138. 136 HISTORY OF SANSKRIT POETIGS

136 HISTORY OF SANSKRIT POETIGS

the Alankārasāstra. In several important points he differs from भामह. For example, प्रतीहारेन्दुराज says: (p. 1) 'भामहो हि आ्राम्योपनागरिकावृत्तिभेदेन द्विप्रकारमेवानुप्रासं व्याख्यातवान्। तथा रूपकस्य ये चत्वारो भेदा वच्त्यन्ते तन्मध्यादाधयमेव भेददितयं प्रादर्शयत्।'; उद्तट speaks of three kinds of अनुप्रास and four varieties of रूपक; "भामहो हिं तत्सहो- क्त्युपमाहेतुनिर्देशात्त्रिविधं यथा' (भामह 3. 17) इति श्लिष्टस्य त्रैविध्यमाह" (प्रतीहारेन्दु. p. 47, while उद्रट divides श्लेप into two varieties); the लोचन says 'भामहेन हि गुरुदेवनृपतिपुत्रविषयप्रीतिवर्णनं प्रेयोलक्वार इत्युक .. उद्भटमते हि भावालक्वार एव प्रेय इत्युक्तः' (p. 87); भामह does not speak of three वृत्तिs viz परुषा, ग्राम्या and उपनागरिका, while उद्धट does (vide लोचन p.6). For respect shown to उद्ट vide ध्व. p. 131 (तत्रभव-

कारा:); व्यक्तिविवेकटीका (p. 3) 'इह हि चिरन्तनैरलखरतन्त्रप्रजापतिभिर्भटटो- डूटप्रभतिभि: शब्दार्थधर्मा एवालक्वारा: प्रतिपादिता नाभिधाधर्माः' It is not necessary to refer to the numerous passages where 3Rz is quoted or referred to by later writers. Some of the doctrines that are peculiar to 3az are : (I) 'अथभेदेन तावच्छष्दा भिधन्ते इति भट्टोद्भटस्य सिद्धान्तः' प्रतीहारेन्दु० (p.55.); (II) श्लेष is of two kinds, शब्दश्लेष and अर्थश्लेष and both are अर्था- लक्कारs. This view is severely criticized by मम्मट (9th उल्लास) 'शब्दश्लेष इति चोच्यते, अर्थालक्कारमध्ये च लक्ष्यते इति कोयं नयः' (p. 527 Va.). (III) श्लेप is stronger than other figures and that wherever other figures are combined with it, श्लेष is the principal figure and the apprehension of other figures is slight and dispelled by श्लेष, 'अलक्कारान्तरगतां प्रतिभां जनयत्पद:' aS उद्ट says in (IV p.54, p. 58 of B. S. S. ed.). The sa. (p. 116) refers to this view. मम्मट criticizes this view also. (IV) The काव्यमीमांसा (of राज०) says 'तस्य (वाक्यस्य) च त्रिषाभिधाव्यापार इति शङ्धटा :. ' (V) अर्थ is of two kinds 'किन्तु द्विरूप एवासौ विचारितमुस्थोऽविचारितरमणीयः। तयोः पूर्वमाश्रितानि शास्त्राखि तदुत्तरं काव्यानीत्यौ्धटाः' (काव्यमीमांसा p. 44); a somewhat similar view is attributed to उङ्ट in the व्यक्तिविवेकटीका (p.4) 'शास्त्रे तिहास वैल क्षएयं तु काव्यस्य शब्दार्थवैशिष्टयादेव नाभिधावैशिष्टयादिति भट्टोद्गटादीनां सिद्धान्तः.' (VI) 'सङूटनाया धर्मो गुणा इति भट्टोद्भटादयः' लोचन p. 165. (VII) The later divisions of Upama based upon grammatical considera- tions as in the काव्यप्रकाश seem to have been elaborated by उद्ट (वर्ग I q. in notes to साहित्यदर्पण p. 105). (VIII) उद्ट holds that as like aFIT are manifested by their being expressly mentioned in so many words and in four other ways 'रसवत् ... स्वशब्दस्था- यिसन्चारिविभावाभिनयास्पदम्', whil, acc. to मम्मट, o mention a rasa like शg by the use of the word शFार is a blemish (दोष).