1. 1. उपनयनाध्यायः

जयति जगतः प्रसूतिर्विश्वात्मा सहजभूषणं नभसः । द्रुतकनकसदृशदशशतमयूखमालार्चितः सविता ।। १.०१ ।।

jayati jagataḥ prasūtirviśvātmā sahajabhūṣaṇaṃ nabhasaḥ / drutakanakasadṛśadaśaśatamayūkhamālārcitaḥ savitā // 1.01 //

प्रथममुनिकथितं अवितथं अवलोक्य ग्रन्थविस्तरस्य अर्थम् । नातिलघुविपुलरचनाभिरुद्यतः स्पष्टं अभिधातुम् ।। १.०२ ।।

prathamamunikathitaṃ avitathaṃ avalokya granthavistarasya artham / nātilaghuvipularacanābhirudyataḥ spaṣṭaṃ abhidhātum // 1.02 //

मुनिविरचितं इदं इति यच्चिरन्तनं साधु न मनुजग्रथितम् । तुल्येऽर्थेऽक्षरभेदादमन्त्रके का विशेषौक्तिः ।। १.०३ ।।

muniviracitaṃ idaṃ iti yaccirantanaṃ sādhu na manujagrathitam / tulye'rthe'kṣarabhedādamantrake kā viśeṣauktiḥ // 1.03 //

क्षितितनयदिवसवारो न शुभकृदिति यदि पितामहप्रोक्ते । कुजदिनं अनिष्टं इति वा कोऽत्र विशेषो नृदिव्यकृतेः ।। १.०४ ।।

kṣititanayadivasavāro na śubhakṛditi yadi pitāmahaprokte / kujadinaṃ aniṣṭaṃ iti vā ko'tra viśeṣo nṛdivyakṛteḥ // 1.04 //

आब्रह्मऽदिविनिःसृतं आलोक्य ग्रन्थविस्तरं क्रमशः । क्रियमाणकं एवएतत्समासतोऽतो ममौत्साहः ।। १.०५ ।।

ābrahma'diviniḥsṛtaṃ ālokya granthavistaraṃ kramaśaḥ / kriyamāṇakaṃ evaetatsamāsato'to mamautsāhaḥ // 1.05 //

आसीत्तमः किलैदं तत्रापां तैजसेऽभवद्धैमे । स्वर्भूशकले ब्रह्मा विश्वकृदण्डेऽर्कशशिनयनः ।। १.०६ ।।

āsīttamaḥ kilaidaṃ tatrāpāṃ taijase'bhavaddhaime / svarbhūśakale brahmā viśvakṛdaṇḍe'rkaśaśinayanaḥ // 1.06 //

कपिलः प्रधानं आह द्रव्यऽदीन्कणकभुगस्य विश्वस्य । कालं कारणं एके स्वभावं अपरे जगुः कर्म ।। १.०७ ।।

kapilaḥ pradhānaṃ āha dravya'dīnkaṇakabhugasya viśvasya / kālaṃ kāraṇaṃ eke svabhāvaṃ apare jaguḥ karma // 1.07 //

तदलं अतिविस्तरेण प्रसङ्गवादार्थनिर्णयोऽतिमहान् । ज्योतिःशास्त्राङ्गानां वक्तव्यो निर्णयोऽत्र मया ।। १.०८ ।।

tadalaṃ ativistareṇa prasaṅgavādārthanirṇayo'timahān / jyotiḥśāstrāṅgānāṃ vaktavyo nirṇayo'tra mayā // 1.08 //

ज्योतिःशास्त्रं अनेकभेदविषयं स्कन्धत्रयाधिष्ठितं तत्कार्त्स्न्यौपनयस्य नाम मुनिभिः संकीर्त्यते संहिता । स्कन्धेऽस्मिन्गणितेन या ग्रहगतिस्तन्त्राभिधानस्त्वसौ होरान्योऽङ्गविनिश्चयश्च कथितः स्कन्धस्तृतीयोऽपरः ।। १.०९ ।।

jyotiḥśāstraṃ anekabhedaviṣayaṃ skandhatrayādhiṣṭhitaṃ tatkārtsnyaupanayasya nāma munibhiḥ saṃkīrtyate saṃhitā / skandhe'smingaṇitena yā grahagatistantrābhidhānastvasau horānyo'ṅgaviniścayaśca kathitaḥ skandhastṛtīyo'paraḥ // 1.09 //

वक्रानुवक्रास्तमयौदयऽद्यास्ताराग्रहाणां करणे मयाउक्ताः । होरागतं विस्तरशश्च जन्मयात्राविवाहैः सह पूर्वं उक्तम् ।। १.१० ।।

vakrānuvakrāstamayaudaya'dyāstārāgrahāṇāṃ karaṇe mayāuktāḥ / horāgataṃ vistaraśaśca janmayātrāvivāhaiḥ saha pūrvaṃ uktam // 1.10 //

प्रश्नप्रतिप्रश्नकथाप्रसङ्गान्स्वल्पौपयोगान्ग्रहसम्भवाम्श्च । सन्त्यज्य फल्गूनि च सारभूतं भूतार्थं अर्थैः सकलैः प्रवक्ष्ये ।। १.११ ।।

praśnapratipraśnakathāprasaṅgānsvalpaupayogāngrahasambhavāmśca / santyajya phalgūni ca sārabhūtaṃ bhūtārthaṃ arthaiḥ sakalaiḥ pravakṣye // 1.11 //