1. Svacchanda Tantra Kshemaraja Part 4 KSS 48
Svacchanda Tantra Kshemaraja Part 4 KSS 48 (Part 1)
Kashmir Series of Texts and Studies.
· · ·
No. XLVIII.
· · ·
THE
· · ·
SVACCHANDA TANTRAM
· · ·
WITH COMMENTARY
· · ·
BY
· · ·
KSHEMARĀJA.
· · ·
EDITED WITH NOTES BY
· · ·
PANDIT MADHUSUDAN KAUL SHĀSTRĪ, M. A., M. O. L.
· · ·
VIDYĀVĀRIDHI,
· · ·
Superintendent Research Department,
· · ·
JAMMU AND KASHMIR STATE,
· · ·
SRINAGAR.
· · ·
Published under the Authority of the Government of
· · ·
His Highness Mahārājā
· · ·
Sir HARISINGH BAHĀDUR,
· · ·
K. C. I. E., K. C. V. O.,
· · ·
MAHĀRĀJA OF JAMMU AND KASHMIR STATE.
· · ·
Volume IV.
· · ·
BOMBAY :
· · ·
Printed at the 'Nirnaya-Sagar' Press,
· · ·
· · ·
[ Sutra 1 ]
श्रीसोमानन्दनाथप्रभृतिगुरुवरादिष्टसद्वीतिमार्गो लक्षयैव सम्यक्पटिमनि घटनामीश्वराद्वैतवादः । कश्मीरेषु: प्रसृत्य प्रकटपरिमलो रूढयन्सचिदेदयान् तेनो न्यसिद्धान्तग्रन्थे घृणणविसरवलच्चैवन्यतत्त्वमप ॥ १ ॥
· · ·
[ Sutra 2 ]
तत्र तरसा संसाराबिंध विधत्त परे पदे पदमविचलं नित्यालोकप्रमोदसुनिर्भरेः । विमृश्यात शिवादिग्रैतावचोधसुधारस प्रसभविलसत्सद्युक्त्यन्तःसमुत्कवदाधितनम् ॥ २ ॥
· · ·
ॐ
· · ·
काश्मीर-संस्कृतग्रन्थावलिः ।
· · ·
ग्रन्थाङ्कः ४८
· · ·
श्रीस्वच्छन्दतन्त्रम् ।
· · ·
श्रीमाहेश्वराचार्यश्रीक्षेमराजकृतोद्भोटशास्त्रनिवरणोपेतम् ।
· · ·
श्रीभारतधर्ममार्तण्ड-काश्मीरमहाराज-
· · ·
श्रीप्रतापसिंहवर-प्रतिष्ठापिते
· · ·
प्रत्नविद्याप्रकाश-( रिसर्च्) कार्यालये
· · ·
तद्ध्यक्ष-पण्डित-मधुसूदन-शास्त्रिणा
· · ·
उदष्टिकार्यालयस्थैतरपण्डितसहायेन सङ्गृह्य,
· · ·
संशोधन-पर्यालोचनादिसंस्करणोत्तरं
· · ·
पाश्चात्यविद्वत्परिषत्संमतानुनिक्रमुगचन्द्राद्युपन्यासादिसंस्कारैः परिष्कृत्य
· · ·
मुसद्वयां
· · ·
'निर्णयसागर' मुद्रणालये सुद्रापयित्वा प्राकाश्यमुपनीतम् ।
· · ·
( चतुर्थो भागः )
· · ·
संवत् १९८३ । काश्मीर-श्रीनगर दैस्ताब्दः १९२७ ।
· · ·
( अस्मिन् ग्रन्यस्य सर्वे प्रकाशन-सुद्रापणायाधिकाराः प्रोक्तमहाराजवंश्यैः
· · ·
खायत्तीकृताः सन्ति )
· · ·
(All rights reserved).
· · ·
Printed by Ramchandra Yesu Shedge, at the 'Nirnaya-sagar' Press, 26-28, Kolbhat Lane, Bombay.
· · ·
Published by Pandit Madhusudan Kaul Shastri, M.A., M.O.L., for the Research Department, Jammu and Kashmir State, SRINAGAR.
· · ·
अथ श्रीस्वच्छन्दतन्त्रम् ।
· · ·
श्रीमन्महामाहेश्वराचार्यश्रीक्षेमराजकृतोद्योताख्य- विवरणोपेतम् ।
· · ·
( अष्टमः पटलः )
· · ·
यस् बोधमहाम्भोधेःश्रोधैरब्धाया भुवनेश्वरा: । उंशा मिता बुधैदवतं स्तुमः परमेश्वरम् ॥
· · ·
……अंशकांश निबोध मे ।’ ( ७१३३० )
· · ·
इति यत्पटलान्ते उपकक्षितं, तदिदकुं श्रीभैरव उवाच
· · ·
अंशकं षडृधं देवि कथयाम्यनुपूर्वश: ।
· · ·
परस्य बोधमैरवस्य शक्तिभिः ब्राझयादि- भिराधिष्ठिता ब्रह्माद्यास्तथावभासिता अंशाः ततस्तदनुधाव्या अपि तदंशा इयुच्यन्ते। अतो- डंशानाराध्यत्वेन स्थितान् कायति अयं ब्रह्मां- शोङ्यं विष्णवंश इत्यादिक्रमेण यो वक्ष्यमाणो
· · ·
भावस्वभावादि:; सोडंशक इत्युच्यते। स च साधकं प्रति सिद्ध्यनुकूलस्वात् अल्पांशोडंशक इत्यभिधीयते ॥
· · ·
तसुचिदिशाति
· · ·
[ Sutra ९ ]
भावांशक: स्वभावांश: पुष्पपातांश एव च ॥
· · ·
मंत्रांशक: स्मृतश्वान्य- स्वांशकापादनं द्विधा ।
· · ·
भाव: सहजसत्तास्वदक्रियक आयात:। स्व- भावस्तदनुगुणो व्यापार:। यस्तु पूर्वयुक्त्या बद्धनेत्रस्य पुष्पपातानुसारं निश्रीयते तन्म- त्रवाच्यदेवतात्मा अनुष्ठातुं, स मन्त्रांश:। अंश- कापादनंशस्यानिरुपितस्यापि मत्स्य वीर- दृश्यादिहोमेन साधकदीक्षाक्रमेण वा आराधकं प्रति क्रियते इति द्विरुपमिति षोड- शांशक: ॥
· · ·
[ Sutra २ ]
एषामावस्य लक्षणमाह देवानुस्मरणं भाव: सहजं तं विजानत ॥
· · ·
[ Sutra 2 ]
उदत्ततत्त्वनुष्टानस्यापि प्रागजन्मवासनापरिपाकवशात् तत्तत्प्रकृतिदेवतानुस्मरणं यत्सहजं, स भावांशः ॥ २ ॥
· · ·
द्वितीयमाह
· · ·
स्वभावश्च भवेच्छेष्टा प्रोक्तभावानुगुण एवमेव लिङ्गार्चनाद्यात्मा व्यापारः ॥
· · ·
तं च कथयाम्यनुपूर्वशः । ब्रह्मांशो वेदभक्तस्तु रुद्रांशं च निवोध मे ॥ ३ ॥
· · ·
रुद्रभक्तः सुशीलश्च शिवशास्त्ररतः सदा । विष्णुभक्तः शिवांशश्च चन्द्रांशः प्रियदर्शनः ॥ ४ ॥
· · ·
सर्वदेवरतः शान्तो यक्षांशो धनसंग्रही ।
· · ·
[ Sutra ५ ]
मूधो गर्वितमृष्टाशी वातांशाश्वपल: स्मृत:॥ ५ ॥
· · ·
[ Sutra ६ ]
सर्पविषसम्भगामी स्यात्नागांशो दीर्घशाय्यः । दीर्घरोष: पूतिवक्त्रो गुरुक्षीररुच: सदा ॥ ६ ॥ गान्धर्वो गायनो नित्यं शिवभक्तो वरानन ।
· · ·
[ Sutra ७ ]
विद्याधरांशक: प्राणी दैत्यांशो द्वेषण: स्मृत: ॥ ७ ॥
· · ·
[ Sutra ८ ]
कामांशो रूपवांशैव सुभगो गणिकाप्रिय: । रक्षांश: कुरनीकिंशो देवह्देषी द्विजेषु च ॥ ८ ॥
· · ·
पिशाचांशाश्चलान्वेषी वासरे भीरुकातर: ।
· · ·
[ Sutra 9 ]
अस्यंशः परुषस्तीव्रोष्णादः पिङ्गलस्तथा ॥ ९ ॥
· · ·
[ Sutra 10 ]
सवितृंशांशक् तेजस्वी पूर्तंधर्मरतः सदा । इष्टानि कुत्रते नित्यं दयालुः शिवभावितः ॥ १० ॥ पूर्तिकरो दुरामोदलालास्यः । विद्याधराश्रस्य शिवभक्तस्य शिवशास्त्रोक्तविधानेन गुटिकाजनादिसिद्धिरसिकत्वम् । क्रूरो दारुणहृदयः । निर्घृणो निर्दयः । नृशंसः परुषो वाचा । तीव्रः कर्मणा । पूर्तं वापीकूपादिकरणम् । इष्टं यज्ञः । स्पष्टमन्यत्र ॥ १० ॥ ये च यदंशास्तेषामते ब्रह्मादयः स्वसिद्धेः फलदा: सर्वे स्वध्यानजपहोमतः ।
· · ·
यस्य यावदैश्वर्यं, तावदेवासावाराधितः साधकेभ्यः प्रयच्छति । एवं चाभिदधिद्-माह-यत् परिमितांशस्य तत् तत्पदप्रापक
· · ·
एव मन्त्रोदयः। स च येषां विशेषतः शास्त्रेषु नास्ति, तेषां प्रणव एव तन्नामनमस्कारयुक्तः ॥
· · ·
यत्राभिलषितद्रोगान्स तत्रैव नियोजितः । सिद्धिभावात्तस्य सामर्थ्यात् ॥
· · ·
इत्युक्तिस्थित्या इहैतन्मन्त्रैः कृतदीक्षस्य साधकस्यैतान्मन्त्राराधनेनाराधितास्ते देवताविशेषाः, तदा सर्वे भैरवतत्त्व एवेति सर्वसिद्धिसाधक इत्याह
· · ·
भैरवाड्र्समालब्धाः सर्वे देवा वरानने ॥ ११ ॥
· · ·
भैरवास्तु स्मृताः सर्वे । सर्वसिद्धिफलप्रदाः।
· · ·
भैरवाड्र्समालब्धा इत्युक्क्येतेनाह - येषां कपालीशादिमन्त्राणां वाक्राणि नोचकानि, तेषामाराधनेत्क्षलवक्राणि प्रयोक्रव्यानि । कृशिदत्र सर्वशब्दस्य द्विःस्थितस्य वाक्यद्वयविषयां योजनामसहमानः सर्वे देवा इत्यत्र सर्वदेवैति सर्वसिद्धिफलप्रदा इत्यत्र च सर्व-
· · ·
[ Sutra १२ ]
कामसमन्विता इति पठित्वा एतन्मन्र्रदीक्षिता: साधका: तदाराधनादैरव एव पूर्णसिद्धिभाजन भवन्तीति व्याख्यातवान् । पुराणपुस्तकेषु त्विगानेनाद्य एव पाठो हृश्यते ॥ एवं स्वभावांश: समारुयात: साधकानां हिताय वै ॥ १२ ॥
· · ·
[ Sutra १२ ]
साधकपदेन मुमुक्षूणां नामं नियम इत्यदिशति ॥ १२ ॥
· · ·
पुष्पपातांशं लक्ष्यति पुष्पपातवशान्नाम कर्तव्यं सुरसुन्दरि । अनिश्चितभावस्वभावांशस्य बुद्धिक्षोभद्नने- त्रस्य पूजितसर्वावरणे भगवन्मण्डले पूर्वोक्त- स्थित्या एकं पुष्पं क्षिपतो यत्र तत्पतत्, तन्म- ब्रह्माच्योदेवतानुसारेण नाम कार्यम् ॥
· · ·
अतश्च ज्ञातांशकेनाचार्येणोपदिष्टतत्त्वस्य
· · ·
[ Sutra १३ ]
स मन्त्रः सिध्यते तस्य तमेवाराधयेद्यदि ॥ १३ ॥ शाक्तोक्तिविधाननैरर्थात् ॥ १३ ॥
· · ·
ऋषिप्रासं मन्त्रांशकमधिकवक्तव्यत््वात् संप्रत्यनुक्त्वा, अंशकापादनं प्रस्तौति अंशकापादनं देवि कथयामि समासतः । कथयिष्याह
· · ·
[ Sutra १४ ]
वैहायसं ध्वज चैव होमयेद्यस्तु साधकः ॥ १४ ॥ स मन्त्रः सिध्यते तस्य अर्यन्तोडपि हि सुत्नते । वध्यमाणास्थिल्योयन्नोडपि यो मन्त्रस्तदो- राधानोयैव वैहायसमिति उद्दृध्दनरमांसं, ध्वजं च शूलारोपितनरमांससमष्ट्युत्तरशातं सहस्त्रं वा यथासंभवव्यवसायं यः साधक इत्याराधक आचार्यस्तत्प्रयुक्तोडन्योऽपि वा साधको होमयेत्
· · ·
जुहुयात्, तस्यासावेवमाराधितः सिद्ध्यति सा-धनानुगुणो भवति ॥
· · ·
यस्य तु प्रोक्तक्रमेणाविवेचितांशकोडपि प्रभावातिशयश्रवणात् कश्चिन्मन्त्रः आरिराधयिषितो भवति, नच वीरद्रव्यक्षे योग्यतास्ति, तस्यारिराधयिषितं पूजाहोमादिनादौ तर्पयित्वा प्राक्प्रोक्तसाधकदीक्षाभिषेकविधाने-नैव तन्मन्त्रांशकत्वापादनं कर्तव्यमिल्यभिदधत् द्वितीयमंशकापादनं लक्षयति
· · ·
[ Sutra ९५ ]
अनंशकोडपि यो मन्त्रो ज्ञातचिह्नैर्वरानने ॥
· · ·
[ Sutra ९६ ]
तदा यागं पुरा कृत्वा अग्नौ होमं तु कारयेत्।
· · ·
प्रोक्तप्रकारैन परिच्छिन्न अंशक आराधकः शिष्यो यस्यासावनंशकः । यागहोमौ तं शिष्यं प्रति तस्य मन्त्रस्याभिमुखीकरणाय ॥
· · ·
[ Sutra 16 ]
तत: शिष्यस्य पूर्ववत्कर्म कृत्वा तु विधिपूर्वकं । पूर्ङाहुतिप्रयोगेण योजयेच्छाश्वते पदे ॥ १६ ॥
· · ·
कमेति । भगवदर्चादिपूर्वं साधकाभिषेकान्तं, योजयेदिति तमेव शिष्यं मन्त्रेण सह शाश्वत इति परमशिवपदे, साधकाभिमते च शाश्वत-भोगप्रदे सदाशिवादिधाम्नि शाश्वतपदेऽपि नादेव चायमासादितवीर्योऽनंशक्तामुक्त्वाद्य, सदंशकत्वमेति ॥
· · ·
[ Sutra 17 ]
इत्थमासादितांशकोडौ परतत्त्वमभिध्यायन्साधयेनमनसेपिसितम् ॥ १७ ॥
· · ·
एवंभिषेकापदं विधायित्वा, मन्त्रांशकमा: मन्त्रांशं गणयित्वा तु गृढीयात्सुविचारितम् । मन्त्ररूपमंशमक्षरभेदक्रमेणांशीकृतं मन्त्रम् ॥ साधकस्य चानुरूपांशकरूपत्वादपि अंशेन
· · ·
[ Sutra १८ ]
हीनमध्यसमुत्कृष्टं कथयामि समासतः॥
· · ·
[ Sutra १९ ]
तत्र हीनं शस्त्रं विजानीयात्-न्मध्यं साध्यरुपिणम्। सिद्धं चैव सुसिद्धं च उत्तमं परिकीर्तितम्॥
· · ·
[ Sutra २० ]
कथमित्याह मन्त्राक्षरं तु विशेष्य मात्राबिन्दुसमन्वितम्। आत्मनामाक्षरं तद्-द्र्धोभयेडस्य योजयेत्॥
· · ·
ॐ शिवाय नमः' इत्यादिके मन्त्रे ओंकारादि मन्त्राक्षरं मात्राभिरिकारोकारादिभिर्-न्दुन च समन्वितं विशेष्येति आकारोकार- दिमात्रा बिन्दुं च मकारमात्राकल्पनया अस्य पृथकृत्स, एवं शिकारवाकाराभ्यामिकारमाकारं च विशेषयेत्। आकारमात्रा तूच्चारणार्थं, न
· · ·
[ Sutra २० ]
कुतश्चिद्देशे येत्प्रस्तुत यतो वर्णान्मन्त्रान्तरं विश्लेपितं, तस्याकारमुचारणार्थं कल्पयेदन्यथा उच्चारयोगात् । एवमात्मनः शिष्यसंबन्धि यन्नाम विष्ण्वादिमिर्तामित्यादिक, तत् एकैकमक्षर तत्त्रोक्तमात्राभेदन विश्लेष्य, अस्येति विभक्तमन्त्रस्याधोभागे योजयेत। तेन अउमशिवआयनम इति दर्शनामक्षराणामधोवियक्तानि विष्णुमित्रनामाक्षराणि वडिषणउमइतरौति दृश्यात् । यत्र मन्त्राक्षराणि बहूनि भवन्ति, तत्र नामाक्षराणि पुनः । पुनर्योगजयेता मन्त्राक्षरसम्मात्री योजयेत ॥ २० ॥
· · ·
[ Sutra २१ ]
एवं स्यिते सति आत्मवर्णात्समारभ्य यावन्मन्त्राणमागतम् । यमिन्त्र निपतेहौवि तमायं परिकल्पयेत् ॥ २१ ॥
· · ·
शिष्यनामाक्षरमेकैकवर्धिं कृत्वा मातृकावर्णपाठक्रमेण गणनया एकैकनामाक्षरोक-
· · ·
[ Sutra २१ ]
ध्वस्थ एकैको मन्त्रवर्णो यावदागच्छति तावदक्ष्यमाणेन सिद्धसाध्यसुसिद्धार्थभेदगणनेन यथैतदन्यतने स नामवर्णो निपतत्संयुज्येत, तमायमिति शुभाशुभसूचकं निश्चिनुयात् । यथोक्तं मया संग्रहे 'आयन्तीततरार्थाय भवन्त्यायास्तत्......' इति ॥ २१ ॥
· · ·
अत्र गणनोपायप्रदर्शनपूर्वकमायखरूपमादिशाति रेखादुलिगतं तं तु कथयामि समासतः । रेखोपलक्षितादुलीगतमञ्जुलिरेखासु कथितं तमायम् ॥
· · ·
[ Sutra २२ ]
स च पूर्वाणि प्रथमे सिद्धः साध्यश्चैव द्वितीयके ॥ तृतीये तु सुसिद्धः स्याद्रिज्ञेयश्चतुर्थके ।
· · ·
[ Sutra २३ ]
अनेन क्रमेण नामाक्षराणि मन्त्राक्षरप्राप्तिं यावदणचित्वा आयं परीक्षेत । तत्र अरिसाध्यौ परित्यज्य दातव्यश्रुम्बकेन तु ॥ २३ ॥ सिद्धरूपः सुसिद्धश्च भुक्तिमुक्तिफलप्रदः । अरिसाध्योरावधन्तस्थितयोर्बहलयोर्वां परित्यागः, सिद्धसुसिद्ध्योस्तु स्वोकारः ऋमेण भुक्तिमुक्तिप्रदत्वात् । यथोक्तं ‘सिद्धान्ते सिद्ध्यतेऽवश्यं साध्यन्ते कुचक्रसाधनः । सुसिद्धः पूर्वसिद्धस्तु अर्यन्तो न प्रसिद्ध्यति ॥’ इति । तथा ‘एवं शुद्धौ कृतायां तु सुसिद्धोऽभ्यधिको यदि । सिद्धो न लभ्यते ग्राह्यमूर्तिः साध्येऽपि साधकः ॥’ इति । शुद्धौ कृतायामित्यंशकविपर्ये निःश्वस्तायां साध्येऽपि अधिके त्रिशक्तुर्वा आयाते सति मन्त्रमूर्तिराराध्यत्वेन ग्रहीतव्या इत्यर्थः । इयं चांषकपरीक्षा एकाक्षरमालामन्त्रयोनि कर्तव्या । यथोक्तं
· · ·
'एकाक्षरेऽपि कूटेऽपि मालामन्त्रेऽपि भामिनि। अंशकं न परीक्षेत परीक्षेतान्यमन्त्रगम् ॥' इति, कूटेष्वद्वैततत्त्वेषु । अत एव 'मायां नेत्रे च देवेशि तथा द्वात्रिंशदक्षरे। न च तत्रारिशब्दा सात्........॥' इत्यप्यनुक्तम् ।
· · ·
[ Sutra 24 ]
तदित्थंविचारात् स्वांशकविशुद्धः स्यात्- द्वैरोध्रवरणने ॥ २४ ॥
· · ·
तं मध्यमस्थं संपूज्य तत्स्थाने मध्यमं न्यसेत् ।
· · ·
य इति कपालीशोधनयतमः । मध्यमस्थ- मिति आराधनायां प्रधानीभूतत्वात् तत्स्थान इति तथ्यावरणकक्ष्यास्थस्य केपालीशादेः पदे मध्यमसामिति श्रीखच्छन्दमयं तुरीयादिरूपतया परीक्षणीये दर्शितम् ॥
· · ·
अथ कथं श्रीस्वच्छन्दनाथस्य परिवारं प्रति परिवारतया न्यास इत्याशङ्कां शमयितुमाह
· · ·
[ Sutra २५ ]
यतः सर्वगतो देवः सर्वेष्वन्तर्गतः स्मृतः ॥ २५ ॥ तत्सद्योमुक्तिदातासो न वर्णाः परमार्थतः ।
· · ·
यः सर्वगतो व्यापको देवः कीडादिशीलः चिदानन्दघनः श्रीस्वच्छन्दभैरवः सर्वेषु कपालिशादिषु प्रपञ्चव्याव्यावस्थितेषु अन्तर्गतः परमार्थरूपो यतः, तत्स्मात् स एव तत्कपालीशादात्मना स्मृतः साधकस्यां शक्तिशुध्या सिद्धिमभेदद्याद्या च मुक्तिं ददाति परमार्थतः, न तु व्यासिज्ञानशून्या वर्णाः किंचिद्दकुर्वन्ति । उक्तं हि प्राक् ‘अक्षरेषु कुतो मोक्षः........................’ (७२३८) इति तेन खस्यावरणभेदस्यान्यथाकल्पनेऽपि न तत्स्वरूपे काचिन्म्लानिः ॥
· · ·
[ Sutra २६ ]
तदिदमञ्जकविचारान्ते प्रसङ्जायातं वस्तु कथितं सरहस्यं ते गुह्यादुगुह्यतरं परम॥ २६ ॥
· · ·
अथ यत् कथितमित्युक्तं, तत्प्रमाणीकतं परमशिवात् प्रभृति गुरुपारम्पर्येणेदं रहस्यं तत्रमकवर्णनमिति दर्शयन् परालिदेव्यांते सम्बन्धेधं प्रदर्शयति
· · ·
अतस्तन्त्रावतारार्थ कथयामि समासतः ।
· · ·
[ Sutra २७ ]
तत्र अहष्टविग्रहायात् शिवात्परमकारणात् ।
· · ·
[ Sutra २७ ]
द्वनिरुपं सुसूक्ष्मं तु सुशुद्धं सुप्रभान्वितम् ।
· · ·
[ Sutra २८ ]
तदेवापररूपेण शिवेन परमात्मना ।
· · ·
[ Sutra २९ ]
मन्त्रसिहासनस्थेन पद्ममन्त्रमहातमनना ।
· · ·
[ Sutra २९ ]
पुरुषार्थे विचार्यांञु साधनानि पृथक् पृथक् ।
· · ·
[ Sutra ३० ]
लौकिकादिशिवान्तानि परापरविभूतये । तदनुग्रहयोग्यानां स्वे स्वे विषयगोचरे ॥ ३० ॥ अनुष्ठुप्छन्दसा बद्धं कोट्यबुदसहस्रधा ।
· · ·
शिवात् परमाद्यपथात्मकश्रेयोरूपात् परमकारणात् शिवान्तानां कारणानां सर्वेषां स्वाभिन्त्तावाभासकात्, अत एवाहष्ट: परद्रष्टृकरूपो विग्रह: स्वरूपं यस्य तस्मात्, भिन्नमेतत्पदं छान्दसेन पञ्चभ्यात्वादेशेन, अथच तस्मिस्तद्रूपमेवायातं प्रसरणस्फुरणं यस्य तद्विनरूपं नादामर्शितमकं सुसूक्ष्ममप्रमेयं विश्वव्यापकं च, आकारादिकलाकलितत्वाभावात् सुशुद्धं, सुप्रभान्वितं महाज्ञानरूपं यत्तद्वापि रहस्येन शिवेन दण्डवक्रभङ्ग्यवस्थितद्योजातपञ्चमहामन्त्रशरीरे पृथक् पृथगनुभाव्यानुसारं साधनान्यनुष्ठानानि लौकिकादिशिवान्तानि विचार्य तत्सिद्धिसाधनार्थम्
· · ·
३१ छो० ] श्रीक्षेमराजाचार्यकृतोद्योतालोकव्याख्याटीकोपेतम्। १९
· · ·
पररूपेणैव स्थूलेन वेदादिरहस्यान्ततत्त्वतोऽतो-
· · ·
भेदोद्दूत्तनानाशाख्वरूपमनन्तग्रन्थसंदर्भात्मकं
· · ·
निबद्धम्। महार्थसंग्रहस्थेन सारत्रिकोद्म्रि-
· · ·
धिपतिनेत्यनेनैव शास्त्राणान्त्यस्यावकार्शो दत्तः।
· · ·
पश्चमन्त्रमहातमनेयनेन श्रीकण्ठीयसंहितायुक्त-
· · ·
नानास्रोतोभेदः सूचितः। तत्
· · ·
‘अष्टविंशतिरहच्छान्ताच्छिवात्परमकारणात्।
· · ·
ज्ञानरूपं विनिष्क्रान्तमनवच्छिन्नं महत् ॥’
· · ·
इत्यादिना-नादस्वरूपं निरूप्य
· · ·
‘ततो जातमिदं सर्वं चतुर्वर्गफलप्रदम् ॥’
· · ·
इत्युक्त्वा श्रोतृभेदेन नानाशाख्रप्रपञ्चोदयः
· · ·
प्रदर्शितः। तदेवेत्यादिना आवृदधमिल्यन्तेन त-
· · ·
दनुयाह्राशयानुसारेण भिन्नभिन्नकलान्थपि
· · ·
शास्त्राणि वस्तुतो वाक्यैकवाक्यतया परि-
· · ·
पूर्णामिन्नविमर्शस्फारण्यासूत्रितसमस्तभेदा-
· · ·
भेदप्रपञ्चनीति तथाविधङ्घ्यासिङ्ं तत्त्वज्ञं
· · ·
प्रत्यभिन्नचिदानन्दघनतत्त्वविश्रान्तिपरमार्थ-
· · ·
न्येवेति ध्वनति। तदुक्तं
· · ·
‘यतः श्रोतॄवं सर्वे शिवधामफलप्रदम्’
· · ·
इति ॥
· · ·
[ Sutra ३६ ]
'मयापि तव देवेशि साधिकारं समर्पितम्' इत्येतावत्पर्यन्तो भविष्यति॥ एवं पञयन्तीप्रसरणपर्यन्ता शक्तिस्थितिमुक्त्वा, मध्यमाप्रसरणेनाह मायानियतिपर्यन्तै- स्तस्मादुद्देरवापि तत्॥ ३३ ॥
· · ·
[ Sutra ३३ ]
तस्मादिति । विद्यातत्त्वचक्रवर्तिनोऽनन्तभट्टारकादियर्थात्। मायानियतिपर्यन्तैरिति म-पञलिप्सृतिभिः कश्चुकवासिभिश्शिवरुद्रवापीति संक्रमण्युक्त्यैव ॥ ३३ ॥
· · ·
ततोऽनन्तरं तदेव ज्ञानं तथैव श्रीकण्ठेनेश्वरात्मप्राप्तं ज्ञानं परमदुर्लभम् । अयं हि भगवानीश्वरात्मनः शिवस्य शिव्यो, मण्डलव्यास्वनन्तशिष्याः । अत्र मध्ये पुस्तक्वाधिष्ठातरो रुद्रा बन्धहेतुया संस्थिता इति तेषामेतज्ज्ञानशक्तिसंक्रान्तिनः कृता ॥
· · ·
[ Sutra 33 ]
तत्तोडपि तथैव तेनापि तदधः प्रोक्तं रुद्राणामिश्वरेच्छया ॥ ३४ ॥
· · ·
[ Sutra 34 ]
प्रधानाच्छतरुद्रान्तं दीक्षयित्वा विधानतः ।
· · ·
[ Sutra 35 ]
समापि च पुरा दीक्षा तथा चैवाभिषेचनम् ॥ ३५ ॥
· · ·
[ Sutra 36 ]
श्रीकण्ठेन पुरा दत्तं तन्त्रं सर्वार्थसाधकम् ।
· · ·
यद्यपि गुणतस्त्वे श्रीकण्ठनाथः स्थितः, तथाप्यसौ शिवशिष्यत्वेन प्रभावातिशयवानिति स्वोर्ध्वस्थप्रकृतिवर्तिनः क्रोधाद्यष्टकस्य स्वाधारतस्वगतानां च शतरुद्रान्तानां रुद्राणामनुग्रहीता । ममापीति कैलासवासिनस्तत्रप्रवकुंभंगवत उमापतिरुक्तिः; तद्रष्टव्यं; श्रीकण्ठश्वश्वरभट्टारकात्मनः शिवस्य शिष्याः, मम्पडलिनस्त्वन्तशिष्याः; क्रोधादयः शतरुद्रान्ताः उमापतेश्व श्रीकण्ठशिष्या इत्यादिष्टं भगवता । तेन यत् खेटकननन्दनेन
· · ·
'मण्डलिनः श्रीकण्ठः क्रोधाध्या: शतभवा: सर्वीरेशा: ।
· · ·
एते कलादियोगात्पकटीकृतदक्रियाः परेशेन ॥'
· · ·
इत्युक्तं, तद्यथोक्तानुसारं कचित्साक्षात् काचि-
· · ·
त्पारम्पर्येणेति ध्यारयेयं, नत्वविशेषेण । दीक्ष-
· · ·
यित्वेति अभिषेचनं कृत्वेति च शाक्तसमावेश-
· · ·
शसंक्रमणयुक्त्या पूर्व शांभवसमावेशयुक्त्यैव ।
· · ·
एवं च नादीक्षितस्य ज्ञानग्रहणे, नाप्यनभिषि-
· · ·
कस्य तद्दानेडाधिकार इत्यादिष्टं भवति ॥
· · ·
अर्थतन्त्रं च तदज्ञानं च संक्रमयतश्चैव
· · ·
मयापि तव देवेशि
· · ·
साधिकारं समर्पितम॥ ३५ ॥
· · ·
[ Sutra ३५ ]
इतः प्रभृति वैखर्या: प्रसर: ।
· · ·
एवमियतान्तरालाख्यं सम्बन्धं प्रकटीकृत्य,
· · ·
दिग्यान्तमादिशाति
· · ·
त्वमपि स्कन्दरुद्राभ्यो
· · ·
तदस्व विधिपूर्वकम् ।
· · ·
ब्रह्मविष्ण्वन्द्रदेवानां
· · ·
वसुमातृदिवाकृताम् ॥ ३७ ॥
· · ·
लोके संगृह्य नागानां यक्षाणां परमेश्वरि ।
· · ·
विधिदीक्षाभिषेकरूपः॥
· · ·
दिव्यादिव्यसंवन्धमाह
· · ·
कथयस्व ऋषीणां च
· · ·
एतं च देव्या विश्वानुग्रहाधिकारापणेन
· · ·
भगवता महाकारुणिकत्वं परिपोषितम् ॥
· · ·
आदरेण सम्बन्धमाह
· · ·
[ Sutra ३८ ]
ऋषिभ्यो मनुजेऽश्वपि ॥ ३८ ॥
· · ·
कथयस्वेति स्थितम्। देवी एव हि पराशक्ति-
· · ·
स्वभावा विश्राधिष्ठात्री अनुजिगृक्षारससरसह-
· · ·
दया तदाचार्यदेहमाविद्यानुग्रहं करोति । एवं
· · ·
चादिव्यसंवन्धपर्यन्तः पर एवं सम्बन्धः सर्वत्र
· · ·
प्रपतत्तैलाभिहितं भवति । तदुक्तं
· · ·
‘..........सर्वः परकालमयः ।
· · ·
महानवान्तरो दिव्यो मिश्रोऽदिव्यश्च तत्परः ।’
· · ·
इति त्रिकहृदये ॥ ३८ ॥
· · ·
[ Sutra ३९ ]
तवया गुप्ततरं कार्यं न देयं यस्य कस्यचित् ॥३९॥
· · ·
[ Sutra ३९ ]
यद्यपि पूर्वोक्ते सर्वतन्त्रे तवाधिकारो दत्त-स्तथापि यदेवं निश्चितानिर्णेष्यमाणपटलगरहस्यार्थपूर्णत्वात् वरमुकृष्टमिदं दक्षिणस्रोतः-समुद्धृतभैरवतन्त्रजातमध्ये प्रधानभूतं दिव्यसर्वभोगापवर्गप्रदं तन्त्रं, तत्त्वया गूहनीयं ज्येष्ठ-शक्तिपातवतामेव प्रकाशय, नेतरेषामिति शिवम् ॥ ३९ ॥
· · ·
आ देवेश्यः क्रमान्तं निखिलमिदमियंच्छासनत्राणरूपं विश्वं यत्संप्रसृतं परमशिवपदाल्लोकपर्यन्तमेतत् । शाखं वाक्यैकवाक्यस्थितमिति विगलद्रदवश्रान्तलेख-स्वच्छच्छन्दधामप्रथनपरमिदं सात्समग्रप्रस जन्तोः ॥
· · ·
इति श्रीस्वच्छन्दोद्योते अंशकाधिकरोऽष्टमः । पटलः समाप्तः ॥ ८ ॥
· · ·
अथ
· · ·
श्रीस्वच्छन्दतन्त्रम् ।
· · ·
श्रीमन्महामाहेश्वराचार्यश्रीक्षेमराजकृतोद्ध्योताख्य-
· · ·
विवरणोपेतम् ।
· · ·
( नवमः पटलः )
· · ·
श्रीमन्निष्कलसद्वृत्तचतुर्दक्ष सकलस्थितिम् ।
· · ·
विश्रास्यत्कुले तत्त्वे भूतं भैरवसाध्रये ।।
· · ·
साधकोदेशेनाराध्यपञ्चप्रणवनिरूपणानन्तरं
· · ·
तदुपयोगिवहुप्रमेयगर्भं कालखरूपमभिधायां-
· · ·
शकसतत्वमुक्तं प्रसङ्गात्तत्रावतारो दर्शितः ।
· · ·
अथ विद्धौघविघातेन झटित्यभीष्टसिद्धिसाधनं
· · ·
श्रीकोटराक्षविधानं रक्षाचकप्रपञ्चमप्रकाशितमपि
· · ·
अनुजिघृक्षया प्रतिपिपादयिषुः श्रीभैरव उवाच ,
· · ·
अतः परं प्रवक्ष्यामि रहस्यमिदमुत्तमम् ।
· · ·
अतःशब्दो व्याख्यातक्रमसूचनाय । प्रक-
· · ·
पेण अनुजिघृक्षादरेण वक्ष्यामि । उत्तरं रह-
· · ·
[ Sutra २८ ]
स्यमिति सर्वविद्यप्रशमनं झटित्यभीष्टसिद्धि-प्रदं च ॥
· · ·
अत एव यत्न कस्यचिदार्य्यातं तत्ते वक्ष्यामि सुव्रते ॥ १ ॥
· · ·
शोभनं व्रतं परतत्त्वाहितत्वं यस्या इत्य-मन्त्रणेन योग्यतमाविरलशिष्यविषयत्वमस्यास्तुष्ठानसेति ध्वनति, अतश्र योग्यदेवौग्यतिरेकेण नतद्न्यस्याव्युक्रम् ॥ १ ॥
· · ·
एतदुद्धाटयति महाभैरवदेवस्य कीडमानस्य भामिनि । सृष्टिसंहारकर्तारं हृदयात्त विनिर्गतः ॥ २ ॥
· · ·
महाभैरवदेवः प्रथमपटलदर्शीतनिर्वचन-स्थित्या स्वच्छन्दनाथस्तस्य, निःशेषविद्यप्रशम-नसर्वसिद्धिसंपादनानुजिघृक्षात्मकां कीडां ताच्छील्येन कुर्वतः, स्वख्यातस्वशत्त्यात्मकात्
· · ·
[ Sutra 2 ]
हृदयात्, सृष्टिसंहारयो: कर्ता वक्ष्यमाणध्रीकोटराक्षणामा देव:, अरं शीघ्रं, विनिगीतः ससुच्छलित इत्यर्थ:। अत एवं भगवान्धारहृदय इत्युच्यते ॥ २ ॥
· · ·
[ Sutra 3 ]
तं भगवान्तं दर्शयितुमाह कल्पान्तवह्निपुष्पं प्रलयाम्बुदनि:स्वनम् । तदितत्पुञ्जनिभोदृष्टं जटाज्वालासमप्रभम् ॥ ३ ॥
· · ·
[ Sutra 4 ]
चन्द्रसूर्याग्निनयनं कोटराक्षं सुभीषणम् । बृहदक्ष:स्थलाभोगं नागयज्ञोपवीतिनम् ॥ ४ ॥
· · ·
[ Sutra 5 ]
स्कुर्न्माणिक्यमुकुट सर्पकुण्डलभूषितम् । सर्पहारकृताटोपं सर्पकङ्कणनूपुरम् ॥ ५ ॥
· · ·
[ Sutra ६ ]
सिंहचर्मपरीधानं सर्पमेखलामणिटतं । गजचर्माम्बरपट्ट शशाङ्कृतशेखरम् ॥ ६ ॥
· · ·
[ Sutra ७ ]
पञ्चवक्त्रं शवारूढं दशबाहुं त्रिलोचनम् । कपालमालाभरणं खड्गखेटकधारिणम् ॥ ७ ॥
· · ·
[ Sutra ८ ]
पाशाङ्कुशधरं देवं शरशाङ्कावतानितम् । कपालखट्वाङ्गधरं वरदाभयपाणिकम् ॥ ८ ॥
· · ·
[ Sutra ९ ]
भिन्नाञ्जनचयप्रख्यं स्फुरिताधरभास्वरम् । ब्रह्मेन्द्रविष्णुनमितं त्रिदशैरपि दुर्लभम् ॥ ९ ॥
· · ·
[ Sutra ९ ]
तत्त्वम्। तडित्पुञ्जनिभे उद्धते दंष्ट्रे घस्य, जटानां ज्वालानां चासमा प्रभा दीसियस्य, कोटरं कुहुरं तदाकृतियधिष्ठाणि घस्य अनेन अन्तःक्ष्यतां बहिह्स्थितत्वं च दर्शयति, सुष्टु भीषणत्वं नाशैवोक्तम्। मेखलशब्दे तु ह्रस्वः ऐश्वरः। त्रिलोचनमिति प्रति वक्रम्। अवतानितं मण्डलीकृतदोर्दण्डं, स्फुरिताधरत्वं निःशेषविग्रभक्षणपरत्वेन ॥ ९ ॥ एतद्रूपमनुगृह्यौरुपास्यमिल्याह एवं तं भैरवं देवं स्वच्छन्दं परिकीर्तयेत्। स्वच्छन्दनाथमेव बहुरूपत्वादनेन सुभीषणेन विग्रसन्त्रासननेन रूपेण चिन्तयेदित्यर्थः ॥
· · ·
[ Sutra १० ]
अतश्र स्मरणान्नाशयेदेवः पापसंघातमूलवणम् ॥ १० ॥ ध्यायिनां व्याध्याद्यायुजुधावकप्राक्तनमहापापप्रशमनायैव तेनैवविधं रूपं स्वेच्छया रूहीतम्।
· · ·
[ Sutra १० ]
अत: स्मरणादेवोल्वणं दुष्टभोगदानायोन्मुखीभूतं पापसंघातं नाशयत्येव। अत एवं चतुर्वक्त्रात् श्रीव्याधिमभक्षभद्रार्काद्यमन्य एव देवो व्याध्याधिकारणभूतमहापापभक्षण इत्यवगतम्॥ १० ॥
· · ·
[ Sutra ११ ]
अस्य मन्त्र: पुराख्यातो द्वात्रिंशाक्षरसम्मित:। यस्तं भीषणरूपानुगुणतया पञ्चप्रणवपूर्वान्तं तत्र लीनं जपेनमनुम्॥ ११ ॥
· · ·
[ Sutra १२ ]
प्राग्दर्शितसतत्त्वा: पञ्च प्रणवा: पूर्वान्तयो: यस्य तं, तत्रैव पञ्चप्रणवस्वरूपे लीनं विश्रान्ति, तद्विसर्गं तदाच्छुरितं चकम्, महामन्त्रपूजान्ते जपावसरे जपेत। अतश्चैव वाच्यवाचकक्रमाभ्यां दीक्षत्वाद्घोरेश्वरयुक्तत्वात् भाविविशिष्टदेवतापरिवृत्तित्वेतराभ्यांस्य द्वात्रिंशदक्षरादन्यत्वमित्यनुष्ठानान्तरमेव तत्॥ १२ ॥
· · ·
[ Sutra ३२ ]
तदीहशस्य तस्य कल्पं प्रवक्ष्यामि समासात्तु विस्तारात् । कल्प्यत आराध्यतेsडनेनेति कल्पः विधानम् ॥
· · ·
[ Sutra १२ ]
तमााह पूर्वोक्तभूप्रदेशे च विशुध्ये शुभलक्षणे ॥
· · ·
[ Sutra १३ ]
पुष्पपत्रकुसुम्कीर्ण्णे गन्धधूपादिवासिते । तत्र मण्डलमालिख्य पूर्वोक्तैर्वर्णकै: शुभै: ॥
· · ·
[ Sutra १४ ]
एकहस्तं द्विहस्तं वा चतुर्हस्ताष्टहस्तकम् । शुद्धावृतं समं कृत्वा चतुरस्तं समन्ततः ॥
· · ·
पूर्ववल्साधयित्वा तु दिग्भागांस्तु वरानने ।
· · ·
पूर्वोक्तैरिति
· · ·
'धाम्ना तु रजसां पातः.....................' (४३५)
· · ·
इति वाक्येन सूचिते:, वर्णक: सिन्दूरादिमि:
· · ·
गतार्थमन्यत्॥
· · ·
[ Sutra १५ ]
एतत्प्राक्तनमण्डलाद्दिशिष्टं मण्डलमिल्याह
· · ·
[ Sutra १५ ]
चतुर्द्वारसमोपेत- मष्टपत्रं सकर्णिकम् । मध्ये पद्मं समालिख्य केसरैरुपलक्षितम् ॥
· · ·
[ Sutra १६ ]
द्वात्रिंशदक्षरं बाह्ये चक्रमालिख्य शोभनम् । एवं सुसूत्रितं कृत्वा बाह्ये चैव तु वर्तुलम् ॥
· · ·
[ Sutra १७ ]
चतुरसं तदाष्टं बाह्ये वीथीं प्रकल्पयेत् । मध्यपद्मप्रमाणेन द्वारं कल्पयेत पूर्ववत् ॥
· · ·
एवमिति चक्रपरीमाणानुसारेण, सुसूत्रितं
· · ·
[ Sutra 17 ]
वर्तुलं ब्रह्मं कृत्वा, तस्यासनं च चतुरसं कृत्वा वीथीं प्रकल्पयेत् । तद्राब्योङ्क:पञ्चाक्षेत्रमानं कर्ण्ठकपालशोभोपशोभाकं नतद्रव द्वारचतुष्टयं कल्पयेत् ॥ १७ ॥
· · ·
[ Sutra 18 ]
भस्मोद्धूलितदेहस्तु मुद्रालङ्कारभूषित: । केशयज्ञोपवीती च दिग्वासा: सयत्नेन्र्द्रिय: । शङ्खार्घपात्रहस्तस्तु सकलीकृतविग्रह: । परितोदरं प्रविन्यस्य भैरवं पूजयेत्प्रिये ॥ १८ ॥
· · ·
प्रणवासनसंस्थं तु भस्मोद्धूलिततवादिना साधकस्य मन्त्राराधनावसरे महाव्रातित्त्वमुक्तमत एव परभैरवानुकारित्वेनापि तदभिमानिनो विद्वा नइयन्ति । भाव्यस्यात्र जलज्ञानादि नोक्तं, दिग्वासा: तद्-
· · ·
[ Sutra ३६ ]
न्यास्य हृत्संयमनाशयेनैव कौपीनग्रहणात् ? शड्मात्र प्रकरणसामर्थ्योन्महाराशिभिः । परितोष्ट्रं सर्वतोद्भ्रप्राकारम् । प्रणवासनस्यत्वं प्राग्वत ॥ कथम् पूजयेत् कं च भैरवमिल्याह मूर्ति हंसाक्षरेण तु । तमेव सकलं देवं स्वच्छन्दं परमेश्वरम् ॥ २० ॥
· · ·
[ Sutra २० ]
मूर्ति हंसाक्षरेणेति पूर्वोक्तेन चिन्मूर्तित्रेण द्वात्रिंशदक्षरेण च सकलमूर्तिरूपेण । तमेवेति पूर्वोक्तम् ॥ २० ॥ किमविशिष्टं, नेत्याह यत्तत्परमनिभास- मनामयमरूपकम् । तेन चावाहयेदेवी परमः सर्वोत्तमो निर्भासो यस्म, अनास्रवं मायासंबन्धहरम्, अरूपकमनाकृति यत्पूर्वं निष्कलं तत्त्वमुक्तं, तेन प्रोक्तनीलाय्यन्तस्थितेन सहितमावाहनमुद्रयावाहयेत् पूजनार्थमभि- खीकुर्यात् ॥
· · ·
[ Sutra 21 ]
हच्छिरश्र शिखां तथा ॥ २१ ॥ वर्मे नेत्रे तथात्र च तैनैव परिकल्पयेत् । तैनैवति नैषक्लेन हृदयादिमन्त्रेण, न तु प्राग्वत्सक्लेनापि । ब्रह्मादिपञ्चकम्ब्राणां तु न सकलादिविभागोऽस्तीति प्राग्वत् तद्यासानन्तरं भगवत्कृतौ निष्कलादिन्यास: ॥ इत्थं च निष्कलसकलात्मककरूपे भगवत्याः-ध्यानसमये एव निष्कलसकलमन्त्रौचारात् निष्कलस्थानविहितपरमाकरणे न्यस्ते वक्रनैष्कलाङ्गविन्यासे कृते
· · ·
[ Sutra 22 ]
स्थापनं सन्निधानं च निरोधार्घादिपूजनम् ॥ २२ ॥ सर्वं तैनव कर्तव्य- मुक्तानुक्तं वरानने । स्थापनादि सर्वं पूर्वप्रदर्शितसुदार्बन्धपूर्वं कर्तव्यम् । तैनैवति निष्कलसम्पुटितेन सक्लेन ।
· · ·
[ Sutra २३ ]
उक्तमिति स्थापनादि, अनुकं तु स्वागतपाद्याचमनह्नानादि आत्मनिवेदनपर्यन्तम् । इत्यं च मध्यस्थं भैरवं पूज्य-मड्डष्टूसमन्नितम् ॥ २३ ॥
· · ·
मध्यस्थमिति मध्यगतं, भैरवमिति भैरव-तेज: इत्यर्थ: ॥ २३ ॥
· · ·
[ Sutra २४ ]
किंचात्र पञ्चविंशदरके चक्रे तत्र पत्रस्थितिता देवी-द्वात्रिंशन्निवेशयेत् । पूर्वार्कात्समारभ्य यावदन्ते व्यवस्थिताः ॥ २४ ॥
· · ·
पत्रस्थितिता इति अष्टपत्रस्य पञ्चस्योकत्वात् प्रतिदिक्पत्रानुसारिस्थिताराचतुष्टये चक्रे सन्निवेशयेदिति द्वात्रिंशार्णरिति तकारलोप ऐश्वर: तेन द्वात्रिंशदेव्य: द्वात्रिंशतैव अर्ण: अर्थात् द्वात्रिंशदर्णसंबन्धिभिर्विभज्य निवेशयेत् ॥२४॥
· · ·
तासां नामानि वक्ष्यामि द्वात्रिंशत्परिसंख्यया ।
· · ·
[ Sutra 25 ]
तानि मन्त्रस्थाक्षरस्फारसारतत्सदृशप्रथम-नामाक्षररूपाणि निरुपयति अरुणा घोणा देवी च रेवती भोगदायिका ॥ २५ ॥
· · ·
[ Sutra 26 ]
स्थापनी घोरसंज्ञा च रक्षां भारभरेति च । घोररूपा रवा घोणा रतिस्ताराथ रूपिणी ॥ २६ ॥
· · ·
[ Sutra 27 ]
भयहानिस्तु चण्डा वै सर्वदा च तथा वरा । तक्षकी च तथा शर्वी वब्बरा सर्वगा तथा ॥ २७ ॥
· · ·
[ Sutra 28 ]
रौद्री च आमणी चैव नागिनी च मनोहरा । स्तम्भनी रोषिणी चैव द्रावा रुद्रा प्रशासिनी ॥ २८ ॥
· · ·
भयापहारिणी देवी जेया द्वात्रिंश. तत्कमात् ।
· · ·
तत्कमादिति मन्त्रगताक्षरकमानुसारेणै-
· · ·
तर्थ:। एवं चाभिदधत्न केवलं मन्त्रस्य पूर्व
· · ·
निर्णीतवाच्यरूपो वीरश्यामि: यावदर्णानुसमा-
· · ·
रेण प्रोक्तदेवताचक्रक्रमयत्वमपीत्यादिशति देव:॥
· · ·
आसां देवीनामावाहनादौ मत्रमाह
· · ·
प्रणवादिस्ततो वर्णो
· · ·
देवीनाम नतिस्तथा ॥ २९ ॥
· · ·
[ Sutra २९ ]
सर्वोऽसौ तु विधिह्रेष
· · ·
कर्तव्यो विधिवेदिना ।
· · ·
वर्ण इति द्वात्रिंशदक्षरसंबन्धी क्रमेणैक
· · ·
इत्यर्थ:।नाम इति चतुर्थ्यन्तमिल्यर्थात। विधि-
· · ·
रिति पूजादिविषयो मन्त्रोच्चारणप्रकार:। वि-
· · ·
चोदिनेयेष आवाहनादावामन्त्रणवित्त्यन्तं
· · ·
नाम तथा तत्कमानुसारण जातिप्रयोग इत्य-
· · ·
नुसन्तव्यमिति ध्वनति ॥
· · ·
अथासां देवीनाॅं प्रतिदिशं चतस्रूणां पूर्वो-
· · ·
कनीत्या भैरवीयप्रपञ्चव्यास्तितत्वलोकपालानु-
· · ·
सारण भैरवानुसारेण ध्यानं निर्दिशाति
· · ·
[ Sutra ३० ]
हेमामं प्राकृतुष्कं तदिन्द्रचापसमप्रभम् । चतुर्मुखं चतुर्बाहु वज्रहस्तं सुगर्वितम् । कपालमालाभरणं प्रहसन्तु विचिन्तयेत् ॥ ३० ॥
· · ·
[ Sutra ३१ ]
प्राकृतुष्कमिति पञ्चप्राग्दलसंश्लिष्टस्थानां चतुष्टयतिनिविष्टमरुणादिचतुष्कं तद्विप्रतितल्यस्वात् हेमप्रभं वज्रहस्तं च, इन्द्रचापसमप्रभमिति अनन्तःसुरत्नानावर्णंभाखरम्, ऊर्ध्ववक्त्रस्य निष्प्रपञ्चत्वात् सिद्धानुग्रुणता नास्तीति पञ्चवक्त्रशक्तिमदधिष्ठितमपि देवताचक्रं ससिद्धिकसिद्धानुगुण्येन रूहीतचतुर्मुखचतुर्भुजदिरूपं दर्शितम् । एकत्र दक्षहस्ते वज्रस्योक्त्वादुक्तमपि कपालहस्तद्वयस्थितमभयकरत्नमञ्जेन भैरवरूपानुकरादुक्तम्, अतश्र कपालमालाभरणत्वमपि संगतमेवेति तदनुसारेण प्रतिवक्त्रं त्रिनेत्रत्वमपि मन्तव्यम् । सुगर्वितत्त्वं प्रहसत्वं च निर्विघ्नसिद्धिदानानुगुण्येन
· · ·
[ Sutra 31 ]
कियदेतद्रस्तु इत्याशायात् । एतच्चतुर्मुखत्वादि प्रहसिततत्त्वान्तं सर्वत्र चतुष्केऽनुन्मन्तव्यं, तथा कपालहस्ततत्त्वादिकं च ॥ ३१ ॥
· · ·
[ Sutra 32 ]
आग्रेयं रक्तवर्णाभं शक्तिहस्तं सदा स्मरेत् । दण्डहस्तं स्मरेऽ्ययं कृष्णवर्णं सुभीषणम् ॥ ३२ ॥ नीलमिन्दीवराभासं नैऋृतं खड्गहस्तकम् ।
· · ·
[ Sutra 33 ]
श्यामं वारुणदिग्भागे पाशहस्तं विचिन्तयेत् ॥ ३३ ॥
· · ·
[ Sutra 34 ]
धूघ्रं सामीरदिग्भागे ध्वजहस्तं सुचञ्चलम् । उत्तरं धवलं ज्ञेयं गदाखेटकधारि च ॥ ३४ ॥ स्फटिकाभं तथैशान्यां त्रिशूलायुधपाणिकम् ।
· · ·
[ Sutra ३७ खो॰ ]
उत्तरासिन्देवोचतुष्टये खेटकधारितवस्य स्वकण्ठेनोक्त्वादभयपाणितवं न ध्यातव्यम् । मुखत्वादि सर्वमन्यस्त्रांग्रितम् ॥
· · ·
अत्र ध्याने फलमाह
· · ·
[ Sutra ३५ ]
एवं ध्यानपरो यस्तु चक्रमेतत्सदाभ्यसेत् ॥ वत्सरार्धाद्धरारोहे तस्य सिद्धिर्विधा भवेत् । उत्तममध्यमाधमरूपा ॥
· · ·
एवं ध्यानसिद्धिमुक्त्वा, तसैव जपसिद्धयुचिंतं क्षेत्रमादिशति
· · ·
[ Sutra ३६ ]
महेन्द्रे मलये सह्ये पारियात्रेड्बुदे तथा ॥ विन्ध्ये श्रीपर्वते चैव तथा कोलागिरौ प्रिये । पतान्यष्टौ सिद्धनुगुणानि पर्वतस्थानानि ॥
· · ·
[ Sutra 37 ]
किंच गङ्गायमुनासंबाधे संबाधे संकटं संमिश्रयोसत्योः यावती प्रवाहभूमिः ॥ कुरुक्षेत्रे वरणने ॥ ३७ ॥ गङ्गाद्वारे प्रयागे च ब्रह्मावर्ते समास्थितः । सरस्वतीचर्मण्वत्योः रन्तरस्थो देशो ब्रह्मावर्तः ॥
· · ·
[ Sutra 38 ]
अन्तर्वेदीं सुपण्यायां नर्मदायां तथैव च ॥ ३८ ॥ गङ्गायमुनाप्रवाहयोरमध्ये न्तर्वेदी । नर्मदायमपि तत् तटे ॥ ३८ ॥
· · ·
किंच सुस्निग्धदेशे भूमागे पद्माष्णडैर् मनोरमे । पद्माष्णडै मनोरमो यः सुस्निग्धो देशस्तत्र भूमागे इति योजना ॥
· · ·
[ Sutra 39 ]
येषु येषु प्रदेशेषु स्वयंभूर्भगवान्छिवः । तेषु तेषु स्थितो देवे नियमस्थो जितेन्द्रियः । वाड्रिरुद्धः प्रसन्नात्मा लक्षाक्षरजपे रतः ॥ ३९ ॥
· · ·
[ Sutra 40 ]
जाकमक्ष्यः फलाहारी निवाराद्याशने रतः । त्रिकालपूजानिरतोऽ-थ आत्मिकार्यपरायणः ॥ ४० ॥
· · ·
[ Sutra 41 ]
भावितात्मा महासत्त्वो रक्षायाश्च विधानवित् ।
· · ·
[ Sutra 42 ]
तस्य मन्त्रः प्रसिद्ध्येतु सव साधयेत्सचराचरम् ॥ ४२ ॥
· · ·
स्वयंभूनामनुग्रहार्थमेवावतीर्णत्वात् तत्क्षे-
· · ·
त्रस्य सातिशयं सिद्धिप्रदत्वम् । नियमस्थ इति
· · ·
शौचसंतोषतपःस्वाध्याये श्वरप्रणिधाननिष्ठः ।
· · ·
वाकू च निःशेषेण रुद्धा जपैकनिष्ठीकृता येन,
· · ·
प्रसन्नः यत्संगसंस्कार आत्मा मनो यस्य,
· · ·
लक्षाक्षरजपे रत इति प्राग्वत् द्वात्रिंशता लक्षणैः
· · ·
सदृशांशाहोमैः, नतु यथान्ये अक्षरं मन्त्रस्तस्य
· · ·
लक्षेणैकनेति अक्षरशब्दस्य मन्त्रवाचित्वाभावात्
· · ·
'......लक्षणाक्षरसंख्यया ।' (६।५।१)
· · ·
इति प्रागुक्त्याविशेषप्रतिभासनादेतस्य
· · ·
उक्तः । न च षण्मासिकस्य प्रोक्तचक्रध्यानस्य
· · ·
काचिदनुपपत्ति: तस्यैतज्जपसंख्याविधिं विना
· · ·
शुद्धस्यैव प्रोक्तफलहेतुत्वात् । न च ध्यान-
· · ·
मात्रातिसिद्धिर् भवतीति वाच्यमागमेषु शा-
· · ·
स्त्रतत्प्रतिपादनात्, जपे तु तथोचितं ध्यानं
· · ·
न प्रथानभ्रष्टे । यदु प्रोक्तचक्रध्यानं मन्त्र-
· · ·
जपेऽपि स्यात्, तच्चक्रदेवीनामपि जपनिय-
· · ·
ममभिदध्यादिलयलम् । भावितात्मा आश्वस्त-
· · ·
हृदयः, अत एव महासत्त्वः सावष्टसम्भोद्यन्तशु-
· · ·
द्वचित्तः । रक्षयाद् दिग्बन्धाद्यप्राकारादिरुपया
· · ·
[ Sutra 42 ]
चकारात् क्षेत्रपालबल्यादे: विधानविदितिकर्तव्यताझ: ॥ ४२ ॥
· · ·
[ Sutra 43 ]
यदृक्तं साधयेत्सचराचरमिति, तत्संक्षेपेण दर्शयन् भाविपटलप्रमेयवस्तु कटाक्षयति कालामिर्नरकाश्रैव पाताला हाटकेश्वर: । सप्तलोकं सब्रह्माण्डं पञ्चाष्टकमत: परम् ॥ दिवयोऽन्यष्टकं चैव प्रधानपुरुषान्तकम् ॥ ४३ ॥
· · ·
[ Sutra 44 ]
नियति: कालतत्त्वं च रागो विद्या कला तथा ॥४४॥ माया विद्येश्वरं तत्त्वं साधार्यं शक्तिगोचरम्।
· · ·
[ Sutra 45 ]
सर्व सिद्ध्यत्ननायास-न्मन्त्रराजप्रभावत: ॥ ४५ ॥ एतत्समनन्तरपटलनिर्णेष्यमाणं शक्तितत्त्वं सवं साधकस्य वशे भवत्यतश्व शिवरूप: साधको जायते इति यावत् ॥ ४५-॥
· · ·
[ Sutra ४६ ]
यत्र चैत्रद्रिश्वमस्य वर्तते, तत्र दण्डापूपीयन्यायो मितसिद्धीनां स्थित एवेशाह पूर्वोक्तं कर्म वै क्षिप्रमधयं मध्यमोत्तमम् । साधयेतत्र संदेहो भैरवस्य वचो यथा ॥ ४६ ॥
· · ·
[ Sutra ४५ ]
अधमादि प्रागवत् । मारणोच्चाटनवश्याकर्षणान्तिकाप्यायनादि च यदधमादि कर्म पूर्वसुचकं, तदपि यथोक्तद्रव्युसहकृतमयं मन्त्रराजः पूर्वोक्तन्यायेनैव जपलक्षण सहोम्नाराधितः साधयतीति सिद्ध एवायम् । भैरवस्य यथैव वचस्तथा अत्राश्वस्तव्यम् । आश्वासो हि अकम्पः सिद्धिलिङ्गम् ॥ ४५ ॥
· · ·
अथ योग्यतमसाधकविषयमेतदेव दर्शनं द्वात्रिशाद्देवताचक्रपरिवारं विना एकवीरं निरूपितुमाह अथैकवीरमाश्रित्य अद्वृष्टुसमन्नितम् ।
· · ·
[ Sutra ४७ ]
जातियोगयुतं कृत्वा अष्टपत्रे कुशोशये ॥ पूजयेत्पूर्वविधिना एकमेव देवीपरिवारावृतं वक्त्राङ्ङ्-पद्ममात्रसहितं, वीरं साधकानां मुक्तिपर्यवस-तततत्त्वसिद्धिसाधनायोभयत्नं, परमेश्वरं पूर्वोक्त-विधिनेत्यादिना सर्वं कमण पूर्वोक्त एव क्षेत्र आ- राधानार्थ होमान्तेन विधिना पूजयेत् ॥ ततः प्रोक्तसंख्याकं जपं होमं च प्रति-ज्ञाय, तत्संपरेत्
· · ·
जपहोमार्चने रतः । ध्यायन्नेव महादेवी स्वच्छन्दं परमेश्वरम् ॥ ४८ ॥
· · ·
प्राप्नोति चिन्तितान्कामा-न्देवि नास्त्यत्र संशयः ।
· · ·
[ Sutra 48 ]
एवं साधकसिद्ध्यादिगुणयेनाराधनप्रकारानुक्त्वा रक्षाकल्पं प्रस्तावयितुमाह अथ रक्षाविधानेषु अघोरं योजयेद्यथा ॥ ४८ ॥ तथाहं कथयिष्यामि तदेकाग्रमना: श्रृणु ।
· · ·
[ Sutra 50 ]
तत्र हृत्पद्मदलसंयुक्तं चक्रमालिख्य भामिनि ॥५०॥ नाभिकेसरसंयुक्तं सुसमं तु वरानने ।
· · ·
[ Sutra 51 ]
गोरोचनां तु संगृह्य सिद्धालक्तकसंयुताम् ॥ ५१ ॥
· · ·
दूर्वाकाण्डेन देवेशि हरितेन समालिखेत् । सिद्धै: सिद्धार्थकैरलक्तकेन च मिश्रा गोरो- चनां कृत्वा दूर्वाकाण्डेन नीलेन तत्त् चक्रम्
· · ·
[ Sutra 51 ]
अथास्य चक्रस्य विद्याराजं कर्णिकास्थं विन्दुनादसमन्वितम् । शक्त्यवसानं देवेशि तस्मिन्साध्यं समालिखेत् । काममध्ये वरारोहे नयनाञ्जनरोधितम् ॥ ५३ ॥
· · ·
[ Sutra 52 ]
विद्याराजं कर्णिकास्थं विन्दुनादसमन्वितम् ॥ ५२ ॥
· · ·
[ Sutra 53 ]
शक्त्यवसानं देवेशि तस्मिन्साध्यं समालिखेत् । काममध्ये वरारोहे नयनाञ्जनरोधितम् ॥ ५३ ॥
· · ·
ईकारवेष्टितं कृत्वा विद्याराजं नवात्ममन्त्रं, कर्णिकास्थमिति द्वात्रिंशद्रचकनाभिगतकमलकर्णिकागतमिति यावत्, विन्दुनादशक्तियोगत्र लिपिक्रमेण लेखितव्याः । साध्यमिति तन्नाम, एवं चाभिद्रव्याच्चस्य वाचकाभिन्नत्वमीशेच्छाकृतमिति सूचयति । कषमध्य इति नवात्मसंबन्धिनः क्षकारस्य यौ ककारषकारौ तयोर्मध्ये इति,
· · ·
[ Sutra 53 ]
कादुन्तस्य वस्य प्रथमभागे। नयनेन त्र्यक्षरेण पूर्वोक्तेन नेत्रमन्त्रेण, रोधितामिति संपुटीकृतम्।। तत्र च नेत्रमन्त्राक्षराणामाद्यनुलोमक्रमः पश्चात्प्रतिलोमक्रमः इति सम्प्रदायः। ईकार-वेष्टितं कुर्येति मायाबीजमालिख्य तदीकारेण नेत्रमन्त्रसंपुटितं तत्साध्यानाम त्रिवेष्टितं कष-मध्ये लिखोद्विर्यर्थः॥ इत्यं करणिकायां लिखित्वा अरकस्थां निवेशयेत्।। पूर्वोक्तदेवता देवी पूर्वोक्ता अरुणाया यथोक्तैकमन्त्राक्षर-रुपा: साध्यांन्ते भगवत्संमुखत्वेन, नतु तत्प्र-राज्ञुखतयेल्याम्नायोदत्र॥ अथ तद्बर्मे साध्यमालिखेत्॥ ५३॥
· · ·
[ Sutra 54 ]
साध्यमिति तन्नाम ॥ ५४ ॥
· · ·
कथं भवगर्भे तु तत्कृत्वा ईकाराख्येन वेष्टयेत्॥
· · ·
[ Sutra ५५ ]
त्रीन्वारांस्तु वरारोहे ध्यानयोगसमाश्रितः ॥ ५५ ॥
· · ·
भव इह प्रणवः तत्पूर्वस्य देवीमन्त्रस्योक्त- स्वात्, तस्य गर्भे मध्ये, तदिति साध्यनाम कृत्वा पश्चादुपरिवर्तिमायावीजसक्तेनैकारेण प्राग्वदृष्ट्येत । तदीहागतिकर्तृकतया विशेषितं साध्यनाम एकैकारानिविष्टदेवीमन्त्राक्षरमध्ये आलिखेदित्यर्थः । एवं घोषब्दस्य रेशब्दस्य अन्यस्य च प्रथमकृतिलभागात्मनि मध्ये तत् लेखनीयम् । तथाभूतं चैतदेकं देवीमन्त्राक्षरं कर्णिकागतमन्त्रराजसुमुखं पूर्वादिकमेणारासु निवेशयेत् । ध्यानयोगसमाश्रित इति भगवतो देवतानां च स्वरूपं सिद्धिसमुचितयथोक्ताकारं ध्यात्वा तद्रूपिं च भावयित्वा लिखेत् ॥५५॥ तदेवं लिखितमेतत्सर्वमेतत् चक्रम्
· · ·
ऊध्वं चैव तु संरोध्य क्रोंकारेण वरणने । दिगष्टकेड्याष्टौ बहिः क्रोंकारा दातव्या इत्यर्थः ॥
· · ·
[ Sutra ५६ ]
अथैतदिन्दुनाच्छुरितं कृत्वा पुष्पधूपैः प्रपूजयेत् ॥ ५६ ॥ इन्दुः कपूरम् । पूजनं मध्यमन्त्रात् प्रभृति सर्वैमन्त्रैः यथास्थानं, यथालेखोक्तं सनं न सं- पद्यते
· · ·
[ Sutra ५७ ]
अथ वेष्टयेच्चैव तदूर्ज-मरुद्रं निर्वाणं समम् । पञ्चभिः श्वेतसूत्रेण वेष्टयित्वा वरानने ॥ ५७ ॥ सिक्थेन मुष्टयेत्पश्चात् क्षौद्रमध्ये निधापयेत् । सिक्थं मधूच्छिष्टम् । क्षौद्रं माक्षिकं सर्वौष- धिरसारभूतामृतमति तन्मध्ये स्थापनं साध्यसि- प्यायनाय
· · ·
[ Sutra ५८ ]
अस्य रक्षाविधे: फलमाह यदा मृत्युुवशाग्रातं कालेन कलितं प्रिये ॥ ५८ ॥
· · ·
[ Sutra ५९ ]
अरिष्टचिह्नितं ज्ञात्वा रक्षामेतां समालिखेत् । तस्य मृत्युर्न जायेत इत्थे भैरवोद्रवितं ॥ ५९ ॥
· · ·
यदाशब्दो भिन्नाक्रमः समालिखेदिलस्यादौ योज्यः। अस्य च पश्चात् तदेवेध्याहार्यं, तेन कालाधिकारप्रोक्तैरन्यैवारिष्टैः चिह्नितं, तत् मव च 'एकोत्तरं मृत्युशतमसिन्दहे प्रतिष्ठितम् । तद्वैकः कालमृत्यु: स्वाच्छेपास्त्वागन्तवः स्मृता: ॥' इति स्थित्यागन्तुशतेनाग्रातं कालमृत्युनाऽपि एकेन कलितं साध्यं ज्ञात्वा गुरुरिमां रक्षां यदा समालिखेत्, तदा तस्य मृत्यु: कोऽपि न स्यादिति। भगवतैवोक्तमेतदिति नात्र संशयितव्यं लिपिमात्रात् कथंमेतदवगतीति। यतः श्रीसर्ववीरश्रीभर्गशिखानिरुपिनील्या लिपिरपि पराशक्तिप्रसररूपैव, अतो भगवतैवैवंप्रतिज्ञातत्वात् सत्यमेवैतन्मन्तव्यम् ॥ ५९ ॥
· · ·
[ Sutra 60 ]
मृत्युरक्षणे प्रकारान्तरमाह | कपालेशस्य गर्भे तु नाम यस्य समालिखेत् । भृर्जपत्रे वरारोहे रोचनाया रसन तु ॥ ६० ॥ ओंकारपुटमध्यस्थं रोधितं नयनाक्षरैः । वौषडजात्रिप्रयोगेण तस्य मृत्युर्न जायते ॥ ६१ ॥
· · ·
कपालेशः पूर्वोक्तः, तस्य गर्भे प्रागवक्तृ- मधये कीह्रं नाम । ओंकारपुटमध्ये स्यमाध्य- न्तयोरोंकारसंपुटीकृतं, तथाकृतं च सप्तपूर्वोक्तैर्न- यनाक्षरैः वौषडजातिप्रयोगेण पश्वादिकृतेनोपल- क्षितैः, रोधितमिति प्रागवदनुलोमप्रतिलोमक- माभ्यामध्यनत्योः संपुटीकृतम् । दिग्विशेष- पानुपादानादष्टासु दिक्षु इति । अत्र च प्रागवत् द्वौकारण्डलेखनपूजनादिक्षौषमध्यनिधापनप- चेन्तं सर्वमनुसर्तव्यम् ॥ ६१ ॥
· · ·
६२ छो० ] श्रीक्षेमराजाचार्यंकृतोभयतोऽस्यटीकोपेतम् । ५७:
· · ·
एवं परिवारस्थभैरवाष्टकावनतस्य कपाली-
· · ·
शाविधियाराजाश्रयेण रक्षाविधानेन मृत्युञ्जय-
· · ·
मुक्त्वा, प्रसिद्धात कर्मान्तरासिद्धिमपि यन्त्रक्रमे-
· · ·
णादिशति देवः
· · ·
शिख्याह्नेन तु देवेशि साध्यनाम विदर्भयेत् ।
· · ·
अनलार्णमध्यशोर्ध्वे साध्यार्णेषु नियोजयेत् ॥६२॥
· · ·
[ Sutra ६२ ]
शिख्याह्नेन शिखिवाहनमत्रेण पूर्वोक्तेन, विदर्भयेदिति 'अभिधेयं भवेत्पूर्वं तत्तो मन्त्रः सकृद्वेत् ।'
· · ·
इति शाब्दान्तरोकस्यिल्यानु विन्यासतमन्त्रं कु-
· · ·
यं, अनलार्ण रेफ; तदैकत्र साध्यनामाभर
· · ·
ऊर्ध्वोधो नियोजयेत् । इत्थंविदर्भितमेतदा-
· · ·
श्रेयमण्डलान्तस्त्वायुमण्डलसंस्थितं कुर्यात्,
· · ·
आश्रेयमण्डलं त्रिकोणं तद्धिह्वांयुमण्डलं षड्दोणं
· · ·
वर्तुलम् ॥
· · ·
[ Sutra 63 ]
एतच्च यस्मिन् लिख्यते तस्य वै जायते दाहः । वाग्वीजमातृद्विपितृवर्गत्रिवर्णमध्येगत- क्षरत्वात् शिखिवाहनविदर्भितत्वाच्च ॥ किं शिखिवाहनविदर्भितमात्रमेव नामाग्रे- यमणडलान्तः क्रियते । न तन्मात्रमेव, किंतु फट्कारायान्तरोधितम् ॥ फट्कारान्तः शिखिवाहनबीजविदर्भितमिति व्याख्यानमस्तु तथा वाक्यार्थस्य भावात् ॥ एतल्लेखनानन्तरं च मन्त्रनाथं पूजयित्वा, एतच्चक्रमध्यगतमेव ज्वलन्तं चिन्तयेत्साध्यं दिनानां सप्तकं यदि ॥
· · ·
[ Sutra 64 ]
ततस्तस्य लक्षणाज्जायते दाहो भैरवस्य वचो यथा । क्रोधराजप्रयोगेण मारणमाह क्रोधराजानिरुद्धं तु ईशानपटमध्येगतं ॥
· · ·
[ Sutra ६५ ]
ईशानादडलिना लेख्यं विषरक्तान्वितेन तु । यस्य नाम वरारोहे हुंफट्कारविदर्भितम् ॥ ६५ ॥ मारयेतिसमायोग-त्कूरजातिसमन्वितम् । लिख्यते सक्त्रात्रेण यो रक्षाभिः सुरक्षति: ॥ ६६ ॥
· · ·
सोऽपि शेषः । ईशानादलिनः ईशानझारः, तेन प्रेतरक्तविषमिश्रेण मशीं कृत्वा, प्रेतपटखण्डे यस्य नाम हुंफड्कारविदर्भितमित्यन्ते विन्यस्य हुंफड्कारं कृत्वा, पश्चात्त्रायुक्तेन क्रोधराजेन निरुद्धमित्याद्यन्तरोधितं, ततोऽपि मारयेयनेन युक्तं, ततोऽपि कूरजात्या हुंफड्कार इत्यनेन समन्वितं लिख्यते, स रक्षाभी रक्षितोऽपि सशस्त्रात्रान्न्रियते । अत्र श्रीक्रोधराजरूपं शस्तुसंहारोचितमुग्रं चिन्त्यम् ॥ ६६ ॥
· · ·
[ Sutra ६७ ]
अथ शत्रोर्बासनाय विकरालप्रयोगमाह विकरालो महादेवि ऊर्ध्वाधःपाशिसंस्थितः साध्यनाम्नस्तु देवेशि हुंफट्कारविदार्भिणः । न क्षामयत्ययलेन यस्य साध्यनाम्नः प्रोक्तयुक्त्या हुंफड्कारविदर्भितस्य विकरालाख्यो मन्त्रविशेषः चतुर्दिग् गतः प्रोक्तया मष्या लिख्यते, तस्यासावयलेन हेलयैव न क्षमते । क्षामयतीत्यैशः पाठः । किमस्य न क्षमणमित्याह तस्य शत्रोर्भयं भवेत् । अत्र च श्रीविकरालस्वरूपं मध्यस्थितस्य साध्यस्य चतुष्पद् दिशु त्रासकत्वेनोस्थितं चिन्तनीयम् ।
· · ·
[ Sutra ६८ ]
अथ मन्थप्रयोगं वशीकारायाह मन्थेन युतं कृत्वा साध्यनाम व्रानने ।
· · ·
[ Sutra 69 ]
ध्रुवाद्यं स्वाहयान्तेन रक्तध्यानसमन्वितम् । अमुकोद्र वरारोहे तदिशोऽभिमुखः स्थितः ॥६९॥
· · ·
[ Sutra 70 ]
अमुकस्य वशं यातु जपहोमौ समाचरेत् । ससाहाद्रशमायाति इति शास्त्रस्य निश्चयः ॥ ७० ॥
· · ·
पूर्वोक्तेन ह्वृऊओकारसमुदायात्मकं सबिन्दुकेन पिण्डाक्षरेण मन्त्रथेन युक्तं यत्साध्यनाम, तदेव विभजति । अमुक इति अमुकस्य वशं यातु इत्येतदन्तं स्वाहया स्वाहाशब्दे नान्तस्थेन यतं कृत्वा च, ईहशा, प्रणवपूर्वेण मन्त्रेण रक्तध्यानसमन्वितामिति तं साध्यं रक्तं ध्यानं तद्वस्थितिदिगभिमुखः साधको यदि सप्ताहं जपं होमं च वशीकरणोचितैर्द्रव्यैः क्रोति, तदास्य साध्यो वशमायाल्येव्यत्रार्थः।
· · ·
[ Sutra 70 ]
अत्र च यंत्रप्रकरणादेतत्निश्रितं-यदेवंविधं मन्रं लिखित्वा संपूज्य जपहोमौ कयै॥
· · ·
[ Sutra 71 ]
मेघनादप्रयोगमुचाटनायाह मेघनादावसाने तु नाम यस्य समालिखित्। यकाराद्यन्तसंरुद्धं मन्रं फडाहृतयावितम्र्॥
· · ·
[ Sutra 72 ]
प्रेतस्थाने निधाय्येत-दैरवं तत्र पूजयेत्। अक्षपुष्पैर्वराररोहे तदिशोऽभिमुख: स्थित:॥ तमुचाटयते क्षिप्रं देवी नास्त्यत्र संशय:॥
· · ·
मेघनादो हृयूबिंदुसमुदायात्मा। यकारेति सविसर्गयकारसंयुक्तितमिलान्नाय:। एतदिल्येकं लिखितं भूर्जे। निधापयति इमशानभूम्यन्तर्गतं कृत्वा। तत्र ईहशो भूर्जे। अक्षा
· · ·
[ Sutra 73 ]
सोमराजेन देवेशि आदिमध्यान्तसंयुतम्॥ नाम यस्य समालिख्य वषड्जातिसमन्वितम्।
· · ·
[ Sutra 74 ]
सन्निधाप्य त्रिमधुरे स्थापयेत्सुरसुन्दरी॥
· · ·
[ Sutra 75 ]
सप्तरात्रप्रयोगेण त्रिकालाष्टकतेन च ॥ असाध्यं साधयत्याशु धनं च विपुलं लभेत्॥
· ·
Svacchanda Tantra Kshemaraja Part 4 KSS 48 (Part 2)
·
सोमराजो हुंकारः तेन, साध्यनाम आदिमध्यान्तसंबन्धं कृत्वेति नाम्न आदौ मध्ये च त्रिः सोमराजं लेखित्वा, ततो वषडन्ते कृत्वा, तत्स्त्रं सन्निधाप्य पूजयित्वा सिक्यसं
· · ·
[ Sutra 75 ]
टितं क्षीरक्षौद्रशर्करापात्रसंपुटगं कृत्वा, सत्तदिनं यक्षिसंध्यं तथैव जपेदसावसाध्यं साधयितुमशक्यमपि साधयति वशीकरोति, श्रियं चाप्नोति ॥ ७५ ॥
· · ·
[ Sutra 76 ]
पुनः प्रोक्तस्य क्रोधराजस्य जपहोमाभ्यां प्रयोगमुक्तमार्थमाहपञ्चाङ्गेन पिशाचस्य क्रोधराजावसानिकाम् । संज्ञां समुचरेदेवी कूर्जातिसमन्विताम् ॥ ७६ ॥ उन्मत्तो जायते साध्यो होमेन च जपेन च ।
· · ·
पिशाचस्य विभीतकस्य मूलकाण्डपत्रक-समफलानि पञ्चाद्रानि, तैर्मिलितं सप्ताहं प्रणवादित्क्रोधराजहूंफडन्तं साध्यनामोच्चार्य, त्रिसंध्यमध्योत्तररात्रं यो जुहुयात्, तस्यासौ साध्य: शत्रुरुनमत्तो भवति ॥
· · ·
[ Sutra ७७ ]
पुनरप्यनुपहहेवाकितया मृत्युद्विधिमाह मृत्युञ्जयं प्रवक्ष्यामि तमेकागमनः शृणु ॥ ७७ ॥
· · ·
[ Sutra ७८ ]
भूर्जपत्रं समादाय नीरन्धं निर्वर्णं समम् । तस्मिन्समालिखेत्पत्र-मष्टपत्रं सकर्णिकम् ॥ ७८ ॥
· · ·
[ Sutra ७९ ]
तसिन्वै कर्णिकामध्ये साध्यनाम समालिखेत् । संवेष्ट्याष्टौ दिशो देवी स्वच्छन्देन कुशोदरी ॥ ७९ ॥
· · ·
प्रणवेन तु संवेष्ट्य स्वच्छन्देनिति सिद्धिप्रदानेन सकलें साध्यानामष्टौ दिशशकवदावरणक्रमेण संवेष्ट्य ततः प्रणवेन संवेष्ट्य कर्णिकामध्ये लिखेदिति योजना ॥
· · ·
कर्णिकावत्प्रतिपत्रं लिखेदिल्याह पत्रेष्वेवं समालिखेत् ।
· · ·
[ Sutra ८० ]
पत्राष्टके डप्यघोरस्य नामाधस्तात्समालिखेत् ॥८०॥
· · ·
पत्रबह्या आवरणक्रमेण व्योमरेखामित्यर्थः॥ एवं लिखित्वा प्राग्वत् कर्पूरादिना पूरयित्वा संपूज्य विशोध्य वचकयां देव संरक्ष शरणं त्वामुपागतम् ।
· · ·
साध्यमिल्यर्थात। तत एषा रक्षा सिक्थकादिना सुवेष्टघ्र पयसि क्षेप्या । पयसि क्षीरे निक्षिप्तमात्रैव सती साध्यस्य सद्योमृत्यु विनि-
· · ·
शिनीति कर्णिकायां लिखित्वा तद्बीजमथषु पत्रेषु एवमेव लिखेत् ॥
· · ·
[ Sutra ८१ ]
अथ शान्तिकमाह आदौ व्यक्षरविन्यासं स्वच्छन्दं तदनन्तरम् ॥ ८१ ॥
· · ·
[ Sutra 82 ]
जन्मनाम तु साध्यस्य अक्षरान्तरितं लिखेत्। पुनरुयक्षरविन्यासं वषडन्तं नियोजयेत्॥ ८२ ॥
· · ·
नेत्रम्र्ताक्षराणि त्रीणि चतुष्कलं च लिखित्वा जन्मसमयकृतं साध्यनामाक्षैररिति अथादघोरस्तकैरन्तरितमेकैकदक्षरव्यवहितम्, 'अ देवदत्तः घो देवदत्तः' इत्यादिक्रमेण लिखित्वा पुनर्वषडन्तानि प्राणविद्धिखेत्॥
· · ·
इमां च रक्षां संपूर्य मुटित्वा सिक्थकेनैव क्षीरमध्ये तु प्रक्षिपेत्।
· · ·
[ Sutra 83 ]
इस्थं च साध्यस्य जायते परमा शान्तिः किंच पुनरन्यत्रिबोध मे॥ ८३ ॥ जुंपःसंपुटमध्येस्थं प्रणवोभयसंयुतम्।
· · ·
[ Sutra 84 ]
नाम कृत्वा वरारोहे प्रक्षिपेन्मधुरत्रये ॥ ८४ ॥ जुंञ इत्यनेन प्राग्वत् प्रागनुलोमं पश्चात् प्रतिलोमें विन्यस्तेन संपुटीकृतं नाम पश्चात् प्रणवेन संपुटितं कुर्यादित्यर्थः । मधुरत्रयं प्राग्वत् ॥ ८४ ॥
· · ·
इत्थं च परां शान्तिमवाप्नोति मृत्युुरोगैर्न बाध्यते । साध्य इत्यर्थात् ॥ पुनर्मृत्युंजयप्रकारान्तरमाह भूर्जपत्रं समादाय रोचनाया वरानने ॥ ८५ ॥
· · ·
[ Sutra 85 ]
मातृकान्तरितं नाम दूर्वाकाण्डेन चालिखेत् । तदभ्यन्तरगर्भे तु स्वैरन्तरितं कुरु ॥ ८५ ॥
· · ·
[ Sutra 87 ]
पुनर्गर्भे समालिख्य साध्यनाम वरणने। धुवेण वेष्टयेतपश्चा- ह्कारेण ततः प्रिये॥ सकारं च क्षकारं च लिखेत्तदनन्तरम्। पुनर्वेष्टय ठकारेण मायाबीजेन सिध्यते॥
· · ·
[ Sutra 88 ]
अङ्कुशेन निरुद्ध्येत रक्षां मृत्यु विनाशिनीम्। स्वच्छन्द सहितां देवी प्रणवेनादियोजिताम्॥
· · ·
[ Sutra 90 ]
वषडजातिसमोपेतां कर्पूररक्तोदिताम्। गन्धपुष्पादिना पूज्य प्रक्षिपेन्मधुरत्रये॥
· · ·
गर्भे साध्यनाम। प्रणवेनादियोजितामपि
· · ·
[ Sutra 90 ]
प्रणवान्तर्गर्भीकृतां विधाय स्वच्छन्दसहितां वषडूजातिसमोपेतां रक्षां कृत्वेति गर्भीकृतनाम्नः प्रणवस्य बहिरघोरं वषडन्तं परिवेष्टनया लिखेत तत् 'तदभ्यन्तरगर्भे तु खैरन्तरितं कुरु' इति बहिविन्यस्तकादिक्षान्तमातृकाया अभ्यन्तरे षोडशाभिः खैरन्तःकृतैः परिमण्डलेन लिखितेष्ट्यां करणीयं यदाह मातृकान्तरितमिति । एतत सर्वं पुनर्द्रवेण वेष्टितं सत् कमेण वकारसकारक्षारठकारैर्वेष्ट्येत । तदनु मायाबीजस्तकेकारेण त्रिवेष्ट्येत । पश्चादष्टसु दिक्षु क्रोंकारेण रोधयेदिति व्यवहितवाक्यार्थसंगत्यानुसारेण चक्रमेतत्प्रदर्शितम् ॥ ९० ॥
· · ·
[ Sutra 91 ]
अर्चयित्वा चैतत्सिकथकेन मुटितं मधुरत्रये यस्य क्षिप्यते, तस्य जायते परमा शान्ति-र्नान्त्र कार्यो विचारणा । निश्चितमतिनेतत्प्रयुक्तमभीष्टं साधयत्येव ॥ अथवा शुटिकां कृत्वा कण्ठे बाहौ च धारयेत् ॥९१॥
· · ·
तस्य व्याधिर्न जायेत ।
· · ·
इत्येवं भैरवोदितव्रत ।
· · ·
मुद्रिकां कृत्वा इति जतुबन्धां कनकादिच्छूषितां विधाय कण्ठे सुजे वा धारयेत् । चोवार्थे ।
· · ·
मुद्रिकां विना विशिष्टमन्त्राभिमन्त्रितभोजनाक्रमेण सततं क्रियमाणेन मृत्युजिद्द्रिधर्माह
· · ·
[ Sutra ९२ ]
न्यक्शरं मूलमन्त्रं च वषड्जातिसमन्वितम् । भोजनोदकपाने तु मन्त्रयित्वाश्रतः सदा ॥ ९२ ॥ न तस्य जायते मृत्युर्भैरवस्य वचो यथा ॥ ९३ ॥
· · ·
[ Sutra ९३ ]
नेत्रमन्त्रचतुष्कलनाथाभ्यां वषडन्ताभ्यां भोजनपाने द्वे सततमभ्यवहरतो न मृत्युभवति ॥ ९३ ॥
· · ·
[ Sutra १४ ]
अथ विषादिहेतुर्यस्यापि मृत्युन्, तं समादिशाति अशाहिना महादेवि दूषितः साधको यदा। तदा मूलमन्त्रसमोपेतमघोरं तत्र योजयेत् ॥ १४ ॥
· · ·
मूलमन्त्रः श्रीचतुष्कलः, तेन समोपेतं संपूटीकृतं, तत्रोक्त आहृदूषणप्रशान्त्यन्तानामेकत्वम् । अस्यन्ते ‘भगवन्निर्षं शमय २ हुंफद्र’ इति कूर्जाल्यन्त ऊहः प्रयोक्तव्य इल्यथात् ॥ ९ ॥
· · ·
[ Sutra ९५ ]
प्रयोगावसरे च आत्मनो भैरवं रूपं कृत्वा चैव सुदारुणम् । दंष्ट्राकरालविकटं ज्वालामालोपशोभितम् सर्पैर्लललम्बमानैः खड्गहस्तं सुभीषणम् ॥ ९५ ॥
· · ·
[ Sutra ९६ ]
पूर्वरूपसमोपेतं सूर्यकोटिसमप्रभम् ।
· · ·
[ Sutra ९६ ]
तेनाक्रान्तं महादेवी दष्टकं तु विचिन्तयेत् ।
· · ·
[ Sutra ९७ ]
तत्क्षवालाम्भः सुदीर्घाम्भिर्दीर्घघं संचिन्तयेद्भिषम् ।
· · ·
[ Sutra ९७ ]
तत्क्षणाहेवदेवेशि निर्विषः स तु जायते ।
· · ·
कृत्वेति ध्यात्वा, सर्पैरिति हारकटकादिस्थै-रुपलक्षितं, पूर्वरूपं श्रीकोटराक्षसंबन्धि । अ-हिदूषितत्वं विषदूषितस्वोपलक्षणपरम् ॥
· · ·
किंच
· · ·
ग्रहेष्वेवंविधं ध्यानं यः कुर्यात्
· · ·
सः
· · ·
[ Sutra ९८ ]
मोचयेत्क्षणात् ॥ ९८ ॥
· · ·
तेभ्योऽपस्मारादिग्रहेभ्यः साध्यमित्यर्थात् ।
· · ·
[ Sutra ९५ ]
अत्र च 'भगवन्नस्य साध्यस्य ग्रहं शामय शामय हुंफट्' इत्यान्तपूर्वोक्तमन्त्राभिमन्त्रितेतारम्भःकुसुमादिका मध्यं ताडयेदित्यर्थात् ॥ ९५ ॥
· · ·
[ Sutra ९६ ]
ध्यानासमर्थः प्रति विषशमनं कारणिकत्वादोषघिप्रयोगैरप्यादिशति शंभुः । अथ ध्याने ह्याकुशालो यदा कश्चिन्नरो भवेत् । तदागदमहार्दवी निर्विषं कुरुते क्षणात् ॥ ९८ ॥
· · ·
[ Sutra ९९ ]
दष्टं भक्षिततृष्णं च ॥ ९९ ॥
· · ·
[ Sutra १०० ]
कुमारिदितयं ग्रहं नागिन्या तु सहैकत: । गोकर्णिकासितं मूलं सोमाहामूलसंयुतम् ॥ १०० ॥
· · ·
आमगोक्षीरसंपीष्टं भक्षयेत्निर्विषो भवेत्।
· · ·
कुमार्यौषधि: सफला वन्स्था चैति द्वि-रूपाणि, नागिन्या महागोनासाहया सह गोक्षीरपिष्टमित्येक: प्रयोग:। गोकर्णिका गिरिकर्णिका, सोमाहा सोमराजी, तयो: सितं मूलं गोक्षीरपिष्टमिति द्वितीय:, क्षीरेण पिष्ट-मप्येतदूतेन सह पाने नस्ये वा प्रयोक्तव्यम्।
· · ·
यद्रक्ष्याते 'अगदान्वृत्तसंयुक्तान् पिबेत्.....।' (१०६)
· · ·
इत्यादि॥
· · ·
किंच
· · ·
[ Sutra १०१ ]
गोनिम्बस्य च मूलेन निर्विषत्वं प्रजायते॥ १०१॥
· · ·
गोनिम्बो भूम्यामलकी। कचिद्नु ऐरण्डस्य मूलेनेति पाठ:। अत्रापि आमगोक्षीरपिष्टत्वं स्थितमेव॥ १०१॥
· · ·
[ Sutra १०२ ]
अश्वमारस्य मूलं तु उदकेन तु पेषयेत् । पाने नस्य प्रदातव्यं तदा भवति निर्विषः ॥१०२॥ अश्वमारः करवीरकम्
· · ·
[ Sutra १०३ ]
आरग्वधस्य मूलं तु उदकेन च पेषयेत् । पाने नस्य प्रदातव्यं तदा भवति निर्विषः ॥१०३॥ आरग्वधमारोचकमिति प्रसिद्धम्
· · ·
[ Sutra १०४ ]
मधुकस्य तु सारं य- नस्ये पाने प्रयोजयेत् । निर्विषस्तु प्रजायते भैरवस्य वचो यथा ॥ १०४ ॥ मधुकस्य मधूकस्य सार आन्तरो भागस्तं द्वयोः प्रकान्तत्वात् उदकेन क्षीरेण वा पिष्ट्वा,
· · ·
[ Sutra १०४ ]
नस्ये पाने प्रदातव्यम्। मध्युकं मध्युयष्टिरित्यन्ये॥
· · ·
[ Sutra १०५ ]
जम्बूलासिकमूलं तु पाने नस्ये प्रयोजयेत्। निर्विषस्तु भवेद्देवि नात्र कार्यां विचारणा॥
· · ·
[ Sutra १०५ ]
जम्बूलासिकमूलं जम्बूवृक्षमूलम्। अत्रापि गोक्शीरपिष्टमिति स्थितमेव॥
· · ·
[ Sutra १०६ ]
अथ विपानाक्रमणहेतुमगदयष्टिकाश्रयोगमाह घृटबिन्दुपटखर्जूरसूक्ष्मचूर्णं तु कारयेत्। मयूरपित्तसंयुक्तं गुटिकां कारयेत्प्रिये॥
· · ·
[ Sutra १०७ ]
त्रिलोहेवेष्टितां कृत्वा करे कण्ठे निधापयेत्। न विषं ऋमते तस्य यक्ष्म दष्टो महोरगै:॥
· · ·
[ Sutra 107 ]
षडङ्गबिन्दुः प्राणविशेषः । पुटखर्ज्जूरं शतपदी । युटिकां कार्येदित्यनन्तरं तां चेतिं, निधापयेदित्यनन्तरं यत् इति चाङ्ग्याहार्य्यम् । त्रिलोहं हेमरजतताम्रं ॥ १०७ ॥ अगदप्रयोगे शेषविधिमाह अगदान्तृतसंयुक्ता- निपबेधै विषदूषितः । न विषं कमते तस्य इति शास्त्रस्य निश्रयः ॥ १०८॥
· · ·
[ Sutra 109 ]
षट्तेस्वगदेश वान्येषु वा पृथक्पृथक् कुङ्डलीयगारुडचेकवीरावलामोटादिमूलविषयेषु निष्कस्मप्रतिपत्तिना प्रयुज्यमानेषु अविसंवादिता भवतीति दर्शयन् पटलमुपसंहरति एवमन्येडपि ये योगाः स्वच्छन्देन विनिर्मिताः । कालाग्निरनेकाश्रैव पाताला हाटकेश्वरः ॥ १०९॥ प्रदग्याद्नावितात्मा च सिद्ध्यन्ते नात्र संशयः ।
· · ·
स्वच्छन्देनेति सर्वं हि परमेश्वरेण प्रवर्तितम्।
· · ·
यदिुक्तं श्रीश्रीकण्ठ्यां
· · ·
'परमेश्वरादेशान्निर्वतंत तद्वशेऽखिलम्।
· · ·
ईश्वरादिष्टं तु सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्॥
· · ·
महादेवात्परं नास्ति सत्यमेतच्चान्यथा।'
· · ·
इति। च एवार्थे, भावितात्मैव प्रयुजीतेत्यर्थः।
· · ·
पाटलिकासंगतिरदूर एव
· · ·
'कालाध्वनरकादैश्च पाताला हाटकेश्वरः।'
· · ·
इत्यादिना पटलान्तं कटाक्षयता ग्रन्थेन कृतेःवति शिवम्॥
· · ·
व्याधीनामगदं दिव्यमाधीनां मूलकर्वनम्।
· · ·
उपद्रवाणां दलनं महादेवस्युपासहे॥
· · ·
इति श्रीखच्छन्दोद्योते
· · ·
नवमः पटलः समाप्तः॥ ९ ॥