1. Surya Upanishad

[ Sutra शान्ति मन्त्र ]

ॐ भद्रं कर्णेभिः श्रुणुयाम देवाः । भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः । स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिर्व्यशेम देवहितं यदायुः । स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः । स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः । स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः । स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥

oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śruṇuyāma devāḥ । bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ । sthirairaṅgaistuṣṭuvāṃsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ । svasti na indro vṛddhaśravāḥ । svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ । svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ । svasti no bṛhaspatirdadhātu ॥ oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ॥

· · ·

[ Sutra 1 ]

हरिः ॐ अथ सूर्याथर्वाङ्गिरसं व्याख्यास्यामः । ब्रह्मा ऋषिः । गायत्री छन्दः । आदित्यो देवता । हंसः सोऽहमग्निनारायणयुक्तं बीजम् । हृल्लेखा शक्तिः । वियदादिसर्गसंयुक्तं कीलकम् ॥

hariḥ oṃ atha sūryātharvāṅgirasaṃ vyākhyāsyāmaḥ । brahmā ṛṣiḥ । gāyatrī chandaḥ । ādityo devatā । haṃsaḥ so'hamagninārāyaṇayuktaṃ bījam । hṛllekhā śaktiḥ । viyadādisargasaṃyuktaṃ kīlakam ॥

· · ·

[ Sutra 2 ]

चतुर्विधपुरुषार्थसिद्ध्यर्थे विनियोगः । षट्स्वरारूढेन बीजेन षडङ्गं रक्ताम्बुजसंस्थितम् । सप्ताश्वरथिनं हिरण्यवर्णं चतुर्भुजं पद्मद्वयाभयवरदहस्तं कालचक्रप्रणेतारं श्रीसूर्यनारायणं य एवं वेद स वै ब्राह्मणः । ॐ भूर्भुवःसुवः । ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥

caturvidhapuruṣārthasiddhyarthe viniyogaḥ । ṣaṭsvarārūḍhena bījena ṣaḍaṅgaṃ raktāmbujasaṃsthitam । saptāśvarathinaṃ hiraṇyavarṇaṃ caturbhujaṃ padmadvayābhayavaradahastaṃ kālacakrapraṇetāraṃ śrīsūryanārāyaṇaṃ ya evaṃ veda sa vai brāhmaṇaḥ । oṃ bhūrbhuvaḥsuvaḥ । oṃ tatsaviturvareṇyaṃ bhargo devasya dhīmahi । dhiyo yo naḥ pracodayāt ॥

· · ·

[ Sutra 3 ]

सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च । सूर्याद्वै खल्विमानि भूतानि जायन्ते ॥

sūrya ātmā jagatastasthuṣaśca । sūryādvai khalvimāni bhūtāni jāyante ॥

· · ·

[ Sutra 4 ]

सूर्याद्यज्ञः पर्जन्योऽन्नमात्मा नमस्त आदित्य । त्वमेव प्रत्यक्षं कर्मकर्तासि । त्वमेव प्रत्यक्षं ब्रह्मासि । त्वमेव प्रत्यक्षं विष्णुरसि ॥

sūryādyajñaḥ parjanyo'nnamātmā namasta āditya । tvameva pratyakṣaṃ karmakartāsi । tvameva pratyakṣaṃ brahmāsi । tvameva pratyakṣaṃ viṣṇurasi ॥

· · ·

[ Sutra 5 ]

त्वमेव प्रत्यक्षं रुद्रोऽसि । त्वमेव प्रत्यक्षमृगसि । त्वमेव प्रत्यक्षं यजुरसि ॥

tvameva pratyakṣaṃ rudro'si । tvameva pratyakṣamṛgasi । tvameva pratyakṣaṃ yajurasi ॥

· · ·

[ Sutra 6 ]

त्वमेव प्रत्यक्षं सामासि । त्वमेव प्रत्यक्षमथर्वासि । त्वमेव सर्वं छन्दोऽसि ॥

tvameva pratyakṣaṃ sāmāsi । tvameva pratyakṣamatharvāsi । tvameva sarvaṃ chando'si ॥

· · ·

[ Sutra 7 ]

आदित्याद्वायुर्जायते । आदित्याद्भूमिर्जायते । आदित्यादापोजायन्ते । आदित्याज्ज्योतिर्जायते ॥

ādityādvāyurjāyate । ādityādbhūmirjāyate । ādityādāpojāyante । ādityājjyotirjāyate ॥

· · ·

[ Sutra 8 ]

आदित्याद्व्योम दिशो जायन्ते । आदित्याद्देवा जायन्ते । आदित्याद्वेदा जायन्ते ॥

ādityādvyoma diśo jāyante । ādityāddevā jāyante । ādityādvedā jāyante ॥

· · ·

[ Sutra 9 ]

आदित्यो वा एष एतन्मण्डलं तपति । असावादित्यो ब्रह्म । आदित्योऽन्तःकरणमनोबुद्धिचित्ताहङ्काराः । आदित्यो वैव्यानः समानोदानोऽपानः प्राणः ॥

ādityo vā eṣa etanmaṇḍalaṃ tapati । asāvādityo brahma । ādityo'ntaḥkaraṇamanobuddhicittāhaṅkārāḥ । ādityo vaivyānaḥ samānodāno'pānaḥ prāṇaḥ ॥

· · ·

[ Sutra 10 ]

आदित्यो वै श्रोत्रत्वक्चक्षूरसनघ्राणाः । आदित्यो वैक्पाणिपादपायूपस्थाः ॥

ādityo vai śrotratvakcakṣūrasanaghrāṇāḥ । ādityo vaikpāṇipādapāyūpasthāḥ ॥

· · ·

[ Sutra 11 ]

आदित्यो वै शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः । आदित्यो वैवचनादानागमनविसर्गानन्दाः ॥

ādityo vai śabdasparśarūparasagandhāḥ । ādityo vaivacanādānāgamanavisargānandāḥ ॥

· · ·

[ Sutra 12 ]

आनन्दमयो ज्ञानमयो विज्ञानानमय आदित्यः । नमो मित्रायभानवे मृत्योर्मा पाहि ॥

ānandamayo jñānamayo vijñānānamaya ādityaḥ । namo mitrāyabhānave mṛtyormā pāhi ॥

· · ·

[ Sutra 13 ]

भ्राजिष्णवे विश्वहेतवे नमः । सूर्याद्भवन्ति भूतानिसूर्येण पालितानि तु ॥

bhrājiṣṇave viśvahetave namaḥ । sūryādbhavanti bhūtānisūryeṇa pālitāni tu ॥

· · ·

[ Sutra 14 ]

सूर्ये लयं प्राप्नुवन्ति यः सूर्यः सोऽहमेव च । चक्षुर्नोदेवः सविता चक्षुर्न उत पर्वतः ॥

sūrye layaṃ prāpnuvanti yaḥ sūryaḥ so'hameva ca । cakṣurnodevaḥ savitā cakṣurna uta parvataḥ ॥

· · ·

[ Sutra 15 ]

चक्षुर्धाता दधातु नः । आदित्याय विद्महे सहस्रकिरणायधीमहि । तन्नः सूर्यः प्रचोदयात् ॥

cakṣurdhātā dadhātu naḥ । ādityāya vidmahe sahasrakiraṇāyadhīmahi । tannaḥ sūryaḥ pracodayāt ॥

· · ·

[ Sutra 16 ]

सविता पश्चात्तात्सविता पुरस्तात्सवितोत्तरात्तात्सविताधरात्तात् । सविता नः सुवतु सर्वतातिं सविता नो रासतां दीर्घमायुः । ॐइत्येकाक्षरं ब्रह्म । घृणिरिति द्वे अक्षरे । सूर्य इत्यक्षरद्वयम् । आदित्य इति त्रीण्यक्षराणि । एतस्यैव सूर्यस्याष्टाक्षरो मनुः । यः सदाहरहर्जपति स वै ब्राह्मणो भवति स वै ब्राह्मणो भवति ॥

savitā paścāttātsavitā purastātsavitottarāttātsavitādharāttāt । savitā naḥ suvatu sarvatātiṃ savitā no rāsatāṃ dīrghamāyuḥ । oṃityekākṣaraṃ brahma । ghṛṇiriti dve akṣare । sūrya ityakṣaradvayam । āditya iti trīṇyakṣarāṇi । etasyaiva sūryasyāṣṭākṣaro manuḥ । yaḥ sadāharaharjapati sa vai brāhmaṇo bhavati sa vai brāhmaṇo bhavati ॥

· · ·

[ Sutra 17 ]

सूर्याभिमुखो जप्त्वा महाव्याधिभयात्प्रमुच्यते । अलक्ष्मीर्नश्यति । अभक्ष्यभक्षणात्पूतो भवति । अगम्यागमनात्पूतो भवति । पतितसम्भाषणात्पूतो भवति । असत्सम्भाषणात्पूतो भवति । मध्याह्ने सूराभिमुखः पठेत् ॥

sūryābhimukho japtvā mahāvyādhibhayātpramucyate । alakṣmīrnaśyati । abhakṣyabhakṣaṇātpūto bhavati । agamyāgamanātpūto bhavati । patitasambhāṣaṇātpūto bhavati । asatsambhāṣaṇātpūto bhavati । madhyāhne sūrābhimukhaḥ paṭhet ॥

· · ·

[ Sutra 18 ]

सद्योत्पन्नपञ्चमहापातकात्प्रमुच्यते । सैषां सावित्रीं विद्यां न किञ्चिदपि न कस्मैचित्प्रशंसयेत् ॥

sadyotpannapañcamahāpātakātpramucyate । saiṣāṃ sāvitrīṃ vidyāṃ na kiñcidapi na kasmaicitpraśaṃsayet ॥

· · ·

[ Sutra 19 ]

य एतां महाभागः प्रातः पठति स भाग्यवाञ्जायते । पशून्विन्दति । वेदार्थं लभते ॥

ya etāṃ mahābhāgaḥ prātaḥ paṭhati sa bhāgyavāñjāyate । paśūnvindati । vedārthaṃ labhate ॥

· · ·

[ Sutra 20 ]

त्रिकालमेतज्जप्त्वा क्रतुशतफलमवाप्नोति । यो हस्तादित्ये जपति स महामृत्युं तरति य एवं वेद ॥

trikālametajjaptvā kratuśataphalamavāpnoti । yo hastāditye japati sa mahāmṛtyuṃ tarati ya evaṃ veda ॥

· · ·

[ Sutra शान्ति मन्त्र ]

हरिः ॐ भद्रं कर्णेभिरिति शान्तिः ॥

hariḥ oṃ bhadraṃ karṇebhiriti śāntiḥ ॥