96. 96. पाकाध्यायः

पक्षाद्भानोः सोमस्य मासिकोऽङ्गारकस्य वक्त्रौक्तः । आदर्शनाच्च पाको बुधस्य जीवस्य वर्षेण ।। ९६.०१ ।।

pakṣādbhānoḥ somasya māsiko'ṅgārakasya vaktrauktaḥ / ādarśanācca pāko budhasya jīvasya varṣeṇa // 96.01 //

षड्भिः सितस्य मासैरब्देन शनेः सुरद्विषोऽब्दार्धात् । वर्षात्सूर्यग्रहणे सद्यः स्यात्त्वाष्ट्रकीलकयोः ।। ९६.०२ ।।

ṣaḍbhiḥ sitasya māsairabdena śaneḥ suradviṣo'bdārdhāt / varṣātsūryagrahaṇe sadyaḥ syāttvāṣṭrakīlakayoḥ // 96.02 //

त्रिभिरेव धूमकेतोर्मासैः श्वेतस्य सप्तरात्रान्ते । सप्ताहात्परिवेषैन्द्रचापसन्ध्याभ्रसूचीनाम् ।। ९६.०३ ।।

tribhireva dhūmaketormāsaiḥ śvetasya saptarātrānte / saptāhātpariveṣaindracāpasandhyābhrasūcīnām // 96.03 //

शीतौष्णविपर्यासः फलपुष्पं अकालजं दिशां दाहः । स्थिरचरयोरन्यत्वं प्रसूतिविकृतिश्च षण्मासात् ।। ९६.०४ ।।

śītauṣṇaviparyāsaḥ phalapuṣpaṃ akālajaṃ diśāṃ dāhaḥ / sthiracarayoranyatvaṃ prasūtivikṛtiśca ṣaṇmāsāt // 96.04 //

अक्रियमाणककरणं भूकम्पोऽनुत्सवो दुरिष्टं च । शोषश्चाशोष्याणां स्रोतोऽन्यत्वं च वर्षार्धात् ।। ९६.०५ ।।

akriyamāṇakakaraṇaṃ bhūkampo'nutsavo duriṣṭaṃ ca / śoṣaścāśoṣyāṇāṃ sroto'nyatvaṃ ca varṣārdhāt // 96.05 //

स्तम्भकुसूलार्चानां जल्पितरुदितप्रकम्पितस्वेदाः । मासत्रयेण कलहैन्द्रचापनिर्घातपाकाश्च ।। ९६.०६ ।।

stambhakusūlārcānāṃ jalpitaruditaprakampitasvedāḥ / māsatrayeṇa kalahaindracāpanirghātapākāśca // 96.06 //

कीटऽखुमक्षिकौरगबाहुल्यं मृगविहङ्गविरुतं च । लोष्टस्य चाप्सु तरणं त्रिभिरेव विपच्यते मासैः ।। ९६.०७ ।।

kīṭa'khumakṣikauragabāhulyaṃ mṛgavihaṅgavirutaṃ ca / loṣṭasya cāpsu taraṇaṃ tribhireva vipacyate māsaiḥ // 96.07 //

प्रसवः शुनां अरण्ये वन्यानां ग्रामसम्प्रवेशश्च । मधुनिलयतोरणैन्द्रध्वजाश्च वर्षात्समधिकाद्वा ।। ९६.०८ ।।

prasavaḥ śunāṃ araṇye vanyānāṃ grāmasampraveśaśca / madhunilayatoraṇaindradhvajāśca varṣātsamadhikādvā // 96.08 //

गोमायुगृध्रसंघा दशाहिकाः सद्य एव तूर्यरवः । आक्रुष्टं पक्षफलं वल्मीको विदरणं च भुवः ।। ९६.०९ ।।

gomāyugṛdhrasaṃghā daśāhikāḥ sadya eva tūryaravaḥ / ākruṣṭaṃ pakṣaphalaṃ valmīko vidaraṇaṃ ca bhuvaḥ // 96.09 //

अहुताशप्रज्वलनं घृततैलवसाआदिवर्षणं चापि । सद्यः परिपच्यन्ते मासेऽध्यर्धे च जनवादः ।। ९६.१० ।।

ahutāśaprajvalanaṃ ghṛtatailavasāādivarṣaṇaṃ cāpi / sadyaḥ paripacyante māse'dhyardhe ca janavādaḥ // 96.10 //

छत्रचितियूपहुतवहबीजानां सप्तभिर्भवति पक्षैः । छत्रस्य तोरणस्य च केचिन्मासात्फलं प्राहुः ।। ९६.११ ।।

chatracitiyūpahutavahabījānāṃ saptabhirbhavati pakṣaiḥ / chatrasya toraṇasya ca kecinmāsātphalaṃ prāhuḥ // 96.11 //

अत्यन्तविरुद्धानां स्नेहः शब्दश्च वियति भूतानाम् । मार्जारनकुलयोर्मूषकेण सङ्गश्च मासेन ।। ९६.१२ ।।

atyantaviruddhānāṃ snehaḥ śabdaśca viyati bhūtānām / mārjāranakulayormūṣakeṇa saṅgaśca māsena // 96.12 //

गन्धर्वपुरं मासाद्रसवैकृत्यं हिरण्यविकृतिश्च । ध्वजवेश्मपांशुधूमऽकुला दिशश्चापि मासफलाः ।। ९६.१३ ।।

gandharvapuraṃ māsādrasavaikṛtyaṃ hiraṇyavikṛtiśca / dhvajaveśmapāṃśudhūma'kulā diśaścāpi māsaphalāḥ // 96.13 //

नवकएकाष्टदशकएकषट्त्रिकत्रिकसङ्ख्यमासपाकानि । नक्षत्राण्यश्विनिपूर्वकाणि सद्यः फलऽश्लेषा ।। ९६.१४ ।।

navakaekāṣṭadaśakaekaṣaṭtrikatrikasaṅkhyamāsapākāni / nakṣatrāṇyaśvinipūrvakāṇi sadyaḥ phala'śleṣā // 96.14 //

पित्र्यान्मासः षट्सट्त्रयोऽर्धं अष्टौ च त्रिषडेकएकाः । मासचतुष्केऽषाढे सद्यः पाकाभिजित्तारा ।। ९६.१५ ।।

pitryānmāsaḥ ṣaṭsaṭtrayo'rdhaṃ aṣṭau ca triṣaḍekaekāḥ / māsacatuṣke'ṣāḍhe sadyaḥ pākābhijittārā // 96.15 //

सप्ताष्टवध्यर्धं त्रयस्त्रयः पञ्च चएव मासाः स्युः । श्रवणऽदीनां पाको नक्षत्राणां यथासङ्ख्यम् ।। ९६.१६ ।।

saptāṣṭavadhyardhaṃ trayastrayaḥ pañca caeva māsāḥ syuḥ / śravaṇa'dīnāṃ pāko nakṣatrāṇāṃ yathāsaṅkhyam // 96.16 //

निगदितसमये न दृश्यते चेद् अधिकतरं द्विगुणे प्रपच्यते तत् । यदि न कनकरत्नगोप्रदानैर् उपशमितं विधिवद्द्विजैश्च शान्त्या ।। ९६.१७ ।।

nigaditasamaye na dṛśyate ced adhikataraṃ dviguṇe prapacyate tat / yadi na kanakaratnagopradānair upaśamitaṃ vidhivaddvijaiśca śāntyā // 96.17 //