84. 84. दन्तकाष्ठलक्षणाध्यायः

वल्लीलतागुल्मतरुप्रभेदैः स्युर्दन्तकाष्ठानि सहस्रशो यैः । फलानि वाच्यान्यथ तत्प्रसङ्गो मा भूदतो वच्म्यथ कामिकानि ।। ८४.०१ ।।

vallīlatāgulmataruprabhedaiḥ syurdantakāṣṭhāni sahasraśo yaiḥ / phalāni vācyānyatha tatprasaṅgo mā bhūdato vacmyatha kāmikāni // 84.01 //

अज्ञातपूर्वाणि न दन्तकाष्ठान्य् अद्यान्न पत्रैश्च समन्वितानि । न युग्मपर्वाणि न पाटितानि न चऊर्ध्वशुष्काणि विना त्वचा च ।। ८४.०२ ।।

ajñātapūrvāṇi na dantakāṣṭhāny adyānna patraiśca samanvitāni / na yugmaparvāṇi na pāṭitāni na caūrdhvaśuṣkāṇi vinā tvacā ca // 84.02 //

वैकङ्कतश्रीफलकाश्मरीषु ब्राह्मी द्युतिः क्षेमतरौ सुदाराः । वृद्धिर्वटेऽर्के प्रचुरं च तेजः पुत्रा मधूके सगुणाः प्रियत्वम् ।। ८४.०३ ।।

vaikaṅkataśrīphalakāśmarīṣu brāhmī dyutiḥ kṣematarau sudārāḥ / vṛddhirvaṭe'rke pracuraṃ ca tejaḥ putrā madhūke saguṇāḥ priyatvam // 84.03 //

लक्ष्मीः शिरीषे च तथा करञ्जे प्लक्षेऽर्थसिद्धिः समभीप्सिता स्यात् । मान्यत्वं आयाति जनस्य जात्यां प्राधान्यं अश्वत्थतरौ वदन्ति ।। ८४.०४ ।।

lakṣmīḥ śirīṣe ca tathā karañje plakṣe'rthasiddhiḥ samabhīpsitā syāt / mānyatvaṃ āyāti janasya jātyāṃ prādhānyaṃ aśvatthatarau vadanti // 84.04 //

आरोग्यं आयुर्बदरीबृहत्योर् ऐश्वर्यवृद्धिः खदिरे सबिल्वे । द्रव्याणि चैष्टान्यतिमुक्तके स्युः प्राप्नोति तान्येव पुनः कदम्बे ।। ८४.०५ ।।

ārogyaṃ āyurbadarībṛhatyor aiśvaryavṛddhiḥ khadire sabilve / dravyāṇi caiṣṭānyatimuktake syuḥ prāpnoti tānyeva punaḥ kadambe // 84.05 //

नीपेऽर्थाप्तिः करवीरेऽन्नलब्धिर् भाण्डीरे स्याद्अन्नं एवं प्रभूतम् । शम्यां शत्रूनपहन्त्यर्जुने च श्यामायां च द्विषतां एव नाशः ।। ८४.०६ ।।

nīpe'rthāptiḥ karavīre'nnalabdhir bhāṇḍīre syādannaṃ evaṃ prabhūtam / śamyāṃ śatrūnapahantyarjune ca śyāmāyāṃ ca dviṣatāṃ eva nāśaḥ // 84.06 //

शालेऽश्वकर्णे च वदन्ति गौरवं सभद्रदारावपि चाटरूषके । वाल्लभ्यं आयाति जनस्य सर्वतः प्रियङ्गुअपामार्गसजम्बुदाडिमैः ।। ८४.०७ ।।

śāle'śvakarṇe ca vadanti gauravaṃ sabhadradārāvapi cāṭarūṣake / vāllabhyaṃ āyāti janasya sarvataḥ priyaṅguapāmārgasajambudāḍimaiḥ // 84.07 //

उदङ्मुखः प्राङ्मुख एव वाब्दं कामं यथेष्ठं हृदये निवेश्य । अद्यादनिन्दन् च सुखौपविष्टः प्रक्षाल्य जह्याच्च शुचिप्रदेशे ।। ८४.०८ ।।

udaṅmukhaḥ prāṅmukha eva vābdaṃ kāmaṃ yatheṣṭhaṃ hṛdaye niveśya / adyādanindan ca sukhaupaviṣṭaḥ prakṣālya jahyācca śucipradeśe // 84.08 //

अभिमुखपतितं प्रशान्तदिक्स्थं शुभं अतिशोभनं ऊर्ध्वसंस्थितं यत् । अशुभकरं अतोऽन्यथा प्रदिष्टं स्थितपतितं च करोति मृष्टं अन्नम् ।। ८४.०९ ।।

abhimukhapatitaṃ praśāntadiksthaṃ śubhaṃ atiśobhanaṃ ūrdhvasaṃsthitaṃ yat / aśubhakaraṃ ato'nyathā pradiṣṭaṃ sthitapatitaṃ ca karoti mṛṣṭaṃ annam // 84.09 //