1. Rudrākṣajābāla Upaniṣad

रुद्राक्षजाबालोपनिषत्

रुद्राक्षोपनिषद्वेद्यं महारुद्रतयोज्ज्वलम् । प्रतियोगिविनिर्मुक्तशिवमात्रपदं भजे ॥ ॐ आप्यायन्तु ममाङ्गानि वाक्प्राणश्चक्षुः श्रोत्रमथो बलमिन्द्रियाणि च ॥ सर्वाणि सर्वं ब्रह्मोपनिषदं माहं ब्रह्म निराकुर्यां मा मा ब्रह्म निराकरोदनिराकरणम स्त्वनिराकरणं मेस्तु तदात्मनि निरते य उपनिषत्सु धर्मास्ते मयि सन्तु ते मयि सन्तु ॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ हरिः ॐ ॥ अथ हैनं कालाग्निरुद्रं भुसुण्डः पप्रच्च्ह कथं रुद्राक्षोत्पत्तिः । तद्धारणात्किं फलमिति । तं होवाच भगवान्कालाग्निरुद्रः । त्रिपुरवधार्थमहं निमीलिताक्षोऽभवम् । तेभ्यो जलबिन्दवो भूमौ पतितास्ते रुद्राक्षा जाताः । सर्वानुग्रहार्थाय तेषां नामोच्चारणमात्रेण दशगोप्रदानफलं दर्शनस्पर्शनाभ्यां द्विगुणं फलमत ऊर्ध्वं वक्तुं न शक्नोमि । तत्रैते श्लोका भवन्ति । कस्मिंस्थितं तु किं नाम कथं वा धार्यते नरैः । कतिभेदमुखान्यत्र कैर्मन्त्रैर्धार्यते कथम्

rudrākṣopaniṣadvedyaṃ mahārudratayojjvalam | pratiyogivinirmuktaśivamātrapadaṃ bhaje || ॐ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣuḥ śrotramatho balamindriyāṇi ca || sarvāṇi sarvaṃ brahmopaniṣadaṃ māhaṃ brahma nirākuryāṃ mā mā brahma nirākarodanirākaraṇama stvanirākaraṇaṃ mestu tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi santu te mayi santu || ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ || hariḥ ॐ || atha hainaṃ kālāgnirudraṃ bhusuṇḍaḥ papraccha kathaṃ rudrākṣotpattiḥ | taddhāraṇātkiṃ phalamiti | taṃ hovāca bhagavānkālāgnirudraḥ | tripuravadhārthamahaṃ nimīlitākṣo'bhavam | tebhyo jalabindavo bhūmau patitāste rudrākṣā jātāḥ | sarvānugrahārthāya teṣāṃ nāmoccāraṇamātreṇa daśagopradānaphalaṃ darśanasparśanābhyāṃ dviguṇaṃ phalamata ūrdhvaṃ vaktuṃ na śaknomi | tatraite ślokā bhavanti | kasmiṃsthitaṃ tu kiṃ nāma kathaṃ vā dhāryate naraiḥ | katibhedamukhānyatra kairmantrairdhāryate katham

दिव्यवर्षसहस्राणि चक्षुरुन्मीलितं मया । भूमावक्षिपुटाभ्यां तु पतिता जलबिन्दवः

divyavarṣasahasrāṇi cakṣurunmīlitaṃ mayā | bhūmāvakṣipuṭābhyāṃ tu patitā jalabindavaḥ

तत्राश्रुबिन्दवो जाता महारुद्राक्षवृक्षकाः । स्थावरत्वमनुप्राप्य भक्तानुग्रहकारणात्

tatrāśrubindavo jātā mahārudrākṣavṛkṣakāḥ | sthāvaratvamanuprāpya bhaktānugrahakāraṇāt

भक्तानां धारणात्पापं दिवारात्रिकृतं हरेत् । लक्षं तु दर्शनात्पुण्यं कोटिस्तद्धारणाद्भवेत्

bhaktānāṃ dhāraṇātpāpaṃ divārātrikṛtaṃ haret | lakṣaṃ tu darśanātpuṇyaṃ koṭistaddhāraṇādbhavet

तस्य कोटिशतं पुण्यं लभते धारणान्नरः । लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च

tasya koṭiśataṃ puṇyaṃ labhate dhāraṇānnaraḥ | lakṣakoṭisahasrāṇi lakṣakoṭiśatāni ca

तज्जपाल्लभते पुण्यं नरो रुद्राक्षधारणात् । धात्रीफलप्रमाणं यच्च्ह्रेष्ठमेतदुदाहृतम्

tajjapāllabhate puṇyaṃ naro rudrākṣadhāraṇāt | dhātrīphalapramāṇaṃ yacchreṣṭhametadudāhṛtam

बदरीफलमात्रं तु मध्यमं प्रोच्यते बुधैः । अधमं चणमात्रं स्यात्प्रक्रियैषा मयोच्यते

badarīphalamātraṃ tu madhyamaṃ procyate budhaiḥ | adhamaṃ caṇamātraṃ syātprakriyaiṣā mayocyate

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चेति शिवाज्ञया । वृथा जाताः पृथिव्यां तु तज्जातीयाः शुभाक्षकाः

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāśceti śivājñayā | vṛthā jātāḥ pṛthivyāṃ tu tajjātīyāḥ śubhākṣakāḥ

श्वेतास्तु ब्राह्मणा ज्ञेयाः क्षत्रिया रक्तवर्णकाः । पीतास्तु वैश्या विज्ञेयाः कृष्णाः शूद्रा उदाहृताः

śvetāstu brāhmaṇā jñeyāḥ kṣatriyā raktavarṇakāḥ | pītāstu vaiśyā vijñeyāḥ kṛṣṇāḥ śūdrā udāhṛtāḥ

ब्राह्मणो बिभृयाच्च्ह्वेतात्रक्तात्राजा तु धारयेत् । पीतान्वैश्यस्तु बिभृयात्कृष्णाञ्च्हूद्रस्तु धारयेत्

brāhmaṇo bibhṛyācchvetātraktātrājā tu dhārayet | pītānvaiśyastu bibhṛyātkṛṣṇāñchūdrastu dhārayet

समाः स्निग्धा दृढाः स्थूलाः कण्टकैः संयुताः शुभाः । कृमिदष्टं भिन्नभिन्नं कण्टकैर्हीनमेव च

samāḥ snigdhā dṛḍhāḥ sthūlāḥ kaṇṭakaiḥ saṃyutāḥ śubhāḥ | kṛmidaṣṭaṃ bhinnabhinnaṃ kaṇṭakairhīnameva ca

व्रणयुक्तमयुक्तं च षड्रुद्राक्षाणि वर्जयेत् । स्वयमेव कृतं द्वारं रुद्राक्षं स्यादिहोत्तमम्

vraṇayuktamayuktaṃ ca ṣaḍrudrākṣāṇi varjayet | svayameva kṛtaṃ dvāraṃ rudrākṣaṃ syādihottamam

यत्तु पौरुषयत्नेन कृतं तन्मध्यमं भवेत् । समान्स्निग्धान्दृढान्स्थूलान्क्षौमसूत्रेण धारयेत्

yattu pauruṣayatnena kṛtaṃ tanmadhyamaṃ bhavet | samānsnigdhāndṛḍhānsthūlānkṣaumasūtreṇa dhārayet

सर्वगात्रेण सौम्येन सामान्यानि विचक्षणः । निकषे हेमरेखाभा यस्य रेखा प्रदृश्यते

sarvagātreṇa saumyena sāmānyāni vicakṣaṇaḥ | nikaṣe hemarekhābhā yasya rekhā pradṛśyate

तदक्षममुत्तमं विद्यात्तद्धार्यं शिवपूजकैः । शिखायामेकरुद्राक्षं त्रिशतं शिरसा वहेत्

tadakṣamamuttamaṃ vidyāttaddhāryaṃ śivapūjakaiḥ | śikhāyāmekarudrākṣaṃ triśataṃ śirasā vahet

षट्त्रिंशतं गले दध्यात्बाहोः षोडशषोडश । मणिबन्धे द्वादशैव स्कन्धे पञ्चशतं वहेत्

ṣaṭtriṃśataṃ gale dadhyātbāhoḥ ṣoḍaśaṣoḍaśa | maṇibandhe dvādaśaiva skandhe pañcaśataṃ vahet

अष्टोत्तरशतैर्मालामुपवीतं प्रकल्पयेत् । द्विसरं त्रिसरं वापि सराणां पञ्चकं तथा

aṣṭottaraśatairmālāmupavītaṃ prakalpayet | dvisaraṃ trisaraṃ vāpi sarāṇāṃ pañcakaṃ tathā

सराणां सप्तकं वापि बिभृयात्कण्ठदेशतः । मुकुटे कुण्डले चैव कर्णिकाहारकेऽपि वा

sarāṇāṃ saptakaṃ vāpi bibhṛyātkaṇṭhadeśataḥ | mukuṭe kuṇḍale caiva karṇikāhārake'pi vā

केयूरकटके सूत्रं कुक्षिबन्धे विशेषतः । सुप्ते पीते सदाकालं रुद्राक्षं धारयेन्नरः

keyūrakaṭake sūtraṃ kukṣibandhe viśeṣataḥ | supte pīte sadākālaṃ rudrākṣaṃ dhārayennaraḥ

त्रिशतं त्वधमं पञ्चशतं मध्यममुच्यते । सहस्रमुत्तमं प्रोक्तमेवं भेदेन धारयेत्

triśataṃ tvadhamaṃ pañcaśataṃ madhyamamucyate | sahasramuttamaṃ proktamevaṃ bhedena dhārayet

शिरसीशानमन्त्रेण कण्ठे तत्पुरुषेण तु । अघोरेण गले धार्यं तेनैव हृदयेऽपि च

śirasīśānamantreṇa kaṇṭhe tatpuruṣeṇa tu | aghoreṇa gale dhāryaṃ tenaiva hṛdaye'pi ca

अघोरबीजमन्त्रेण करयोर्धारयेत्सुधीः । पञ्चाशदक्षग्रथितान्व्योमव्याप्यपि चोदरे

aghorabījamantreṇa karayordhārayetsudhīḥ | pañcāśadakṣagrathitānvyomavyāpyapi codare

पञ्च ब्रह्मभिरङ्गैशच त्रिमाला पञ्च सप्त च । ग्रथित्वा मूलमन्त्रेण सर्वाण्यक्षाणि धारयेत्

pañca brahmabhiraṅgaiśaca trimālā pañca sapta ca | grathitvā mūlamantreṇa sarvāṇyakṣāṇi dhārayet

अथ हैनं भगवन्तं कालाग्निरुद्रं भुसुन्डः पप्रच्च्ह रुद्राक्षाणां भेदेन यदक्षं यत्स्वरूपं यत्फलमिति । तत्स्वरूपं मुखयुक्तमरिष्टनिरसनं कामाभीष्टफलं ब्रूहीति होवाच । तत्रैते श्लोका भवन्ति ॥ एकवक्त्रं तु रुद्राक्षं परतत्त्वस्वरूपकम् । तद्धारणात्परे तत्त्वे लीयते विजितेन्द्रियः

atha hainaṃ bhagavantaṃ kālāgnirudraṃ bhusunḍaḥ papraccha rudrākṣāṇāṃ bhedena yadakṣaṃ yatsvarūpaṃ yatphalamiti | tatsvarūpaṃ mukhayuktamariṣṭanirasanaṃ kāmābhīṣṭaphalaṃ brūhīti hovāca | tatraite ślokā bhavanti || ekavaktraṃ tu rudrākṣaṃ paratattvasvarūpakam | taddhāraṇātpare tattve līyate vijitendriyaḥ

द्विवक्त्रं तु मुनिश्रेष्ठ चार्धनारीश्वरात्मकम् । धारणादर्धनारीशः प्रीयते तस्य नित्यशः

dvivaktraṃ tu muniśreṣṭha cārdhanārīśvarātmakam | dhāraṇādardhanārīśaḥ prīyate tasya nityaśaḥ

त्रिमुखं चैव रुद्राक्षमग्नित्रयस्वरूपकम् । तद्धारणाच्च हुतभुक्तस्य तुष्यति नित्यदा

trimukhaṃ caiva rudrākṣamagnitrayasvarūpakam | taddhāraṇācca hutabhuktasya tuṣyati nityadā

चतुर्मुखं तु रुद्राक्षं चतुर्वक्त्रस्वरूपकम् । तद्धारणाcचतुर्वक्त्रः प्रीयते तस्य नित्यदा

caturmukhaṃ tu rudrākṣaṃ caturvaktrasvarūpakam | taddhāraṇāccaturvaktraḥ prīyate tasya nityadā

पञ्चवक्त्रं तु रुद्राक्षं पञ्चब्रह्मस्वरूपकम् । पञ्चवक्त्रः स्वयं ब्रह्म पुंहत्यां च व्यपोहति

pañcavaktraṃ tu rudrākṣaṃ pañcabrahmasvarūpakam | pañcavaktraḥ svayaṃ brahma puṃhatyāṃ ca vyapohati

षड्वक्त्रमपि रुद्राक्षं कार्तिकेयाधिदैवतम् । तद्धारणान्महाश्रीः स्यान्महदारोग्यमुत्तमम्

ṣaḍvaktramapi rudrākṣaṃ kārtikeyādhidaivatam | taddhāraṇānmahāśrīḥ syānmahadārogyamuttamam

मतिविज्ञानसंपत्तिशुद्धये धारयेत्सुधीः । विनायकाधिदैवं च प्रवदन्ति मनीषिणः

mativijñānasaṃpattiśuddhaye dhārayetsudhīḥ | vināyakādhidaivaṃ ca pravadanti manīṣiṇaḥ

सप्तवक्त्रं तु रुद्राक्षं सप्तमाधिदैवतम् । तद्धारणान्महाश्रीः स्यान्महदारोग्यमुत्तमम्

saptavaktraṃ tu rudrākṣaṃ saptamādhidaivatam | taddhāraṇānmahāśrīḥ syānmahadārogyamuttamam

महती ज्ञानसंपत्तिः शुचिर्धारणतः सदा । अष्टवक्त्रं तु रुद्राक्षमष्टमात्राधिदैवतम्

mahatī jñānasaṃpattiḥ śucirdhāraṇataḥ sadā | aṣṭavaktraṃ tu rudrākṣamaṣṭamātrādhidaivatam

वस्वष्टकप्रियं चैव गङ्गाप्रीतिकरं तथा । तद्धारणादिमे प्रीता भवेयुः सत्यवादिनः

vasvaṣṭakapriyaṃ caiva gaṅgāprītikaraṃ tathā | taddhāraṇādime prītā bhaveyuḥ satyavādinaḥ

नववक्त्रं तु रुद्राक्षं नवशक्त्यधिदैवतम् । तस्य धारणमात्रेण प्रीयन्ते नवशक्तयः

navavaktraṃ tu rudrākṣaṃ navaśaktyadhidaivatam | tasya dhāraṇamātreṇa prīyante navaśaktayaḥ

दशवक्त्रं तु रुद्राक्षं यमदैवत्यमीरितम् । दर्शनाच्च्हान्तिजनकं धारणान्नात्र संशयः

daśavaktraṃ tu rudrākṣaṃ yamadaivatyamīritam | darśanācchāntijanakaṃ dhāraṇānnātra saṃśayaḥ

एकादशमुखं त्वक्षं रुद्रैकादशदैवतम् । तदिदं दैवतं प्राहुः सदा सौभाग्यवर्धनम्

ekādaśamukhaṃ tvakṣaṃ rudraikādaśadaivatam | tadidaṃ daivataṃ prāhuḥ sadā saubhāgyavardhanam

रुद्राक्षं द्वादशमुखं महाविष्णुस्वरूपकम् । द्वादशादित्यरूपं च बिभर्त्येव हि तत्परम्

rudrākṣaṃ dvādaśamukhaṃ mahāviṣṇusvarūpakam | dvādaśādityarūpaṃ ca bibhartyeva hi tatparam

त्रयोदशमुखं त्वक्षं कामदं सिद्धिदं शुभम् । तस्य धारणमात्रेण कामदेवः प्रसीदति

trayodaśamukhaṃ tvakṣaṃ kāmadaṃ siddhidaṃ śubham | tasya dhāraṇamātreṇa kāmadevaḥ prasīdati

चतुर्दशमुखं चाक्षं रुद्रनेत्रसमुद्भवम् । सर्वव्याधिहरं चैव सर्वदारोग्यमाप्नुयात्

caturdaśamukhaṃ cākṣaṃ rudranetrasamudbhavam | sarvavyādhiharaṃ caiva sarvadārogyamāpnuyāt

मद्यं मांसं च लशुनं पलाण्डुं शिग्रुमेव च । श्लेष्मातकं विड्वराहमभक्ष्यं वर्जयेन्नरः

madyaṃ māṃsaṃ ca laśunaṃ palāṇḍuṃ śigrumeva ca | śleṣmātakaṃ viḍvarāhamabhakṣyaṃ varjayennaraḥ

ग्रहणे विषुवे चैवमयने संक्रमेऽपि च । दर्शेषु पूर्णमासे च पूर्णेषु दिवसेषु च । रुद्राक्षधारणात्सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते

grahaṇe viṣuve caivamayane saṃkrame'pi ca | darśeṣu pūrṇamāse ca pūrṇeṣu divaseṣu ca | rudrākṣadhāraṇātsadyaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate