1. Chapter 1

न स्वतो नापि परतो न द्वाभ्यां नाप्य् अहेतुतः । उत्पन्ना जातु विद्यन्ते भावाः क्व चन के चन ॥ १.१ ॥

na svato nāpi parato na dvābhyāṃ nāpy ahetutaḥ / utpannā jātu vidyante bhāvāḥ kva cana ke cana (1.1)

।। चत्वारः प्रत्यया हेतुर् आरम्बणम् अनन्तरम् । तथैवाधिपतेयं च प्रत्ययो नास्ति पञ्चमः ॥ १.२ ॥

// catvāraḥ pratyayā hetur ārambaṇam anantaram / tathaivādhipateyaṃ ca pratyayo nāsti pañcamaḥ (1.2)

।। न हि स्वभावो भावानां प्रत्ययादिषु विद्यते । अविद्यमाने स्वभावे परभावो न विद्यते ॥ १.३ ॥

// na hi svabhāvo bhāvānāṃ pratyayādiṣu vidyate / avidyamāne svabhāve parabhāvo na vidyate (1.3)

।। क्रिया न प्रत्ययवती नाप्रत्ययवती क्रिया । प्रत्यया नाक्रियावन्तः क्रियावन्तश् च सन्त्य् उत ॥ १.४ ॥

// kriyā na pratyayavatī nāpratyayavatī kriyā / pratyayā nākriyāvantaḥ kriyāvantaś ca santy uta (1.4)

।। उत्पद्यते प्रतीत्येमान् इतीमे प्रत्ययाः किल । यावन् नोत्पद्यत इमे तावन् नाप्रत्ययाः कथम् ॥ १.५ ॥

// utpadyate pratītyemān itīme pratyayāḥ kila / yāvan notpadyata ime tāvan nāpratyayāḥ katham (1.5)

।। नैवासतो नैव सतः प्रत्ययो ऽर्थस्य युज्यते । असतः प्रत्ययः कस्य सतश् च प्रत्ययेन किम् ॥ १.६ ॥

// naivāsato naiva sataḥ pratyayo 'rthasya yujyate / asataḥ pratyayaḥ kasya sataś ca pratyayena kim (1.6)

।। न सन् नासन् न सद् असन् धर्मो निर्वर्तते यदा । कथं निर्वर्तको हेतुर् एवं सति हि युज्यते ॥ १.७ ॥

// na san nāsan na sad asan dharmo nirvartate yadā / kathaṃ nirvartako hetur evaṃ sati hi yujyate (1.7)

।। अनारम्बण एवायं सन् धर्म उपदिश्यते । अथानारम्बणे धर्मे कुत आरम्बणं पुनः ॥ १.८ ॥

// anārambaṇa evāyaṃ san dharma upadiśyate / athānārambaṇe dharme kuta ārambaṇaṃ punaḥ (1.8)

।। अनुत्पन्नेषु धर्मेषु निरोधो नोपपद्यते । नानन्तरम् अतो युक्तं निरुद्धे प्रत्ययश् च कः ॥ १.९ ॥

// anutpanneṣu dharmeṣu nirodho nopapadyate / nānantaram ato yuktaṃ niruddhe pratyayaś ca kaḥ (1.9)

।। भावानां निःस्वभावानां न सत्ता विद्यते यतः । सतीदम् अस्मिन् भवतीत्य् एतन् नैवोपपद्यते ॥ १.१० ॥

// bhāvānāṃ niḥsvabhāvānāṃ na sattā vidyate yataḥ / satīdam asmin bhavatīty etan naivopapadyate (1.10)

।। न च व्यस्तसमस्तेषु प्रत्ययेष्वस्ति तत् फलम् । प्रत्ययेभ्यः कथं तच् च भवेन् न प्रत्ययेषु यत् ॥ १.११ ॥

// na ca vyastasamasteṣu pratyayeṣvasti tat phalam / pratyayebhyaḥ kathaṃ tac ca bhaven na pratyayeṣu yat (1.11)

।। अथासद् अपि तत् तेभ्यः प्रत्ययेभ्यः प्रवर्तते । अप्रत्ययेभ्यो ऽपि कस्मान् नाभिप्रवर्तते फलम् ॥ १.१२ ॥

// athāsad api tat tebhyaḥ pratyayebhyaḥ pravartate / apratyayebhyo 'pi kasmān nābhipravartate phalam (1.12)

।। फलं च प्रत्ययमयं प्रत्ययाश्चास्वयंमयाः । फलमस्वमयेभ्यो यत्तत्प्रत्ययमयं कथम् ॥ १.१३ ॥

// phalaṃ ca pratyayamayaṃ pratyayāścāsvayaṃmayāḥ / phalamasvamayebhyo yattatpratyayamayaṃ katham (1.13)

।। तस्मान् न प्रत्ययमयं नाप्रत्ययमयं फलम् । संविद्यते फलाभावात् प्रत्ययाप्रत्ययाः कुतः ॥ १.१४ ॥

// tasmān na pratyayamayaṃ nāpratyayamayaṃ phalam / saṃvidyate phalābhāvāt pratyayāpratyayāḥ kutaḥ (1.14)