27. Chapter 27

।। अभूम् अतीतम् अध्वानं नाभूवम् इति दृष्टयः । यास् ताः शाश्वतलोकाद्याः पूर्वान्तं समुपाश्रिताः ॥ २७.१ ॥

// abhūm atītam adhvānaṃ nābhūvam iti dṛṣṭayaḥ / yās tāḥ śāśvatalokādyāḥ pūrvāntaṃ samupāśritāḥ (27.1)

।। दृष्टयो न भविष्यामि किम् अन्यो ऽनागते ऽध्वनि । भविष्यामीति चान्ताद्या अपरान्तं समाश्रिताः ॥ २७.२ ॥

// dṛṣṭayo na bhaviṣyāmi kim anyo 'nāgate 'dhvani / bhaviṣyāmīti cāntādyā aparāntaṃ samāśritāḥ (27.2)

।। अभूम् अतीतम् अध्वानम् इत्य् एतन् नोपपद्यते । यो हि जन्मसु पूर्वेषु स एव न भवत्य् अयम् ॥ २७.३ ॥

// abhūm atītam adhvānam ity etan nopapadyate / yo hi janmasu pūrveṣu sa eva na bhavaty ayam (27.3)

।। स एवात्मेति तु भवेद् उपादानं विशिष्यते । उपादानविनिर्मुक्त आत्मा ते कतमः पुनः ॥ २७.४ ॥

// sa evātmeti tu bhaved upādānaṃ viśiṣyate / upādānavinirmukta ātmā te katamaḥ punaḥ (27.4)

।। उपादानविनिर्मुक्तो नास्त्य् आत्मेति कृते सति । स्याद् उपादानम् एवात्मा नास्ति चात्मेति वः पुनः ॥ २७.५ ॥

// upādānavinirmukto nāsty ātmeti kṛte sati / syād upādānam evātmā nāsti cātmeti vaḥ punaḥ (27.5)

।। न चोपादानम् एवात्मा व्येति तत् समुदेति च । कथं हि नामोपादानम् उपादाता भविष्यति ॥ २७.६ ॥

// na copādānam evātmā vyeti tat samudeti ca / kathaṃ hi nāmopādānam upādātā bhaviṣyati (27.6)

।। अन्यः पुनर् उपादानाद् आत्मा नैवोपपद्यते । गृह्येत ह्य् अनुपादानो यद्य् अन्यो न च गृह्यते ॥ २७.७ ॥

// anyaḥ punar upādānād ātmā naivopapadyate / gṛhyeta hy anupādāno yady anyo na ca gṛhyate (27.7)

।। एवं नान्य उपादानान् न चोपादानम् एव सः । आत्मा नास्त्य् अनुपादानो नापि नास्त्य् एष निश्चयः ॥ २७.८ ॥

// evaṃ nānya upādānān na copādānam eva saḥ / ātmā nāsty anupādāno nāpi nāsty eṣa niścayaḥ (27.8)

।। नाभूम् अतीतम् अध्वानम् इत्य् एतन् नोपपद्यते । यो हि जन्मसु पूर्वेषु ततो ऽन्यो न भवत्य् अयम् ॥ २७.९ ॥

// nābhūm atītam adhvānam ity etan nopapadyate / yo hi janmasu pūrveṣu tato 'nyo na bhavaty ayam (27.9)

।। यदि ह्य् अयं भवेद् अन्यः प्रत्याख्यायापि तं भवेत् । तथैव च स संतिष्ठेत् तत्र जायेत चामृतः ॥ २७.१० ॥

// yadi hy ayaṃ bhaved anyaḥ pratyākhyāyāpi taṃ bhavet / tathaiva ca sa saṃtiṣṭhet tatra jāyeta cāmṛtaḥ (27.10)

।। उच्छेदः कर्मणां नाशः कृतम् अन्येन कर्म च । प्रतिसंवेदयेद् अन्य एवम् आदि प्रसज्यते ॥ २७.११ ॥

// ucchedaḥ karmaṇāṃ nāśaḥ kṛtam anyena karma ca / pratisaṃvedayed anya evam ādi prasajyate (27.11)

।। नाप्य् अभूत्वा समुद्भूतो दोषो ह्य् अत्र प्रसज्यते । कृतको वा भवेद् आत्मा संभूतो वाप्य् अहेतुकः ॥ २७.१२ ॥

// nāpy abhūtvā samudbhūto doṣo hy atra prasajyate / kṛtako vā bhaved ātmā saṃbhūto vāpy ahetukaḥ (27.12)

।। एवं दृष्तिर् अतीते या नाभूम् अहम् अभूम् अहम् । उभयं नोभयं चेति नैषा समुपपद्यते ॥ २७.१३ ॥

// evaṃ dṛṣtir atīte yā nābhūm aham abhūm aham / ubhayaṃ nobhayaṃ ceti naiṣā samupapadyate (27.13)

।। अध्वन्य् अनागते किं नु भविष्यामीति दर्शनम् । न भविष्यामि चेत्य् एतद् अतीतेनाध्वना समम् ॥ २७.१४ ॥

// adhvany anāgate kiṃ nu bhaviṣyāmīti darśanam / na bhaviṣyāmi cety etad atītenādhvanā samam (27.14)

।। स देवः स मनुष्यश् चेद् एवं भवति शाश्वतम् । अनुत्पन्नश् च देवः स्याज् जायते न हि शाश्वतम् ॥ २७.१५ ॥

// sa devaḥ sa manuṣyaś ced evaṃ bhavati śāśvatam / anutpannaś ca devaḥ syāj jāyate na hi śāśvatam (27.15)

।। देवाद् अन्यो मनुष्यश् चेद् अशाश्वतम् अतो भवेत् । देवाद् अन्यो मनुष्यश् चेत् संततिर् नोपपद्यते ॥ २७.१६ ॥

// devād anyo manuṣyaś ced aśāśvatam ato bhavet / devād anyo manuṣyaś cet saṃtatir nopapadyate (27.16)

।। दिव्यो यद्य् एकदेशः स्याद् एक्देशश् च मानुषः । अशाश्वतं शाश्वतं च भवेत् तच् च न युज्यते ॥ २७.१७ ॥

// divyo yady ekadeśaḥ syād ekdeśaś ca mānuṣaḥ / aśāśvataṃ śāśvataṃ ca bhavet tac ca na yujyate (27.17)

।। अशाश्वतं शाश्वतं च प्रसिद्धम् उभयं यदि । सिद्धे न शाश्वतं कामं नैवाशाश्वतम् इत्य् अपि ॥ २७.१८ ॥

// aśāśvataṃ śāśvataṃ ca prasiddham ubhayaṃ yadi / siddhe na śāśvataṃ kāmaṃ naivāśāśvatam ity api (27.18)

।। कुतश्चिद् आगतः कश्चित् किंचिद् गच्छेत् पुनः क्व चित् । यदि तस्माद् अनादिस् तु संसारः स्यान् न चास्ति सः ॥ २७.१९ ॥

// kutaścid āgataḥ kaścit kiṃcid gacchet punaḥ kva cit / yadi tasmād anādis tu saṃsāraḥ syān na cāsti saḥ (27.19)

।। नास्ति चेच् छाश्वतः कश्चित् को भविष्यत्य् अशाश्वतः । शाश्वतो ऽशाश्वतश् चापि द्वाभ्याम् आभ्यां तिरस्कृतः ॥ २७.२० ॥

// nāsti cec chāśvataḥ kaścit ko bhaviṣyaty aśāśvataḥ / śāśvato 'śāśvataś cāpi dvābhyām ābhyāṃ tiraskṛtaḥ (27.20)

।। अन्तवान् यदि लोकः स्यात् परलोकः कथं भवेत् । अथाप्य् अनन्तवाल् लोकः परलोकः कथं भवेत् ॥ २७.२१ ॥

// antavān yadi lokaḥ syāt paralokaḥ kathaṃ bhavet / athāpy anantavāl lokaḥ paralokaḥ kathaṃ bhavet (27.21)

।। स्कन्धानाम् एष संतानो यस्माद् दीपार्चिषाम् इव । तस्मान् नानन्तवत्त्वं च नान्तवत्त्वं च युज्यते ॥ २७.२२ ॥

// skandhānām eṣa saṃtāno yasmād dīpārciṣām iva / tasmān nānantavattvaṃ ca nāntavattvaṃ ca yujyate (27.22)

।। पूर्वे यदि च भज्येरन्न् उत्पद्येरन् न चाप्य् अमी । स्कन्धाः स्कन्धान् प्रतीत्येमान् अथ लोको ऽन्तवान् भवेत् ॥ २७.२३ ॥

// pūrve yadi ca bhajyerann utpadyeran na cāpy amī / skandhāḥ skandhān pratītyemān atha loko 'ntavān bhavet (27.23)

।। पूर्वे यदि न भज्येरन्न् उत्पद्येरन् न चाप्यमी । स्कन्धाः स्कन्धान् प्रतीत्येमाल् लोको ऽनन्तो भवेद् अथ ॥ २७.२४ ॥

// pūrve yadi na bhajyerann utpadyeran na cāpyamī / skandhāḥ skandhān pratītyemāl loko 'nanto bhaved atha (27.24)

।। अन्तवान् एकदेशश् चेद् एकदेशस् त्व् अनन्तवान् । स्याद् अन्तवान् अनन्तश् च लोकस् तच् च न युज्यते ॥ २७.२५ ॥

// antavān ekadeśaś ced ekadeśas tv anantavān / syād antavān anantaś ca lokas tac ca na yujyate (27.25)

।। कथं तावद् उपादातुर् एकदेशो विनङ्क्ष्यते । न नङ्क्ष्यते चैकदेश एवं चैतन् न युज्यते ॥ २७.२६ ॥

// kathaṃ tāvad upādātur ekadeśo vinaṅkṣyate / na naṅkṣyate caikadeśa evaṃ caitan na yujyate (27.26)

।। उपादानैकदेशश् च कथं नाम विनङ्क्ष्यते । न नङ्क्ष्यते चैकदेशो नैतद् अप्य् उपपद्यते ॥ २७.२७ ॥

// upādānaikadeśaś ca kathaṃ nāma vinaṅkṣyate / na naṅkṣyate caikadeśo naitad apy upapadyate (27.27)

।। अन्तवच् चाप्य् अनन्तं च प्रसिद्धम् उभयं यदि । सिद्धे नैवान्तवत् कामं नैवानन्तवद् इत्य् अपि ॥ २७.२८ ॥

// antavac cāpy anantaṃ ca prasiddham ubhayaṃ yadi / siddhe naivāntavat kāmaṃ naivānantavad ity api (27.28)

।। अथ वा सर्वभावानां शून्यत्वाच् छाश्वतादयः । क्व कस्य कतमाः कस्मात् संभविष्यन्ति दृष्टयः ॥ २७.२९ ॥

// atha vā sarvabhāvānāṃ śūnyatvāc chāśvatādayaḥ / kva kasya katamāḥ kasmāt saṃbhaviṣyanti dṛṣṭayaḥ (27.29)

।। सर्वदृष्टिप्रहाणाय यः सद्धर्मम् अदेशयत् । अनुकम्पाम् उपादाय तं नमस्यामि गौतमम् ॥ २७.३० ॥

// sarvadṛṣṭiprahāṇāya yaḥ saddharmam adeśayat / anukampām upādāya taṃ namasyāmi gautamam (27.30)