayitā bhūyāsaṃ karṇayoḥ śrutaṃ mâcyoḍhvaṃ mamâmuṣya oṃ - iti śruta-dhāriṇī vidyā

---

10.21

श्रीकण्ट्âदि-क्ष्âन्ताः सर्वे वर्णाः बिन्दु-सहिताः मातृका सर्व-ज्ञता-करी विद्या

śrīkaṇṭâdi-kṣântāḥ sarve varṇāḥ bindu-sahitāḥ mātṛkā sarva-jñatā-karī vidyā

---

10.22

रश्मयः पञ्च मूल्âदि-रक्षा-ऽऽत्मकतया यष्टव्याः

raśmayaḥ pañca mūlâdi-rakṣā-''tmakatayā yaṣṭavyāḥ

---

10.23

शिव-शक्ति-काम-क्षिति-माया-रव्îन्दु-स्मर-हंस-पुरन्दर-भुवना-परा-मन्मथ-वासव-भौवनाश् च शिव्âदि-विद्या स्व-स्वरूप-विमर्शिनी

śiva-śakti-kāma-kṣiti-māyā-ravîndu-smara-haṃsa-purandara-bhuvanā-parā-manmatha-vāsava-bhauvanāś ca śivâdi-vidyā sva-svarūpa-vimarśinī

---

10.24

क्ल-शब्दाद् वामेक्षण-बिन्दुर् एको ऽनन्त-योनि-बिन्दवो ऽन्यः शङ्कर-परा-त्रिशूल-विसृष्टयो ऽपरश् चैत एव खण्डाः प्रतिलोमाः षट्-कूटा सम्पत्-करी विद्या

kla-śabdād vāmekṣaṇa-bindur eko 'nanta-yoni-bindavo 'nyaḥ śaṅkara-parā-triśūla-visṛṣṭayo 'paraś caita eva khaṇḍāḥ pratilomāḥ ṣaṭ-kūṭā sampat-karī vidyā

---

10.25

सम् उच्चार्य सृष्टि-नित्ये स्वाहेति हम् इत्य् उक्त्वा स्थिति-पूर्णे नमः - इत्य् अनल-बिन्दु-महा-संहारिणी कृशे पदाच् चण्ड-शब्दः कालि फट् - इत्य् अग्नि-बिन्दु-सप्तम-मुद्रा-बीजं महा-नाख्ये अनन्त-भास्करि महा-चण्ड-पदात् कालि फट् - इति सृष्टि-स्थिति-संहार्âख्यानां प्रातिलोम्यं खेचरी-बीजं महा-चण्ड-वाणी च योग्îश्वर्îति विद्या-पञ्चक-रूपिणी काल-सङ्कर्षिणी परम्âयुः-प्रदायिनी

sam uccārya sṛṣṭi-nitye svāheti ham ity uktvā sthiti-pūrṇe namaḥ - ity anala-bindu-mahā-saṃhāriṇī kṛśe padāc caṇḍa-śabdaḥ kāli phaṭ - ity agni-bindu-saptama-mudrā-bījaṃ mahā-nākhye ananta-bhāskari mahā-caṇḍa-padāt kāli phaṭ - iti sṛṣṭi-sthiti-saṃhārâkhyānāṃ prātilomyaṃ khecarī-bījaṃ mahā-caṇḍa-vāṇī ca yogîśvarîti vidyā-pañcaka-rūpiṇī kāla-saṅkarṣiṇī paramâyuḥ-pradāyinī

---

10.26

त्रितारी सप्तम-मुद्रा शिव-युक्-शक्तिर् अहं-युगलम् एतत्-पञ्चैव लोम्यम् इति शुद्ध-ज्ञान-मयी शाम्भवी विद्या

tritārī saptama-mudrā śiva-yuk-śaktir ahaṃ-yugalam etat-pañcaiva lomyam iti śuddha-jñāna-mayī śāmbhavī vidyā

---

10.27

भृगु-त्रिशूल-विसृष्टयः परा-विद्या

bhṛgu-triśūla-visṛṣṭayaḥ parā-vidyā

---

10.28

पञ्चेमा रश्मयो मूल्âद्य्-अधिष्ठानतया परिकल्पनीयाः

pañcemā raśmayo mūlâdy-adhiṣṭhānatayā parikalpanīyāḥ

---

10.29

वाक्-काम-शक्तयो ऽनुलोम-विलोमाः पुनर् अनुलोमाः - इति श्रियो ऽङ्ग-बाला

vāk-kāma-śaktayo 'nuloma-vilomāḥ punar anulomāḥ - iti śriyo 'ṅga-bālā

---

10.30

भुवना कमला सुभगा तारो नमो भगवति पूर्णे शेखरम् अन्न मम्âभिलषितम् उक्त्वा ऽन्नं देहि दहन-जायेति श्रिय उप्âङ्गम् अन्न-पूर्णा

bhuvanā kamalā subhagā tāro namo bhagavati pūrṇe śekharam anna mamâbhilaṣitam uktvā 'nnaṃ dehi dahana-jāyeti śriya upâṅgam anna-pūrṇā

---

10.31

प्रणवः पाश्âदि-त्र्य्-अर्णा एहि परमेश्वर्îत्य् उक्त्वा वह्नि-वाम्âक्ष्य्-उक्तिर् इति श्री-प्रत्यङ्गम् अश्व्âरूढा

praṇavaḥ pāśâdi-try-arṇā ehi parameśvarîty uktvā vahni-vāmâkṣy-uktir iti śrī-pratyaṅgam aśvârūḍhā

---

10.32

तारि-त्रिकं सप्तम-मुद्रा शिव-शक्ति-संवर्त-पु-पञ्चम-पुरन्दर-व-र-यूं शक्ति-शिव-क्ष-म्âन्ते व्âदि-व-र-यीं शिव-भृगु-त्रिशूल-बिन्दु-भृगु-शिव-त्रिशूल-विसृष्टयः श्री-पूर्वं स्व-गुरु-नामतो ऽष्ट्âक्षरी चेति श्री-पादुका च

tāri-trikaṃ saptama-mudrā śiva-śakti-saṃvarta-pu-pañcama-purandara-va-ra-yūṃ śakti-śiva-kṣa-mânte vâdi-va-ra-yīṃ śiva-bhṛgu-triśūla-bindu-bhṛgu-śiva-triśūla-visṛṣṭayaḥ śrī-pūrvaṃ sva-guru-nāmato 'ṣṭâkṣarī ceti śrī-pādukā ca

---

10.33

एताभिश् चतसृभिर् युक्ता मूल-विद्या साम्राज्ञी मूल्âधारे विलोचनीया

etābhiś catasṛbhir yuktā mūla-vidyā sāmrājñī mūlâdhāre vilocanīyā

---

10.34

मादन-शक्ति-बिन्दु-मालिनी-वासव-माय्âघोष-दोषाकर-कन्दर्प-गगन-मघवद्-भुवन-भृगु-पुष्पबाण-भू-मायेति सेयं तस्या महा-विद्या

mādana-śakti-bindu-mālinī-vāsava-māyâghoṣa-doṣākara-kandarpa-gagana-maghavad-bhuvana-bhṛgu-puṣpabāṇa-bhū-māyeti seyaṃ tasyā mahā-vidyā

---

10.35

वाङ्-नतिर् उच्छिष्ट-चाण्डलि मातम् उक्त्वा गि सर्व-पदाद् वशङ्करि वह्नि-वाम-लोचनेति श्यामा-ऽङ्गं लघु-श्यामा

vāṅ-natir ucchiṣṭa-cāṇḍali mātam uktvā gi sarva-padād vaśaṅkari vahni-vāma-locaneti śyāmā-'ṅgaṃ laghu-śyāmā

---

10.36

कुमारीम् उच्चार्य वद-द्वन्द्वं वाक्-पदं वादिनि वह्नि-प्रियेति श्यामोपाङ्गं वाग्-वादिनी

kumārīm uccārya vada-dvandvaṃ vāk-padaṃ vādini vahni-priyeti śyāmopāṅgaṃ vāg-vādinī

---

10.37

प्रणव ओ-पि-ना-कु-दं-प-वृ-प-स-स्यै-च-शा-चा-मा-ह-द-शब्दाः, ष्ठा-धा-न-ली-तैः-रि-ता-विः-र्व-वा-ई-ना-रु-मि-वा-येच्-छेखरा, नकुली श्यामा-प्रत्यङ्गम्

praṇava o-pi-nā-ku-daṃ-pa-vṛ-pa-sa-syai-ca-śā-cā-mā-ha-da-śabdāḥ, ṣṭhā-dhā-na-lī-taiḥ-ri-tā-viḥ-rva-vā-ī-nā-ru-mi-vā-yec-chekharā, nakulī śyāmā-pratyaṅgam

---

10.38

ललिता-पादुक्âदि-त्रिक-स्थाने कुमारी योज्या शिष्टं तद्-वत् - इति श्यामा-पादुका च

lalitā-pādukâdi-trika-sthāne kumārī yojyā śiṣṭaṃ tad-vat - iti śyāmā-pādukā ca

---

10.39

चतसृभिर् युक्ता हृच्-चक्रे श्यामा यष्टव्या

catasṛbhir yuktā hṛc-cakre śyāmā yaṣṭavyā

---

10.40

तद्-विद्या तु त्रितारी कुमारी न-भ-व-श्री-तं-श्व-स-ज-म-हा-स-मु-रं-नि-माया-स-रा-व-क-स-स्त्री-रु-व-क-स-दु-मृ-व-क-स-स-व-क-स-लो-व-क-अ-कं-व-मा-य-हा-वर्णा ओं-मो-ग-ति-मा-गी-रि-र्व-न-नो-रि-र्व-ख-जि-मदन-श्रीं-र्व-ज-शं-रि-र्व-पु-ष-शं-रि-र्व-ष्ट-ग-शं-रि-र्व-त्व-शं-रि-र्व-क-शं-रि-मु-मे-श-न-स्वा-ऽन्त मन्त्र्âदि बीज-षट्कं प्रातिलोम्यम् इति अष्टनवति-वर्णाः

tad-vidyā tu tritārī kumārī na-bha-va-śrī-taṃ-śva-sa-ja-ma-hā-sa-mu-raṃ-ni-māyā-sa-rā-va-ka-sa-strī-ru-va-ka-sa-du-mṛ-va-ka-sa-sa-va-ka-sa-lo-va-ka-a-kaṃ-va-mā-ya-hā-varṇā oṃ-mo-ga-ti-mā-gī-ri-rva-na-no-ri-rva-kha-ji-madana-śrīṃ-rva-ja-śaṃ-ri-rva-pu-ṣa-śaṃ-ri-rva-ṣṭa-ga-śaṃ-ri-rva-tva-śaṃ-ri-rva-ka-śaṃ-ri-mu-me-śa-na-svā-'nta mantrâdi bīja-ṣaṭkaṃ prātilomyam iti aṣṭanavati-varṇāḥ

---

10.41

हरः स-बिन्दुर् वा-पूर्व-राहि स्थाणुः स-बिन्दुर् उन्मत्त-पदं भै-शब्दो रवि-पादुकाभ्यां नम इति वार्ताल्य्-अङ्गं लघु-वार्ताली

haraḥ sa-bindur vā-pūrva-rāhi sthāṇuḥ sa-bindur unmatta-padaṃ bhai-śabdo ravi-pādukābhyāṃ nama iti vārtāly-aṅgaṃ laghu-vārtālī

---

10.42

वेद्âदि-भुवनं नमो वाराहि घोरे स्वप्नं ठ-द्वितयं अग्नि-दारा - इति वार्ताल्य्-उपाङ्गं स्वप्न-वार्ताली स्वप्ने शुभ्âशुभ-फल-वक्त्री

vedâdi-bhuvanaṃ namo vārāhi ghore svapnaṃ ṭha-dvitayaṃ agni-dārā - iti vārtāly-upāṅgaṃ svapna-vārtālī svapne śubhâśubha-phala-vaktrī

---

10.43

वाग् घृदयं भगवति तिरस्करिणि महा-माये पशु-पदाज् जन-मनश्-चक्षुस्-तिरस्करणं कुरु-द्वितयं वर्म फट् पावक-परिग्रह इति वार्ताली-प्रत्यङ्गं, तिरस्करिणी

vāg ghṛdayaṃ bhagavati tiraskariṇi mahā-māye paśu-padāj jana-manaś-cakṣus-tiraskaraṇaṃ kuru-dvitayaṃ varma phaṭ pāvaka-parigraha iti vārtālī-pratyaṅgaṃ, tiraskariṇī

---

10.44

श्यामा-पादुका-मन्त्र्âदि-त्रि-बीजम् अपहाय वाग् ग्लौम् - इति योज्यम् एषा वार्ताली-पादुका

śyāmā-pādukā-mantrâdi-tri-bījam apahāya vāg glaum - iti yojyam eṣā vārtālī-pādukā

---

10.45

विद्याभिर् एताभिर् युक्ता फाल-चक्रे परिपूज्या भगवत्îयं भूदार-मुखी

vidyābhir etābhir yuktā phāla-cakre paripūjyā bhagavatîyaṃ bhūdāra-mukhī

---

10.46

मनुर् इदम् ईयो ऽयं वाक्-पुटितं ग्लौं न-भ-व-वा-लि-र्ता-वा-हि-रा-व-ह-खि-रा-मु-अं-अं-नि-मः-धे-धि-न-जं-जं-नि-मः-हे-हि-न-स्तं-स्तं-नि-मः-र्व-ष्ट-दु-नां-र्वे-स-वाक्-त्त-क्षु-ख-ति-ह्वा-भ-कु-कु-शी-व-शब्दा यथा-क्रमं मो-ग-ति-र्ता-वा-लि-रा-वा-हि-रा-मु-व-ह-खि-धे-धि-न-रुं-रुं-नि-मः-भे-भि-न-मो-मो-नि-मः-भे-भि-न-स-दु-प्र-ष्टा-स-षां-र्व-चि-च-र्मु-ग-जि-स्तं-नं-रु-रु-घ्रं-श्यं-शब्दोपेता वाक् ग्लौं विसृष्ट्य्-अन्ताश् च सप्तमाश् चत्वारो वर्म्âस्त्राय फड् इति द्वादशोत्तरशत्âक्षरा

manur idam īyo 'yaṃ vāk-puṭitaṃ glauṃ na-bha-va-vā-li-rtā-vā-hi-rā-va-ha-khi-rā-mu-aṃ-aṃ-ni-maḥ-dhe-dhi-na-jaṃ-jaṃ-ni-maḥ-he-hi-na-staṃ-staṃ-ni-maḥ-rva-ṣṭa-du-nāṃ-rve-sa-vāk-tta-kṣu-kha-ti-hvā-bha-ku-ku-śī-va-śabdā yathā-kramaṃ mo-ga-ti-rtā-vā-li-rā-vā-hi-rā-mu-va-ha-khi-dhe-dhi-na-ruṃ-ruṃ-ni-maḥ-bhe-bhi-na-mo-mo-ni-maḥ-bhe-bhi-na-sa-du-pra-ṣṭā-sa-ṣāṃ-rva-ci-ca-rmu-ga-ji-staṃ-naṃ-ru-ru-ghraṃ-śyaṃ-śabdopetā vāk glauṃ visṛṣṭy-antāś ca saptamāś catvāro varmâstrāya phaḍ iti dvādaśottaraśatâkṣarā

---

10.47

पञ्चमैकादश-बीज-वर्जा श्रीर् एव श्री-पूर्ति-विद्या ब्रह्म-कोटरे यष्टव्या

pañcamaikādaśa-bīja-varjā śrīr eva śrī-pūrti-vidyā brahma-koṭare yaṣṭavyā

---

10.48

श्यामा-पादुका-प्रथम-त्रिक-स्थाने तार-त्रयं कुमारी वाक् ग्लौं - इति योज्यम् ततः परस्ताच् छेषं समानम्

śyāmā-pādukā-prathama-trika-sthāne tāra-trayaṃ kumārī vāk glauṃ - iti yojyam tataḥ parastāc cheṣaṃ samānam

---

10.49

इयं महा-पादुका सर्व-मन्त्र-समष्टि-रूपिणी स्वैक्य-विमर्शिनी महा-सिद्धि-प्रदायिनी द्वादश्âन्ते यष्टव्या

iyaṃ mahā-pādukā sarva-mantra-samaṣṭi-rūpiṇī svaikya-vimarśinī mahā-siddhi-pradāyinī dvādaśânte yaṣṭavyā

---

10.50

एवं रश्मि-माला सम्पूर्णा सर्व-गात्रः शुद्ध-विद्या-मय-तनुः स एव परम-शिवः

evaṃ raśmi-mālā sampūrṇā sarva-gātraḥ śuddha-vidyā-maya-tanuḥ sa eva parama-śivaḥ

---

10.51

अथ विघ्न-देवताः इरि-मिलि-किरि-किलि-पदात् परिमिरोम् इत्य् एकः प्रणवो माया नमो भगवति महा-त्रिपुराद् भै-वर्णाद् रवि-पदम् अनु मम त्रैपुररक्षां कुरु कुरु - इति द्वितीयः संहर संहर विघ्न-रक्षो-विभीषकान् कालय हुं फट् स्वाहा - इति तृतीयः ब्लूं रक्ताभ्यो योगिनीभ्यो नमः - इति चतुर्थः सां सारसाय बह्व्-आशनाय नमः - इति पञ्चमः दुमुलुषु मुलुषु माया चामुण्डायै नमः - इति षष्ठः एते मनवो ललिता-जप-विघ्न-देवताः

atha vighna-devatāḥ iri-mili-kiri-kili-padāt parimirom ity ekaḥ praṇavo māyā namo bhagavati mahā-tripurād bhai-varṇād ravi-padam anu mama traipurarakṣāṃ kuru kuru - iti dvitīyaḥ saṃhara saṃhara vighna-rakṣo-vibhīṣakān kālaya huṃ phaṭ svāhā - iti tṛtīyaḥ blūṃ raktābhyo yoginībhyo namaḥ - iti caturthaḥ sāṃ sārasāya bahv-āśanāya namaḥ - iti pañcamaḥ dumuluṣu muluṣu māyā cāmuṇḍāyai namaḥ - iti ṣaṣṭhaḥ ete manavo lalitā-japa-vighna-devatāḥ

---

10.52

हसन्ति हसित्âलापे पदं मातम् उक्त्वा गी-परिचारिके मम भय-विघ्न-नाशं कुरु-द्वितयं स-विसर्ग-ठ-त्रितयम् इति श्यामा-विघ्न-देवी

hasanti hasitâlāpe padaṃ mātam uktvā gī-paricārike mama bhaya-vighna-nāśaṃ kuru-dvitayaṃ sa-visarga-ṭha-tritayam iti śyāmā-vighna-devī

---

10.53

स्तं स्तम्भिन्यै नमः - इति कोल-मुखी-विघ्न-देवी

staṃ stambhinyai namaḥ - iti kola-mukhī-vighna-devī

---

10.54

एते तत्-तज्-जप्âरम्भे जप्तव्याः

ete tat-taj-japârambhe japtavyāḥ

---

10.55

ललिता प्राह्णे अपर्âह्णे श्यामा वार्ताली रात्रौ ब्राह्मे मुहूर्ते परा

lalitā prāhṇe aparâhṇe śyāmā vārtālī rātrau brāhme muhūrte parā

---

10.56

व्यवहार-देश-स्व्âत्म्य-प्राणोद्वेग-सहाय्âमय-वयांसि प्रविचार्यैव तद्-अनुकूलः पञ्च-म्âदि-परामर्शः

vyavahāra-deśa-svâtmya-prāṇodvega-sahāyâmaya-vayāṃsi pravicāryaiva tad-anukūlaḥ pañca-mâdi-parāmarśaḥ

---

10.57

सर्व-भूतैर् अविरोधः

sarva-bhūtair avirodhaḥ

---

10.58

परिपन्थिषु निग्रहः

paripanthiṣu nigrahaḥ

---

10.59

अनुग्रहः संश्रितेषु

anugrahaḥ saṃśriteṣu

---

10.60

गुरु-वत् गुरु-पुत्र-कलत्र्âदिषु वृत्तिः

guru-vat guru-putra-kalatrâdiṣu vṛttiḥ

---

10.61

आदिमस्य स्वयं सेवनम् आगम-दृष्ट्या दोष-दं त्याज्यम्

ādimasya svayaṃ sevanam āgama-dṛṣṭyā doṣa-daṃ tyājyam

---

10.62

स्âनन्दस्य रुचिरस्य्âमोदिनो लघुनो वार्क्षस्य गौडस्य पिष्ट-प्रकृतिनः अन्धसो वाल्कलस्य कौसुमस्य वा यथा-देश-सिद्धस्य वा तस्य परिग्रहः

sânandasya rucirasyâmodino laghuno vārkṣasya gauḍasya piṣṭa-prakṛtinaḥ andhaso vālkalasya kausumasya vā yathā-deśa-siddhasya vā tasya parigrahaḥ

---

10.63

तद्-अनन्तरं मध्यमयोर् अस्वयम् असु-विमोचनम् उपादिमे न्âयं नियमः मध्यमे तु स्वयं संज्ञपने तत्र्âयं मन्त्रः - उद्बुध्यस्व पशो त्वं हि न्âशिवस् त्वं शिवो ह्य् असि शिवोत्कृत्तम् इदं पिण्डं मत्तस् त्वं शिवतां व्रज इति

tad-anantaraṃ madhyamayor asvayam asu-vimocanam upādime nâyaṃ niyamaḥ madhyame tu svayaṃ saṃjñapane tatrâyaṃ mantraḥ - udbudhyasva paśo tvaṃ hi nâśivas tvaṃ śivo hy asi śivotkṛttam idaṃ piṇḍaṃ mattas tvaṃ śivatāṃ vraja iti

---

10.64

सर्वत्र वचन-पूर्वं प्रवृत्तिः

sarvatra vacana-pūrvaṃ pravṛttiḥ

---

10.65

दश-कुल-वृक्ष्âनुपप्लवः

daśa-kula-vṛkṣânupaplavaḥ

---

10.66

स्त्री-वृन्द्âदिम-कलश-सिद्ध-लिङ्गि-क्रीडा-ऽऽकुल-कुमारी-कुल-सहकार्âशोकैक-तरु-परेत्âवनि-मत्त-वेश्या-श्यामा-रक्त-वसना-मत्तेभानां दर्शने वन्दनम्

strī-vṛndâdima-kalaśa-siddha-liṅgi-krīḍā-''kula-kumārī-kula-sahakārâśokaika-taru-paretâvani-matta-veśyā-śyāmā-rakta-vasanā-mattebhānāṃ darśane vandanam

---

10.67

पञ्च-पर्वसु विशेष्âर्चा

pañca-parvasu viśeṣârcā

---

10.68

आरम्भ-तरुण-यौवन-प्रौढ-तदन्तोन्मन्âनवस्थोल्लासेषु प्रौढ्âन्ताः समय्âचाराः ततः परं यथा-कामी स्वैर-व्यवहारेषु वीर्âवीरेष्व् अयथा-मननाद् अधः पातः

ārambha-taruṇa-yauvana-prauḍha-tadantonmanânavasthollāseṣu prauḍhântāḥ samayâcārāḥ tataḥ paraṃ yathā-kāmī svaira-vyavahāreṣu vīrâvīreṣv ayathā-mananād adhaḥ pātaḥ

---

10.69

रक्ता-त्याग-विरक्ता-ऽऽक्रमणोदासीना-प्रलोभन-वर्जनम्

raktā-tyāga-viraktā-''kramaṇodāsīnā-pralobhana-varjanam

---

10.70

घृणा-शङ्का-भय-लज्जा-जुगुप्सा-कुल-जाति-शीलानां क्रमेण्âवसादनम्

ghṛṇā-śaṅkā-bhaya-lajjā-jugupsā-kula-jāti-śīlānāṃ krameṇâvasādanam

---

10.71

गुरु-प्रगुरु-सन्निपाते प्रगुरोः प्रथमं प्रणतिः तद्-अग्रे तद्-अनुरोधेन तन्-नति-वर्जनम्

guru-praguru-sannipāte praguroḥ prathamaṃ praṇatiḥ tad-agre tad-anurodhena tan-nati-varjanam

---

10.72

अभ्यर्हितेष्व् अपराङ्मुख्यम्

abhyarhiteṣv aparāṅmukhyam

---

10.73

मुख्यतया प्रकाश-विभावना

mukhyatayā prakāśa-vibhāvanā

---

10.74

अधिजिगमिषा शरीर्âर्थ्âसूनां गुरवे धारणम्

adhijigamiṣā śarīrârthâsūnāṃ gurave dhāraṇam

---

10.75

एतद्-उक्त-करणम्

etad-ukta-karaṇam

---

10.76

अपरीक्षणं तद्-वचने व्यवस्था

aparīkṣaṇaṃ tad-vacane vyavasthā

---

10.77

सर्वथा सत्य-वचनम्

sarvathā satya-vacanam

---

10.78

पर-दार-धनेष्व् अनासक्तिः

para-dāra-dhaneṣv anāsaktiḥ

---

10.79

स्व-स्तुति-पर-निन्दा-मर्म-विरुद्ध-वचन-परिहास-धिक्कार्âक्रोश-त्रासन-वर्जनम्

sva-stuti-para-nindā-marma-viruddha-vacana-parihāsa-dhikkārâkrośa-trāsana-varjanam

---

10.80

प्रयत्नेन विद्या-ऽऽराधन-द्वारा पूर्ण-ख्याति-समावेशनेच्छा चेत्य् एते सामायिक्âचाराः

prayatnena vidyā-''rādhana-dvārā pūrṇa-khyāti-samāveśanecchā cety ete sāmāyikâcārāḥ

---

10.81

परे च शास्त्र्âनुशिष्टाः

pare ca śāstrânuśiṣṭāḥ

---

10.82

इत्थं विदित्वा विधि-वद् अनुष्ठितवतः कुल-निष्ठस्य सर्वतः कृत-कृत्यता शरीर-त्यागे श्वपच-गृह-काश्योर् न्âन्तरं जीवन्-मुक्तः

itthaṃ viditvā vidhi-vad anuṣṭhitavataḥ kula-niṣṭhasya sarvataḥ kṛta-kṛtyatā śarīra-tyāge śvapaca-gṛha-kāśyor nântaraṃ jīvan-muktaḥ

---

10.83

य इमां दश-खण्डीं महोपनिषदं महा-त्रैपुर-सिद्धान्त-सर्वस्व-भूताम् अधीते सः - सर्वेषु यज्ञेषु यष्टा भवति यं यं क्रतुम् अधीते तेन तेन्âस्येष्टं भवति इति हि श्रूयते इत्य् उपनिषत् - इति शिवम्

ya imāṃ daśa-khaṇḍīṃ mahopaniṣadaṃ mahā-traipura-siddhānta-sarvasva-bhūtām adhīte saḥ - sarveṣu yajñeṣu yaṣṭā bhavati yaṃ yaṃ kratum adhīte tena tenâsyeṣṭaṃ bhavati iti hi śrūyate ity upaniṣat - iti śivam

---

10.84

अथ्âतः सर्वेषां मन्त्राणां, अथ स्वेष्ट-मन्त्रस्य, इति विधि-वत्, इत्थं स्âङ्गां, इयम् एव महती विद्या, अथ प्राथमिके चतुरस्रे, अथ हृच्-चक्र-स्थितां, एवं गणपतिम् इष्ट्वा, इत्थं सद्-गुरोः, अथ्âतो दीक्षां व्याख्यास्यामः अथ, एवम्, अथ, इत्थम्, अथ स्वेष्टेति पञ्च

athâtaḥ sarveṣāṃ mantrāṇāṃ, atha sveṣṭa-mantrasya, iti vidhi-vat, itthaṃ sâṅgāṃ, iyam eva mahatī vidyā, atha prāthamike caturasre, atha hṛc-cakra-sthitāṃ, evaṃ gaṇapatim iṣṭvā, itthaṃ sad-guroḥ, athâto dīkṣāṃ vyākhyāsyāmaḥ atha, evam, atha, ittham, atha sveṣṭeti pañca

---

10.85

इति श्री-दुष्ट-क्षत्रिय-कुल-काल्âन्तक-रेणुका-गर्भ-सम्भूत-महादेव-प्रधान-शिष्य-जामदग्न्य-श्री-परशुराम-भार्गव-महोपाध्याय-महा-कुल्âचार्य-निर्मितं कल्प-सूत्रं संपूर्णम्

iti śrī-duṣṭa-kṣatriya-kula-kālântaka-reṇukā-garbha-sambhūta-mahādeva-pradhāna-śiṣya-jāmadagnya-śrī-paraśurāma-bhārgava-mahopādhyāya-mahā-kulâcārya-nirmitaṃ kalpa-sūtraṃ saṃpūrṇam