1. Ramarahasya Upanishad
Page 1
कैवल्यश्रीस्वरूपेण राजमानं महोदययम् ।
प्रतियोगिविनिर्मुक्तं श्रीरामपद्माश्रये ॥
ॐ भद्रं कर्णेभिः श्रुणुयाम देवाः । भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।
स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवाँसस्तनुभिः । व्यशेम देवहितं यदायुः ॥
स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः । स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ।
स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः । स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
ॐ रहस्यं रमतपं वासुदेवं च मुत्त्रलम् ।
शाण्डिल्यं पैङ्गलं भिक्षुं महच्छारीरिकं शिवा ॥ १॥
१
सनकाद्या योगिवर्या अन्ये च ऋषयस्स्थथा ।
२
प्रह्लादाय विष्णुभक्ता इनुमन्तमथात्रवन् ।
३
वायुपुत्र महाबाहो किंतत्त्वं ब्रह्मवादिनाम् ।
३
पुराणेष्वष्टादशसु स्मृतिष्वष्टादशस्वपि ॥
४
चतुर्वेदेषु शास्त्रेषु विद्यास्वाध्यात्मिकेऽपि च ।
४
सर्वेषु विद्यादानेषु विष्णुमूर्त्यंशशक्तिषु ।
४
एतेषु मध्ये किं तत्त्वं कथय त्वं महाबल ॥
५
हनूमान्होवाच ।।
५
भो योगीन्द्राश्चैव ऋषयो विष्णुभक्तास्तथैव च ।
५
श्रुणुध्वं मामकीं वाचं भवबन्धविनाशिनीम् ॥
६
एतेषु चैव सर्वेषु तत्त्वं च ब्रह्म तारकम् ।
६
राम एव परं ब्रह्म तत्त्वं श्रीरामो ब्रह्म तारकम् ॥
६
वायुपुत्रेणोक्तास्ते योगीन्द्रा ऋषयो विष्णुभक्ता ।
६
हनुमन्तं पप्रच्छुः रामस्याझ्झानि नो वृहीति ।
६
हनूमान्होवाच ।
६
वायुपुत्रे विष्णोरंशे वाणीं दुर्गां क्षेत्रपालकं सूर्यं चन्द्रं नारायणं नारसिंहं ।
७
वायुदेवं वाराहं तत्त्व्वान्त्समात्रान्त्सीतं लक्ष्मणं ।
७
शत्रुघ्नं भरतं विभीषणं सुग्रीवमद्भुतं ।
७
जाम्बवन्तं प्रणवमेतानि रामस्याझ्झानि जानीथाः ।
७
तान्यकृत्वा विना रामो विघ्नकरो भवति ॥
८
पुनर्वायुपुत्रेणोक्तास्ते हनुमन्तं पप्रच्छुः ।
८
आर्ज्जवेय महाबल विप्राणां गृहस्थां प्रणवादिकारः
कथं स्यादिति । स होवाच श्रीराम एवोवाचेतिं । येषामेव
१
Page 2
७
सिंहासनेऽऽसीनं रामं पौलस्त्यसुदनम् । प्रणम्य दण्डवद्भौमौ पौलस्त्यो वाक्यमब्रवीत् ॥ ७॥
५
रघुनाथ महाबाहो केवलं कथितं त्वया । अज्ञानां सुलभं चैव कथनीयं च सौलभम् ॥ ५॥
श्रीराम उवाच । अथ पश्च दण्डकानन पितृवृध्नो मातृवृध्नो ब्रह्मवृध्नो गुरुवचनः कोटियतिध्नोऽनेकृतपापो यो मम षडणवतिकोटिनामानि जपति स तेभ्यः पापेभ्यः प्रमुच्यते । स्वयमेव सच्चिदानन्दस्वरूपो भवेत् किं पुनरुवाच विभीषणः । तत्राप्य शक्तोऽयं किं करोति । स होवाचेमम् । कैकसेय पुरसरणविधावशक्तो
यो मम महोपनिषदं ममा गीतां मन्त्रामसहसं मद्विधरूपं ममाष्टोत्तरशतं रामशताभिधानं नारदोक्तस्तवराजं हनुमत्स्तोत्रं मन्त्रराजात्मकस्तवं सीतास्तवं च रामषट्क्षरतियादिभिर्मन्त्रैर्यो मां नित्यं स्तौति तसदृशो भवेत् किं भवेत् किं ॥ इति प्रथमोऽध्यायः ॥ १॥
१
सनकाद्या मुनयो हनूमन्तं पप्रच्छुः । आज्जनेय महाबल तरकब्रह्मणो रामचन्द्रस्य मन्त्रग्रामं नो वृणीहित ।
हनुमान्होवाच । वहिस्थं शायनं विष्णोरधिष्ठानद्विभूषितम् । एकाक्षरो मनुः प्रोक्तो मन्त्रराजः सुरद्रुमः ॥ १॥
२
ब्रह्मा मुनिः स्याद्वायवं छन्दो रामस्य देवता । द्विःकारोर्ध्वानुयुजानि कुर्याद्रहस्यात्मनो मनः ॥ २॥
३
बीजशक्त्यादि बीजेन इष्टार्थे विनियोजयेत् । सरयूतीरमनदारवेदिकापज्जासने ॥ ३॥
श्यामं विरासनासीनं ज्ञानमुद्रोपशोभितम् ।
Page 3
८
वामोरुन्यस्ततद्रुस्तं सीतलक्षणसंयुतम् । अवेक्षमाणात्मानमात्मन्यमिततेजसम् ॥
९
शुद्धस्फटिकसंकाशं केवलं मोक्षकाङ्क्षया । चिन्तयनपरमात्मानं भानुलक्षं जपेनमनुम् ॥
६
वह्निनारायणो नाडो जाठरः केवलोऽपि च ।
७
ऋक्षरो मन्त्रराजोडयं सर्वभीष्टप्रदस्ततः । एकाक्षरोक्तमृष्यादि स्यादाचेन षडङ्करम् ॥
५
तारमायारमानड्वाकस्ववीजैष षडिवध , व्यक्षरो मन्त्रराज: स्यात्सर्वभीष्टफलप्रद: ॥
९
ऋक्षरषड्भद्रान्तो द्विविधस्तुरक्षकः । ऋष्यादि पूर्ववज्जेयमेतयोर्ष विचक्षणैः ॥
१०
सप्रतिष्ठौ रमौ वायौ हुतपञ्चार्णो मनुर्मतः । विश्वामित्रऋषिः प्रोक्तः पड्क्तिरषड्नाडस्प देवता ॥
११
रामभद्रो बीजशक्ति: प्रथमाण्डमिति क्रमात् । भूमध्ये हृदि नाभ्यूर्योः पादयोर्विन्यसेननुम् ॥
१२
षडङ्कं पूर्ववद्विद्यान्मन्त्राणां मनुनास्त्रकम् । मध्ये वनं कल्पतरोरमूले पुष्पलतासने ॥
१३
लक्षणेन प्रगुणितमक्ष्णः कोणेन सायंकम् । अवेक्षमाणं जानक्या कृतव्यजनमीश्वरम् ॥
१४
जटाभारलसच्छीर्षं श्यामं मुनिगणावृतम् । लक्षणेन धृतच्छत्रमथवा पुष्पकोपरि ॥
१५
दशास्यमथनं शान्तं सुग्रीवविभीषणम् । एवं लक्ष्या जयार्थी तु वर्णलक्षं जपेनमनुम् ॥
१६
स्वकामशक्तिवागलक्ष्मीस्तवाद्या: पञ्चवर्णका: । षडक्षर: षडिवध: स्याच्चतुर्वर्गफलप्रद: ॥
१७
पञ्चाशन्मात्रुकामन्यवर्णप्रत्येकपूर्वकम् । लक्ष्मीवाङ्गुनमथादि तारादि स्यादनेकधा ॥
१८
श्रीमायामन्न्यथैके बीजावनन्तर्गततो मनुः । चतुर्वर्ण: स एवं स्यात्पडिवर्णो वाश्चिततप्रद: ॥
१९
स्वाहान्तो हुंफडन्तो वा नत्यन्तो वा भवेदयम् । अष्टाविंशत्युत्तरशतभेद: षडिवर्ण ईरित: ॥
२०
ब्रह्मादि संमोहन: शक्तिदक्षिणामूर्तिरेव च । अगस्त्यर्षि शिव: प्रोक्ता मुनियोऽक्रमादिमे ॥
२१
छन्दो गायत्रसं च श्रीरामशैव देवता । अथवा कामबीजादेर्विश्वामित्रो मुनिर्मनो: ॥
२२
छन्दो देव्यादिगायत्री रामभद्रोऽस्य देवता ।
Page 4
२२
बीजशक्ति यथापूर्वं षड्वर्णान्विन्यसेत्कमात् । ब्रह्मान्त्रे भुवोरमध्ये हृन्मध्येऽथूरुषु पादयोः । बीजे: षड्दीर्घयुक्तेवों मन्त्राणैवा षडङ्कम्
२३
कालाभोधरकान्तमन्त्रनिशं वीरासनाऽध्यासितं मुत्रां ज्ञानमयीं दधानमपरं हस्ताऽब्जं जानुनि । सीतां पार्श्वगतां सरोरुहकरां विद्युत्रिभां राघवं पश्यन्तं मुकुटाङ्कददिविविधाकल्पोज्ज्वलाङ्घ्रिं भजे
२४
श्रीरामषड्न्रभ्रान्तो डेन्तो नतियुतो द्विधा । सप्ताक्षरो मन्त्रराज: सर्वकामफलप्रद
२५
तारादिसहित: सौं इदिविधोऽष्टाक्षरो मतः । तारं रामशतुथ्र्यन्त: क्रोडास्त्रं वाङ्मिताल्पगा
२६
अष्टार्णोऽयं परो मन्त्रो कष्यादि: स्यात्प्डर्णवत् । पुनरष्टाक्षरसयाध राम एव ऋषि: स्मृतः
२७
गायत्रं छन्द इत्यस्य देवता राम एव च । तारं श्रीबीजयुग्मं च बीजशक्त्यादयो मता:
२८
षडङ्कं च ततः कुर्यान्मन्त्राणैरिव बुद्धिमान् । तारं श्रीबीजयुग्मं च रामाय नम उच्चरेत
२९
ग्लौमों बीजं वदेम्नायं हृद्रामाय पुनः ताम् । शिवोमाराममन्त्रोऽयं वसुर्वणस्तु वसुप्रद:
३०
ऋषि: सदाशिव: प्रोक्तो गायत्रं छन्द उच्यते । शिवोमारामचन्द्रोऽत्र देवता परिकीर्तितः
३१
दीर्घस्या मायया ज्ञानी तारपश्चार्णयुकतया । रामं त्रिनेत्रं सोमार्धधारिणं शूलिनं परम्
३२
भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं कपर्दिनमुपास्महे । रामाभिरामां सौन्दर्यसीमां सोमावतंसिकाम्
३३
पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरां ध्यायेत्त्रिलोचनाम् । ध्यायन्नेवं वर्णलक्षं जपत्परंणतत्परः
३४
बिल्वपत्रै: फलै: पुष्पैस्तिलाज्यै: पङ्कजैर्हुनेत । स्वयमायान्ति निधय: सिद्दयश्व सुरेष्टिता:
३५
पुनरष्टाक्षरसयाध ब्रह्मागायत्र राघवा । ऋष्यादयस्तु विजेया: श्रीबीजं मम शक्तिकम्
३६
तत्त्वीते वियोगश्व मन्त्राणेरङ्कलय्ना । केयूराङ्कदकर्णेमणिगते:वैचोतमानं सदा
३७
रामं पार्वणचन्द्रकोटिसदृशच्छत्रेण वै राजितम् । हेमस्तम्भसहस्रशोभायुतै मध्ये महामण्डपे देवेशं भरतादिभि: परिवृतं रामं भेजे श्यामलम्
Page 5
३५
किं मन्त्रैर्बहुभिर्भिन्नैर्नवरफैरायाससाधैयैर्वृता किम्चिल्लोभवितानमात्रविफलै: संसारदुःखावहै: । एक: सन्नपि सर्वमन्त्रफलदो लोभादिदोषोर्ज्जित: श्रीराम: शरणं प्रपन्नेति सततं मन्त्रोऽयमष्ठाक्षर: ॥ ३५ ॥
३९
एवमष्ठाक्षर: सम्यक् सप्तधा परिकीर्तित: । रामसप्ताक्षरो मन्त्र आद्यन्ते तारसंयुत: ॥ ३९ ॥
४०
नवर्णो मन्त्रराज: स्याच्छेषं षड्वर्णवत् त्रयसेत् । जानकीवल्लभं डेन्तं वह्निर्जायाहुमादिकम् ॥ ४० ॥
४१
दशाक्षरोडयं मन्त्र: स्यात्सवांग्भीष्टफलप्रद: । दशाक्षरस्य मन्त्रस्य वसिष्ठोऽस्य ऋषिरिवराट् ॥ ४१ ॥
४२
छन्दोऽस्य देवता राम: सीतापाणिपरिग्रह: । आद्यो बीजं द्वित: शक्ति: कामेनाक्रियमाता ॥ ४२ ॥
४३
शिरोरोलाटभूमध्ये तालुकर्णेषु हृद्यपि । नाभीरुजानुपादेषु दशाणित्विन्यसेन्मनो: ॥ ४३ ॥
४४
अयोध्यानगरे रत्नचित्रे सौरवर्णमण्डपे । मन्दारपुष्पैरबद्धविताने तोरणाश्चिते ॥ ४४ ॥
४५
सिंहासने समासीनं पुष्पकोपरि राघवम् । रक्षोभिरिहरीभिदैर्वेष्टितविग्रयानगतै: शुभै: ॥ ४५ ॥
४६
संस्तूयमानं मुनिभि: प्रह्रुष्ट: परिसेवितम् । सीतालकृतवामाङ्क लक्ष्मणेनोपसेवितम् ॥ ४६ ॥
४७
प्रयां प्रसन्नवदनं सर्वाभरणभूषितम् । ध्यायान्त्रेव जपेनमन्त्रं वर्णलक्षमन्यधी: ॥ ४७ ॥
४८
रामं डेन्तं धनुष्पाणियेडन्त: स्याद्रहिसुन्दरी । दशाक्षरोडयं मन्त्र: स्यात्स्त्रीमिनिब्रह्मा विराट् स्मृत: ॥ ४८ ॥
४९
छन्दस्तु देवता प्रोक्तो रामो राक्षसमर्दन: । श्रेष्ठं तु पूर्ववत्कुर्याच्छापाणिधरं स्मरेत् ॥ ४९ ॥
५०
तारमायारमाणाढ्यवाक्स्ववशेज्य शडिवध: । दशाणां मन्त्रराज: स्याद्रुद्रवर्णान्त्मको मनु: ॥ ५० ॥
५१
श्रेष्ठं षडवर्णवज्जेयं न्यासध्यानादिकं बुधै: । द्वादशाक्षरमन्त्रस्य श्रीराम ऋषिरुच्यते ॥ ५१ ॥
५२
जगती छन्द इत्युक्तं श्रीरामो देवता मत: । प्रणवो बीजमित्युक्त: क्लीं शक्तित्रयी च कीलकम् ॥ ५२ ॥
५३
मन्त्रेऽऽडानि विन्यास्य पिष्टं पूर्ववदाचरेत् । तारं मायां समुच्चार्य भारताग्र इत्यपि ॥ ५३ ॥
५४
रामं क्लीं वह्निजायान्तं मन्त्रोयं द्वादशाक्षर: । ॐ हृदंगवते रामचन्द्रब्रह्मौ च डेयुतौ ॥ ५४ ॥
Page 6
55
अर्कार्णो द्विविधोऽप्यस्य ऋषिध्यानादिपूर्ववत् । छन्दस्तु जगती चैव मन्त्रार्णैरङ्कलत्पना ॥ ५५॥
56
श्रीरामेति पदे चोक्त्वा जयराम ततः परम् । जयद्वयं वदेत्प्राजो रामेति मनुराजकः ॥ ५६॥
57
त्रयोदशार्ण ऋष्यादि पूर्ववत्सर्वकामदः । पदद्वयद्विरात्रेरङ्ं ध्यानं द्यार्णवत् ॥ ५७॥
58
तारादिसहितः सोऽपि स चतुर्दशवर्णकः । त्रयोदशार्णमुच्चार्य पश्चाद्रामेति योजयेत् ॥ ५८॥
59
स वै पञ्चदशार्णेऽस्तु जपतां कल्पभूरुहः । नमश् सीतापतये रामायति हनद्रयम् ॥ ५९॥
60
ततस्तु कवचास्वान्तः शोडषाक्षर ईरितः । तस्याग्रस्यत्कृपिश्छन्दो बहती देवता च सः ॥ ६०॥
61
रां बीजं शक्तिरस्त्रं च कीलकं हुमितीरितम् । द्विपञ्चव्रिचतुर्वर्णैः सर्वेष्टं न्यसेत्कमात् ॥ ६१॥
62
तारादिसहितः सोऽपि मन्त्रः सप्तदशाक्षरः । तारं नमो भगवते रां डेन्तं महा ततः ॥ ६२॥
63
पुरुषाय पदं पश्चादूदन्त्रोऽष्टदशाक्षरः । विश्वामित्रो मुनिश्छन्दो गायत्रं देवता च सः ॥ ६३॥
64
कामादिसहितः सोऽपि मन्त्र एकोनविंशकः । तारं नामो भगवते रामायेतिं पदं वदेत् ॥ ६४॥
65
सर्वशब्दं समुच्चार्य सौभाग्यं देहि मे वदेत् । वह्निजायां तथोच्चार्य मन्त्रो विंशार्णको मतः ॥ ६५॥
66
तारं नमो भगवते रामाय सकलं वदेत् । आपन्निवारणायेतिं वह्निजायां ततों वदेत् ॥ ६६॥
67
एकविंशार्णको मन्त्रः सर्वाभीष्टफलप्रदः । तारं रमा स्वबीजं च ततों दाशरथाय च ॥ ६७॥
68
ततः सीतावल्लभाय सर्वाभीष्टपदं वदेत् । ततों दाय हृदन्तोऽयं मन्त्रो द्वाविंशदक्षरः ॥ ६८॥
69
तारं नमो भगवते वीररामाय संवदेत् । कल श्रान्तून् हन द्रन्दं वह्निजायां ततों वदेत् ॥ ६९॥
70
त्रयोविशाक्षरोमन्त्रः सर्वश्रुनिवर्हणः । विश्वामित्रो मुनिः प्रोक्तो गायत्रीच्छन्द उच्यते ॥ ७०॥
71
देवता वीररामोऽसौ बीजाद्या: पूर्ववन्मताः । मूलमन्त्रविभागेन न्यासान्कृत्वा विचक्षणः ॥ ७१॥
72
शरं धनुषि सन्धाय तिष्ठन्तं रावणोन्मुखम् । वज्रपाणिं रथारूढं रामं ध्यात्वा जपेन्मनुम् ॥ ७२॥
Page 7
७३
तारं नमो भगवते श्रीरामाय पदं वदेत् । तारकब्रह्मणे चोक्त्वा मां तारय पदं वदेत् ॥
७४
नमस्तारात्मको मन्त्रस्तुविभ्रातिमन्वकः । बीजादिकं यथा पूर्वं सर्वं कुर्यात्सडङणवत्
७५
कामस्तारो नतिदैव ततो भगवतेपदम् । रामचन्द्राय चोच्चार्य सकलैति पदं वदेत् ॥
७६
जनवश्यकरायेतित स्वाहा कामात्मको मनुः । सर्ववश्यकरो मन्त्रः पञ्चविंशतिवर्णकः ॥
७७
आदौ तारण संयुक्तो मन्त्रः षड्विंशदक्षकः । अन्तेऽपि तारसंयुक्तः सप्तविंशतिवर्णकः ॥
७८
तारं नमो भगवते रक्षोघनविशदाय च । सर्वविघ्नान्त्समुच्चार्यं निवारय पदद्वयम् ॥
७९
स्वाहान्तो मन्त्रराजोड्यमष्टाविंशतिवर्णकः । अन्ते तारण संयुक्त एकोनत्रिंशदक्षकः ॥
८०
आदौ स्वबीजसंयुक्तस्विद्रषणात्मको मनुः । अन्तेऽपि तेन संयुक्त एकत्रिंशदात्मकः स्मृतः ॥
८१
रामभद्र महेश्वास रघुवीर नृपोत्तम । भो दशास्यान्तकास्माकं श्रियं दापय देहि मे ॥
८२
आनुष्टुभ ऋषि रामश्छन्दोऽनुष्टुप् देवता । रां बीजमस्य यं शक्तिस्त्रार्थे विनियोजयेत् ॥
८३
पादं हृदि च विन्यास्य पादं शिरसि विन्यसेत् । शिक्षायां पञ्चभिर्न्यस्य त्रिवर्णैः कवचं न्यसेत् ॥
८४
नेत्रयोः पञ्चवर्णेष दापयेत्स्त्रमुख्यते । चापबाणधरं श्यामं ससुग्रीवविभीषणम् ॥
८५
हत्या रावणमायान्तं कृतत्रैलोक्यरक्षणम् । रामचन्द्रं हृदि ध्यात्वा दशलक्षं जपेन्त्नुमम् ॥
८६
वदेदाशरथायेतित विदेहेति पदं ततः । सीतापदं समुद्दूत्य वल्लभाय ततो वदेत् ॥
८७
धीमहिति वदेत्तत्रो रामस्यापि प्रचोदयात् । तारादिरेषा गायत्री मुक्तिमेव प्रयच्छति ॥
८८
मायादिरपि वैदुष्यं रामादिषु श्रियःपदम् । मदनेनापि संयुक्तः स मोहयति मेदिनीं ॥
८९
पञ्च त्रीणि षडङ्गेषु त्रीणि चत्वारि वर्णकैः । चत्वारि च चतुर्वर्णैरऋन्यासं प्रकल्पयेत् ॥
९०
बीजध्यानादिकं सर्वं कुर्यादङडवर्णवत्क्रमात् । तारं नमो भगवते चतुर्थ्या रघुनन्दनम् ॥
Page 8
९
९१
रक्षोघ्नविधं तदुनमधुरेति वेदत्ततः । प्रसन्नवदनं डेन्तं वेदेमितेजसे ॥ ९१॥
९
९२
बलरामो चतुर्थ्यन्तो विष्णुं डेन्तं नतिस्स्थितः । प्रोक्तो मालामनुः सप्तत्वारिंशाड्ऋक्षरैः ॥ ९२॥
९
९३
ऋषिश्छन्दो देवतादि ब्रह्मानुष्टुछ्भराघवाः । सप्तत्वसप्तदश षड्ड्रुसंख्या: षड्ड्रुकम् ॥ ९३॥
९
९४
ध्यानं दशाक्षरं प्रोक्तं लक्ष्मेकं जपेन्मनुम् । श्रीयं सीतां चतुर्थ्यन्तां स्वाहान्तोऽयं षडक्षरः ॥ ९४॥
९
९५
जानकोडस्म्य ऋषिश्छन्दो गायत्री देवता मनोः । सीता भगवती प्रोक्ता श्रीं बीजं नतिशक्तिकम् ॥ ९५॥
९
९६
कीलं सीता चतुर्थ्यन्तमितिार्थे विनियोजयेत् । दीर्घस्वरयुतायेन षड्ज्ञानी प्रकट्पयेत् ॥ ९६॥
९
९७
स्वर्णाभाम्बुजकां रामालोकनतत्पराम् । ध्यायेत्सद्ऋणमध्यस्थरामाद्क्षोपरि शोभिताम् ॥ ९७॥
९
९८
लकारं तु समुद्दृत्य लक्ष्मणाय नमोन्तकः । अगस्त्यऋषिरस्स्याथ गायत्रं छन्द उच्चयते ॥ ९८॥
९
९९
लक्ष्मणो देवता प्रोक्तो तं बीजं शक्तिरस्स्य हि । नमस्तु विनियोगो हि पुरुषार्थ चतुष्टुष्यये ॥ ९९॥
९
१००
दीर्घभाजा स्वबीजेन षड्ज्ञानी प्रकट्पयेत् । द्विभुजं स्वर्णरुचिरतनुं पदनिमेक्षणम् ॥ १००॥
९
१०१
धनुर्बाणधरं देवं रामाराधनतत्परम् । भकारं तु समुद्दृत्य भरताय नमोन्तकः ॥ १०१॥
९
१०२
अगस्त्यऋषिरस्स्याथ शेषं पूर्ववदाचरेत् । भरतं ध्यामलं शान्तं रामसेवापरायणम् ॥ १०२॥
९
१०३
धनुर्बाणधरं वीरं कैकेयीतनयं भेजे । शां बीजं तु समुद्दृत्य शत्रुघ्नाय नमोन्तकः ॥ १०३॥
९
१०४
ऋष्यादयो यथापूर्वं विनियोगोऽरिनिग्रहे । द्विभुजं स्वर्णवर्णाभं रामसेवापरायणम् ॥ १०४॥
९
१०५
लवणासुरहन्तारं सुमित्रातनयं भेजे । हां हनुमांशतुर्थ्यन्तं हृदनतो मन्त्रराड्कः ॥ १०५॥
९
१०६
रामचन्द्र ऋषिः प्रोक्तो योजयेत्पूर्ववत्क्रमात् । द्विभुजं स्वर्णवर्णाभं रामसेवापरायणम् ॥ इति ॥ १०६ ॥
९
मौञ्जीकोपीनसहित मां ध्यायेद्रामसेवकम् ॥ इति ॥ १०६ ॥
२
इति रमरहस्योपनिषदि द्वितीयोऽध्यायः ॥ २ ॥
सनकाद्या मुनयो हनूमान्तं पप्रच्छुः । आञ्जनेय महाबल पूर्वोक्तमन्त्राणां
Page 9
पूजापीठमनुब्रूहीति । हनुमान् होवाच । आदौ षड्कोणम् । तन्मध्ये रामबीजं श्रीकाम् । तदधोभागे द्वितीयान्तं साध्यम् । बीजोद्भवेभागे षष्यान्तं साधकम् । पाङ्क्षे दृष्टिवीजे तत्परितो जीवप्राणशक्तिवश्यबीजानि । तत्सर्वं सनमुखोन्मुखाभ्यां प्रणवाभ्यां वेष्टनम् । अग्नीशासुरवायव्यपुरःपृष्ठेषु षड्कोणेषु दीर्घभाज्ञि । हृदयादिमन्त्राः क्रमेण । रां रीं रूं रैं रौं रः इति दीर्घभाज्ञि तद्युक्ततहृदयाद्यास्त्रान्तम् । षड्कोणपाङ्क्षे रमामायावीजं । कोणाग्रे वाराहं हुमिति । तद्वीजान्तराले कामबीजम् । परितो वाग्भवम् । ततो वृत्तत्रयं षट्पत्रम् । तेषु दलेषु स्वराष्टवर्गान्तदलं मालामनुर्वणषट्कम् । अनते पञ्चाक्षरम् । तद्लकपोलेष्वष्टवर्णान् । पुनरष्टदलपद्मम् । तेषु दलेषु नारायणाष्टाक्षरो मन्त्रः । तद्लकपोलेषु श्रीबीजम् । ततो वृत्तम् । ततो द्वादशदलम् । तेषु दलेषु वासुदेवादशाक्षरो मन्त्रः । तद्लकपोलेष्वादिक्षान्तान् । ततो वृत्तम् । ततः षोडशदलम् । तेषु दलेषु हुँ फट् नतिसहितरामद्वादशाक्षरम् । तद्लकपोलेषु मायाबीजम् । सर्वत्र प्रतिकपोलं द्विरावृत्या हुँ ह्रीं भ्रूं भ्रमं श्रूं झ्रम् । ततः वृत्तम् । ततः द्वात्रिशहलपद्मम् । तेषु दलेषु नृसिंहन्मन्त्रराजानुष्ठुभमन्त्रः । तद्लकपोलेष्वष्टव-
स्वेकादशरुद्राद्यादित्यमन्त्राः प्रणवादिनोन्तास्तुर्थ्यन्ताः क्रमेण । तद्विहर्षट्कारं परितः । ततः रेखात्रययुक्तं भूपुरम् । द्वादशदिक्षु राज्यादिभूषितम् । अष्टनागैरभिष्ठितम् । चतुर्दिक्षु नारसिंहबीजम् । एतत्सर्वात्मकं यन्त्रं सर्वकामप्रदं मोक्षप्रदं च । एकाक्षरादिनवाक्षरान्तानामेतद्रयन्त्रं भवति । तद्शावरणात्कं भवति । षड्कोणमध्ये सादृं राधवं यजेत् । षड्कोणेषु षट्कैः प्रथमा वृत्तिः । अष्टदलमूले आत्माद्यावरणम् । तदग्रे वासुदेवाद्यावरणम् । द्वितीयाष्टदलमूले घृष्टाद्यावरणम् । तदग्रे हनुमदाद्यावरणम् । द्वादशदलेषु वसिष्ठाद्यावरणम् । षोडशदलेषु नीलाद्यावरणम् । द्वात्रिशहलेषु भूवाद्यावरणम् । भूपुरान्तरिन्द्राद्यावरणम् । तद्वृत्तौ हृद्य्जाद्यावरणम् । एवमभ्यर्च्य मनुं जपेत् ।
Page 10
१
अथ दशाक्षरविद्यात्रिंशदक्षरान्तानां मन्त्राणां पूजापीठमुच्यते । आदौ षड्द्रोनम् । तन्मध्ये स्वबीजम् । तन्मध्ये साध्यानामानि एतद् कामबीजवेष्टनम् । तं शिष्टेन नवार्णेन वेष्टनम् । षड्द्रोनेषु षडङ्गन्यासुरवायुपूर्वपृष्ठेषु । तत्कपोलेषु श्रीमाये । कोणेप्रे क्रोधम् । ततो वृत्तम् । ततोऽष्टदलम् । तेषु दले षट्संख्यया मालामनुवर्णान् । तहलकपोलेषु षोडश स्वरा: । ततो वृत्तम् । तत्परित आदिक्षान्तम् । तद्वाहिरभ्रिंपुरम् । साष्टशूलाग्रम् । दिक्षु विदिक्षु नारसिंहवाराहे । एतन्महायान्त्र्म् । आदारशक्त्यादिवैष्णावपीठम् । अत्रैः प्रथमा वृत्तिः । मध्ये रामम् । वामभागे सीताम् । तत्पुरतः आङ्क शरं च । अष्टदलमूले हनुमदादिद्वितीयावर्णम् । घृष्यादितृततीयावर्णम् । इन्द्रादिभिष्वतुर्थी । वज्रादिभिः पञ्चमी । एतद्यान्त्वाराधन-पूर्वकं दशाक्षरादिमन्रं जपेत् ।
२
इति रामरहस्योपनिषदिति तृतीयोऽध्याय: ॥ ३ ॥ सनकाद्या मुनयो हनूमान्तं पप्रच्छुः । श्रीराममन्त्राणां पुरश्चरणविधिमनुब्रूहीति । हनूमान्होवाच । नित्यं त्रिषवणस्नायी पयोमूलफलादिभुक् । अथवा पायसाहारो हविष्यान्नाद एव वा ॥१॥
३
षण्णवतिसहस्रं प्रत्यहक्तः स्वाश्रमोक्तविधिं चरन् । वनितादिषु वाक्कर्ममनोभिः सङ्लृही: शुचिः ॥ २ ॥ भूमिशायी ब्रह्मचारी निष्कामो गुरुभक्तिमान् । स्नानपूजाजपध्यानहोमतर्पणतत्परः ॥ ३ ॥
४
गुरुप्रसादितमार्गेण ध्यानत्राममनन्यधी: । सूर्येन्दुगुरुदीपादिगोत्राणां समीहितः ॥ ४ ॥
५
श्रीरामसत्रिधौ मौनी मन्त्रार्थमनुचिन्तयन् । व्याघ्रचर्मासनेऽस्थित्वा स्वस्तिकाद्यासनक्रमात् ॥ ५ ॥
६
तुलसीपत्रजातश्रीवृक्षमूलादिकस्थले । पद्माक्षतुलसीकाष्ठरुद्राक्षकृतमालया ॥ ६ ॥
७
मातृकामालया मन्त्री मनसैव मनुं जपेत् । अभ्यर्च्य वैष्णवे पीठे जपेदक्षरलक्षकम् ॥ ७ ॥
५
तर्पयेतदशांशेन पायसाच्छादशांशतः । जuhयाद्दशांशृतेनैव भोजयेतदशांशतः ॥ ५ ॥
Page 11
4
9
ततः पुष्पाञ्जलिं मूलमंत्रेण विधिवच्चरेत । ततः सिद्धमनुभूत्वा जीवन्मुक्तो भवेन्मुनिः ॥ ९॥
4
10
अणिमादिभिरंजित्येनं यूनं वरवरधीरिव । ऐकृष्णु च कार्यंशु महापत्यु च सर्वदा ॥ १०॥
4
11
नैव योज्यो राममन्त्रः केवलं मोक्षसाधकः । ऐहिके समनुप्राप्ते मां स्मरेद्रामसेवकम् ॥ ११॥
4
12
यो रामं संस्मरेत्कृत्यं भक्त्या मनुपरायणः । तस्याहमिष्टसंसिद्ध्यै दीक्षतोऽस्मि मुनेश्वरः ॥ १२॥
4
13
वाञ्छितार्थं प्रदास्यामि भक्तानां राघवस्य तु । सर्वथा जाग्रकौडस्मि रामकार्यंधुरन्धरः ॥ १३॥
1
इति रामरहस्योपनिषदि चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४ ॥ सनकाद्या मुनयो हनुमन्तं पप्रच्छुः । श्रीराममन्त्रार्थमनुब्रूहीति । हनूमान्दोवाच ।
5
1
सर्वेषु राममन्त्रेषु मन्त्रराजः षडक्षरः । एकधाय द्विधा त्रेधा चतुर्धा पञ्चधा तथा ॥ १॥
5
2
षट्सप्तषडाष्टष्ठा चैव बहुधायं व्यवस्थितः । षडक्षरसस्य माहात्म्यं शिवो जानाति तत्वतः ॥ २॥
5
3
श्रीराममन्त्ररास्य सम्यगर्थोऽयमुच्यते । नारायणाष्टाक्षरे च शिवपञ्चाक्षरे तथा ।
5
4
सार्थकाण्डद्वयं रामो रमन्ते यत्र योगिनः । रकारो वह्निवचनः प्रकृतः पर्यवस्यति ॥ ३ ॥ सच्चिदानन्दरूपोस्मि परमात्मार्थ उच्यते ।
5
5
व्यञ्जनं निष्कलं ब्रह्म प्राणो मायेत च स्वरः ॥ ४ ॥ व्यञ्जने स्वरसंयोगं विद्धि तत्वप्रणयो जनम् ।
5
6
रेफो ज्योतिर्मये तस्मात्कृतमाकरयोजनम् ॥ ५ ॥ मकारोऽभयदायार्थत्वात् मायेत च कीर्त्यन्ते ।
5
7
सोऽयं बीजं स्वकं यस्मात्समायं ब्रह्म चोच्यते ॥ ६ ॥ सबिन्दुः सोऽपि पुरुषः शिवसूर्येन्दुरूपवान् ।
5
8
ज्योतिस्तस्य शिखा रूपं नादः सप्रकृतिमत् ॥ ७ ॥ प्रकृतिः पुरुषोभौ समायाद्ब्रह्मणः स्मृतौ ।
5
9
बिन्दुनादात्मकं बीजं वह्निसोमकलात्मकम् ॥ ५ ॥ अग्नीषोमात्मकं रूपं रामबीजे प्रतिष्ठितम् ।
5
10
यथैव वटबीजस्थः प्रकृतस्तु महाद्रुमः ॥ ९॥ तथैव रामबीजस्थं जगदेतच्चराचरम् ।
5
11
बीजोक्तमुभयार्थत्वं रामनामनि दृश्यते ॥ १०॥ बीजं मायाविनिर्मुक्तं परं ब्रह्मोति कीर्त्यते ।
Page 12
११
मुक्तिदं साधकानां च मकारो मुक्तिदो मतः ।
१२
मारूपत्वादतो रामो भुक्तिमुक्तिफलप्रदः ।
१३
आद्यो र तत्पदार्थः स्यान्मकरस्त्वपदार्थवान् ।
१४
तयोः संयोजनमसीत्यर्थे तत्वविदो विदुः ।
१५
नमस्त्वमर्थो विजेयो रामस्तत्वपदमुच्यते ।
१६
असीत्यर्थे चतुर्थी स्यादेव मन्त्रेषु योजयेत् ।
१७
तत्वमस्यादिवाक्यं तु केवलं मुक्तिदं यत् ।
१८
भुक्तिमुक्तिप्रदं चैतत्तस्मादप्यतिरिक्ते ।
१९
मनुष्येषु सर्वेषामधिकारोऽस्ति देहिनाम् ।
२०
मुमुक्षूणां विरक्तानां तथा चाश्रमवासिनाम् ।
२१
प्रणवत्वात्सदा ध्येयो यतीनां च विशेषतः ।
२२
राममन्त्रार्थविज्ञानी जीवन्मुक्तो न संशयः ।
२३
य इमामुपनिषदमधीते सोऽग्निपूतो भवति ।
२४
स वायुपूतो भवति । सुरापानात्पूतो भवति ।
२५
स्वर्णस्तेयात्पूतो भवति । ब्रह्महत्यापूतो भवति ।
२६
स राममन्त्राणां कृतपुरश्चरणो रामचन्द्रो भवति ।
२७
तदेतदृचाभ्युक्तम् ।
२८
सदा रामोऽहमस्मीति ततत्वतः प्रवदन्ति ये ।
२९
न ते संसारिणो नूनं राम एव न संशयः ।
ॐ सत्यमित्युपनिषत् ।
ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः ।
भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।
स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनुभिः ।
वयः सस्तनुभिः सस्तनूभिर्यदायुः ।
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।
इति श्रीरमरहस्योपनिषत्समाप्ता ।