Books / Svetasvatara Upanishad

1. Svetasvatara Upanishad

Page 1

पूर्‍णमदः पूर्‍णमिदं पूर्‍णात्पूर्‍णमुदच्यते

पूर्‍णस्‍य पूर्‍णमादाय पूर्‍णमेवावशिष्‍यते

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः

ब्रह्मवादिनो वदन्ति

किं कारणं ब्रह्म कुतः स्म जाता जीवाम केन क्व च सम्प्रतिष्ठाः

ऽऽधिष्ठिता केन सुखेतरेषु वर्तामहे ब्रह्मविदो व्यवस्थाम्

कालः स्वभावो नियतिर्य़दृच्छा भूतानि योनिः पुरुष इति चिन्त्या

संयोग एषां न त्वात्मभावाद् आत्माप्‍यनीशः सुखदुःखहेतोः

ते ध्यानयोगानुगता अपश्यन् देवात्मशक्तिं स्वगुणैर्निगूढाम्

यः कारणानि निखिलानि तानि कालात्मयुक्तान्यधितिष्ठत्येकः

तमेकनेमिं त्रिवृतं षोडशान्तं शतार्धारं विंशतिप्रत्यराभिः

षड्रिश्‍वरूपैकपाशं त्रिमार्गभेदं द्विनिमित्तैकमोहम्

पञ्‍चस्रोतोमयं पञ्‍चयोनीग्रमवक्रां पञ्‍चप्राणोर्मिं पञ्‍चबुद्ध्‍यादिमूलाम्

पञ्‍चावर्तां पञ्‍चदुःखौवगां पञ्‍चाशद्भेदां पञ्‍चपरवामधीमः

सर्वाजीवे सर्वसंस्थे बृहन्ते ऽस्मिन्नहं सो भ्राम्यते ब्रह्मचक्रे

पृथगात्मानं प्रेरितारं च मत्वा जुष्‍टस्ततस्तेनामृतत्वमेति

उत्तीतमेतत्परं तु ब्रह्म तस्मिंस्‍त्रयं सुप्रतिष्ठितद्ध्रं च

अज्ञान्तरं ब्रह्मविदो विदित्वा लीना ब्रह्मणि तत्परा योनिमुक्ताः

संयुक्तमेतत्क्षरमक्षरं च व्यक्ताव्यक्तं भरते विश्‍वमीशः

अनीशश्‍वात्मा बध्यते भोकृभावाज् ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः

Page 2

1

9

ज्ञज्ञौ द्वावजावीशनेशावजा हृद्येका भोक्तृभोग्यार्थयुक्ता

1

9

ग्रनन्तश्शात्मा विश्वरूपो ह्यकर्ता त्रयं यदा विन्दते ब्रह्ममेतत्

1

10

द्वयं प्रधानममृतं चैतद्वीर्यं तदात्मानावीशते देव एकः

1

10

तस्याभिध्यानाद्योजनानात्तत्त्वभावादूर्ध्वं यथान्ते विश्वमायानिवृत्ति

1

11

ज्ञात्वा देवं सर्वपाशहानिः क्षीणैः क्लेशैर्जन्ममृत्युप्रहाणिः

1

11

तस्याभिध्यानात्तृतियां देहभेदे विश्वैश्वर्यं केवलं ग्रामकामः

1

12

एतज्ज्ञेयं नित्यमेवात्मसंस्थं नातः परं वेदितव्यं हि किंचित्

1

12

भोक्ता भोग्यं प्रेरितारं च मत्वा सर्वं प्रोक्तं त्रिविधं ब्रह्ममेतत्

1

13

वह्नेर्यथा योनिगतस्य मूर्तिं न दृश्यते नैव च लिङ्गनाशः

1

13

स भूय एवेध्मनयोग्यस्तद्रोभयं वै प्राणवेदेहे

1

14

स्वदेहमरणिं कृत्वा प्रणवं चोत्तरारणिं

1

14

ध्याननिर्मथनाभ्यासादेवं पश्येन्निगूढवत्

1

15

निलेषु तैलं दधिनीव सर्पिरापः स्वोतःस्वरग्ङीषु चाम्रिः

1

15

एवमात्मात्मनि गृह्यतेऽसौ सत्येनैनं तपसा योऽनुपश्यति

1

16

सर्वव्यापिनमात्मानं क्षीरे सर्पिरिवार्पितम्

1

16

आत्मविद्यातपोमूलं तद्ब्रह्मोपनिषत्परम् इति श्वेताश्वतरोपनिषत्सु प्रथमोऽध्यायः

2

1

युञ्जानः प्रथमं मनस्तत्त्वाय सविता धियः

2

1

अग्रेज्योतिर्निर्निचाय्य पृथिव्या अध्याभरत्

2

2

युत्तेन मनसा वयं देवस्य सवितुः सवे

2

2

सुवर्गेयाय शक्त्या

Page 3

2

3

युक्त्वाय मनसा देवान्सुर्यतो धिया दिवं बृहज्ज्योतिः करिष्यतः सविता प्रसुवाति तान्

2

4

युज्झे मन उत युज्झे धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः वि होत्रा दधे वयुनाविदेक इन्मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः

2

5

युजे वां ब्रह्म पूर्यं नमोभिर्विश्लोक एतु पथ्येव सूरे: श्रृण्वन्तु विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः

2

6

ऋग्रियत्राभिमध्यते वायुर्यत्राधिरुध्यते सोमो यत्रातिरिच्यते तत्र संजायते मनः

2

7

सवित्रा प्रसवेन जुह्वत ब्रह्म पूर्यम् तत्र योनिं कृणवसे न हि ते पूर्तमदधिपत्

2

8

तिरुन्न्ति स्थाप्य सम शरीरे हृदोन्द्रियाणि मनसा सन्निवेश्य ब्रह्मोडुपेन प्रतरेत विद्वान्स्रोतांसि सर्वाणि भयावहानि

2

9

प्राणान्प्रपीडचेह संयुक्तचेष्टः क्षीणे प्राणे नासिकयोश्चवसीत दुष्टाश्रययुक्तमिव वाहमेनं विद्वान्मनो धारयेताप्रमत्तः

2

10

समे शुचौ शर्करावहुलाकाविवर्जिति शब्दजलाश्रयादिभि: मनोनुकूले न तु चतुपीडने गुहानिवाताश्रयणो प्रयोजयेत्

2

11

नीहारधूमार्कानिलानलानां खद्योतविद्युत्स्फटिकशशीनाम् एतानि रूपाणि पुरःसराणि ब्रह्मण्यभिव्यक्तिकराणि योगे

2

12

पृथव्यपेजोंनिलखेचराणि समुत्थिते पञ्चात्मके योगगुणे प्रवृत्ते न तस्य रोगो न जरा न मृत्युः प्राप्तस्य योगाग्निमयं शरीरम्

लघुत्वमारोग्यमलोलुपत्वं वर्णप्रसादं स्वरसौष्ठवं च

Page 4

2

13

गन्धः शुभो मूत्रपुरीषमल्पं योगप्रवृत्तिं प्रथमां वदन्ति

2

14

यथैव बिम्बं मृदयोपलिप्तं तेजोमयं भाजते तद्गुणत्वात् । तद्वात्मतत्त्वं प्रसमीक्ष्य देही एकः कृतार्थो भवते वीतशोकः

2

15

यदात्मतत्त्वेन तु ब्रह्मतत्त्वं दीपोपमेनेह युक्तः प्रपश्येत् । अज्ञं ध्रुवं सर्वतत्त्वैर्विशुद्धं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः

2

16

एष ह देवः प्रदिशोऽनु सर्वाः पूर्वो ह जातः स उ गर्भे अन्तः । स एव जातः स जनिष्यमाणः प्रत्यङ्जनांस्तिष्ठति सर्वतोमुखः

2

17

यो देवोऽग्नौ योऽप्सु यो विश्वं भुवनमाविवेश य ओषधीषु यो वनस्पतिषु तस्मै देवाय नमो नमः

3

1

य एको जालवानीशत ईशनीभिः सर्वान्लोकानीशत ईशनीभिः । य एवैक उद्भवे च संध्ये च य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति

3

2

एको हि रुद्रो न द्वितीयाय तस्थुर्य इमांल्लोकानीशत ईशनीभिः । प्रत्यङ्जनांस्तिष्ठति सञ्चुकोपान्तकाले संसृज्य विश्वा भुवनानि गोपाः

3

3

विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुरुत विश्वतस्पात् । सं बाहुभ्यां धमति सं पतत्रैर्द्यावाभूमी जनयन् देव एकः

3

4

यो देवानां प्रभवश्रोदवश्रो विश्वाधिपो रुद्रो महर्षिः । हिरण्यगर्भं जनयामास पूर्वं स नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु

3

5

या ते रुद्र शिवा तनूरघोरापापकाशिनी । तया नस्तनुवा शन्तमया गिरिशन्ताभिचाकशीहि

Page 5

3

6

यामिषुं गिरिशंत हस्ते बिभर्यस्तवे शिवां गिरित्र तां kuru मा हिꣳसी: पुरुषं जगत्

3

7

ततः परं ब्रह्मपरं बृहन्तं यथानिकायं सर्वभूतेषु गूढम् । विश्वस्यैकं परिवेष्टितारमीशं तं ज्ञात्वामृता भवन्ति

3

8

वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् । तमेव विदित्वाति मृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽनाय

3

9

यस्मात्परं नापरमस्ति किंचिद्यस्मान्नाणीयो न ज्यायोऽस्ति कश्चित् । वृक्ष इव स्तब्धो दिवि तिष्ठत्येकस्तेनेदं पूर्णं पुरुषेण सर्वम्

3

10

ततो यदुत्तरतरं तदरूपमनामयम् । य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्त्यथेतरे दुःखमेवापियन्ति

3

11

सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः । सर्वव्यापी स भगवान्त्स्मात्सर्वगतः शिवः

3

12

महान्प्रभुर्‌वै पुरुषः सत्वस्यैष प्रवर्तकः । सुनीर्मलामिमां प्रातिमिशानो ज्योति रभयः

3

13

अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषोऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः । हृदा मन्वीशो मनसाभिक्लृप्तो य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति

3

14

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् । स भूमिं विश्वतो वृत्वात्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम्

3

15

पुरुष एवेदꣵ सर्वं यद्भूतं यच्च भव्यम् । उतामृतत्व्येशानो यदन्नेनातिरोहति

3

सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।

Page 6

3

16

सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति

3

17

सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम्‌ सर्वस्य प्रभुमीशानं सर्वस्य शरणं बृहत्

3

18

नवद्वारे पुरे देही हं‍सो लेलायते बहिः वशी सर्वस्य लोकस्य स्थावरस्य चरस्य च

3

19

ग्रपाग्रिपादो जवनो ग्रहीता पश्यत्यचक्षुः स शृणोत्यकर्णः स वेत्ति वेद्यं न च तस्यास्ति वेत्ता तमाहुरग्र्यं पुरुषं महान्तम्

3

20

ऋषीणामप्यान्महतोऽमहो गुहायां निहितोऽस्य जन्तोः तमक्रतुं पश्यति वीतशोको धातुः प्रसादान्महिमानमीशम्

3

21

वेदाहमेतन्मजरं पुराणं सर्वात्मानं सर्वगतं विभुत्वात् जन्मनिरोधं प्रवदन्ति यस्य ब्रह्मवादिनो हि प्रवदन्ति नित्यम्

4

1

य एकोऽवर्णो बहुधा शक्तियोगाद्वर्णाननेकान्निहितार्थो दधाति वि चैति चान्ते विश्वमादौ स देवः स नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु

4

2

तदेवाग्निस्तदादित्यस्तद्वायुस्तदु चन्द्रमाः तदेव शुक्रं तद्ब्रह्म तदापस्तत्प्रजापतिः

4

3

त्वं स्त्री त्वं पुमानसि त्वं कुमार उत वा कुमारी त्वं जीर्णो दरडेन वञ्चसि त्वं जातो भवसि विश्वतोमुखः

4

4

नीलः पतङ्गो हरितो लोहिताक्षस्तडिड्‌ऋभ ऋतवः समुद्राः अग्रादिमत्त्वं विभुत्वेन वर्तसे यतो जातानि भुवनानि विश्वा

Page 7

4

5

ग्रजामेकां लोहितशुक्लकृष्णां बह्वीः प्रजा︰ सृजमानां सरूपा︰ | ग्रजो ह्येको जुषमाणोऽनुशेते जहात्येनां भुक्तभोगामजोऽन्य︰ || ५ ||

4

6

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते | तयोरन्य︰ पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्नन्यो अभिचाकशीति || ६ ||

4

7

समाने वृक्षे पुरुषो निमग्नोऽनीशया शोचति मुह्यमान︰ | जुष्टं यदा पश्यत्यन्यमीशमस्य महिमानमिति वीतशोक︰ || ७ ||

4

8

ऋचो अक्षरे परमे व्योमन्यास्मिन्देवा अधि विश्वे निषेदुः | यस्तं न वेद किमृचा करिष्यति य इत्तद्विदुस्त इमे समासते || ५ ||

4

9

छन्दांसि यज्ञाः क्रतवो ब्रतं भूतं भव्यं यच्च वेदा वदन्ति | ग्रस्मान्मायी सृजते विश्वमेतत्तस्मिंश्चान्यो मायया सन्निरुद्धः || ९ ||

4

10

माया तु प्रकृतिं विद्यामायिनं तु महेश्वरम्‌ | तस्यावयवभूतैस्तु व्याप्तं सर्वमिदं जगत्‌ || १० ||

4

11

यो योनिं योनिमधितिष्ठत्येको यस्मिन्निदं स च विचैति सर्वम्‌ | तमीशानं वरदं देवमीड्यं निचाय्येमां शान्तिमत्यन्तमेति || ११ ||

4

12

यो देवानां प्रभवश्रोदवश्र्च विश्वाधिपो रुद्रो महर्षिः | हिरण्यगर्भं पश्यत जायमानं स नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु || १२ ||

4

13

यो देवानामधिपो यस्मिल्लोकाः श्राधिश्रिताः | य ईशे ग्रस्य द्विपदश्चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम || १३ ||

4

14

सूक्ष्मातिसूक्ष्मं कलिलस्य मध्ये विश्वस्य सृष्टारमनेकरूपम्‌ | विश्वस्यैकं परिवेष्टितारं ज्ञात्वा शिवं शान्तिमत्यन्तमेति || १४ ||

4

15

स एव कालेभुवनस्य गोप्ता विश्वाधिपः सर्वभूतेषु गूढः | यस्मिन्निदं सञ्चरते बहुधा यस्तत्सर्वाण्यभिरक्षति स्वयम्‌ ||

Page 8

4

15

यस्मिन्युक्ता ब्रह्मर्षयो देवताश्च तमेवं ज्ञात्वा मृत्युपाशांश्छिनत्ति

4

16

घृतात्परं मण्डमिवातिसूक्ष्मं ज्ञात्वा शिवं सर्वभूतेषु गूढम् । विश्वस्यैकं परिवेष्टितारं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः

4

17

एष देवो विश्वकर्मा महात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः । हृदा मनीषा मनसा अभिक्लृप्तो य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति

4

18

यदातमस्तन्न दिवा न रात्रिर्न सन्न चासन्न च केवलः । तदक्षरं तत्सवितुरवेरयं प्रज्ञा च तस्मात्प्रसृता पुराणी

4

19

नैनमूर्ध्वं न तिर्यञ्चं न मध्ये परिजग्रभत् । न तस्य प्रतिमा अस्ति यस्य नाम महद्यशः

4

20

न संदृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चनैनम् । हृदा हृदिस्थं मनसा य एनमेवं विदुरमृतास्ते भवन्ति

4

21

ग्रजात इत्येवं कश्चिद्दीरः प्रपद्यते । रुद्र यत्ते ददिगां मुहुं तेन मां पाहि नित्यम्

4

22

मा नस्तोके तनये मा न आयुषि मा नो गोषु मा नो अश्वेषु रीरिषः । वीरान्मा नो रुद्र भामितो वधीर्हविष्मन्तः सदमित्त्वा हवामहे

5

1

द्वे अक्षरे ब्रह्मपरे त्वनन्ते विद्याविद्ये निहिते यत्र गूढे । क्षरं त्वविद्या ह्यमृतं तु विद्या विद्याविद्ये ईशते यस्तु सोऽन्यः

5

2

यो योनिं योनिमधितिष्ठत्येको विश्वानि रूपाणि योनिश्च सर्वाः । ऋषिं प्रसूतं कपिलं यस्तमग्रे ज्ञानैर्बिभर्ति जायमानं च पश्येत्

Page 9

एकैकं जालं बहुधा विकुर्वन्नस्मिन्नेते संहरत्येष देवः । भूः सृष्ट्वा पतयस्तथेशः सर्वाधिपत्यं कुरुतेऽहातमा ।।

सर्वा दिश ऊर्ध्वमधश्व तिर्यक्प्रकाशयन्ति यदणडकानि । एवं स देवो भगवान्वरेऽयो योनिस्वभावानाधितिष्ठत्येकः ।।

यद्भू स्वभावं पचति विश्वयोनिः पाच्यांश्च सर्वान्परिरम्भयेद्यः । सर्वमेतद्विश्वमधितिष्ठत्येको गुणांश्च सर्वान्नियोजयेद्यः ।।

तदेतेद्गुह्योपनिषत्सु गूढं तद्ब्रह्मा वेदते ब्रह्मयोनिम् । ये पूर्वदेवा ऋषयश्च तद्विदुः तन्मया अमृता वै बभूवुः ।।

गुणान्वयो यः फलकर्मकर्ता कृतस्य तस्यैव स चोपभोक्ता । स विश्वरूपस्त्रिगुणस्त्रिवर्त्मा प्राणाधिपः संचरति स्वकर्मभिः ।।

अङ्गुष्ठमात्रो रवितुल्यरूपः संकल्पाहङ्कारसमन्वितो यः । बुद्धेर्गुणेनात्मगुणेन चैव आराग्रमात्रो ह्यपरस्तद्विप्राः ।।

वालाग्रशतभागस्य शतधा कल्पितस्य च भागो जीवः स विज्ञेयः । स चानन्त्याय कल्पते ।।

१०

नैव स्त्री न पुमानेष न चैवायं नपुंसकः । यद्यच्छरीरमादत्ते तेन तेन स युज्यते ।।

११

सङ्कल्पनस्पर्शनदृष्टिमोहैर्ग्रासाम्बुवृष्ट्या चात्मविवृद्धिजन्म । कर्मानुगानि क्रमशः देही स्थानेषु रूपाण्यभिसम्पद्यते ।।

१२

स्थूलानि सूक्ष्माणि बहूनि चैव रूपाणि देही स्वगुणैर्वियोगैः । क्रियागुणैरात्मगुणेश्च तेषां संयोगहेतुरपरोऽपि दृष्टः ।।

ग्रनाद्यनन्तं कलिलस्य मध्ये विश्वस्य सृष्टारमनेकरूपम् ।

Page 10

१३

विश्वस्यैकं परिवेष्टितारं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः

१४

भावग्राह्यमनीडारुयं भावाभावकरं शिवम् । कलासर्गकरं देवं ये विदुस्ते जह्नुस्तनुम् ॥

इति श्वेताश्वतरोपनिषत्सु पञ्चमोऽध्यायः

स्वभावमेकं कवयो वदन्ति कालं तथान्ये परिमुह्यमानाः । देवस्यैष महिमा तु लोके येनेदं भ्राम्यते ब्रह्मचक्रम्

येनावृतं नित्यमिदं हि सर्वं ज्ञः कालकारो गुणी सर्वविद्यः । तेनेशितं कर्म विवर्तते ह पृथिव्याप्यते जोलनिलखानि चिन्त्यम्

तत्कर्म कृत्वा विनिवर्त्य भूयस्तत्त्वस्य तत्त्वेन समेत्य योगम् । एकेन द्वाभ्यां त्रिभिरष्टभिर्वा कालेन चैवात्मगुणैश्च सूक्ष्मैः

ग्रारभ्य कर्माणि गुणान्वितानि भावांश्र सर्वान्विनियोजयेद्यः । तेषामभावे कृतकर्मनाशः कर्मक्षये याति स तत्स्वतोऽन्यः

ग्रादिः स संयोगनिमित्तहेतुः परस्त्रिकालादिकलोऽपि दृश्यः । तं विश्वरूपं भवभूतमीड्यं देवं स्वचित्तस्थमुपास्य पूर्वम्

स वृत्तकलाकृतिभिः परोऽन्यो यस्मात्प्रपञ्चः परिवर्तते ऽयम् । धर्मावहं पापनुदं भगे शं ज्ञात्वात्मस्थममृतं विश्वधाम

तमीश्वराणां परमं महेश्वरं तं देवतां देवतां परं च दैवतम् । पतिं पतीनां परमं च परस्ताद्विदां देवं भुवनेशमीड्यम्

न तस्य कार्यं करणं च विद्यते न तत्समश्राब्धिकश्र दृश्यते । परास्य शक्तिर्विविधैव श्रूयते स्वाभाविकी ज्ञानबलक्रिया च

Page 11

6

9

न तस्य कश्चित्पतिरस्ति लोके न चेशिता नैव च तस्य लिङ्गम् । स कारणं करणाधिपाधिपो न चास्य कश्चिज्जनिता न चाधिपः ॥

6

10

यस्तूर्य्यनाभ इव तन्तुभिः प्रधानजैः स्वभावतो देव एकः स्वमावृणोति । स नो दधाद्ब्रह्माप्ययम् ॥

6

11

एको देवः सर्वभूतेषु गूढः सर्वव्यापी सर्वभूतान्तरात्मा । कर्माध्यक्षः सर्वभूताधिवासः साक्षी चेता केवलो निर्गुणश्च ॥

6

12

एको वशी निष्क्रियाणां बहूनामेकं बीजं बहुधा यः करोति । तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥

6

13

नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् । तत्कारणं सांख्ययोगाधिगम्यं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः ॥

6

14

न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमाग्निः । तमेव भान्तमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥

6

15

एको हँसः भुवनस्यास्य मध्ये स एवाग्निः सलिले सन्निविष्टः । तमेव विदित्वाति मृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय ॥

6

16

स विश्वकृद्विश्वविदात्मयोनिर्ज्ञः कालकारो गुणी सर्वविद्यः । प्रधानकेतुर्ज्ञानगम्यः स एव स्वार्मोच्चस्थितिबन्धहेतुः ॥

6

17

स तन्मयो ह्यमृत ईशसंस्थो ज्ञः सर्वगो भुवनस्यास्य गोमा । य ईशे अस्य जगतो नित्यमेव नान्यो हेतुर्विद्यत ईशनाय ॥

6

18

यो ब्रह्माणं विदधाति पूर्व यो वै वेदांश्च प्रहिणोति तस्मै । तँ ह देवमात्मबुद्धिप्रकाशं मुमुक्षुर्वै शरणमहं प्रपद्ये ॥

6

19

निष्कलं निष्क्रियं शान्तं निरवद्यं निरञ्जनम् ।

Page 12

6

19

अ्रमृतस्य परंं सेतुं दग्धेस्धनमिवानलम्

6

20

यदा चर्मवदाकाशं वेष्टयिष्यन्ति मानवाः । तदा देवमविज्ञाय दुःखस्यान्तो भविष्यति

6

21

तपःप्रभावाद्देवप्रसादाच्च ब्रह्म ह श्वेताश्वतरोऽथ विद्वान् । अत्याश्रमिभ्यः परमं पवित्रं प्रोवाच सम्यगृषिसङ्घजुष्टम्

6

22

वेदान्ते परमं गुह्यं पुराकल्पे प्रचोदितम् । नाप्रशान्ताय दातव्यं नापुत्रायाशिष्याय वा पुनः

6

23

यस्य देवे परा भक्तिर्यथा देवे तथा गुरौ । तस्यैते कथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः प्रकाशन्ते महात्मनः इति

6

इति श्वेताश्वरोपनिषत्सु षष्ठोऽध्यायः ६

सह नाववतु सह नौ भुनक्तु सह वीर्य करवावहै तेजस्विनावधीतमस्तु मा विद्विषावहै ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः

इति कृष्णयजुर्वेदियश्वेताश्वरोपनिषत्संपूर्णा