81. 81. पद्मरागलक्षणाद्यायः

सौगन्धिककुरुविन्दस्फटिकेभ्यः पद्मरागसम्भूतिः । सौगन्धिकजा भ्रमराञ्जनाब्जजम्बूरसद्युतयः ।। ८१.०१ ।।

saugandhikakuruvindasphaṭikebhyaḥ padmarāgasambhūtiḥ / saugandhikajā bhramarāñjanābjajambūrasadyutayaḥ // 81.01 //

कुरुविन्दभवाः शबला मन्दद्युतयश्च धातुभिर्विद्धाः । स्फटिकभवा द्युतिमन्तो नानावर्णा विशुद्धाश्च ।। ८१.०२ ।।

kuruvindabhavāḥ śabalā mandadyutayaśca dhātubhirviddhāḥ / sphaṭikabhavā dyutimanto nānāvarṇā viśuddhāśca // 81.02 //

स्निग्धः प्रभानुलेपी स्वच्छोऽर्चिष्मान्गुरुः सुसंस्थानः । अन्तःप्रभोऽतिरागो मणिरत्नगुणाः समस्तानाम् ।। ८१.०३ ।।

snigdhaḥ prabhānulepī svaccho'rciṣmānguruḥ susaṃsthānaḥ / antaḥprabho'tirāgo maṇiratnaguṇāḥ samastānām // 81.03 //

कलुषा मन्दद्युतयो लेखाकीर्णाः सधातवः खण्डाः । दुर्विद्धा न मनोज्ञाः सशर्कराश्चैति मणिदोषाः ।। ८१.०४ ।।

kaluṣā mandadyutayo lekhākīrṇāḥ sadhātavaḥ khaṇḍāḥ / durviddhā na manojñāḥ saśarkarāścaiti maṇidoṣāḥ // 81.04 //

भ्रमरशिखिकण्ठवर्णो दीपशिखासप्रभो भुजङ्गानाम् । भवति मणिः किक मूर्धनि योऽनर्घेयः स विज्ञेयः ।। ८१.०५ ।।

bhramaraśikhikaṇṭhavarṇo dīpaśikhāsaprabho bhujaṅgānām / bhavati maṇiḥ kika mūrdhani yo'nargheyaḥ sa vijñeyaḥ // 81.05 //

यस्तं बिभर्ति मनुजाधिपतिर्न तस्य दोषा भवन्ति विषरोगकृताः कदा चित् । राष्ट्रे च नित्यं अभिवर्षति तस्य देवः शत्रूंश्च नाशयति तस्य मणेः प्रभावात् ।। ८१.०६ ।।

yastaṃ bibharti manujādhipatirna tasya doṣā bhavanti viṣarogakṛtāḥ kadā cit / rāṣṭre ca nityaṃ abhivarṣati tasya devaḥ śatrūṃśca nāśayati tasya maṇeḥ prabhāvāt // 81.06 //

षड्विंशतिः सहस्राण्येकस्य मणेः पलप्रमाणस्य । कर्षत्रयस्य विंशतिरुपदिष्टा पद्मरागस्य ।। ८१.०७ ।।

ṣaḍviṃśatiḥ sahasrāṇyekasya maṇeḥ palapramāṇasya / karṣatrayasya viṃśatirupadiṣṭā padmarāgasya // 81.07 //

अर्धपलस्य द्वादश कर्षस्य एकस्य षट्सहस्राणि । यच्चाष्टमाषकधृतं तस्य सहस्रत्रयं मूल्यम् ।। ८१.०८ ।।

ardhapalasya dvādaśa karṣasya ekasya ṣaṭsahasrāṇi / yaccāṣṭamāṣakadhṛtaṃ tasya sahasratrayaṃ mūlyam // 81.08 //

माषकचतुष्टयं दशशतक्रयं द्वौ तु पञ्चशतमूल्यौ । परिकल्प्यं अन्तराले मूल्यं हीनाधिकगुणानाम् ।। ८१.०९ ।।

māṣakacatuṣṭayaṃ daśaśatakrayaṃ dvau tu pañcaśatamūlyau / parikalpyaṃ antarāle mūlyaṃ hīnādhikaguṇānām // 81.09 //

वर्णन्यूनस्यार्धं तेजोहीनस्य मूल्यं अष्टांशम् । अल्पगुणो बहुदोषो मूल्यात्प्राप्नोति विंशांशम् ।। ८१.१० ।।

varṇanyūnasyārdhaṃ tejohīnasya mūlyaṃ aṣṭāṃśam / alpaguṇo bahudoṣo mūlyātprāpnoti viṃśāṃśam // 81.10 //

आधूम्रं व्रणबहुलं स्वल्पगुणं चाप्नुयाद्द्विशतभागम् । इति पद्मरागमूल्यं पूर्वाचार्यैः समुद्दिष्टम् ।। ८१.११ ।।

ādhūmraṃ vraṇabahulaṃ svalpaguṇaṃ cāpnuyāddviśatabhāgam / iti padmarāgamūlyaṃ pūrvācāryaiḥ samuddiṣṭam // 81.11 //