Books / Brihat Samhita

26. 26. आषाढीयोगाध्यायः

26.1

आषाढ्यां समतुलिताधिवासितानाम् अन्येद्युर्यदधिकतां उपैति बीजम् । तद्वृद्धिर्भवति न जायते यदूनं मन्त्रोऽस्मिन्भवति तुलाभिमन्त्रणाय ।। २६.०१ ।।

āṣāḍhyāṃ samatulitādhivāsitānām anyedyuryadadhikatāṃ upaiti bījam / tadvṛddhirbhavati na jāyate yadūnaṃ mantro'sminbhavati tulābhimantraṇāya // 26.01 //

26.2

स्तोतव्या मन्त्रयोगेन सत्या देवी सरस्वती । दर्शयिष्यसि यत्सत्यं सत्ये सत्यव्रता ह्यसि ।। २६.०२ ।।

stotavyā mantrayogena satyā devī sarasvatī / darśayiṣyasi yatsatyaṃ satye satyavratā hyasi // 26.02 //

26.3

येन सत्येन चन्द्रार्कौ ग्रहा ज्योतिर्गणास्तथा । उत्तिष्ठन्तीह पूर्वेण पश्चादस्तं व्रजन्ति च ।। २६.०३ ।।

yena satyena candrārkau grahā jyotirgaṇāstathā / uttiṣṭhantīha pūrveṇa paścādastaṃ vrajanti ca // 26.03 //

26.4

यत्सत्यं सर्ववेदेषु यत्सत्यं ब्रह्मवादिषु । यत्सत्यं त्रिषु लोकेषु तत्सत्यं इह दृश्यताम् ।। २६.०४ ।।

yatsatyaṃ sarvavedeṣu yatsatyaṃ brahmavādiṣu / yatsatyaṃ triṣu lokeṣu tatsatyaṃ iha dṛśyatām // 26.04 //

26.5

ब्रह्मणो दुहितासि त्वं आदित्यैति प्रकीर्तिता । काश्यपी गोत्रतश्चएव नामतो विश्रुता तुला ।। २६.०५ ।।

brahmaṇo duhitāsi tvaṃ ādityaiti prakīrtitā / kāśyapī gotrataścaeva nāmato viśrutā tulā // 26.05 //

26.6

क्षौमं चतुःसूत्रकसन्निबद्धं षडङ्गुलं शिक्यकवस्त्रं अस्याः । सूत्रप्रमाणं च दशाङ्गुलानि षडेव कक्ष्यउभयशिक्यमध्ये ।। २६.०६ ।।

kṣaumaṃ catuḥsūtrakasannibaddhaṃ ṣaḍaṅgulaṃ śikyakavastraṃ asyāḥ / sūtrapramāṇaṃ ca daśāṅgulāni ṣaḍeva kakṣyaubhayaśikyamadhye // 26.06 //

26.7

याम्ये शिक्ये काञ्चनं सन्निवेश्यं शेषद्रव्याण्युत्तरेऽम्बूनि चएव । तोयैः कौप्यैः सैन्धवैः सारसैश्च वृष्टिर् हीना मध्यमा चोत्तमा च ।। २६.०७ ।।

yāmye śikye kāñcanaṃ sanniveśyaṃ śeṣadravyāṇyuttare'mbūni caeva / toyaiḥ kaupyaiḥ saindhavaiḥ sārasaiśca vṛṣṭir hīnā madhyamā cottamā ca // 26.07 //

26.8

दन्तैर्नागा गोहयऽद्याश्च लोम्ना हेम्ना भूपाः शिक्थकेन द्विजाद्याः । तद्वद्देशा वर्षमासा दिशश्च शेषद्रव्याण्यात्मरूपस्थितानि ।। २६.०८ ।।

dantairnāgā gohaya'dyāśca lomnā hemnā bhūpāḥ śikthakena dvijādyāḥ / tadvaddeśā varṣamāsā diśaśca śeṣadravyāṇyātmarūpasthitāni // 26.08 //

26.9

हैमी प्रधाना रजतेन मध्या तयोरलाभे खदिरेण कार्या । विद्धः पुमान्येन शरेण सा वा तुला प्रमाणेन भवेद्वितस्तिः ।। २६.०९ ।।

haimī pradhānā rajatena madhyā tayoralābhe khadireṇa kāryā / viddhaḥ pumānyena śareṇa sā vā tulā pramāṇena bhavedvitastiḥ // 26.09 //

26.10

हीनस्य नाशोऽभ्यधिकस्य वृद्धिस्तुल्येन तुल्यं तुलितं तुलायाम् । एतत्तुलाकोशरहस्यं उक्तं प्राजेशयोगेऽपि नरो विदध्यात् ।। २६.१० ।।

hīnasya nāśo'bhyadhikasya vṛddhistulyena tulyaṃ tulitaṃ tulāyām / etattulākośarahasyaṃ uktaṃ prājeśayoge'pi naro vidadhyāt // 26.10 //

26.11

स्वातावषाढास्वथ रोहिणीषु पापग्रहा योगगता न शस्ताः । ग्राह्यं तु योगद्वयं अप्युपोष्य यदाधिमासो द्विगुणीकरोति ।। २६.११ ।।

svātāvaṣāḍhāsvatha rohiṇīṣu pāpagrahā yogagatā na śastāḥ / grāhyaṃ tu yogadvayaṃ apyupoṣya yadādhimāso dviguṇīkaroti // 26.11 //

26.12

त्रयोऽपि योगाः सदृशाः फलेन यदा तदा वाच्यं असंशयेन । विपर्यये यत्त्विह रोहिणीजं फलं तदेवाभ्यधिकं निगद्यम् ।। २६.१२ ।।

trayo'pi yogāḥ sadṛśāḥ phalena yadā tadā vācyaṃ asaṃśayena / viparyaye yattviha rohiṇījaṃ phalaṃ tadevābhyadhikaṃ nigadyam // 26.12 //

26.13

निष्पत्तिरग्निकोपो वृष्टिर्मन्दाथ मध्यमा श्रेष्ठा । बहुजलपवना पुष्टा शुभा च पूर्वादिभिः पवनैः ।। २६.१३ ।।

niṣpattiragnikopo vṛṣṭirmandātha madhyamā śreṣṭhā / bahujalapavanā puṣṭā śubhā ca pūrvādibhiḥ pavanaiḥ // 26.13 //

26.14

वृत्तायां आषाढ्यां कृष्णचतुर्थ्यां अजैकपादऋक्षे ।] यदि वर्षति पर्जन्यः प्रावृट्शस्ता न चेन्न ततः ।।] २६.१४ ।।

vṛttāyāṃ āṣāḍhyāṃ kṛṣṇacaturthyāṃ ajaikapādaṛkṣe /] yadi varṣati parjanyaḥ prāvṛṭśastā na cenna tataḥ //] 26.14 //

26.15

आषाढ्यां पौर्णमास्यां तु यद्यैशानोऽनिलो भवेत् ।] अस्तं गच्छति तीक्ष्णांशौ सस्यसम्पत्तिरुत्तमा ।।] २६.१५ ।।

āṣāḍhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu yadyaiśāno'nilo bhavet /] astaṃ gacchati tīkṣṇāṃśau sasyasampattiruttamā //] 26.15 //