1. Vijñāna Bhairava Tantra

Verse

श्री देव्य् उवाच श्रुतं देव मया सर्वं रुद्रयामलसम्भवम् त्रिकभेदम् अशेषेण सारात् सारविभागशः

śrī devy uvāca śrutaṃ deva mayā sarvaṃ rudrayāmalasambhavam trikabhedam aśeṣeṇa sārāt sāravibhāgaśaḥ

अद्यापि न निवृत्तो मे संशयः परमेश्वर किं रूपं तत्त्वतो देव शब्दराशिकलामयम्

adyāpi na nivṛtto me saṃśayaḥ parameśvara kiṃ rūpaṃ tattvato deva śabdarāśikalāmayam

किं वा नवात्मभेदेन भैरवे भैरवाकृतौ त्रिशिरोभेदभिन्नं वा किं वा शक्तित्रयात्मकम्

kiṃ vā navātmabhedena bhairave bhairavākṛtau triśirobhedabhinnaṃ vā kiṃ vā śaktitrayātmakam

नादबिन्दुमयं वापि किं चन्द्रार्धनिरोधिकाः चक्रारूढम् अनच्कं वा किं वा शक्तिस्वरूपकम्

nādabindumayaṃ vāpi kiṃ candrārdhanirodhikāḥ cakrārūḍham anackaṃ vā kiṃ vā śaktisvarūpakam

परापरायाः सकलम् अपरायाश् च वा पुनः पराया यदि तद्वत् स्यात् परत्वं तद् विरुध्यते

parāparāyāḥ sakalam aparāyāś ca vā punaḥ parāyā yadi tadvat syāt paratvaṃ tad virudhyate

न हि वर्णविभेदेन देहभेदेन वा भवेत् परत्वं निष्कलत्वेन सकलत्वे न तद् भवेत्

na hi varṇavibhedena dehabhedena vā bhavet paratvaṃ niṣkalatvena sakalatve na tad bhavet

प्रसादं कुरु मे नाथ निःशेषं छिन्द्धि संशयम् भैरव उवाच साधु साधु त्वया पृष्टं तन्त्रसारम् इदम् प्रिये

prasādaṃ kuru me nātha niḥśeṣaṃ chinddhi saṃśayam bhairava uvāca sādhu sādhu tvayā pṛṣṭaṃ tantrasāram idam priye

गूहनीयतमम् भद्रे तथापि कथयामि ते यत्किंचित् सकलं रूपं भैरवस्य प्रकीर्तितम्

gūhanīyatamam bhadre tathāpi kathayāmi te yatkiṃcit sakalaṃ rūpaṃ bhairavasya prakīrtitam

तद् असारतया देवि विज्ञेयं शक्रजालवत् मायास्वप्नोपमं चैव गन्धर्वनगरभ्रमम्

tad asāratayā devi vijñeyaṃ śakrajālavat māyāsvapnopamaṃ caiva gandharvanagarabhramam

ध्यानार्थम् भ्रान्तबुद्धीनां क्रियाडम्बरवर्तिनाम् केवलं वर्णितम् पुंसां विकल्पनिहतात्मनाम्

dhyānārtham bhrāntabuddhīnāṃ kriyāḍambaravartinām kevalaṃ varṇitam puṃsāṃ vikalpanihatātmanām

तत्त्वतो न नवात्मासौ शब्दराशिर् न भैरवः न चासौ त्रिशिरा देवो न च शक्तित्रयात्मकः

tattvato na navātmāsau śabdarāśir na bhairavaḥ na cāsau triśirā devo na ca śaktitrayātmakaḥ

नादबिन्दुमयो वापि न चन्द्रार्धनिरोधिकाः न चक्रक्रमसम्भिन्नो न च शक्तिस्वरूपकः

nādabindumayo vāpi na candrārdhanirodhikāḥ na cakrakramasambhinno na ca śaktisvarūpakaḥ

अप्रबुद्धमतीनां हि एता बलविभीषिकाः मातृमोदकवत् सर्वं प्रवृत्त्यर्थं उदाहृतम्

aprabuddhamatīnāṃ hi etā balavibhīṣikāḥ mātṛmodakavat sarvaṃ pravṛttyarthaṃ udāhṛtam

दिक्कालकलनोन्मुक्ता देशोद्देशाविशेषिनी व्यपदेष्टुम् अशक्यासाव् अकथ्या परमार्थतः

dikkālakalanonmuktā deśoddeśāviśeṣinī vyapadeṣṭum aśakyāsāv akathyā paramārthataḥ

अन्तःस्वानुभवानन्दा विकल्पोन्मुक्तगोचरा यावस्था भरिताकारा भैरवी भैरवात्मनः

antaḥsvānubhavānandā vikalponmuktagocarā yāvasthā bharitākārā bhairavī bhairavātmanaḥ

तद् वपुस् तत्त्वतो ज्ञेयं विमलं विश्वपूरणम् एवंविधे परे तत्त्वे कः पूज्यः कश् च तृप्यति

tad vapus tattvato jñeyaṃ vimalaṃ viśvapūraṇam evaṃvidhe pare tattve kaḥ pūjyaḥ kaś ca tṛpyati

एवंविधा भैरवस्य यावस्था परिगीयते सा परा पररूपेण परा देवी प्रकीर्तिता

evaṃvidhā bhairavasya yāvasthā parigīyate sā parā pararūpeṇa parā devī prakīrtitā

शक्तिशक्तिमतोर् यद्वद् अभेदः सर्वदा स्थितः अतस् तद्धर्मधर्मित्वात् परा शक्तिः परात्मनः

śaktiśaktimator yadvad abhedaḥ sarvadā sthitaḥ atas taddharmadharmitvāt parā śaktiḥ parātmanaḥ

न वह्नेर् दाहिका शक्तिर् व्यतिरिक्ता विभाव्यते केवलं ज्ञानसत्तायाम् प्रारम्भो ऽयम् प्रवेशने

na vahner dāhikā śaktir vyatiriktā vibhāvyate kevalaṃ jñānasattāyām prārambho 'yam praveśane

शक्त्यवस्थाप्रविष्टस्य निर्विभागेन भावना तदासौ शिवरूपी स्यात् शैवी मुखम् इहोच्यते

śaktyavasthāpraviṣṭasya nirvibhāgena bhāvanā tadāsau śivarūpī syāt śaivī mukham ihocyate

यथालोकेन दीपस्य किरणैर् भास्करस्य च ज्ञायते दिग्विभागादि तद्वच् छक्त्या शिवः प्रिये

yathālokena dīpasya kiraṇair bhāskarasya ca jñāyate digvibhāgādi tadvac chaktyā śivaḥ priye

श्री देव्य् उवाच देवदेव त्रिशूलाङ्क कपालकृतभूषण दिग्देशकालशून्या च व्यपदेशविवर्जिता

śrī devy uvāca devadeva triśūlāṅka kapālakṛtabhūṣaṇa digdeśakālaśūnyā ca vyapadeśavivarjitā

यावस्था भरिताकारा भैरवस्योपलभ्यते कैर् उपायैर् मुखं तस्य परा देवि कथम् भवेत् यथा सम्यग् अहं वेद्मि तथा मे ब्रूहि भैरव

yāvasthā bharitākārā bhairavasyopalabhyate kair upāyair mukhaṃ tasya parā devi katham bhavet yathā samyag ahaṃ vedmi tathā me brūhi bhairava

भैरव उवाच ऊर्ध्वे प्राणो ह्य् अधो जीवो विसर्गात्मा परोच्चरेत् उत्पत्तिद्वितयस्थाने भरणाद् भरिता स्थितिः

bhairava uvāca ūrdhve prāṇo hy adho jīvo visargātmā paroccaret utpattidvitayasthāne bharaṇād bharitā sthitiḥ

मरुतो ऽन्तर् बहिर् वापि वियद्युग्मानिवर्तनात् भैरव्या भैरवस्येत्थम् भैरवि व्यज्यते वपुः

maruto 'ntar bahir vāpi viyadyugmānivartanāt bhairavyā bhairavasyettham bhairavi vyajyate vapuḥ

न व्रजेन् न विशेच् छक्तिर् मरुद्रूपा विकासिते निर्विकल्पतया मध्ये तया भैरवरूपता

na vrajen na viśec chaktir marudrūpā vikāsite nirvikalpatayā madhye tayā bhairavarūpatā

कुम्भिता रेचिता वापि पूरिता वा यदा भवेत् तदन्ते शान्तनामासौ शक्त्या शान्तः प्रकाशते

kumbhitā recitā vāpi pūritā vā yadā bhavet tadante śāntanāmāsau śaktyā śāntaḥ prakāśate

आमूलात् किरणाभासां सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरात्मिकम् चिन्तयेत् तां द्विषट्कान्ते श्याम्यन्तीम् भैरवोदयः

āmūlāt kiraṇābhāsāṃ sūkṣmāt sūkṣmatarātmikam cintayet tāṃ dviṣaṭkānte śyāmyantīm bhairavodayaḥ

उद्गच्छन्तीं तडित्रूपाम् प्रतिचक्रं क्रमात् क्रमम् ऊर्ध्वं मुष्टित्रयं यावत् तावद् अन्ते महोदयः

udgacchantīṃ taḍitrūpām praticakraṃ kramāt kramam ūrdhvaṃ muṣṭitrayaṃ yāvat tāvad ante mahodayaḥ

क्रमद्वादशकं सम्यग् द्वादशाक्षरभेदितम् स्थूलसूक्ष्मपरस्थित्या मुक्त्वा मुक्त्वान्ततः शिवः

kramadvādaśakaṃ samyag dvādaśākṣarabheditam sthūlasūkṣmaparasthityā muktvā muktvāntataḥ śivaḥ

तयापूर्याशु मूर्धान्तं भङ्क्त्वा भ्रूक्षेपसेतुना निर्विकल्पं मनः कृत्वा सर्वोर्ध्वे सर्वगोद्गमः

tayāpūryāśu mūrdhāntaṃ bhaṅktvā bhrūkṣepasetunā nirvikalpaṃ manaḥ kṛtvā sarvordhve sarvagodgamaḥ

शिखिपक्षैश् चित्ररूपैर् मङ्दलैः शून्यपञ्चकम् ध्यायतो ऽनुत्तरे शून्ये प्रवेशो हृदये भवेत्

śikhipakṣaiś citrarūpair maṅdalaiḥ śūnyapañcakam dhyāyato 'nuttare śūnye praveśo hṛdaye bhavet

ईदृशेन क्रमेणैव यत्र कुत्रापि चिन्तना शून्ये कुड्ये परे पात्रे स्वयं लीना वरप्रदा

īdṛśena krameṇaiva yatra kutrāpi cintanā śūnye kuḍye pare pātre svayaṃ līnā varapradā

कपालान्तर् मनो न्यस्य तिष्ठन् मीलितलोचनः क्रमेण मनसो दार्ढ्यात् लक्षयेत् लष्यम् उत्तमम्

kapālāntar mano nyasya tiṣṭhan mīlitalocanaḥ krameṇa manaso dārḍhyāt lakṣayet laṣyam uttamam

मध्यनाडी मध्यसंस्था बिससूत्राभरूपया ध्यातान्तर्व्योमया देव्या तया देवः प्रकाशते

madhyanāḍī madhyasaṃsthā bisasūtrābharūpayā dhyātāntarvyomayā devyā tayā devaḥ prakāśate

कररुद्धदृगस्त्रेण भ्रूभेदाद् द्वाररोधनात् दृष्टे बिन्दौ क्रमाल् लीने तन्मध्ये परमा स्थितिः

kararuddhadṛgastreṇa bhrūbhedād dvārarodhanāt dṛṣṭe bindau kramāl līne tanmadhye paramā sthitiḥ

धामान्तःक्षोभसम्भूतसूक्ष्माग्नितिलकाकृतिम् बिन्दुं शिखान्ते हृदये लयान्ते ध्यायतो लयः

dhāmāntaḥkṣobhasambhūtasūkṣmāgnitilakākṛtim binduṃ śikhānte hṛdaye layānte dhyāyato layaḥ

अनाहते पात्रकर्णे ऽभग्नशब्दे सरिद्द्रुते शब्दब्रह्मणि निष्णातः परम् ब्रह्माधिगच्छति

anāhate pātrakarṇe 'bhagnaśabde sariddrute śabdabrahmaṇi niṣṇātaḥ param brahmādhigacchati

प्रणवादिसमुच्चारात् प्लुतान्ते शून्यभावानात् शून्यया परया शक्त्या शून्यताम् एति भैरवि

praṇavādisamuccārāt plutānte śūnyabhāvānāt śūnyayā parayā śaktyā śūnyatām eti bhairavi

यस्य कस्यापि वर्णस्य पूर्वान्ताव् अनुभावयेत् शून्यया शून्यभूतो ऽसौ शून्याकारः पुमान् भवेत्

yasya kasyāpi varṇasya pūrvāntāv anubhāvayet śūnyayā śūnyabhūto 'sau śūnyākāraḥ pumān bhavet

तन्त्र्यादिवाद्यशब्देषु दीर्घेषु क्रमसंस्थितेः अनन्यचेताः प्रत्यन्ते परव्योमवपुर् भवेत्

tantryādivādyaśabdeṣu dīrgheṣu kramasaṃsthiteḥ ananyacetāḥ pratyante paravyomavapur bhavet

पिङ्दमन्त्रस्य सर्वस्य स्थूलवर्णक्रमेण तु अर्धेन्दुबिन्दुनादान्तः शून्योच्चाराद् भवेच् छिवः

piṅdamantrasya sarvasya sthūlavarṇakrameṇa tu ardhendubindunādāntaḥ śūnyoccārād bhavec chivaḥ

निजदेहे सर्वदिक्कं युगपद् भावयेद् वियत् निर्विकल्पमनास् तस्य वियत् सर्वम् प्रवर्तते

nijadehe sarvadikkaṃ yugapad bhāvayed viyat nirvikalpamanās tasya viyat sarvam pravartate

पृष्टशून्यं मूलशून्यं युगपद् भावयेच् च यः शरीरनिरपेक्षिण्या शक्त्या शून्यमना भवेत्

pṛṣṭaśūnyaṃ mūlaśūnyaṃ yugapad bhāvayec ca yaḥ śarīranirapekṣiṇyā śaktyā śūnyamanā bhavet

पृष्टशून्यं मूलशून्यं हृच्छून्यम् भावयेत् स्थिरम् युगपन् निर्विकल्पत्वान् निर्विकल्पोदयस् ततः

pṛṣṭaśūnyaṃ mūlaśūnyaṃ hṛcchūnyam bhāvayet sthiram yugapan nirvikalpatvān nirvikalpodayas tataḥ

तनूदेशे शून्यतैव क्षणमात्रं विभावयेत् निर्विकल्पं निर्विकल्पो निर्विकल्पस्वरूपभाक्

tanūdeśe śūnyataiva kṣaṇamātraṃ vibhāvayet nirvikalpaṃ nirvikalpo nirvikalpasvarūpabhāk

सर्वं देहगतं द्रव्यं वियद्व्याप्तं मृगेक्षणे विभावयेत् ततस् तस्य भावना सा स्थिरा भवेत्

sarvaṃ dehagataṃ dravyaṃ viyadvyāptaṃ mṛgekṣaṇe vibhāvayet tatas tasya bhāvanā sā sthirā bhavet

देहान्तरे त्वग्विभागम् भित्तिभूतं विचिन्तयेत् न किंचिद् अन्तरे तस्य ध्यायन्न् अध्येयभाग् भवेत्

dehāntare tvagvibhāgam bhittibhūtaṃ vicintayet na kiṃcid antare tasya dhyāyann adhyeyabhāg bhavet

हृद्याकाशे निलीनाक्षः पद्मसम्पुटमध्यगः अनन्यचेताः सुभगे परं सौभाग्यम् आप्नुयात्

hṛdyākāśe nilīnākṣaḥ padmasampuṭamadhyagaḥ ananyacetāḥ subhage paraṃ saubhāgyam āpnuyāt

सर्वतः स्वशरीरस्य द्वादशान्ते मनोलयात् दृढबुद्धेर् दृढीभूतं तत्त्वलक्ष्यम् प्रवर्तते

sarvataḥ svaśarīrasya dvādaśānte manolayāt dṛḍhabuddher dṛḍhībhūtaṃ tattvalakṣyam pravartate

यथा तथा यत्र तत्र द्वादशान्ते मनः क्षिपेत् प्रतिक्षणं क्षीणवृत्तेर् वैलक्षण्यं दिनैर् भवेत्

yathā tathā yatra tatra dvādaśānte manaḥ kṣipet pratikṣaṇaṃ kṣīṇavṛtter vailakṣaṇyaṃ dinair bhavet

कालाग्निना कालपदाद् उत्थितेन स्वकम् पुरम् प्लुष्टम् विचिन्तयेद् अन्ते शान्ताभासस् तदा भवेत्

kālāgninā kālapadād utthitena svakam puram pluṣṭam vicintayed ante śāntābhāsas tadā bhavet

एवम् एव जगत् सर्वं दग्धं ध्यात्वा विकल्पतः अनन्यचेतसः पुंसः पुम्भावः परमो भवेत्

evam eva jagat sarvaṃ dagdhaṃ dhyātvā vikalpataḥ ananyacetasaḥ puṃsaḥ pumbhāvaḥ paramo bhavet

स्वदेहे जगतो वापि सूक्ष्मसूक्ष्मतराणि च तत्त्वानि यानि निलयं ध्यात्वान्ते व्यज्यते परा

svadehe jagato vāpi sūkṣmasūkṣmatarāṇi ca tattvāni yāni nilayaṃ dhyātvānte vyajyate parā

पिनां च दुर्बलां शक्तिं ध्यात्वा द्वादशगोचरे प्रविश्य हृदये ध्यायन् मुक्तः स्वातन्त्र्यम् आप्नुयात्

pināṃ ca durbalāṃ śaktiṃ dhyātvā dvādaśagocare praviśya hṛdaye dhyāyan muktaḥ svātantryam āpnuyāt

भुवनाध्वादिरूपेण चिन्तयेत् क्रमशो ऽखिलम् स्थूलसूक्ष्मपरस्थित्या यावद् अन्ते मनोलयः

bhuvanādhvādirūpeṇa cintayet kramaśo 'khilam sthūlasūkṣmaparasthityā yāvad ante manolayaḥ

अस्य सर्वस्य विश्वस्य पर्यन्तेषु समन्ततः अध्वप्रक्रियया तत्त्वं शैवं ध्यत्वा महोदयः

asya sarvasya viśvasya paryanteṣu samantataḥ adhvaprakriyayā tattvaṃ śaivaṃ dhyatvā mahodayaḥ

विश्वम् एतन् महादेवि शून्यभूतं विचिन्तयेत् तत्रैव च मनो लीनं ततस् तल्लयभाजनम्

viśvam etan mahādevi śūnyabhūtaṃ vicintayet tatraiva ca mano līnaṃ tatas tallayabhājanam

घतादिभाजने दृष्टिम् भित्तिस् त्यक्त्वा विनिक्षिपेत् तल्लयं तत्क्षणाद् गत्वा तल्लयात् तन्मयो भवेत्

ghatādibhājane dṛṣṭim bhittis tyaktvā vinikṣipet tallayaṃ tatkṣaṇād gatvā tallayāt tanmayo bhavet

निर्वृक्षगिरिभित्त्यादिदेशे दृष्टिं विनिक्षिपेत् विलीने मानसे भावे वृत्तिक्षिणः प्रजायते

nirvṛkṣagiribhittyādideśe dṛṣṭiṃ vinikṣipet vilīne mānase bhāve vṛttikṣiṇaḥ prajāyate

उभयोर् भावयोर् ज्ञाने ध्यात्वा मध्यं समाश्रयेत् युगपच् च द्वयं त्यक्त्वा मध्ये तत्त्वम् प्रकाशते

ubhayor bhāvayor jñāne dhyātvā madhyaṃ samāśrayet yugapac ca dvayaṃ tyaktvā madhye tattvam prakāśate

भावे त्यक्ते निरुद्धा चिन् नैव भावान्तरं व्रजेत् तदा तन्मध्यभावेन विकसत्यति भावना

bhāve tyakte niruddhā cin naiva bhāvāntaraṃ vrajet tadā tanmadhyabhāvena vikasatyati bhāvanā

सर्वं देहं चिन्मयं हि जगद् वा परिभावयेत् युगपन् निर्विकल्पेन मनसा परमोदयः

sarvaṃ dehaṃ cinmayaṃ hi jagad vā paribhāvayet yugapan nirvikalpena manasā paramodayaḥ

वायुद्वयस्य संघट्टाद् अन्तर् वा बहिर् अन्ततः योगी समत्वविज्ञानसमुद्गमनभाजनम्

vāyudvayasya saṃghaṭṭād antar vā bahir antataḥ yogī samatvavijñānasamudgamanabhājanam

सर्वं जगत् स्वदेहं वा स्वानन्दभरितं स्मरेत् युगपत् स्वामृतेनैव परानन्दमयो भवेत्

sarvaṃ jagat svadehaṃ vā svānandabharitaṃ smaret yugapat svāmṛtenaiva parānandamayo bhavet

कुहनेन प्रयोगेण सद्य एव मृगेक्षणे समुदेति महानन्दो येन तत्त्वं प्रकाशते

kuhanena prayogeṇa sadya eva mṛgekṣaṇe samudeti mahānando yena tattvaṃ prakāśate

सर्वस्रोतोनिबन्धेन प्राणशक्त्योर्ध्वया शनैः पिपीलस्पर्शवेलायाम् प्रथते परमं सुखम्

sarvasrotonibandhena prāṇaśaktyordhvayā śanaiḥ pipīlasparśavelāyām prathate paramaṃ sukham

वह्नेर् विषस्य मध्ये तु चित्तं सुखमयं क्षिपेत् केवलं वायुपूर्णं वा स्मरानन्देन युज्यते

vahner viṣasya madhye tu cittaṃ sukhamayaṃ kṣipet kevalaṃ vāyupūrṇaṃ vā smarānandena yujyate

शक्तिसंगमसंक्षुब्धशक्त्यावेशावसानिकम् यत् सुखम् ब्रह्मतत्त्वस्य तत् सुखं स्वाक्यम् उच्यते

śaktisaṃgamasaṃkṣubdhaśaktyāveśāvasānikam yat sukham brahmatattvasya tat sukhaṃ svākyam ucyate

लेहनामन्थनाकोटैः स्त्रीसुखस्य भरात् स्मृतेः शक्त्यभावे ऽपि देवेशि भवेद् आनन्दसम्प्लवः

lehanāmanthanākoṭaiḥ strīsukhasya bharāt smṛteḥ śaktyabhāve 'pi deveśi bhaved ānandasamplavaḥ

आनन्दे महति प्राप्ते दृष्टे वा बान्धवे चिरात् आनन्दम् उद्गतं ध्यात्वा तल्लयस् तन्मना भवेत्

ānande mahati prāpte dṛṣṭe vā bāndhave cirāt ānandam udgataṃ dhyātvā tallayas tanmanā bhavet

जग्धिपानकृतोल्लासरसानन्दविजृम्भणात् भावयेद् भरितावस्थां महानन्दस् ततो भवेत्

jagdhipānakṛtollāsarasānandavijṛmbhaṇāt bhāvayed bharitāvasthāṃ mahānandas tato bhavet

गितादिविषयास्वादासमसौख्यैकतात्मनः योगिनस् तन्मयत्वेन मनोरूढेस् तदात्मता

gitādiviṣayāsvādāsamasaukhyaikatātmanaḥ yoginas tanmayatvena manorūḍhes tadātmatā

यत्र यत्र मनस् तुष्टिर् मनस् तत्रैव धारयेत् तत्र तत्र परानन्दस्वारूपं सम्प्रवर्तते

yatra yatra manas tuṣṭir manas tatraiva dhārayet tatra tatra parānandasvārūpaṃ sampravartate

अनागतायां निद्रायाम् प्रणष्टे बाह्यगोचरे सावस्था मनसा गम्या परा देवी प्रकाशते

anāgatāyāṃ nidrāyām praṇaṣṭe bāhyagocare sāvasthā manasā gamyā parā devī prakāśate

तेजसा सूर्यदीपादेर् आकाशे शबलीकृते दृष्टिर् निवेश्या तत्रैव स्वात्मरूपम् प्रकाशते

tejasā sūryadīpāder ākāśe śabalīkṛte dṛṣṭir niveśyā tatraiva svātmarūpam prakāśate

करङ्किण्या क्रोधनया भैरव्या लेलिहानया खेचर्या दृष्टिकाले च परावाप्तिः प्रकाशते

karaṅkiṇyā krodhanayā bhairavyā lelihānayā khecaryā dṛṣṭikāle ca parāvāptiḥ prakāśate

मृद्वासने स्फिजैकेन हस्तपादौ निराश्रयम् निधाय तत्प्रसङ्गेन परा पूर्णा मतिर् भवेत्

mṛdvāsane sphijaikena hastapādau nirāśrayam nidhāya tatprasaṅgena parā pūrṇā matir bhavet

उपविश्यासने सम्यग् बाहू कृत्वार्धकुञ्चितौ कक्षव्योम्नि मनः कुर्वन् शमम् आयाति तल्लयात्

upaviśyāsane samyag bāhū kṛtvārdhakuñcitau kakṣavyomni manaḥ kurvan śamam āyāti tallayāt

स्थूलरूपस्य भावस्य स्तब्धां दृष्टिं निपात्य च अचिरेण निराधारं मनः कृत्वा शिवं व्रजेत्

sthūlarūpasya bhāvasya stabdhāṃ dṛṣṭiṃ nipātya ca acireṇa nirādhāraṃ manaḥ kṛtvā śivaṃ vrajet

मध्यजिह्वे स्फारितास्ये मध्ये निक्षिप्य चेतनाम् होच्चारं मनसा कुर्वंस् ततः शान्ते प्रलीयते

madhyajihve sphāritāsye madhye nikṣipya cetanām hoccāraṃ manasā kurvaṃs tataḥ śānte pralīyate

आसने शयने स्थित्वा निराधारं विभावयन् स्वदेहं मनसि क्षिणे क्षणात् क्षीणाशयो भवेत्

āsane śayane sthitvā nirādhāraṃ vibhāvayan svadehaṃ manasi kṣiṇe kṣaṇāt kṣīṇāśayo bhavet

चलासने स्थितस्याथ शनैर् वा देहचालनात् प्रशान्ते मानसे भावे देवि दिव्यौघम् आप्नुयात्

calāsane sthitasyātha śanair vā dehacālanāt praśānte mānase bhāve devi divyaugham āpnuyāt

आकाशं विमलम् पश्यन् कृत्वा दृष्टिं निरन्तराम् स्तब्धात्मा तत्क्षणाद् देवि भैरवं वपुर् आप्नुयात्

ākāśaṃ vimalam paśyan kṛtvā dṛṣṭiṃ nirantarām stabdhātmā tatkṣaṇād devi bhairavaṃ vapur āpnuyāt

लीनं मूर्ध्नि वियत् सर्वम् भैरवत्वेन भावयेत् तत् सर्वम् भैरवाकारतेजस्तत्त्वं समाविशेत्

līnaṃ mūrdhni viyat sarvam bhairavatvena bhāvayet tat sarvam bhairavākāratejastattvaṃ samāviśet

किञ्चिज् ज्ञातं द्वैतदायि बाह्यालोकस् तमः पुनः विश्वादि भैरवं रूपं ज्ञात्वानन्तप्रकाशभृत्

kiñcij jñātaṃ dvaitadāyi bāhyālokas tamaḥ punaḥ viśvādi bhairavaṃ rūpaṃ jñātvānantaprakāśabhṛt

एवम् एव दुर्निशायां कृष्णपक्षागमे चिरम् तैमिरम् भावयन् रूपम् भैरवं रूपम् एष्यति

evam eva durniśāyāṃ kṛṣṇapakṣāgame ciram taimiram bhāvayan rūpam bhairavaṃ rūpam eṣyati

एवम् एव निमील्यादौ नेत्रे कृष्णाभम् अग्रतः प्रसार्य भैरवं रूपम् भावयंस् तन्मयो भवेत्

evam eva nimīlyādau netre kṛṣṇābham agrataḥ prasārya bhairavaṃ rūpam bhāvayaṃs tanmayo bhavet

यस्य कस्येन्द्रियस्यापि व्याघाताच् च निरोधतः प्रविष्टस्याद्वये शून्ये तत्रैवात्मा प्रकाशते

yasya kasyendriyasyāpi vyāghātāc ca nirodhataḥ praviṣṭasyādvaye śūnye tatraivātmā prakāśate

अबिन्दुम् अविसर्गं च अकारं जपतो महान् उदेति देवि सहसा ज्ञानौघः परमेश्वरः

abindum avisargaṃ ca akāraṃ japato mahān udeti devi sahasā jñānaughaḥ parameśvaraḥ

वर्णस्य सविसर्गस्य विसर्गान्तं चितिं कुरु निराधारेण चित्तेन स्पृशेद् ब्रह्म सनातनम्

varṇasya savisargasya visargāntaṃ citiṃ kuru nirādhāreṇa cittena spṛśed brahma sanātanam

व्योमाकारं स्वम् आत्मानं ध्यायेद् दिग्भिर् अनावृतम् निराश्रया चितिः शक्तिः स्वरूपं दर्शयेत् तदा

vyomākāraṃ svam ātmānaṃ dhyāyed digbhir anāvṛtam nirāśrayā citiḥ śaktiḥ svarūpaṃ darśayet tadā

किंचिद् अङ्गं विभिद्यादौ तीक्ष्णसूच्यादिना ततः तत्रैव चेतनां युक्त्वा भैरवे निर्मला गतिः

kiṃcid aṅgaṃ vibhidyādau tīkṣṇasūcyādinā tataḥ tatraiva cetanāṃ yuktvā bhairave nirmalā gatiḥ

चित्ताद्यन्तःकृतिर् नास्ति ममान्तर् भावयेद् इति विकल्पानाम् अभावेन विकल्पैर् उज्झितो भवेत्

cittādyantaḥkṛtir nāsti mamāntar bhāvayed iti vikalpānām abhāvena vikalpair ujjhito bhavet

माया विमोहिनी नाम कलायाः कलनं स्थितम् इत्यादिधर्मं तत्त्वानां कलयन् न पृथग् भवेत्

māyā vimohinī nāma kalāyāḥ kalanaṃ sthitam ityādidharmaṃ tattvānāṃ kalayan na pṛthag bhavet

झगितीच्छां समुत्पन्नाम् अवलोक्य शमं नयेत् यत एव समुद्भूता ततस् तत्रैव लीयते

jhagitīcchāṃ samutpannām avalokya śamaṃ nayet yata eva samudbhūtā tatas tatraiva līyate

यदा ममेच्छा नोत्पन्ना ज्ञानं वा कस् तदास्मि वै तत्त्वतो =भं तथाभूतस् तल्लीनस् तन्मना भवेत्

yadā mamecchā notpannā jñānaṃ vā kas tadāsmi vai tattvato =bhaṃ tathābhūtas tallīnas tanmanā bhavet

इच्छायाम् अथवा ज्ञाने जाते चित्तं निवेशयेत् आत्मबुद्ध्यानन्यचेतास् ततस् तत्त्वार्थदर्शनम्

icchāyām athavā jñāne jāte cittaṃ niveśayet ātmabuddhyānanyacetās tatas tattvārthadarśanam

निर्निमित्तम् भवेज् ज्ञानं निराधारम् भ्रमात्मकम् तत्त्वतः कस्यचिन् नैतद् एवम्भावी शिवः प्रिये

nirnimittam bhavej jñānaṃ nirādhāram bhramātmakam tattvataḥ kasyacin naitad evambhāvī śivaḥ priye

100

चिद्धर्मा सर्वदेहेषु विशेषो नास्ति कुत्रचित् अतश् च तन्मयं सर्वम् भावयन् भवजिज् जनः

ciddharmā sarvadeheṣu viśeṣo nāsti kutracit ataś ca tanmayaṃ sarvam bhāvayan bhavajij janaḥ

101

कामक्रोधलोभमोहमदमात्सर्यगोचरे बुद्धिं निस्तिमितां कृत्वा तत् तत्त्वम् अवशिष्यते

kāmakrodhalobhamohamadamātsaryagocare buddhiṃ nistimitāṃ kṛtvā tat tattvam avaśiṣyate

102

इन्द्रजालमयं विश्वं व्यस्तं वा चित्रकर्मवत् भ्रमद् वा ध्यायतः सर्वम् पश्यतश् च सुखोद्गमः

indrajālamayaṃ viśvaṃ vyastaṃ vā citrakarmavat bhramad vā dhyāyataḥ sarvam paśyataś ca sukhodgamaḥ

103

न चित्तं निक्षिपेद् दुःखे न सुखे वा परिक्षिपेत् भैरवि ज्ञायतां मध्ये किं तत्त्वम् अवशिष्यते

na cittaṃ nikṣiped duḥkhe na sukhe vā parikṣipet bhairavi jñāyatāṃ madhye kiṃ tattvam avaśiṣyate

104

विहाय निजदेहस्थं सर्वत्रास्मीति भावयन् दृढेन मनसा दृष्ट्या नान्येक्षिण्या सुखी भवेत्

vihāya nijadehasthaṃ sarvatrāsmīti bhāvayan dṛḍhena manasā dṛṣṭyā nānyekṣiṇyā sukhī bhavet

105

घटादौ यच् च विज्ञानम् इच्छाद्यं वा ममान्तरे नैव सर्वगतं जातम् भावयन् इति सर्वगः

ghaṭādau yac ca vijñānam icchādyaṃ vā mamāntare naiva sarvagataṃ jātam bhāvayan iti sarvagaḥ

106

ग्राह्यग्राहकसंवित्तिः सामान्या सर्वदेहिनाम् योगिनां तु विशेषो =ब्स्ति सम्बन्धे सावधानता

grāhyagrāhakasaṃvittiḥ sāmānyā sarvadehinām yogināṃ tu viśeṣo =bsti sambandhe sāvadhānatā

107

स्ववद् अन्यशरीरे =ब्पि संवित्तिम् अनुभावयेत् अपेक्षां स्वशरीरस्य त्यक्त्वा व्यापी दिनैर् भवेत्

svavad anyaśarīre =bpi saṃvittim anubhāvayet apekṣāṃ svaśarīrasya tyaktvā vyāpī dinair bhavet

108

निराधारं मनः कृत्वा विकल्पान् न विकल्पयेत् तदात्मपरमात्मत्वे भैरवो मृगलोचने

nirādhāraṃ manaḥ kṛtvā vikalpān na vikalpayet tadātmaparamātmatve bhairavo mṛgalocane

109

सर्वज्ञः सर्वकर्ता च व्यापकः परमेश्वरः स एवाहं शैवधर्मा इति दार्ढ्याच् छिवो भवेत्

sarvajñaḥ sarvakartā ca vyāpakaḥ parameśvaraḥ sa evāhaṃ śaivadharmā iti dārḍhyāc chivo bhavet

110

जलस्येवोर्मयो वह्नेर् ज्वालाभङ्ग्यः प्रभा रवेः ममैव भैरवस्यैता विश्वभङ्ग्यो विभेदिताः

jalasyevormayo vahner jvālābhaṅgyaḥ prabhā raveḥ mamaiva bhairavasyaitā viśvabhaṅgyo vibheditāḥ

111

भ्रान्त्वा भ्रान्त्वा शरीरेण त्वरितम् भुवि पातनात् क्षोभशक्तिविरामेण परा संजायते दशा

bhrāntvā bhrāntvā śarīreṇa tvaritam bhuvi pātanāt kṣobhaśaktivirāmeṇa parā saṃjāyate daśā

112

आधारेष्व् अथवा ऽशक्त्या ऽज्ञानाच् चित्तलयेन वा जातशक्तिसमावेशक्षोभान्ते भैरवं वपुः

ādhāreṣv athavā 'śaktyā 'jñānāc cittalayena vā jātaśaktisamāveśakṣobhānte bhairavaṃ vapuḥ

113

सम्प्रदायम् इमम् देवि शृणु सम्यग् वदाम्य् अहम् कैवल्यं जायते सद्यो नेत्रयोः स्तब्धमात्रयोः

sampradāyam imam devi śṛṇu samyag vadāmy aham kaivalyaṃ jāyate sadyo netrayoḥ stabdhamātrayoḥ

114

संकोचं कर्णयोः कृत्वा ह्य् अधोद्वारे तथैव च अनच्कम् अहलं ध्यायन् विशेद् ब्रह्म सनातनम्

saṃkocaṃ karṇayoḥ kṛtvā hy adhodvāre tathaiva ca anackam ahalaṃ dhyāyan viśed brahma sanātanam

115

कूपादिके महागर्ते स्थित्वोपरि निरीक्षणात् अविकल्पमतेः सम्यक् सद्यस् चित्तलयः स्फुटम्

kūpādike mahāgarte sthitvopari nirīkṣaṇāt avikalpamateḥ samyak sadyas cittalayaḥ sphuṭam

116

यत्र यत्र मनो याति बाह्ये वाभ्यन्तरे ऽपि वा तत्र तत्र शिवावास्था व्यापकत्वात् क्व यास्यति

yatra yatra mano yāti bāhye vābhyantare 'pi vā tatra tatra śivāvāsthā vyāpakatvāt kva yāsyati

117

यत्र यत्राक्षमार्गेण चैतन्यं व्यज्यते विभोः तस्य तन्मात्रधर्मित्वाच् चिल्लयाद् भरितात्मता

yatra yatrākṣamārgeṇa caitanyaṃ vyajyate vibhoḥ tasya tanmātradharmitvāc cillayād bharitātmatā

118

क्षुताद्यन्ते भये शोके गह्वरे वा रणाद् द्रुते कुतूहलेक्षुधाद्यन्ते ब्रह्मसत्तामयी दशा

kṣutādyante bhaye śoke gahvare vā raṇād drute kutūhalekṣudhādyante brahmasattāmayī daśā

119

वस्तुषु स्मर्यमाणेषु दृष्टे देशे मनस् त्यजेत् स्वशरीरं निराधारं कृत्वा प्रसरति प्रभुः

vastuṣu smaryamāṇeṣu dṛṣṭe deśe manas tyajet svaśarīraṃ nirādhāraṃ kṛtvā prasarati prabhuḥ

120

क्वचिद् वस्तुनि विन्यस्य शनैर् दृष्टिं निवर्तयेत् तज् ज्ञानं चित्तसहितं देवि शून्यालायो भवेत्

kvacid vastuni vinyasya śanair dṛṣṭiṃ nivartayet taj jñānaṃ cittasahitaṃ devi śūnyālāyo bhavet

121

भक्त्युद्रेकाद् विरक्तस्य यादृशी जायते मतिः सा शक्तिः शाङ्करी नित्यम् भवयेत् तां ततः शिवः

bhaktyudrekād viraktasya yādṛśī jāyate matiḥ sā śaktiḥ śāṅkarī nityam bhavayet tāṃ tataḥ śivaḥ

122

वस्त्वन्तरे वेद्यमाने सर्ववस्तुषु शून्यता ताम् एव मनसा ध्यात्वा विदितो ऽपि प्रशाम्यति

vastvantare vedyamāne sarvavastuṣu śūnyatā tām eva manasā dhyātvā vidito 'pi praśāmyati

123

किंचिज्ज्ञैर् या स्मृता शुद्धिः सा शुद्धिः शम्भुदर्शने न शुचिर् ह्य् अशुचिस् तस्मान् निर्विकल्पः सुखी भवेत्

kiṃcijjñair yā smṛtā śuddhiḥ sā śuddhiḥ śambhudarśane na śucir hy aśucis tasmān nirvikalpaḥ sukhī bhavet

124

सर्वत्र भैरवो भावः सामान्येष्व् अपि गोचरः न च तद्व्यतिरेक्तेण परो ऽस्तीत्य् अद्वया गतिः

sarvatra bhairavo bhāvaḥ sāmānyeṣv api gocaraḥ na ca tadvyatirekteṇa paro 'stīty advayā gatiḥ

125

समः शत्रौ च मित्रे च समो मानावमानयोः ब्रह्मणः परिपूर्णत्वात् इति ज्ञात्वा सुखी भवेत्

samaḥ śatrau ca mitre ca samo mānāvamānayoḥ brahmaṇaḥ paripūrṇatvāt iti jñātvā sukhī bhavet

126

न द्वेषम् भावयेत् क्वापि न रागम् भावयेत् क्वचित् रागद्वेषविनिर्मुक्तौ मध्ये ब्रह्म प्रसर्पति

na dveṣam bhāvayet kvāpi na rāgam bhāvayet kvacit rāgadveṣavinirmuktau madhye brahma prasarpati

127

यद् अवेद्यं यद् अग्राह्यं यच् छून्यं यद् अभावगम् तत् सर्वम् भैरवम् भाव्यं तदन्ते बोधसम्भवः

yad avedyaṃ yad agrāhyaṃ yac chūnyaṃ yad abhāvagam tat sarvam bhairavam bhāvyaṃ tadante bodhasambhavaḥ

128

नित्ये निराश्रये शून्ये व्यापके कलनोज्झिते बाह्याकाशे मनः कृत्वा निराकाशं समाविशेत्

nitye nirāśraye śūnye vyāpake kalanojjhite bāhyākāśe manaḥ kṛtvā nirākāśaṃ samāviśet

129

यत्र यत्र मनो याति तत् तत् तेनैव तत्क्षणम् परित्यज्यानवस्थित्या निस्तरङ्गस् ततो भवेत्

yatra yatra mano yāti tat tat tenaiva tatkṣaṇam parityajyānavasthityā nistaraṅgas tato bhavet

130

भया सर्वं रवयति सर्वदो व्यापको ऽखिले इति भैरवशब्दस्य सन्ततोच्चारणाच् छिवः

bhayā sarvaṃ ravayati sarvado vyāpako 'khile iti bhairavaśabdasya santatoccāraṇāc chivaḥ

131

अहं ममेदम् इत्यादि प्रतिपत्तिप्रसङ्गतः निराधारे मनो याति तद्ध्यानप्रेरणाच् छमी

ahaṃ mamedam ityādi pratipattiprasaṅgataḥ nirādhāre mano yāti taddhyānapreraṇāc chamī

132

नित्यो विभुर् निराधारो व्यापकश् चाखिलाधिपः शब्दान् प्रतिक्षणं ध्यायन् कृतार्थो ऽर्थानुरूपतः

nityo vibhur nirādhāro vyāpakaś cākhilādhipaḥ śabdān pratikṣaṇaṃ dhyāyan kṛtārtho 'rthānurūpataḥ

133

अतत्त्वम् इन्द्रजालाभम् इदं सर्वम् अवस्थितम् किं तत्त्वम् इन्द्रजालस्य इति दार्ढ्याच् छमं व्रजेत्

atattvam indrajālābham idaṃ sarvam avasthitam kiṃ tattvam indrajālasya iti dārḍhyāc chamaṃ vrajet

134

आत्मनो निर्विकारस्य क्व ज्ञानं क्व च वा क्रिया ज्ञानायत्ता बहिर्भावा अतः शून्यम् इदं जगत्

ātmano nirvikārasya kva jñānaṃ kva ca vā kriyā jñānāyattā bahirbhāvā ataḥ śūnyam idaṃ jagat

135

न मे बन्धो न मोक्षो मे भीतस्यैता विभीषिकाः प्रतिबिम्बम् इदम् बुद्धेर् जलेष्व् इव विवस्वतः

na me bandho na mokṣo me bhītasyaitā vibhīṣikāḥ pratibimbam idam buddher jaleṣv iva vivasvataḥ

136

इन्द्रियद्वारकं सर्वं सुखदुःखादिसंगमम् इतीन्द्रियाणि संत्यज्य स्वस्थः स्वात्मनि वर्तते

indriyadvārakaṃ sarvaṃ sukhaduḥkhādisaṃgamam itīndriyāṇi saṃtyajya svasthaḥ svātmani vartate

137

ज्ञानप्रकाशकं सर्वं सर्वेणात्मा प्रकाशकः एकम् एकस्वभावत्वात् ज्ञानं ज्ञेयं विभाव्यते

jñānaprakāśakaṃ sarvaṃ sarveṇātmā prakāśakaḥ ekam ekasvabhāvatvāt jñānaṃ jñeyaṃ vibhāvyate

138

मानसं चेतना शक्तिर् आत्मा चेति चतुष्टयम् यदा प्रिये परिक्षीणं तदा तद् भैरवं वपुः

mānasaṃ cetanā śaktir ātmā ceti catuṣṭayam yadā priye parikṣīṇaṃ tadā tad bhairavaṃ vapuḥ

139

निस्तरङ्गोपदेशानां शतम् उक्तं समासतः द्वादशाभ्यधिकं देवि यज् ज्ञात्वा ज्ञानविज् जनः

nistaraṅgopadeśānāṃ śatam uktaṃ samāsataḥ dvādaśābhyadhikaṃ devi yaj jñātvā jñānavij janaḥ

140

अत्र चैकतमे युक्तो जायते भैरवः स्वयम् वाचा करोति कर्माणि शापानुग्रहकारकः

atra caikatame yukto jāyate bhairavaḥ svayam vācā karoti karmāṇi śāpānugrahakārakaḥ

141

अजरामरताम् एति सो ऽणिमादिगुणान्वितः योगिनीनाम् प्रियो देवि सर्वमेलापकाधिपः

ajarāmaratām eti so 'ṇimādiguṇānvitaḥ yoginīnām priyo devi sarvamelāpakādhipaḥ

142

जीवन्न् अपि विमुक्तो ऽसौ कुर्वन्न् अपि न लिप्यते श्री देवी उवाच इदं यदि वपुर् देव परायाश् च महेश्वर

jīvann api vimukto 'sau kurvann api na lipyate śrī devī uvāca idaṃ yadi vapur deva parāyāś ca maheśvara

143

एवमुक्तव्यवस्थायां जप्यते को जपश् च कः ध्यायते को महानाथ पूज्यते कश् च तृप्यति

evamuktavyavasthāyāṃ japyate ko japaś ca kaḥ dhyāyate ko mahānātha pūjyate kaś ca tṛpyati

144

हूयते कस्य वा होमो यागः कस्य च किं कथम् श्री भैरव उवाच एषात्र प्रक्रिया बाह्या स्थूलेष्व् एव मृगेक्षणे

hūyate kasya vā homo yāgaḥ kasya ca kiṃ katham śrī bhairava uvāca eṣātra prakriyā bāhyā sthūleṣv eva mṛgekṣaṇe

145

भूयो भूयः परे भावे भावना भाव्यते हि या जपः सो ऽत्र स्वयं नादो मन्त्रात्मा जप्य ईदृशः

bhūyo bhūyaḥ pare bhāve bhāvanā bhāvyate hi yā japaḥ so 'tra svayaṃ nādo mantrātmā japya īdṛśaḥ

146

ध्यानं हि निश्चला बुद्धिर् निराकारा निराश्रया न तु ध्यानं शरीराक्षिमुखहस्तादिकल्पना

dhyānaṃ hi niścalā buddhir nirākārā nirāśrayā na tu dhyānaṃ śarīrākṣimukhahastādikalpanā

147

पूजा नाम न पुष्पाद्यैर् या मतिः क्रियते दृढा निर्विकल्पे महाव्योम्नि सा पूजा ह्य् आदराल् लयः

pūjā nāma na puṣpādyair yā matiḥ kriyate dṛḍhā nirvikalpe mahāvyomni sā pūjā hy ādarāl layaḥ

148

अत्रैकतमयुक्तिस्थे योत्पद्येत दिनाद् दिनम् भरिताकारता सात्र तृप्तिर् अत्यन्तपूर्णता

atraikatamayuktisthe yotpadyeta dinād dinam bharitākāratā sātra tṛptir atyantapūrṇatā

149

महाशून्यालये वह्नौ भूताक्षविषयादिकम् हूयते मनसा सार्धं स होमश् चेतनास्रुचा

mahāśūnyālaye vahnau bhūtākṣaviṣayādikam hūyate manasā sārdhaṃ sa homaś cetanāsrucā

150

यागो ऽत्र परमेशानि तुष्टिर् आनन्दलक्षणा क्षपणात् सर्वपापानां त्राणात् सर्वस्य पार्वति

yāgo 'tra parameśāni tuṣṭir ānandalakṣaṇā kṣapaṇāt sarvapāpānāṃ trāṇāt sarvasya pārvati

151

रुद्रशक्तिसमावेशस् तत् क्षेत्रम् भावना परा अन्यथा तस्य तत्त्वस्य का पूजा काश् च तृप्यति

rudraśaktisamāveśas tat kṣetram bhāvanā parā anyathā tasya tattvasya kā pūjā kāś ca tṛpyati

152

स्वतन्त्रानन्दचिन्मात्रसारः स्वात्मा हि सर्वतः आवेशनं तत्स्वरूपे स्वात्मनः स्नानम् ईरितम्

svatantrānandacinmātrasāraḥ svātmā hi sarvataḥ āveśanaṃ tatsvarūpe svātmanaḥ snānam īritam

153

यैर् एव पूज्यते द्रव्यैस् तर्प्यते वा परापरः यश् चैव पूजकः सर्वः स एवैकः क्व पूजनम्

yair eva pūjyate dravyais tarpyate vā parāparaḥ yaś caiva pūjakaḥ sarvaḥ sa evaikaḥ kva pūjanam

154

व्रजेत् प्राणो विशेज् जीव इच्छया कुटिलाकृतिः दीर्घात्मा सा महादेवी परक्षेत्रम् परापरा

vrajet prāṇo viśej jīva icchayā kuṭilākṛtiḥ dīrghātmā sā mahādevī parakṣetram parāparā

155

अस्याम् अनुचरन् तिष्ठन् महानन्दमये ऽध्वरे तया देव्या समाविष्टः परम् भैरवम् आप्नुयात्

asyām anucaran tiṣṭhan mahānandamaye 'dhvare tayā devyā samāviṣṭaḥ param bhairavam āpnuyāt

156

षट्शतानि दिवा रात्रौ सहस्राण्येकविंशतिः जपो देव्याः समुद्दिष्टः सुलभो दुर्लभो जडैः

ṣaṭśatāni divā rātrau sahasrāṇyekaviṃśatiḥ japo devyāḥ samuddiṣṭaḥ sulabho durlabho jaḍaiḥ

157

इत्य् एतत् कथितं देवि परमामृतम् उत्तमम् एतच् च नैव कस्यापि प्रकाश्यं तु कदाचन

ity etat kathitaṃ devi paramāmṛtam uttamam etac ca naiva kasyāpi prakāśyaṃ tu kadācana

158

परशिष्ये खले क्रूरे अभक्ते गुरुपादयोः निर्विकल्पमतीनां तु वीराणाम् उन्नतात्मनाम्

paraśiṣye khale krūre abhakte gurupādayoḥ nirvikalpamatīnāṃ tu vīrāṇām unnatātmanām

159

भक्तानां गुरुवर्गस्य दातव्यं निर्विशङ्कया ग्रामो राज्यम् पुरं देशः पुत्रदारकुटुम्बकम्

bhaktānāṃ guruvargasya dātavyaṃ nirviśaṅkayā grāmo rājyam puraṃ deśaḥ putradārakuṭumbakam

160

सर्वम् एतत् परित्यज्य ग्राह्यम् एतन् मृगेक्षणे किम् एभिर् अस्थिरैर् देवि स्थिरम् परम् इदं धनम् प्राणा अपि प्रदातव्या न देयं परमामृतम्

sarvam etat parityajya grāhyam etan mṛgekṣaṇe kim ebhir asthirair devi sthiram param idaṃ dhanam prāṇā api pradātavyā na deyaṃ paramāmṛtam

161

श्री देवी उवाच देवदेव माहदेव परितृप्तास्मि शङ्कर रुद्रयामलतन्त्रस्य सारम् अद्यावधारितम्

śrī devī uvāca devadeva māhadeva paritṛptāsmi śaṅkara rudrayāmalatantrasya sāram adyāvadhāritam

162

सर्वशक्तिप्रभेदानां हृदयं ज्ञातम् अद्य च इत्य् उक्त्वानन्दिता देवि कङ्थे लग्ना शिवस्य तु

sarvaśaktiprabhedānāṃ hṛdayaṃ jñātam adya ca ity uktvānanditā devi kaṅthe lagnā śivasya tu