Books / Brihat Samhita

97. 97. नक्षत्रकर्मगुणाध्यायः

97.1

शिखिगुणरसैन्द्रियानलशशिविषयगुणऋतुपञ्चवसुपक्षाः । विषयएकचन्द्रभूतार्णवाग्निरुद्राश्विवसुदहनाः ।। ९७.०१ ।।

śikhiguṇarasaindriyānalaśaśiviṣayaguṇaṛtupañcavasupakṣāḥ / viṣayaekacandrabhūtārṇavāgnirudrāśvivasudahanāḥ // 97.01 //

97.2

भूतशतपक्षवसवो द्वात्रिंशच्चैति तारकामानम् । क्रमशोऽश्विन्यादीनां कालस्ताराप्रमाणेन ।। ९७.०२ ।।

bhūtaśatapakṣavasavo dvātriṃśaccaiti tārakāmānam / kramaśo'śvinyādīnāṃ kālastārāpramāṇena // 97.02 //

97.3

नक्षत्रजं उद्वाहे फलं अब्दैस्तारकामितैः सदसत् । दिवसैर्ज्वरस्य नाशो व्याधेरन्यस्य वा वाच्यः ।। ९७.०३ ।।

nakṣatrajaṃ udvāhe phalaṃ abdaistārakāmitaiḥ sadasat / divasairjvarasya nāśo vyādheranyasya vā vācyaḥ // 97.03 //

97.4

अश्वियमदहनकमलजशशिशूलभृददितिजीवफणिपितरः । योन्यर्यमदिनकृत्त्वष्टृपवनशक्राग्निमित्राश्च ।। ९७.०४ ।।

aśviyamadahanakamalajaśaśiśūlabhṛdaditijīvaphaṇipitaraḥ / yonyaryamadinakṛttvaṣṭṛpavanaśakrāgnimitrāśca // 97.04 //

97.5

शक्रो निरृतिस्तोयं विश्वे ब्रह्मा हरिर्वसुर्वरुणः । अजपादोऽहिर्बुध्न्यः पूषा चेतीश्वरा भानाम् ।। ९७.०५ ।।

śakro nirṛtistoyaṃ viśve brahmā harirvasurvaruṇaḥ / ajapādo'hirbudhnyaḥ pūṣā cetīśvarā bhānām // 97.05 //

97.6

त्रीण्युत्तराणि तेभ्यो रोहिण्यश्च ध्रुवाणि तैः कुर्यात् । अभिषेकशान्तितरुनगरधर्मबीजध्रुवऽरम्भान् ।। ९७.०६ ।।

trīṇyuttarāṇi tebhyo rohiṇyaśca dhruvāṇi taiḥ kuryāt / abhiṣekaśāntitarunagaradharmabījadhruva'rambhān // 97.06 //

97.7

मूलशिवशक्रभुजगाधिपानि तीक्ष्णानि तेषु सिद्ध्यन्ति । अभिघातमन्त्रवेतालबन्धवधभेदसंबन्धाः ।। ९७.०७ ।।

mūlaśivaśakrabhujagādhipāni tīkṣṇāni teṣu siddhyanti / abhighātamantravetālabandhavadhabhedasaṃbandhāḥ // 97.07 //

97.8

उग्राणि पूर्वभरणीपित्र्याण्युत्सादनाशशाठ्येषु । योज्यानि बन्धविषदहनशस्त्रघातऽदिषु च सिद्ध्यै ।। ९७.०८ ।।

ugrāṇi pūrvabharaṇīpitryāṇyutsādanāśaśāṭhyeṣu / yojyāni bandhaviṣadahanaśastraghāta'diṣu ca siddhyai // 97.08 //

97.9

लघु हस्ताश्विनपुष्याः पण्यरतिज्ञानभूषणकलासु । शिल्पाउषधयानऽदिषु सिद्धिकराणि प्रदिष्टानि ।। ९७.०९ ।।

laghu hastāśvinapuṣyāḥ paṇyaratijñānabhūṣaṇakalāsu / śilpāuṣadhayāna'diṣu siddhikarāṇi pradiṣṭāni // 97.09 //

97.10

मृदुवर्गोऽनूराधाचित्रापौष्णाइन्दवानि मित्रार्थे । सुरतविधिवस्त्रभूषणमङ्गलगीतेषु च हितानि ।। ९७.१० ।।

mṛduvargo'nūrādhācitrāpauṣṇāindavāni mitrārthe / suratavidhivastrabhūṣaṇamaṅgalagīteṣu ca hitāni // 97.10 //

97.11

हौतभुजं सविशाखं मृदुतीक्ष्णं तद्विमिश्रफलकारि । श्रवणत्रयं आदित्यऽनिले च चरकर्मणि हितानि ।। ९७.११ ।।

hautabhujaṃ saviśākhaṃ mṛdutīkṣṇaṃ tadvimiśraphalakāri / śravaṇatrayaṃ āditya'nile ca carakarmaṇi hitāni // 97.11 //

97.12

हस्तत्रयं मृगशिरः श्रवणत्रयं च पूषाश्विशक्रगुरुभानि पुनर्वसुश्च । क्षौरे तु कर्मणि हितान्युदये क्षणे वा युक्तानि चौडुपतिना शुभतारया च ।। ९७.१२ ।।

hastatrayaṃ mṛgaśiraḥ śravaṇatrayaṃ ca pūṣāśviśakragurubhāni punarvasuśca / kṣaure tu karmaṇi hitānyudaye kṣaṇe vā yuktāni cauḍupatinā śubhatārayā ca // 97.12 //

97.13

न स्नातमात्रगमनौन्मुखभूषितानाम् अभ्यक्तभुक्तरणकालनिरासनानाम् । सन्ध्यानिशाशनिकुजार्कतिथौ च रिक्ते क्षौरं हितं न नवमेऽह्नि न चापि विष्ट्याम् ।। ९७.१३ ।।

na snātamātragamanaunmukhabhūṣitānām abhyaktabhuktaraṇakālanirāsanānām / sandhyāniśāśanikujārkatithau ca rikte kṣauraṃ hitaṃ na navame'hni na cāpi viṣṭyām // 97.13 //

97.14

नृपाज्ञया ब्राह्मणसम्मते च विवाहकाले मृतसूतके च । बद्धस्य मोक्षे क्रतुदीक्षणासु सर्वेषु शस्तं क्षुरकर्म भेषु ।। ९७.१४ ।।

nṛpājñayā brāhmaṇasammate ca vivāhakāle mṛtasūtake ca / baddhasya mokṣe kratudīkṣaṇāsu sarveṣu śastaṃ kṣurakarma bheṣu // 97.14 //

97.15

[क्.ओने वेर्से इन्सेर्तेद् ।। हस्तो मूलं श्रवणा पुनर्वसुर्मृगशिरस्तथा पुष्यः । पुंसञ्ज्ञितेषु कार्येष्वेतानि शुभानि धिष्ण्यानि ।।] क्.९८ ।।

[k.one verse inserted // hasto mūlaṃ śravaṇā punarvasurmṛgaśirastathā puṣyaḥ / puṃsañjñiteṣu kāryeṣvetāni śubhāni dhiṣṇyāni //] k.98 //

97.16

सावित्रपौष्णानिलमैत्रतिष्यत्वाष्ट्रे तथा चौडुगणाधिपऋक्षे । संस्कारदीक्षाव्रतमेखलादि कुर्याद्गुरौ शुक्रबुधैन्दुयुक्ते ।। ९७.१५ ।।

sāvitrapauṣṇānilamaitratiṣyatvāṣṭre tathā cauḍugaṇādhipaṛkṣe / saṃskāradīkṣāvratamekhalādi kuryādgurau śukrabudhainduyukte // 97.15 //

97.17

[क्.ओने वेर्से इन्सेर्तेद् ।। लाभे तृतीये च शुभैः समेते पापैर्विहीने शुभराशिलग्ने । वेध्यौ तु कर्णौ त्रिदशेज्यलग्ने तिष्येन्दुचित्राहरिरेवतीषु ।।] क्.९८ ।।

[k.one verse inserted // lābhe tṛtīye ca śubhaiḥ samete pāpairvihīne śubharāśilagne / vedhyau tu karṇau tridaśejyalagne tiṣyenducitrāharirevatīṣu //] k.98 //

97.18

शुद्धैर्द्वादशकेन्द्रनैधनगृहैः पापैस्त्रिषष्ठायगैर् लग्ने केन्द्रगतेऽथ वा सुरगुरौ दैत्यैन्द्रपूज्येऽपि वा । सर्वऽरम्भफलप्रसिद्धिरुदये राशौ च कर्तुः शुभे सग्राम्यस्थिरभौदये च भवनं कार्यं प्रवेशोऽपि वा ।। ९७.१६ ।।

śuddhairdvādaśakendranaidhanagṛhaiḥ pāpaistriṣaṣṭhāyagair lagne kendragate'tha vā suragurau daityaindrapūjye'pi vā / sarva'rambhaphalaprasiddhirudaye rāśau ca kartuḥ śubhe sagrāmyasthirabhaudaye ca bhavanaṃ kāryaṃ praveśo'pi vā // 97.16 //