1. Shiva Upanishad
Page 1
१-१
कैलासशिखररासीनमशेषामरपुजितम् । कालध्वं श्रीमहाकालमीश्वरं ज्ञानपारगम् ॥
१-२
संपूज्य विविधड्कत्या ऋष्यात्रेय: सुसंयतः । सर्वभूतहिताधायि प्रचच्हेदं महामुनि: ॥
१-३
ज्ञानयोगं न विन्दन्ति ये नरा मन्त्रबुद्धया । ते मुच्यन्ते कर्थं घोराइडवनभवसागरात् ॥
१-४
एवं पृष्ट: प्रसन्नात्मा ऋष्यात्रेयण धीमता । मन्त्रबुद्धिविमुक्त्यर्थं महाकाल: प्रबोधते ॥
१-५
महादेव उवाच पुरा रुद्रेण गदिता: शिवधर्मां: सनातनात: । देव्या: सर्वगुणानां च संक्षेपादप्रथकोटिभि: ॥
१-६
आयु: प्रजां तथा शक्तिं प्रसमीक्ष्य पुणामिह । तापत्रयाप्रपीडां च भोगतृष्णाविमोक्षीनीम् ॥
१-७
ते धर्मा: स्कन्दनन्दिभ्यामनुज्ञैष मुनिसत्तमे: । सारमाड़ाय निडिष्टा: सम्यकप्रकरणान्तरे ॥
१-८
सारादपि महासारं शिवोपनिषदं परम् । अल्पग्रन्थं महार्थं च प्रवक्ष्यामि जगद्वितम् ॥
१-९
शिव: शिव इमे शान्त- नाम चार्य महुमुंहु: । उच्चारयन्ति तड्कत्या ते शिवा नात्र संशय: ॥
१-१०
अशिवा: पाशसंयुक्ता: पशव: सर्वचेतनता: । यस्माद्दिलक्षणास्तेभ्यस्तस्मादेश शिव: स्मृत: ॥
१-११
गुणा वृन्दारकहरत्कारकस्त्राणीनिद्रया च । भूतानि च चतुर्विंशद्विधि पाशा: प्रकल्पिता: ॥
१-१२
पञ्चविंशकसंज्ञानां सहजं सर्वदेहिनाम् । पाशाजालस्य तन्मूलं प्रकृति: कारणाय न ॥
१-१३
सत्यज्ञाने निवध्यन्ते पुरुषा: पाशवत्नने: । मृडावाच्च विमुच्यन्ते ज्ञानिन: पाशपञ्जरात् ॥
१-१४
पड्विंशकस्तु पुरुष: पशुरुञ्ज: शिवागमे । सप्तविंश इति प्रोक्त: शिव: सर्वजगत्प्रभु: ॥
१-१५
यस्माच्छिव: सुसंपूर्ण: सर्वज: सर्व: प्रभु: । तस्मात्तत् पाशहरति: स विशुद्ध: स्वभावत: ॥
१-१६
पशुपाशपर: शान्त: परमज्ञानदेशिक: । शिव: शिवाय भूतानां तं विज्ञाय विमुच्यते ॥
१-१७
एतद् परं ज्ञानं शिव इत्यक्षरद्वयम् । विचाराद्यति विस्तारं तैलविन्दुरिवाम्भसि ॥
१-१८
सकृदुच्चारितं येन शिव इत्यक्षरद्वयम् । बद्ध: परिकरस्तेन मोक्षोपगमन् प्रति ॥
१-१९
डाक्षर: शिवमन्त्रो डयं शिवोपनिषदि स्मृत: । एकाक्षर: पुनञ्जायोमित्येवं व्यवस्थित: ॥
१-२०
नामसङ्कीर्तनादेव शिवस्याशेषपातकै: । यत: प्रमुखत: क्षिप्रं मन्त्रो डयं डाक्षर: पर: ॥
१-२१
य: शिवं शिवमित्येवं डाक्षरं मन्त्रमभ्यसेत् । एकाक्षरं वा सततं स याति परमं पदम् ॥
१-२२
मित्रस्वजनबन्धूनां कुयात्रान्नाम शिवात्मकम् । अपि तत्कीर्तनाद्यायाति पापमुक्त: शिवं परम् ॥
१-२३
विज्ञेय: स शिव: शान्तो नरसङ्घावभावित: । आस्ते सदा निराकुल: स देहान्ते विमुच्यते ॥
१-२४
ह्युदन्त:करणं ज्ञेयं शिवस्य आयतनं परम् । हुत्पदं वैदिका तत् लिङ्गमोंकारमिश्रयते ॥
१-२५
पुरुष: स्थाको जेक्ष्यं सत्यं संमार्जनं स्मृतम् । अहिंसा गोमयं प्रोक्तं शान्तिस्थ सलिलं परम् ॥
१-२६
कुयात्रसम्मार्जनं प्राज्ञो वैराग्यं चन्दनं स्मृतम् । पूजयेद्दुययानयोगेन सन्तोषे: कुसुमे: सते: ॥
१-२७
धूपेष गुग्गुलुद्रव्यै: प्राणायामसमुद्धव: । प्रत्याहारक्ष नेत्राभ्यां स्त्रयं च प्रदक्षिणम् ॥
१-२८
इति दिव्योपचारैश्च संपूज्य परमं शिवम् । जपेद्दुययानयच्च मुक्त्यर्थ सर्वसङ्कडविर्जित: ॥
१-२९
ज्ञानयोगविनिमुक्त: कर्मयोगसमावृत: । मृत: शिवपुरं गच्छेत् तेन शिवकर्मणा ॥
१-३०
तत्र भुक्त्वा महाभोगान्प्रलये सर्वदेहिनाम् । शिवधर्माच्छिवं प्राप्य मुक्तिमवाप्नुयात् परम् ॥
१-३१
ज्ञानयोगेन मुच्यन्ते देहपातादनन्तरम् । भोगान्भुक्त्वा च मुच्यन्ते प्रलये कर्मयोगिन: ॥
१-३२
तस्माज्ज्ञानविदो योगात्तथाजा: कर्मयोगिन: । सर्वं एवं विमुच्यन्ते ये नराः शिवमाश्रिता: ॥
१-३३
स भोग: शिवविद्यार्थ येषां कर्मास्ति निर्मलम् । ते भोगान्प्राप्य मुच्यन्ते प्रलये शिवविद्यया ॥
१-३४
विद्या सङ्कीर्तनाद्या हि येषां कर्म न विद्यते । ते चावर्त्य विमुच्यन्ते यावत्कर्म न तड्वते ॥
१-३५
शिवज्ञानविदं तस्मात्प्रयोजेद्विधिवैग्वरम् । विद्यादानं च कुर्यात् भोगमोक्षजिगीषया ॥
१-३६
शिवयोगी शिवज्ञानां शिवजार्पी तपोऽधिक: । क्रमश: कर्मयोगी च पञ्चेभते मुक्तिभाजन: ॥
१-३७
क्रमेश: कर्मयोगस्य यन्मूलं तद्क्ष्यामि समासत: । लिङ्गमायतनं चेति तत् कर्म प्रवर्तते ॥
Page 2
[SKIPPED page 2 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 3
३
११
सर्वदोषैर्विनिर्मुक्तमन्यथा दोषमावहेत् । आयुष्मान्बलवान्ब्रीमान्निग्रहवान्स्त्रज्नवान्सुधीः ॥ ३-११ ॥ वरमिष्ठं च लभते लिङ्गं पार्थिवमर्चयन् । तस्माद्धि पार्थिवं लिङ्गं जेयं सर्वार्थसाधकम् ॥ ३-१२ ॥ निरोधं सुलभं चैव पूजयेत्सततं बुधः । यथा यथा महालिङ्गं पूजा श्रद्धा यथा यथा ॥ ३-१३ ॥ तथा तथा महत्वपुण्यं विज्ञेयमनूपत । प्रतिमालिङ्गेर्वेदेषु यावन्तः परमाणवः । तावत्कल्पान्समाहाभागस्तकतास्ते शिवं पूरः ॥ ३-१४ ॥
४
१
अथैकभित्ताविच्छित्रं पुरतः शान्तिमण्डपम् । पूर्वाम्पराश्रितं स्यात्तदद्धास्रोतदक्षिणे ॥ ४-१ ॥ तदद्र्धारभित्तिसंयुक्तं कपिच्छुक्रसमावृतम् । पटद्वयं भवेत्स्थाप्यं सुवाद्यावारहेतुना ॥ ४-२ ॥ द्वारं त्रिशाखं विजेयं नवतत्त्वद्रुलमुचित्रतम् । तदर्द्धं च विस्तीर्णं सक्तुवाटं शिवालये ॥ ४-३ ॥ द्वारं पञ्चानस्रं जेयमशेषार्थप्रसाधकम् । अभावे प्राज्ञदृश्वं कार्यमुदग्दक्षिणतो न च ॥ ४-४ ॥ गवाक्षद्वये कार्यमपिाने सुशोभनम् । भूमिनिगमनार्थाय दक्षिणोत्तरकुञ्जयोः ॥ ४-६ ॥
४
७
आगेनेयभागे त्वसितः कार्यो जालगवाक्षकः । ऊर्ध्वस्तुपिकया युक्ता ईषच्छिद्रप्रपिधानया ॥ ४-७ ॥ शिवाग्निहोत्रकुण्डं च वृत्तं हविर्प्रणाणत । चतुरश्रवेदिः(कA) श्रीमन्मेखलात्रयभूषितम् ॥ ४-८ ॥ कुर्याद् द्विहस्तविस्तीर्णं पञ्चहस्तसमुच्चितं च तत् । शिवाग्निहोत्रशरणं कर्तव्यमतिशोभनम् ॥ ४-९ ॥
४
१०
जगतीस्तम्भपट्टिकां च सप्तसंख्यं च कल्पयेत् । वन्ध्ययोगविनिर्मुक्तं तुल्यस्थानपदान्तरम् ॥ ४-१० ॥ ऐश्रकं कल्पयेद्यातोऽच्छ्र्वाग्न्यायतनं महत् । चतुःप्रगीवकोपेतम्(?) एकप्रगीवकेन वा(?) ॥ ४-११ (?) सुभद्रापलिप्तं कर्तव्यं पञ्चाङ्गकविभूषितम् । शिवाग्निहोत्रशरणं चतुरङ्कसयुतम् ॥ ४-१२ ॥ वहिस्तदेव जगतीं त्रिहस्ता वा सुखोदरीमा । तावदेव च विस्तीर्णा मेखलादिविभूषितः ॥ ४-१३ ॥ कर्तव्या चात्र जगतीं तस्याश्चाश्रः समन्ततः । द्विहस्तमात्रविस्तीर्णा तदोर्ध्वेऽर्चामुचित्रता ॥ ४-१४ ॥ अन्यां वृत्तां प्रकटव्या रुद्रवेद्या सुशोभना । दशहस्तप्रणाणां च चतुरङ्कलमुचित्रता ॥ ४-१५ ॥ रुद्रमातृगणानां च द्विकपतीनां च सर्वदा । सर्वाङ्गप्रकासयुक्तं तासु नित्यबलिं हरेल ॥ ४-१६ ॥
४
१७
वेधन्या सर्वभूतानां वहिः कार्यो द्विहस्तिकः । वृक्षस्थानं च कर्तव्यं शिवालोकनसंमुखम् ॥ ४-१७ ॥ अग्रार्पणसवितुव्योम व्योम्न्याधारस्त्वर्गलं वेधिका । स्यात्पीठतुरगपर्णवेधिका ॥ ४-१५ ॥ प्रकारान्तर्बहिः कार्यं श्रीमद्गोपुरभूषितम् । पुष्पारामजलोपेतं प्रकारान्तं च कारयेत ॥ ४-१९ ॥ मुहदारुजं तुणच्युत्प्रं प्रकुर्वीत शिवालयम् । भूमिकाद्रयविन्यासादुत्क्षिप्तं कल्पयेद्वृधः ॥ ४-२० ॥ शिवदक्षिणतः कार्यं तभुक्तियोगिमालयम् । शव्यासनसमायुक्तं वास्तुविद्याविनिर्मितम् ॥ ४-२१ ॥ ध्वजसिंहो वृषभग्जो चत्वारः शोभना: स्मृताः । भूमिर्वर्गदभेर्ध्याक्षा रत्नतवारधरणाश्रयः ॥ ४-२२ ॥ गृहस्थायामविस्तारं कृत्वा त्रिगुणमादित । अष्टभिः शोध्येदार्श्चः शेषष्र गृह्मादिशोभितम् ॥ ४-२३ ॥
४
२४
इति शान्तिकृतां कृत्वा रुद्राग्निं यः प्रवतयेत । अप्येकं दिवसं भक्त्या तस्य पुण्यफलं श्रुणु ॥ ४-२४ ॥ कलत्रपुत्रमित्राद्यैः स भूतैः परिवारितः । कुलैकवंशदुत्पत्त्या देवलोकवाभ्युपेत ॥ ४-२५ ॥ नीलोत्पलदलश्यामा: हेमवर्णा: स्त्रियः शन्या: सुन्दर्यः प्रियदर्शना: ॥ ४-२६ ॥ ताभिः सार्धं महाभोगेर्विमाने: सार्वकामिके: । इच्छया कीडते तत्र विद्यावदभूतसंप्लवम् ॥ ४-२७ ॥ ततः कल्पाग्निना सार्धं दह्रमानं सुवि्हुलम । दृष्ट्वा विर्जयते भूयो भवोगमर्हाह्यवानात् ॥ ४-२८ ॥ ततः संपूर्णते रुद्रास्तत्स्थानज्ञानपारगान । तेम्यः प्राप्य शिवज्ञानं शान्तं निवाणमाप्नुयात ॥ ४-२९ ॥ अविरक्तष भोगेषु सप्त जन्मनि जायते । पृथिव्याधिपतिः श्रीमानिच्छया वा द्विजोत्तमः ॥ ४-३० ॥
४
३१
सप्तमाजन्मनान्मुक्ते शिवज्ञानमनुयात । ज्ञानाद्विरक्तः संसाराच्चुद्धः शान्यर्भितिष्ठति ॥ ४-३१ ॥ इत्येतद्विलं कार्यं फलमुक्तं समासतः । उत्सवे च पुनर्द्रव्सः प्रत्येकं द्वव्यं फलम ॥ ४-३२ ॥ सद्न्नभूषितकामेकां लक्ष्षां प्राण्यद्वर्जिताम । कर्पासास्थिप्रमाणं च हुत्वाग्नौ श्रुणयात्फलम ॥ ४-३३ ॥
४
३४
यावत्सतांनुगुटिका शिवाग्नौ संख्यया हुताः । तावत्कोऽप्सु वर्षाणि भोगान्भुक्त्वा शिवे पुरे ॥ ४-३४ ॥ एकाद्धलप्राणणं हुत्वाग्नौ चन्दनाहुतिम । वर्षकोटिद्वयं भोगोर्द्ध्यैः शिवपुरे वसेत ॥ ४-३५ ॥ यावकेसरसंख्या कुंसुमस्यानले हुतम । तावद्युगसहस्राणि शिवलोके महीयते ॥ ४-३६ ॥ नागकेसरपुष्पं तु कुक्कुमाधेन कीर्तितम । यत्फलं चन्दनस्योत्कृष्टमुच्यते तदर्थकम ॥ ४-३७ ॥ यत्पुष्पधूपाद्यभ्यां दक्षीरघृतादिभिः ।
Page 4
[SKIPPED page 4 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 5
[SKIPPED page 5 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 6
६
७
वर्षाणामयुतं साग्रं तदन्ते श्रीपतिभवेत् ॥ ६-७ ॥ कपित्थमेकं यः पक्त्वा मधुराय निवेदयेत् । वर्षलक्षं महाभोगे: शिवलोके महीयते ॥ ६-७ ॥ एकमाम्रफलं पक्वं यः शम्भोर्विनिवेदयेत् । वर्षाणाम्युतं भोगे: क्रीडते स शिवे पुरे ॥ ६-८ ॥ एकं वटफलं पक्वं यः शिवाय निवेदयेत् । वर्षलक्षं महाभोगे: शिवलोके महीयते ॥ ६-८ ॥ यः पक्वं दाडिमं चैकं दध्नादिसिक्तं नावम् । शिवाय गुरवे वापि तस्मै पुण्यफलं श्रृणु ॥ ६-९ ॥ यावत्तद्रोजसंब्यानं शोभनं परिकीर्तितम् । तावद्वर्षायुस्तुचे: शिवलोके महीयते ॥ ६-९ ॥ द्राक्षाफलानि पक्वानि यः शिवाय निवेदयेत् । भक्त्या वा शिवयोगिभिस्तस्य पुण्यफलं श्रृणु ॥ ६-१० ॥ यावत्तत्फलसंब्यानमुभयोर्विनिवेदितम् । तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते ॥ ६-११ ॥ तादव्दसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । द्राक्षाफलेऽपि यत्नेन तत्फलैरुदरफलेऽपि च । तदेव राजवक्षेऽपि पारावतफलेऽपि च ॥ ६-१२ ॥ यो नारिकेलं पक्वं विनिवेद्य महेश्वर । अष्टलक्षं महाभोगे: क्रीडते स शिवे पुरे ॥ ६-१३ ॥ बीजपूरेऽपि तस्यार्थे तदर्थं लिकुचेऽपि च । जम्बूफलेऽपि यत्नेन तत्फलं तिन्तिडीकेऽपि च ॥ ६-१४ ॥ पनसं नारिकेलं वा शिवाय विनिवेदयेत् । वर्षलक्षं महाभोगे: शिवलोके महीयते ॥ ६-१४ ॥ पुरुषं च प्रियालं च मधूककुसुमानि च । जम्बूफलानि पक्वानि वैकृतफलानि च ॥ ६-१५ ॥ निवेद्य भक्त्या शर्वाय प्रत्येकं तु फले फले । दशवर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते ॥ ६-१५ ॥ क्षीरिकाया: फलं पक्वं यः शिवाय निवेदयेत् । वर्षलक्षं महाभोगेमेकं स शिवे पुरे ॥ ६-१६ ॥ वालुकात्रपुसादीनि यः फलानि निवेदयेत् । शिवाय गुरवे वापि पक्वं च करमर्दकम् ॥ ६-१९ ॥ दशवर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । बदराणि सुपक्वानि तिन्तिडीफलानि च ॥ ६-२० ॥ दर्शनीयानि पक्वानि ह्यामलक्या: फलानि च । एवमार्द्राणि चान्यानि शाकमूलफलानि च ॥ ६-२१ ॥ निवेदयति शर्वाय श्रृणु यत्फलमाप्नुयात् । एकैकस्मिन्फले भोगानाप्नुयादनुपूर्वश: ॥ ६-२२ ॥ पञ्चवर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । गोघुमशकत्कायानि सुकृतं सक्तुभर्जितम् ॥ ६-२३ ॥ निवेदयीत शर्वाय तस्य पुण्यफलं श्रृणु । यावत्तद्रोजसंब्यानं शुभं भृष्टं निवेदयेत् ॥ ६-२४ ॥ तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । यः पक्वानिष्कुडाण्डानि शिवाय विनिवेदयेत् ॥ ६-२५ ॥ गुरवे वापि तद्वक्त्या तस्मै पुण्यफलं श्रृणु । इक्षुपर्णानि चैकेन वर्षलोकं प्रमोदते ॥ ६-२५ ॥ साकं शिवपुरे भोगे: पौण्ड्रं पञ्चगुणं फलम् । निवेद्य परमेशाय शुक्रतामत्ररसं तु ॥ ६-२७ ॥ वर्षकोटिं महाभोगे: शिवलोके महीयते । निवेद्य फाणितं शुद्धं शिवाय गुरवे डपि वा ॥ ६-२८ ॥ रसात्सहस्रगुणितं फलं प्राप्नोति मानव: । गुडस्य फलमेकं यः शिवाय विनिवेदयेत् ॥ ६-२९ ॥ अम्बकोटिं शिवे लोके महाभोगे: प्रमोदते । स्पण्डस्य पलनेवैद्यं गुडाच्छतगुणं फलम् ॥ ६-३० ॥ स्पण्डात्सहस्रगुणितं शर्कराया निवेदने । मत्स्यण्डिकां महाशर्करां शंकराय निवेदयेत् ॥ ६-३१ ॥ कल्पकोटिं नर: साग्रं शिवलोके महीयते । परिशुद्धं भूतमाज्येन सिद्धं चैव सुरसंकृतम् ॥ ६-३२ ॥ मासं निवेद्य शर्वाय श्रृणु यत्फलमाप्नुयात् । अश्वमेधफलदानेन यत्नेन परिकीर्तितम् ॥ ६-३३ ॥ तत्पुण्यं प्राप्नुयात्सर्वं महादाननिवेदने । पनसैन च दिव्येन स्वादुना सुरभिणा च ॥ ६-३४ ॥ निवेदयेतु शर्वाय तस्य पुण्यफलं श्रृणु । कल्पकोटिं नर: साग्रं शिवलोके व्यवस्थिता: ॥ ६-३४ ॥ पिवानश्वामृतं दिव्यं महाभोगे: प्रमोदते । दिने दिने च यत्नेन वस्त्रपूतं समाचरेत् ॥ ६-३५ ॥ सुस्नाय शिवभक्तेभ्यस्तस्य पुण्यफलं श्रृणु । महासरांsi यः कुर्याद्वेतुण्यं शिवाग्रतः: ॥ ६-३७ ॥ तत्पुण्यं सकलं प्राप्य शिवलोके महीयते । यदिष्ठमात्मन: किंचिद्गृहानफलादिकम् ॥ ६-३५ ॥ तत्तच्छिवद्वाय देयं भोगमिच्छता । न शिवे: परिपूर्त्याsपि क्रियते कस्यचित् ॥ ६-३९ ॥ किन्त्वेश्वरनिर्भंय कृत्या सवर्मात्मनि दीयते । न रोहति यथा बीजं स्वस्थमात्रयवर्जितम् ॥ ६-४० ॥ पुण्यबीजं तथा सूक्ष्मं निष्फलं स्यात्प्रजाश्रयम् । सूक्ष्मेक्षेत्रे यथा बीजमुप्तं भवति सत्फलम् ॥ ६-४१ ॥ अत्यमप्यक्षयं तद्वैतत्पुण्यं शिवसमाश्रयात् । तस्मादेश्वरमुद्दिश्य यद्वैदात्तन्नि रोचते ॥ ६-४२ ॥ तत्तदीश्वरभक्तेभ्य: प्रदातव्यं फलाधिना । यः शिवाय गुरोवापि रचयेन्मणिभूमिकम् ॥ ६-४३ ॥ नैवेद्य भोजनार्थं यः पत्त्रै: पुष्पैश्शोभनम् । यावत्तत्पत्रपुष्पाणां परिसंख्या विधीयते ॥ ६-४४ ॥ तावद्वर्षसहस्राणि सुरलोके महीयते । पलाशकदलीपत्र- पत्राणि च विशेषतः: ॥ ६-४५ ॥ दत्त्वा शिवाय गुरवे श्रृणु यत्फलमाप्नुयात् । यावत्तत्पत्रसंब्यानमीश्वराय निवेदितम् ॥ ६-४६ ॥ तावद्वर्षायुस्तानां स लोके भोगवान्प्नुयात् ।
Page 7
[SKIPPED page 7 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 8
६
९०
कोटिपक्षं सुवर्णं च महारत्नानि सप्त वै । यत्र सिहासनं दध्यान्महारत्नान्वितं नृपः । क्षुद्ररत्नैश्च विविधैस्तस्य पुण्यफलं ऋणु कृतत्रिंशकसंयुक्तः सानुःसुपरिच्छदः । समस्तभृत्यसंयुक्तः शिवालोके महीयते ॥ ६-९१ ॥ तत्र भुक्त्वा महाभोगान्श्वतुल्यपराक्रमः । आमहाप्रलयं यावत्तदन्ते मुक्तिमाप्नुयात् ॥ ६-९२ ॥ यदि चेद्राज्यमाप्नुयात् सर्वसमाहितः । सप्तद्वीपसमुद्रायाः क्षितीन्द्रैरुपभवेत् ॥ ६-९३ ॥ जन्मकोटिसहस्राणि जन्मकोटिशतानि च । राज्यं कृत्वा तदस्यात्ने पुनः शिवपुरं ब्रजेत् ॥ ६-९४ ॥ एतदेव फलं जैयं मुक्ताभरणादिषु । रत्नासनप्रदानेऽनपादुकं विनिवेदयेत् ॥ ६-९५ ॥ दद्याद्: केवला वर्जं शुद्धं गोघूममात्रकम् । शिवाय स शिवे लोके तिथिदानप्रलयं सुषी ॥ ६-९६ ॥ इन्द्रनीलप्रदानेऽनप स वेदैःप्रदानात् । मोदते विविधैर्भोगैः कल्पकोटिं शिवे पुरे ॥ ६-९७ ॥ मसरुमात्रमपि यः पद्मरागं सुशोभनं । निवेदयित्वा श्रवणाय मोदते कालमक्षयम् ॥ ६-९८ ॥ निवेद्य मोक्षिणकं स्वच्छैर्मेकभागेकमात्रकम् । भोगैः शिवपुरे दिव्ये कल्पकोटिं प्रमोदते ॥ ६-९९ ॥ कोटिपक्षं महारत्नं निवेद्य यदमात्रकं । शिवायादः शिवे लोके मोदते कालमक्षयम् ॥ ६-१०० ॥ हेम्ना कृत्वा च यः पुष्पमपि मारकतमात्रकं । निवेदयित्वा श्रवणाय वर्षकोटिं वसेदिवि ॥ ६-१०१ ॥ क्षुद्ररत्नानि यो दद्यादेमिनि बद्ध्वा न श्रमंवे । मोदते स शिवे लोके कल्पकोटियुतं नरः ॥ ६-१०२ ॥ यथा यथा महारत्नं शोमभं च यथा यथा । तथा तथा महत्पुण्यं जैयं तच्च्छिवदनात् ॥ ६-१०३ ॥ भूमिभागे स(?) विस्तीर्णणे जम्बूद्वीपं प्रकल्पयेत् । अष्टावरणसंयुक्तं नगनेन्द्राक्षरम्थितम् ॥ ६-१०४ ॥ तन्मध्ये कार्येहिवयं मेप्रुप्रासादमुत्तमं । अनेकगिरिशराकीर्णणमेशपामरसंयुतं ॥ ६-१०५ ॥ वहिः सुवर्णनिचितं सर्वरत्नोपशोभितम् । चतुःप्रग्रीवकोपतं चक्षुरोलिङ्गसमायुतम् ॥ ६-१०६ ॥ चतुर्दिक्ष वनोपेतं चतुर्भिः संयुतैः श्रेष्ठैः । चतुर्णां पूरयुक्तेन प्राकारेण च संयुतं ॥ ६-१०७ ॥ मेप्रुप्रासादमित्येवं हेमरत्नविभूषितम् । यः कार्येद्रनोपेतं सो डनन्तफलमाप्नुयात् ॥ ६-१०८ ॥ भूम्यम्बःपरामाणूनां यथा संख्या न विद्यते । शिवायตนपुण्यस्य तथा संख्या न विद्यते ॥ ६-१०९ ॥ कुलत्रिंशकसंयुक्तः सर्वभृत्यसमन्वितः । कलत्रपुरुतमित्रैश्च सर्वस्वजनसंयुतः ॥ ६-११० ॥
६
१११
आश्विनतोपाश्रिते: सर्वैरशेपगणणासंयुतः । यथा शिवस्तथेऽव्यायं श्रावणलोके स पूज्यते ॥ ६-११२ ॥ न च मानुष्यकं लोकमागच्छेत्कृतकूपण पुनः । सर्वज्ञः परिपूर्णोष मुक्तः स्वात्मनि तिष्ठति ॥ ६-११३ ॥ यः शिवाय वदनं कृत्वा मुदाब्दसलिलोल्थितम(?) । तदणडकोपशोभं च हस्ते कुर्वीत सर्वदा ॥ ६-११४ ॥ शोभयेदितनार्थं वा चन्द्रशालां कवचित्वचित् । वेधी वाथाभ्युदयान्त प्रोतता: स्तम्भपङ्क्तयः ॥ ६-११५ ॥ शान्तकुम्भयां वा पर्वतसर्वलक्षणसंयुतां । ईश्वरप्रतिमां सौम्यां कारयेत्पुरुषोच्च्छ्रुता(?) ॥ ६-११६ ॥ त्रिगुलसव्यहस्तां च वरदाभयदायकां । सव्यहस्ताक्षमालां च जटाकुण्डलमुभुपितां ॥ ६-११७ ॥ पद्मसिंहासनासीनां वृषस्थां वा समुच्छ्रुता(?) । विमानस्थां रथस्थां वा वेदिस्थां वा प्रभान्वितां ॥ ६-११८ ॥ सौम्यवक्त्रां करालवक्त्रां वा महाभेरवसुपिनो(?) । अत्युच्छ्रितां सुविस्तीर्णां नृत्यस्थां योगसंस्थितां ॥ ६-११९ ॥ कुर्याद्भसभवे हेमस्तारणं विमलेन च । आकरकुमयां वापि ताम्रमृद्भेलदारुजां ॥ ६-१२० ॥ अश्वपेकैः सरूपैष वर्णकैर पटने लिखेत् । कुड्ये वा फलके वापि भक्त्या वित्तानुसारतः ॥ ६-१२१ ॥ एकां सपरिवारां वा पावर्ती गणसंयुतां । प्रतीहारसमोपेतां(?) कुयेदिवाविकल्पतः ॥ ६-१२२ ॥ पीठं वा कार्येद्रौप्यं तां च पित्तलसंभवं । चतुर्मुखैकवक्त्रं वा बहिः काञ्चनसंस्कृतं ॥ ६-१२३ ॥ पृथक्पुठगनेकानि कारयित्वा मुनो(?) तु । सौम्यभेरवसुपाणि शिवस्य बहुरूपिणः ॥ ६-१२४ ॥ नानाभरणयुज्क्तानि हेमरत्नयकृतानि च । शिवस्य रथयात्रां तां न लोकस्य दर्शयेत् ॥ ६-१२५ ॥ उत्तानि यानि पुण्यानि संक्षेपेण पृथक्पृथक् । कृत्वैकं ममेतदशिक्ष्यं फलमाप्नुयात् ॥ ६-१२६ ॥ मातुः पिता सहोपायेः(?) दशभिदंशाभिः कुलैः । कलत्रपुरुमित्रैश्चैवमूत्यैः स वान्धवैः ॥ ६-१२७ ॥ अयुक्तेन विमानानां सर्वकामयुतने च । भुड़ते स्वयां महाभोगानन्ते मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ ६-१२८ ॥ मण्डपस्तम्भपयन्ते कीलयेहपणान्वितम् । अभिषिच्य जना यस्मिन्पुञ्जा कुवन्ति विल्वकैः ॥ ६-१२९ ॥ कालकल्करुतिं कृत्वा कीलयेदः शिवाश्रमे । सर्वलोकोपकाराय पूजयेच्च दिने दिने ॥ ६-१३० ॥ धूपवेलापमानार्थे कल्पयेदः शिवाश्रमे । क्षरण्ती पूरुमणां वा सदायां घर्टी नृपः ॥ ६-१३१ ॥ एषामेकतंम पुण्यं कृत्वा पापविवर्जितः । शिवलोके नरः प्राप्य सर्वज्ञः स सुरुचिं भवेत् ॥ ६-१३२ ॥ रथयात्रां प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः ।
Page 9
[SKIPPED page 9 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 10
[SKIPPED page 10 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 11
[SKIPPED page 11 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 12
[SKIPPED page 12 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 13
[SKIPPED page 13 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 14
[SKIPPED page 14 - repeated NVIDIA JSON error]
Page 15
७
९०६
स पित्रा केन यत्नेन गर्भेस्थः परिपालितः । ककेशः कठिना भक्षा जीर्यन्ते यत्र भिक्षतः ।
७
९०७
तस्मिन्नेवोदरे शुक्रं किं न जीर्यति भिक्षया । येनैतयोजितं गर्भं येन चैव विधीयते ।
७
९०८
तैनैव निर्गतं भुवः कर्मणा स्वेन पाल्यते । न कश्चित्कस्यचित्पुत्रः पिता माता न कस्यचित् ।
७
९०९
यत्स्वयं प्राक्तनं कर्म पिता मातरि तत्स्मृतम् । येन यत् कृतं कर्म स तत्रैव प्रजायते ।
७
९१०
पितरो चास्य दौस्त्येन कुरुतस्तत्स्थितिं चादितः । न कश्चित्कस्यचिच्छिष्यः कर्तुं दुःखं सुखानि च ।
७
९११
करोति प्राक्तनं कर्म मोहादल्लोकस्म केवलम् । कमेदायसदनादुपकारः परस्मै परम् ।
७
९१२
दुःखते नापकारज्ञ मोहात्स्वान् मन्यते । ईश्वराधिष्ठितं कर्म फलतीह शुभाशुभम् ।
७
९१३
ग्रामस्वामिप्रसादेन सुकृतं कर्मणां यथा । द्वयं देवन्तमोक्षाय मन्यते न मन्यते च ।
७
९१४
मन्यते बध्यते जन्तुं मन्यते विमुच्यते । दृश्करं च भवेत्स्यादृश्यकरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
७
९१५
मन्यते दृश्यकरं मृत्युकरं न मन्यते च । तस्मादत्न्यहंकारमृत्युकृत् प्रविवर्तः ।
७
९१६
विध्याऽयोगेषु दोषांश् मोक्षोपायं विचिन्तयेत् । ज्ञानाद्योपकरिलेभः क्रुपावृद्धौ निषेवते ।
७
९१७
कुचर्यां कुनीवासं च मोक्षार्थी न विचिन्तयेत् । न दुःखेन विना सौख्यं दुःखते सर्वदिहिनाम् ।
७
९१८
दुःखं तन्नात्रकं ज्ज्ञेयं सुसमाऽनन्त्यमूर्त्तमम् । सेवायां पाशुपाल्यं च वानिज्ये कृषिकर्मणि ।
७
९१९
तुल्ये सति परिक्लेशे वरं क्लेशो विमुक्तये । स्वर्गापवर्गयोः कार्य यः शीघ्रं न प्रसाध्यते ।
७
९२०
याति तैनैव देहने स मुक्तिस्थपते चिरम् । यदवश्यं पराभवनेत्स्यजनीयं शरीरकम् ।
७
९२१
कस्मात्तेन विमुक्तात्मा न साध्यति शाश्वतम् । यौवनस्था गृहस्थाश्र प्रासादस्थाः ये नृपा ।
७
९२२
सर्वं एव च वेशीयंते श्रुत्वा शास्त्रान्नभोजना । अनेकदोषदुष्टानां देहस्थानां महामनुः ।
७
९२३
यं यामवस्थामाप्नोति तां तामेवनुवर्तते । मन्दं परिहरन्कर्म स्वदेहमनुपालयेत् ।
७
९२४
वर्षासु जीर्णकटवत्निष्ठाऽप्रयवसीदति । न ते ऽत्र देहिनः सन्ति ये तिष्ठन्ति सुनिश्चला ।
७
९२५
सर्वे कुविन्तं कर्माणि विकृशा पूर्वकर्मभिः । तुल्ये सत्यपि कर्तव्ये वरं कर्म कृतं परम् ।
७
९२६
यः कृत्या न पुनः कुर्यात्कारणाकर्म शुभाशुभम् । तस्मादन्तर्बहिःशिन्तामनेकाकारसंस्थिताम् ।
७
९२७
संत्यज्यात्महिताथाय स्वाध्यायध्यानमभ्यसेत् । विविक्ते विजने रम्ये पुष्पाश्रमविभूषिते ।
७
९२८
स्थानं कृत्वा शिवस्याने ध्यायेच्छान्तं परं शिवम् । ये ऽतरम्यर्णविच्छिन्नान् सुजतान् शिवान्तु तु ।
७
९२९
विहायाभिरता ग्रामे प्रायस्ते दैवमोहिता । विवेकिनः प्रशान्तस्य यत्सुखं ध्यायतः शिवम् ।
७
९३०
न तत्सुखं महेन्द्रस्य ब्रह्मणः केशवस्य वा । इति नामार्तं दिव्यं महाकालादवाप्तवान् ।
७
९३१
विस्रेरणानुपूर्वाच्च ऋष्यात्रेय (?) सुनिश्चतम् । प्रजामथा विनिमन्धप (?) शिवज्ञानमहोदधिम् ।
७
९३२
ऋष्यात्रेयः समुद्धृत्य प्राहेदमणुमात्रकम् । शिवधर्मे महाशास्त्रे शिवधर्मस्य चोत्तरे ।
७
९३३
यदनुक्तं भवेत्किचिदत्र परिकीर्तितम् । त्रिदेवत्पमिदं शास्त्रं मुनीन्द्रात्त्रयभाषितम् ।
७
९३४
तिर्यङ्नुजदेवानां सर्वेषां च विमुक्तिदम् । ननदस्कन्दमहाकालास्त्रयो देवाः प्रकीर्तिताः ।
७
९३५
चन्द्रार्कवह्निस्थायिन्द्रे श्वेत्यो(?) मुनीन्द्रयम् । एतैर्महदात्मभिः प्रोक्ता शिवधर्मा समासत ।
७
९३६
सर्वैलोककपारार्थ नमस्तेभ्यः सदा नमः । तेभ्यः शिष्यप्रशिष्येभ्यः शिवधर्मप्रवक्तृभिः ।
७
९३७
व्याप्तं ज्ञानसरः श्रावं विक्चैरिव पदौजैः । ये श्राव्यन्ति सततं शिवधर्मं शिवार्धिनाम् ।
७
९३८
ते उद्रास्ते मुनीन्द्राश्च ते नमस्याः स्वभक्तितः । ये समुत्थाय श्रृण्वन्ति शिवधर्मे दिने दिने ।
७
९३९
ते रुद्रा रुद्रलोकेशा न ते प्रकृतिमानुषा । शिवोपनिषदं धृत्वादध्याये सः स्फटभिः स्मृतम् ।
७
९४०
ऋष्यात्रेयसगोत्रेण मुनीना हितकाम्यया ।
॥ इति शिवोपनिषदि शिवाचाराध्यायः सप्तमः ॥ ॥ इति शिवोपनिषत्समाप्ता ॥