3. Nārada Purāṇa (part 3 of 3)

1,106.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे वामनपुराणानुक्रमणीवर्णनं नाम पञ्चाधिकशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच शृणु वत्स मरीचे त्वं पुराणं कूर्मसंज्ञकम् ।
लक्ष्मीकल्पानुचरितं यत्र कूर्मवपुर्हरिः

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde vāmanapurāṇānukramaṇīvarṇanaṃ nāma pañcādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca śṛṇu vatsa marīce tvaṃ purāṇaṃ kūrmasaṃjñakam |
lakṣmīkalpānucaritaṃ yatra kūrmavapurhariḥ

---

1,106.2

धर्मार्थकाममोक्षाणां माहात्म्यं च पृथक्पृथक् ।
इन्द्रद्युम्नप्रसंगेन प्राहर्षिभ्यो दयान्वितः

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ māhātmyaṃ ca pṛthakpṛthak |
indradyumnaprasaṃgena prāharṣibhyo dayānvitaḥ

---

1,106.3

तत्सप्तदशसाहस्रं सुचतुः संहितं शुभम् ।
यत्र ब्राह्माः पुरा प्रोक्ता धर्मा नानाविधा मुने

tatsaptadaśasāhasraṃ sucatuḥ saṃhitaṃ śubham |
yatra brāhmāḥ purā proktā dharmā nānāvidhā mune

---

1,106.4

नाननाकथाप्रसंगेन नृणां सद्गतिदायकाः ।
तत्र पूर्वविभागे तु पुराणोपक्रमः पुरा

nānanākathāprasaṃgena nṛṇāṃ sadgatidāyakāḥ |
tatra pūrvavibhāge tu purāṇopakramaḥ purā

---

1,106.5

लक्ष्मीन्द्रद्युम्नसंवादः कूरंमर्षिगणसंकथा ।
वर्णाश्रमाचारकथा जगदुत्पत्तिकीर्तनम्

lakṣmīndradyumnasaṃvādaḥ kūrṃmarṣigaṇasaṃkathā |
varṇāśramācārakathā jagadutpattikīrtanam

---

1,106.6

कालसंख्या समासेन लयान्ते स्तवनं विभोः ॥
ततः संक्षेपतः सर्गः शाङ्करं चरितं तथा

kālasaṃkhyā samāsena layānte stavanaṃ vibhoḥ // tataḥ saṃkṣepataḥ sargaḥ śāṅkaraṃ caritaṃ tathā

---

1,106.7

सहस्रनाम पार्वत्या योगस्य च निरूपणम् ।
भृगुवंशसमाख्यानं ततः स्वायम्भुवस्य च

sahasranāma pārvatyā yogasya ca nirūpaṇam |
bhṛguvaṃśasamākhyānaṃ tataḥ svāyambhuvasya ca

---

1,106.8

देवादीनां समुत्पत्तिर्दक्षयज्ञाहतिस्ततः ।
दक्षसृष्टिकथा पश्चात्कश्यपान्वयकीर्तनम्

devādīnāṃ samutpattirdakṣayajñāhatistataḥ |
dakṣasṛṣṭikathā paścātkaśyapānvayakīrtanam

---

1,106.9

आत्रेयवंशकथनं कृष्णस्यं चरितं शुभम् ।
मार्तण्डकृष्णसंवादो व्यासपाण्डवसंकथा

ātreyavaṃśakathanaṃ kṛṣṇasyaṃ caritaṃ śubham |
mārtaṇḍakṛṣṇasaṃvādo vyāsapāṇḍavasaṃkathā

---

1,106.10

युगधर्मानुकथनं व्यासजैमिनिकीर्तनम् ।
वाराणस्याश्च माहात्म्यं प्रयागस्य ततः परम्

yugadharmānukathanaṃ vyāsajaiminikīrtanam |
vārāṇasyāśca māhātmyaṃ prayāgasya tataḥ param

---

1,106.11

त्रैलोक्यवर्णनं चैव वेदशाखानिरूपणम् ।
उत्तरे ऽस्या विभागे तु पुरा गीतैश्वरी ततः

trailokyavarṇanaṃ caiva vedaśākhānirūpaṇam |
uttare 'syā vibhāge tu purā gītaiśvarī tataḥ

---

1,106.12

व्यासगीता ततः प्रोक्ता नानाधर्मप्रबोधिनी ।
नानाविधानां तीर्थानां माहात्म्यं च पृथक् ततः

vyāsagītā tataḥ proktā nānādharmaprabodhinī |
nānāvidhānāṃ tīrthānāṃ māhātmyaṃ ca pṛthak tataḥ

---

1,106.13

प्रतिसर्गप्रकथनं ब्राह्मीयं संहिता स्मृता ।
अतः परं भागवतीसंहितार्थ निरूपणम्

pratisargaprakathanaṃ brāhmīyaṃ saṃhitā smṛtā |
ataḥ paraṃ bhāgavatīsaṃhitārtha nirūpaṇam

---

1,106.14

कथिता यत्र वर्णानां पृथक्वृत्तिरुदाहृता ।
पादऽस्याः प्रथमे प्रोक्ता ब्राह्मणानां व्यवस्थितिः

kathitā yatra varṇānāṃ pṛthakvṛttirudāhṛtā |
pāda'syāḥ prathame proktā brāhmaṇānāṃ vyavasthitiḥ

---

1,106.15

सदा चागत्मिका वत्स भोगसौख्यविवर्द्धनी ।
द्वितीये क्षत्त्रियाणां तु वृत्तिः सम्यक्प्रकीर्तिता

sadā cāgatmikā vatsa bhogasaukhyavivarddhanī |
dvitīye kṣattriyāṇāṃ tu vṛttiḥ samyakprakīrtitā

---

1,106.16

यया त्वाश्रितया पापं विधूयेह व्रजेद्दिवम् ।
तृतीये वैश्यजातीनां वृत्तिरुक्ता चतुर्विधा

yayā tvāśritayā pāpaṃ vidhūyeha vrajeddivam |
tṛtīye vaiśyajātīnāṃ vṛttiruktā caturvidhā

---

1,106.17

यया चरितया सम्यग्लभे गतिमुत्तमाम् ।
चतुर्थे ऽस्यास्तथा पादे शूद्रवृत्तिरुदाहृता

yayā caritayā samyaglabhe gatimuttamām |
caturthe 'syāstathā pāde śūdravṛttirudāhṛtā

---

1,106.18

यया संतुष्यति श्रीशो नृणां श्रेयोविवर्द्धनः ।
पञ्चमे ऽस्यास्ततः पादे वृत्तिः संकरजोदिता

yayā saṃtuṣyati śrīśo nṛṇāṃ śreyovivarddhanaḥ |
pañcame 'syāstataḥ pāde vṛttiḥ saṃkarajoditā

---

1,106.19

यया चरितयाप्नोति भाविनीं गतिमुत्तमाम् ।
इत्येषा पञ्चपद्युक्ता द्वितीया संहिता मुने

yayā caritayāpnoti bhāvinīṃ gatimuttamām |
ityeṣā pañcapadyuktā dvitīyā saṃhitā mune

---

1,106.20

तृतीयात्रोदिता सौरी नॄणां कार्यविधायिनी ।
षोढा षट्कर्मसिर्द्धि बोधयन्ती च कामिनाम्

tṛtīyātroditā saurī nṝṇāṃ kāryavidhāyinī |
ṣoḍhā ṣaṭkarmasirddhi bodhayantī ca kāminām

---

1,106.21

चतुर्थीवैष्णवो नाम मोक्षदा परिकीर्तिता ।
चतुष्पदी द्विजातीनां साक्षाद्ब्रह्मस्वरूरिणी

caturthīvaiṣṇavo nāma mokṣadā parikīrtitā |
catuṣpadī dvijātīnāṃ sākṣādbrahmasvarūriṇī

---

1,106.22

ताः क्रमात्षट्चतुर्द्वीषुसाहस्राः परिकीर्तिताः

tāḥ kramātṣaṭcaturdvīṣusāhasrāḥ parikīrtitāḥ

---

1,106.23

एतत्कूर्मपुराणं तु चतुर्वर्गफलप्रदम् ।
पठतां शृण्वतां नॄणां सर्वोत्कृष्टगतिप्रदम्

etatkūrmapurāṇaṃ tu caturvargaphalapradam |
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ nṝṇāṃ sarvotkṛṣṭagatipradam

---

1,106.24

लिखित्वैतत्तु यो भक्त्या हेमकूर्मसमन्वितम् ।
ब्राह्मणाया यने दद्यात्स याति परमां गतिम्

likhitvaitattu yo bhaktyā hemakūrmasamanvitam |
brāhmaṇāyā yane dadyātsa yāti paramāṃ gatim

1,107.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे कूर्मपराणानुक्रमणीकथनं नाम षडुत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच अथ मात्स्यं पुराणं ते प्रवक्ष्ये द्विजसत्तम ।
यत्रोक्तं सप्तकल्पानां वृत्तं संक्षिप्य भूतले

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde kūrmaparāṇānukramaṇīkathanaṃ nāma ṣaḍuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca atha mātsyaṃ purāṇaṃ te pravakṣye dvijasattama |
yatroktaṃ saptakalpānāṃ vṛttaṃ saṃkṣipya bhūtale

---

1,107.2

व्यासेन वेदविदुषा नारसिंहोपवर्णने ।
उपक्रम्य तदुद्दिष्टं चतुर्द्दशसहस्रकम्

vyāsena vedaviduṣā nārasiṃhopavarṇane |
upakramya taduddiṣṭaṃ caturddaśasahasrakam

---

1,107.3

मनुमत्स्यसुसंवादो ब्रह्माण्डकथनं ततः ।
ब्रह्मदेवासुरोत्पत्तिर्मारुतोत्पत्तिरेव च

manumatsyasusaṃvādo brahmāṇḍakathanaṃ tataḥ |
brahmadevāsurotpattirmārutotpattireva ca

---

1,107.4

मदनद्वादशी तद्वल्लोकपालाभिपूजनम् ।
मन्वन्तरसमुद्देशो वैश्यराज्याभिवर्णनम्

madanadvādaśī tadvallokapālābhipūjanam |
manvantarasamuddeśo vaiśyarājyābhivarṇanam

---

1,107.5

सूर्यवैवस्वतोत्पत्तिर्बुधसंगमनं तथा ।
पितृवंशानुकथनं श्रद्धाकालस्तथैव च

sūryavaivasvatotpattirbudhasaṃgamanaṃ tathā |
pitṛvaṃśānukathanaṃ śraddhākālastathaiva ca

---

1,107.6

पितृतीर्थप्रचारश्च सोमोत्पत्तिस्तथैव च ।
कीर्तनं सोमवंशस्य ययातिचरितं तथा

pitṛtīrthapracāraśca somotpattistathaiva ca |
kīrtanaṃ somavaṃśasya yayāticaritaṃ tathā

---

1,107.7

पितृवंशानुकथनं सृष्टवंशानुकीर्तनम् ।
भृगुशापस्तथा विष्णोर्दशधा जन्मने क्षितौ

pitṛvaṃśānukathanaṃ sṛṣṭavaṃśānukīrtanam |
bhṛguśāpastathā viṣṇordaśadhā janmane kṣitau

---

1,107.8

कीर्त्तनं पूरुवंशस्य वंशो हौताशनः परम् ।
क्रियायोगस्ततः पश्चात्पुराणपरिकीर्तनम्

kīrttanaṃ pūruvaṃśasya vaṃśo hautāśanaḥ param |
kriyāyogastataḥ paścātpurāṇaparikīrtanam

---

1,107.9

व्रतं नक्षत्रपुरुषं मार्तण्डशयनं तथा ।
कृष्णाष्टमीव्रतं तद्वद्रोहिणीचन्द्रसंज्ञितम्

vrataṃ nakṣatrapuruṣaṃ mārtaṇḍaśayanaṃ tathā |
kṛṣṇāṣṭamīvrataṃ tadvadrohiṇīcandrasaṃjñitam

---

1,107.10

तडागविधि माहात्म्यं पादपोत्सर्ग एव च ।
सौभाग्यशयनं तद्वदगस्त्यव्रतमेव च

taḍāgavidhi māhātmyaṃ pādapotsarga eva ca |
saubhāgyaśayanaṃ tadvadagastyavratameva ca

---

1,107.11

तथानन्ततृतीयाया रसकल्याणिनीव्रतम् ।
तथैवानं दकर्याश्च व्रतं सारस्वतं पुनः

tathānantatṛtīyāyā rasakalyāṇinīvratam |
tathaivānaṃ dakaryāśca vrataṃ sārasvataṃ punaḥ

---

1,107.12

उपरागाभिषेकश्च सप्तमीशनं तथा ।
भीमाख्या द्वादशी तद्वदनङ्गशयनं तथा

uparāgābhiṣekaśca saptamīśanaṃ tathā |
bhīmākhyā dvādaśī tadvadanaṅgaśayanaṃ tathā

---

1,107.13

अशून्यशयनं तद्वत्तथैवाङ्गारकव्रतम् ।
सप्तमीसप्तकं तद्वद्विशोकद्वादशीव्रतम्

aśūnyaśayanaṃ tadvattathaivāṅgārakavratam |
saptamīsaptakaṃ tadvadviśokadvādaśīvratam

---

1,107.14

मेरुप्रदानं दशधा ग्रहशान्तिस्तथैव च ।
ग्रहस्वरूपकथनं तथा शिवचतुर्दशी

merupradānaṃ daśadhā grahaśāntistathaiva ca |
grahasvarūpakathanaṃ tathā śivacaturdaśī

---

1,107.15

तथा सर्वफलत्यागः सूर्यवारव्रतं तथा ।
संक्रान्तिस्नपनं तद्वद्विभूतिद्वादशीव्रतम्

tathā sarvaphalatyāgaḥ sūryavāravrataṃ tathā |
saṃkrāntisnapanaṃ tadvadvibhūtidvādaśīvratam

---

1,107.16

षष्टीव्रतानां माहात्म्यं तथा स्नानविधिकमः ।
प्रयागस्य तु माहात्म्यं द्वीपलोकानुवर्णनम्

ṣaṣṭīvratānāṃ māhātmyaṃ tathā snānavidhikamaḥ |
prayāgasya tu māhātmyaṃ dvīpalokānuvarṇanam

---

1,107.17

तथान्तरिक्षचारश्च ध्रुवमाहात्म्यमेव च ।
भवनानि सुरेद्राणां त्रिपुरोद्योतनं तथा

tathāntarikṣacāraśca dhruvamāhātmyameva ca |
bhavanāni suredrāṇāṃ tripurodyotanaṃ tathā

---

1,107.18

पितृप्रवरमाहात्म्यं मन्वन्तरविनिर्णयः ।
चतुर्युगस्य संभूतिर्युगधर्मनिरूपणम्

pitṛpravaramāhātmyaṃ manvantaravinirṇayaḥ |
caturyugasya saṃbhūtiryugadharmanirūpaṇam

---

1,107.19

वज्राङ्गस्य तु संभूति स्तारकोत्पत्तिरेव च ।
तारकासुरमाहात्म्यं ब्रह्मदेवानुकीर्तनम्

vajrāṅgasya tu saṃbhūti stārakotpattireva ca |
tārakāsuramāhātmyaṃ brahmadevānukīrtanam

---

1,107.20

पार्वतीसंभवस्तद्वत्तथा शिवतपोवनम् ।
अनङ्गदेहदाहश्च रतिशोकस्तथैव च

pārvatīsaṃbhavastadvattathā śivatapovanam |
anaṅgadehadāhaśca ratiśokastathaiva ca

---

1,107.21

गौरीतपोवनं तद्वच्छिवेनाथ प्रसादनम् ।
पार्वतीऋषिसंवादस्तथैरोद्वाहमङ्गलम्

gaurītapovanaṃ tadvacchivenātha prasādanam |
pārvatīṛṣisaṃvādastathairodvāhamaṅgalam

---

1,107.22

कुमारसंभवस्तद्वत्कुमारविजयस्तथा ।
तारकस्य वधो घोरो नरसिंहोपवर्णनम्

kumārasaṃbhavastadvatkumāravijayastathā |
tārakasya vadho ghoro narasiṃhopavarṇanam

---

1,107.23

पद्मोद्भवविसर्गस्तु तथैवान्धकघातनम् ।
वाराणस्यास्तु माहात्म्यं नर्मदायास्तथैव च

padmodbhavavisargastu tathaivāndhakaghātanam |
vārāṇasyāstu māhātmyaṃ narmadāyāstathaiva ca

---

1,107.24

प्रवरानुक्रमस्तद्वत्पितृगाथानुकीर्तनम् ।
तथोभयमुखीदानं दानं कृष्णाजिनस्य च

pravarānukramastadvatpitṛgāthānukīrtanam |
tathobhayamukhīdānaṃ dānaṃ kṛṣṇājinasya ca

---

1,107.25

ततः सावित्र्युपाख्यानं राजधर्मास्तथैव च ।
विविधोत्पातकथनं ग्रहणान्तस्तथैव च

tataḥ sāvitryupākhyānaṃ rājadharmāstathaiva ca |
vividhotpātakathanaṃ grahaṇāntastathaiva ca

---

1,107.26

यात्रानिमित्तकथनं स्वप्नमङ्गलकीर्तने ।
वामनस्य तु माहात्म्यं वाराहस्य ततः परम्

yātrānimittakathanaṃ svapnamaṅgalakīrtane |
vāmanasya tu māhātmyaṃ vārāhasya tataḥ param

---

1,107.27

समुद्रमथनं तद्वत्कालकूटाभिशान्तनम् ।
देवासुरविमर्दश्च वास्तुविद्या तथैव च

samudramathanaṃ tadvatkālakūṭābhiśāntanam |
devāsuravimardaśca vāstuvidyā tathaiva ca

---

1,107.28

प्रतिमालक्षणं तद्वद्देवतायतनं तथा ।
प्रासादलक्षणं तद्वन्मण्डपान च लक्षणम्

pratimālakṣaṇaṃ tadvaddevatāyatanaṃ tathā |
prāsādalakṣaṇaṃ tadvanmaṇḍapāna ca lakṣaṇam

---

1,107.29

भविष्यराज्ञामुद्देशो महादानानुकीर्तनम् ।
कल्पानुकीर्तनं तद्वत्पुराणे ऽस्मिन्प्रकीर्तितम्

bhaviṣyarājñāmuddeśo mahādānānukīrtanam |
kalpānukīrtanaṃ tadvatpurāṇe 'sminprakīrtitam

---

1,107.30

पवित्रमेतत्कल्याणमायुः कीर्तिविवर्द्धनम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति भवनं हरेः

pavitrametatkalyāṇamāyuḥ kīrtivivarddhanam |
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti bhavanaṃ hareḥ

---

1,107.31

लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेममत्स्यगवान्वितम् ।
विप्रायाभ्यर्च्य विषुवे स याति परमं पदम्

likhitvaitattu yo dadyāddhemamatsyagavānvitam |
viprāyābhyarcya viṣuve sa yāti paramaṃ padam

1,108.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे मत्स्यपुराणानुक्रमणीकथनं नाम सप्तोत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच मरीचे शृणु वक्ष्याभि पुराणं गारुडं शुभम् ।
गरुडायाब्रवीत्पृष्टो भगवान्गरुडासनः

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde matsyapurāṇānukramaṇīkathanaṃ nāma saptottaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca marīce śṛṇu vakṣyābhi purāṇaṃ gāruḍaṃ śubham |
garuḍāyābravītpṛṣṭo bhagavāngaruḍāsanaḥ

---

1,108.2

एकोनविंशसाहस्रं तार्क्ष्यकल्पकथान्वितम् ।
पुराणोपक्रमप्रश्नः सर्गः संक्षेपतस्ततः

ekonaviṃśasāhasraṃ tārkṣyakalpakathānvitam |
purāṇopakramapraśnaḥ sargaḥ saṃkṣepatastataḥ

---

1,108.3

सूर्यादिपूजनविधिर्दीक्षाविधिरतः परम् ।
श्राद्धपूजा ततः पश्चान्नवव्यूहार्चनं द्विज

sūryādipūjanavidhirdīkṣāvidhirataḥ param |
śrāddhapūjā tataḥ paścānnavavyūhārcanaṃ dvija

---

1,108.4

पूजाविधानं च तथा वैष्णवं पञ्जरं ततः ।
योगाध्यायस्ततो विष्णोर्नामसाहस्रकीर्तनम्

pūjāvidhānaṃ ca tathā vaiṣṇavaṃ pañjaraṃ tataḥ |
yogādhyāyastato viṣṇornāmasāhasrakīrtanam

---

1,108.5

ध्यानं विष्णोस्ततः सूर्यपूजा मृत्युञ्जयार्चनम् ।
मालामन्त्रः शिवार्चाथ गणपूजा ततः परम्

dhyānaṃ viṣṇostataḥ sūryapūjā mṛtyuñjayārcanam |
mālāmantraḥ śivārcātha gaṇapūjā tataḥ param

---

1,108.6

गोपालपूजा त्रैलोक्यमोहनश्रीधरार्चनम् ।
विष्ण्वर्चा पञ्चतत्त्वार्चा चक्रार्चा देवपूजनम्

gopālapūjā trailokyamohanaśrīdharārcanam |
viṣṇvarcā pañcatattvārcā cakrārcā devapūjanam

---

1,108.7

न्यासादिसंध्योपास्तिश्च दुर्गार्चाथ सुरार्चनम् ।
पूजा माहेश्वरी चातः पवित्रारोपणार्चनम्

nyāsādisaṃdhyopāstiśca durgārcātha surārcanam |
pūjā māheśvarī cātaḥ pavitrāropaṇārcanam

---

1,108.8

मूर्तिध्यांनवास्तुमानं प्रासादानां च लक्षणम् ।
प्रतिष्ठा सर्वदेवानां पृथक्पूजा विधानतः

mūrtidhyāṃnavāstumānaṃ prāsādānāṃ ca lakṣaṇam |
pratiṣṭhā sarvadevānāṃ pṛthakpūjā vidhānataḥ

---

1,108.9

योगो ऽषटाङ्गो दानधर्माः प्रयश्चित्तविधिक्रिया ।
द्वीपेशनरकाख्यानं सूर्यव्यूहश्च ज्योतिषम्

yogo 'ṣaṭāṅgo dānadharmāḥ prayaścittavidhikriyā |
dvīpeśanarakākhyānaṃ sūryavyūhaśca jyotiṣam

---

1,108.10

सामुद्रिकं स्वरज्ञानं नवरत्नपरीक्षणम् ।
माहात्म्यमथ तीर्थानां गयामाहात्म्यमुत्तमम्

sāmudrikaṃ svarajñānaṃ navaratnaparīkṣaṇam |
māhātmyamatha tīrthānāṃ gayāmāhātmyamuttamam

---

1,108.11

ततो मन्वन्तराख्यानं पृथक्पृथग्विभागशः ।
पित्राख्यानं वर्णधर्मा द्रव्यशुद्धिः समर्पणम्

tato manvantarākhyānaṃ pṛthakpṛthagvibhāgaśaḥ |
pitrākhyānaṃ varṇadharmā dravyaśuddhiḥ samarpaṇam

---

1,108.12

श्राद्धं विनायकस्यार्चा ग्रहयज्ञस्तथआ श्रमाः ।
जननाख्यं प्रेतशौचं नीतिशास्त्रं व्रतोक्तयः

śrāddhaṃ vināyakasyārcā grahayajñastathaā śramāḥ |
jananākhyaṃ pretaśaucaṃ nītiśāstraṃ vratoktayaḥ

---

1,108.13

सूर्यवंशः सोमवंशो ऽवतारकथनं हरेः ।
रामायणं हरेर्वंशो भारताख्यानकं ततः

sūryavaṃśaḥ somavaṃśo 'vatārakathanaṃ hareḥ |
rāmāyaṇaṃ harervaṃśo bhāratākhyānakaṃ tataḥ

---

1,108.14

आयुर्वेदनिदानं प्राक् चिकिकत्सा द्रव्यजा गुणाः ।
रोगघ्नं कवचं विष्णोर्गारुडं त्रैपुरो मनुः

āyurvedanidānaṃ prāk cikikatsā dravyajā guṇāḥ |
rogaghnaṃ kavacaṃ viṣṇorgāruḍaṃ traipuro manuḥ

---

1,108.15

प्रश्नचूडामणिश्चान्तो हयायुर्वेदकीर्तनम् ।
ओषघीनाम कथनं ततो व्याकरणोहनम्

praśnacūḍāmaṇiścānto hayāyurvedakīrtanam |
oṣaghīnāma kathanaṃ tato vyākaraṇohanam

---

1,108.16

छन्दः शास्त्रं सदाचारस्ततः स्नानविधिः स्मृतः ।
तर्पणं वैश्वदेवं च संध्या पार्वणकर्म च

chandaḥ śāstraṃ sadācārastataḥ snānavidhiḥ smṛtaḥ |
tarpaṇaṃ vaiśvadevaṃ ca saṃdhyā pārvaṇakarma ca

---

1,108.17

नित्यश्राद्धं सर्पिडाख्यं धर्मसारो ऽघनिष्कृतिः ।
प्रतिसंक्रम उक्ताः स्म युगधर्माः कृतेः फलम्

nityaśrāddhaṃ sarpiḍākhyaṃ dharmasāro 'ghaniṣkṛtiḥ |
pratisaṃkrama uktāḥ sma yugadharmāḥ kṛteḥ phalam

---

1,108.18

योगशास्त्रं विष्णुभक्तिर्नमस्कृतिफलं हरेः ।
माहात्म्यं वैष्णवं चाथ नारसिंहस्तवोत्तमम्

yogaśāstraṃ viṣṇubhaktirnamaskṛtiphalaṃ hareḥ |
māhātmyaṃ vaiṣṇavaṃ cātha nārasiṃhastavottamam

---

1,108.19

ज्ञानामृतं गुहुष्टकं स्तोत्रं विष्ण्वर्चनाह्वयम् ।
वेदान्तसांख्यसिद्धान्तो ब्रह्मज्ञानं तथाल्मकम्

jñānāmṛtaṃ guhuṣṭakaṃ stotraṃ viṣṇvarcanāhvayam |
vedāntasāṃkhyasiddhānto brahmajñānaṃ tathālmakam

---

1,108.20

गीतासारः फलोत्कीर्तिः पूर्वखण्डो ऽयमीरितः ।
अथास्यैवोत्तरे खण्डे प्रेतकल्पः पुरोदितः

gītāsāraḥ phalotkīrtiḥ pūrvakhaṇḍo 'yamīritaḥ |
athāsyaivottare khaṇḍe pretakalpaḥ puroditaḥ

---

1,108.21

यत्र तार्क्ष्येण संपृष्टो भगवानाह वाडवाः ।
धर्मप्रकटनं पूर्वं योगिनां गतिकारणम्

yatra tārkṣyeṇa saṃpṛṣṭo bhagavānāha vāḍavāḥ |
dharmaprakaṭanaṃ pūrvaṃ yogināṃ gatikāraṇam

---

1,108.22

दानादिकं फलं चापि प्रोक्तमन्त्रोर्द्धदैहिकम् ।
यमलोकस्थमार्गस्य वर्णन च तः परम्

dānādikaṃ phalaṃ cāpi proktamantrorddhadaihikam |
yamalokasthamārgasya varṇana ca taḥ param

---

1,108.23

षोडशश्राद्धफलको वृत्तान्तश्चात्र वर्णितः ।
निष्कृतिर्यममार्गस्य धर्मराजस्य वैभवम्

ṣoḍaśaśrāddhaphalako vṛttāntaścātra varṇitaḥ |
niṣkṛtiryamamārgasya dharmarājasya vaibhavam

---

1,108.24

प्रेतपीडांविनिर्द्देशः प्रेतचिह्ननिरूपणम् ।
प्रेतानां चरिताख्यानं कारणं प्रेततां प्रति

pretapīḍāṃvinirddeśaḥ pretacihnanirūpaṇam |
pretānāṃ caritākhyānaṃ kāraṇaṃ pretatāṃ prati

---

1,108.25

प्रेतकृत्यविचारश्च सर्पिडीकरणोक्तयः ।
प्रेतत्वमोक्षणाख्यानं दानानि च विमुक्तये

pretakṛtyavicāraśca sarpiḍīkaraṇoktayaḥ |
pretatvamokṣaṇākhyānaṃ dānāni ca vimuktaye

---

1,108.26

आवश्यकोत्तमं दानं प्रेतसौख्यकरोहनम् ।
शारीरकविनिर्देशो यमलोकस्य वर्णनम्

āvaśyakottamaṃ dānaṃ pretasaukhyakarohanam |
śārīrakavinirdeśo yamalokasya varṇanam

---

1,108.27

प्रेतत्वोद्धारकथनं कर्मकृर्त्तृविनिर्णयः ।
मृत्योः पूर्वक्रियाख्यानं पश्चात्कर्मनिरूपणम्

pretatvoddhārakathanaṃ karmakṛrttṛvinirṇayaḥ |
mṛtyoḥ pūrvakriyākhyānaṃ paścātkarmanirūpaṇam

---

1,108.28

मध्यषोडशकश्राद्धं स्वर्गप्राप्तिक्रियोहनम् ।
सूतकस्याथ संख्यांनं नारायणबलिक्रिया

madhyaṣoḍaśakaśrāddhaṃ svargaprāptikriyohanam |
sūtakasyātha saṃkhyāṃnaṃ nārāyaṇabalikriyā

---

1,108.29

वृषोत्सर्गस्य माहात्म्यं निषिद्धपरिवर्जनम् ।
अपमृत्युक्रियोक्तिश्च विपाकः कर्मणां नृणाम्

vṛṣotsargasya māhātmyaṃ niṣiddhaparivarjanam |
apamṛtyukriyoktiśca vipākaḥ karmaṇāṃ nṛṇām

---

1,108.30

कृत्याकृत्यविचारश्च विष्णुध्यानविमुक्तये ।
स्वर्गतौ विहिताख्यानं स्वर्गसौख्यनिरूपणम्

kṛtyākṛtyavicāraśca viṣṇudhyānavimuktaye |
svargatau vihitākhyānaṃ svargasaukhyanirūpaṇam

---

1,108.31

भूर्लोकवर्णनं चैव सप्ताधोलोकवर्णनम् ।
पञ्चोर्द्ध्वलोककथनं ब्रह्माण्डस्थितिकीर्तनम्

bhūrlokavarṇanaṃ caiva saptādholokavarṇanam |
pañcorddhvalokakathanaṃ brahmāṇḍasthitikīrtanam

---

1,108.32

ब्रह्माण्डानेकचरितं ब्रह्मजीवनिरूपणम् ।
आत्यन्तिकं लयाख्यानं फलस्तुति निरूपणम्

brahmāṇḍānekacaritaṃ brahmajīvanirūpaṇam |
ātyantikaṃ layākhyānaṃ phalastuti nirūpaṇam

---

1,108.33

इत्येतद्गारुडं नाम पुराणं भुक्तिमुक्तिदम् ।
कीर्तितं पापशमनं पठतां शृण्वतां नृणाम्

ityetadgāruḍaṃ nāma purāṇaṃ bhuktimuktidam |
kīrtitaṃ pāpaśamanaṃ paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ nṛṇām

---

1,108.34

लिखित्वैतत्पुराणं तु विषुवे यः प्रयच्छति ।
सौवर्णहंसयुग्माढ्यं विप्राय स दिवं व्रजेत्

likhitvaitatpurāṇaṃ tu viṣuve yaḥ prayacchati |
sauvarṇahaṃsayugmāḍhyaṃ viprāya sa divaṃ vrajet

1,109.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे गारुडानुक्रमणीवर्णनं नामाष्टोत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि ब्रह्माण्डाख्यं पुरातनम् ।
यच्च द्वादशसाहस्रमादिकल्पकथायुतम्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde gāruḍānukramaṇīvarṇanaṃ nāmāṣṭottaraśatatamo 'dhyāyaḥ brahmovāca śṛṇu vatsa pravakṣyāmi brahmāṇḍākhyaṃ purātanam |
yacca dvādaśasāhasramādikalpakathāyutam

---

1,109.2

प्रक्रियाख्यो ऽनुषङ्गाख्य उपोद्घातस्तृतीयकः ।
चतुर्थ उपसंहारः पादाश्चत्वार एव हि

prakriyākhyo 'nuṣaṅgākhya upodghātastṛtīyakaḥ |
caturtha upasaṃhāraḥ pādāścatvāra eva hi

---

1,109.3

पूर्वपादद्वयं पूर्वो भागो ऽत्र समुदाहृतः ।
तृतीयो मध्यमो भागश्चतुर्थस्तूत्तरो मतः

pūrvapādadvayaṃ pūrvo bhāgo 'tra samudāhṛtaḥ |
tṛtīyo madhyamo bhāgaścaturthastūttaro mataḥ

---

1,109.4

आदौ कृत्यसमुद्देशो नैमिषाख्यानकं ततः ।
हिरण्यगर्भोत्पत्तिश्च लोककल्पनमेव च

ādau kṛtyasamuddeśo naimiṣākhyānakaṃ tataḥ |
hiraṇyagarbhotpattiśca lokakalpanameva ca

---

1,109.5

एष वै प्रथमः पादो द्वितीयं शृणु मानद ।
कल्पमन्वन्तराख्यानं लोकज्ञानं ततः परम्

eṣa vai prathamaḥ pādo dvitīyaṃ śṛṇu mānada |
kalpamanvantarākhyānaṃ lokajñānaṃ tataḥ param

---

1,109.6

मानसीसृष्टिकथनं रुद्रप्रसववर्णनम् ।
महादेवविभूतिश्च ऋषिसर्गस्ततः परम्

mānasīsṛṣṭikathanaṃ rudraprasavavarṇanam |
mahādevavibhūtiśca ṛṣisargastataḥ param

---

1,109.7

अग्नीनां विजयश्चाथ कालसद्भाववर्णनम् ।
प्रियव्रतान्वयोद्देशः पृथिव्यायामविस्तरः

agnīnāṃ vijayaścātha kālasadbhāvavarṇanam |
priyavratānvayoddeśaḥ pṛthivyāyāmavistaraḥ

---

1,109.8

वर्णनं भारतस्यास्य ततो ऽन्येषां निरूपणम् ।
जम्ब्वादिसप्तद्वीपाख्या ततो ऽधोलोकवर्णनम्

varṇanaṃ bhāratasyāsya tato 'nyeṣāṃ nirūpaṇam |
jambvādisaptadvīpākhyā tato 'dholokavarṇanam

---

1,109.9

उर्द्ध्वलोकानुकथनं ग्रहचारस्ततः परम् ।
आदित्यव्यूहकथनं देवग्रहानुकीर्तनम्

urddhvalokānukathanaṃ grahacārastataḥ param |
ādityavyūhakathanaṃ devagrahānukīrtanam

---

1,109.10

नीलकण्ठाह्वयाख्यानं महादेवस्य वैभवम् ।
अमावास्यानुकथनं युगतत्त्वनिरूपणम्

nīlakaṇṭhāhvayākhyānaṃ mahādevasya vaibhavam |
amāvāsyānukathanaṃ yugatattvanirūpaṇam

---

1,109.11

यज्ञप्रवर्तनं चाथ युगयोरन्त्ययोः कृतिः ।
युगप्रजालक्षणं च ऋषिप्रवरवर्णनम्

yajñapravartanaṃ cātha yugayorantyayoḥ kṛtiḥ |
yugaprajālakṣaṇaṃ ca ṛṣipravaravarṇanam

---

1,109.12

वेदानां व्यसनाख्यानं स्वायम्भुवनिरूपणम् ।
शेषमन्वन्तराख्यानं पृथिवीदोहनं ततः

vedānāṃ vyasanākhyānaṃ svāyambhuvanirūpaṇam |
śeṣamanvantarākhyānaṃ pṛthivīdohanaṃ tataḥ

---

1,109.13

चाक्षुषे ऽद्यतने सर्गे द्वितीयो ऽङ्घ्रिः पुरोदले ।
अथोपोद्घातपादे तु सप्तर्षिपरिकीर्तनम्

cākṣuṣe 'dyatane sarge dvitīyo 'ṅghriḥ purodale |
athopodghātapāde tu saptarṣiparikīrtanam

---

1,109.14

प्रजापत्यन्वयस्तस्माद्देवादीनां समुद्भवः ।
ततो जयाभिलाषश्च मरुदुत्पत्तिकीर्तनम्

prajāpatyanvayastasmāddevādīnāṃ samudbhavaḥ |
tato jayābhilāṣaśca marudutpattikīrtanam

---

1,109.15

काश्यपेयानुकथनं ऋषिवंशनिरूपणम् ।
पितृकल्पानुकथनं श्राद्धकल्पस्ततः परम्

kāśyapeyānukathanaṃ ṛṣivaṃśanirūpaṇam |
pitṛkalpānukathanaṃ śrāddhakalpastataḥ param

---

1,109.16

वैवस्वतसमुत्पत्तिः सृष्टिस्तस्य ततः परम् ।
मनुपुत्रान्वयश्चान्तो गान्धर्वस्य निरूपणम्

vaivasvatasamutpattiḥ sṛṣṭistasya tataḥ param |
manuputrānvayaścānto gāndharvasya nirūpaṇam

---

1,109.17

इक्ष्वाकुवंशकथनं वंशो ऽत्रेः सुमहात्मनः ।
अमावसोरन्वयश्च रजेश्चरितमद्भुतम्

ikṣvākuvaṃśakathanaṃ vaṃśo 'treḥ sumahātmanaḥ |
amāvasoranvayaśca rajeścaritamadbhutam

---

1,109.18

ययातिचरितं चाथ यदुवंशनिरूपणम् ।
कार्तवीर्यस्य चरितं जामदग्न्यं ततः परम्

yayāticaritaṃ cātha yaduvaṃśanirūpaṇam |
kārtavīryasya caritaṃ jāmadagnyaṃ tataḥ param

---

1,109.19

वृष्णिवंशानुकथनं सगरस्याथ संभवः ।
भार्गवस्यानुचरितं पितृकार्यवधाश्रयम्

vṛṣṇivaṃśānukathanaṃ sagarasyātha saṃbhavaḥ |
bhārgavasyānucaritaṃ pitṛkāryavadhāśrayam

---

1,109.20

सगरस्याथ चरितं भार्गवस्य कथा पुनः ।
देवासुराहवकथा कृष्णाविर्भाववर्णनम्

sagarasyātha caritaṃ bhārgavasya kathā punaḥ |
devāsurāhavakathā kṛṣṇāvirbhāvavarṇanam

---

1,109.21

इन्द्रस्य तु स्तवः पुण्यः शुक्रेण परिकीर्तितः ।
विष्णुमाहात्म्यकथनं बलिवंशनिरूपणम्

indrasya tu stavaḥ puṇyaḥ śukreṇa parikīrtitaḥ |
viṣṇumāhātmyakathanaṃ balivaṃśanirūpaṇam

---

1,109.22

भविष्यराजचरितं संप्राप्ते ऽथ कलौ युगे ।
समुपोद्धातपादो ऽयं तृतीयो मध्यमे दले

bhaviṣyarājacaritaṃ saṃprāpte 'tha kalau yuge |
samupoddhātapādo 'yaṃ tṛtīyo madhyame dale

---

1,109.23

चतुर्थमुपसंहारं वक्ष्ये खण्डे तथोत्तरे ।
वैवस्वतान्तराख्यानं विस्तरेण यथातथाम्

caturthamupasaṃhāraṃ vakṣye khaṇḍe tathottare |
vaivasvatāntarākhyānaṃ vistareṇa yathātathām

---

1,109.24

पूर्वमेव समुद्दिष्टं संक्षेपादिह कथ्यते ।
भविष्याणां मनूनां च चरितं हि ततः परम्

pūrvameva samuddiṣṭaṃ saṃkṣepādiha kathyate |
bhaviṣyāṇāṃ manūnāṃ ca caritaṃ hi tataḥ param

---

1,109.25

कल्पप्रलयनिर्देशः कालमानं ततः परम् ।
लोकाश्चतुर्द्दश ततः कथिताः प्राप्तलक्षणैः

kalpapralayanirdeśaḥ kālamānaṃ tataḥ param |
lokāścaturddaśa tataḥ kathitāḥ prāptalakṣaṇaiḥ

---

1,109.26

वर्णनं नरकाणां च विकर्माचरणैस्ततः ।
मनोमयपुराख्यानं लयः प्राकृतिकस्ततः

varṇanaṃ narakāṇāṃ ca vikarmācaraṇaistataḥ |
manomayapurākhyānaṃ layaḥ prākṛtikastataḥ

---

1,109.27

शैवस्याथ पुरस्यापि वर्णनं च ततः परम् ।
त्रिविधा गुणसंबन्धाज्जन्तूनां कीर्तिता गतिः

śaivasyātha purasyāpi varṇanaṃ ca tataḥ param |
trividhā guṇasaṃbandhājjantūnāṃ kīrtitā gatiḥ

---

1,109.28

अनिर्देश्याप्रतर्क्यस्य ब्रह्मणः परमात्मनः ।
अन्वयव्यतिरेकाभ्यां वर्णनं हि ततः परम्

anirdeśyāpratarkyasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ |
anvayavyatirekābhyāṃ varṇanaṃ hi tataḥ param

---

1,109.29

इत्येष उपसंहारपादो वृत्तः सहोत्तरः ।
चतुष्पादं पुराणं ते ब्रह्माण्डं समुदाहृतकम्

ityeṣa upasaṃhārapādo vṛttaḥ sahottaraḥ |
catuṣpādaṃ purāṇaṃ te brahmāṇḍaṃ samudāhṛtakam

---

1,109.30

अष्टादशमनौपम्यं सारात्सारतरं द्विज ।
ब्रह्माण्डं यच्चतुर्लक्षं पुराणं येन वठ्यते

aṣṭādaśamanaupamyaṃ sārātsārataraṃ dvija |
brahmāṇḍaṃ yaccaturlakṣaṃ purāṇaṃ yena vaṭhyate

---

1,109.31

तदेतदस्य गदितमत्राष्टादशधा पृथक् ।
पासशर्येण मुनिना सर्वेषामपि मानद

tadetadasya gaditamatrāṣṭādaśadhā pṛthak |
pāsaśaryeṇa muninā sarveṣāmapi mānada

---

1,109.32

वस्तुतस्तूपदेष्ट्राथ मुनीनां भावितात्मनाम् ।
मत्तः श्रुत्वा पुराणानि लोकेभ्यः प्रचकाशिरे

vastutastūpadeṣṭrātha munīnāṃ bhāvitātmanām |
mattaḥ śrutvā purāṇāni lokebhyaḥ pracakāśire

---

1,109.33

मुनयो धर्मशीलास्ते दीनानुग्रहकारिणः ।
मयाचेदं पुराणं तु वसिष्टाय पुरोदितम्

munayo dharmaśīlāste dīnānugrahakāriṇaḥ |
mayācedaṃ purāṇaṃ tu vasiṣṭāya puroditam

---

1,109.34

तेन शक्तिसुतायोक्तं जातूकर्ण्याय तेन च ।
व्यासो लब्ध्वा ततश्चैतत्प्रभञ्जनमुखोद्गतम्

tena śaktisutāyoktaṃ jātūkarṇyāya tena ca |
vyāso labdhvā tataścaitatprabhañjanamukhodgatam

---

1,109.35

प्रमाणीकृत्य लोके ऽस्मिन्प्रावर्तयदनुत्तमम् ।
य इदं कीर्तयेद्वत्स शृणोति च समाहितः

pramāṇīkṛtya loke 'sminprāvartayadanuttamam |
ya idaṃ kīrtayedvatsa śṛṇoti ca samāhitaḥ

---

1,109.36

स विधूयेह पापानि याति लोकमनामयम् ।
लिखित्वैतत्पुराणं तु स्वर्णसिंहासनस्थितम्

sa vidhūyeha pāpāni yāti lokamanāmayam |
likhitvaitatpurāṇaṃ tu svarṇasiṃhāsanasthitam

---

1,109.37

वस्त्रेणाच्छादितं यस्तु ब्राह्मणाय प्रयच्छति ।
स यादि ब्रह्मणो लोकं नात्र कार्या विचारणा

vastreṇācchāditaṃ yastu brāhmaṇāya prayacchati |
sa yādi brahmaṇo lokaṃ nātra kāryā vicāraṇā

---

1,109.38

मरीचे ऽष्टादशैतानि मया प्रोक्तानि यानि ते ।
पुराणानि तु संक्षेपाच्छ्रोतव्यानि च विस्तरात्

marīce 'ṣṭādaśaitāni mayā proktāni yāni te |
purāṇāni tu saṃkṣepācchrotavyāni ca vistarāt

---

1,109.39

अष्टादश पुराणानि यः शृणोति नरोत्तमः ।
कथयेद्वा विधानेन नेह भूयः स जायते

aṣṭādaśa purāṇāni yaḥ śṛṇoti narottamaḥ |
kathayedvā vidhānena neha bhūyaḥ sa jāyate

---

1,109.40

सूत्रमेतत्पुराणानां यन्मयोक्तं तवाधुना ।
तन्नित्यं शीलनीयं हि पुराणफलमिच्छता

sūtrametatpurāṇānāṃ yanmayoktaṃ tavādhunā |
tannityaṃ śīlanīyaṃ hi purāṇaphalamicchatā

---

1,109.41

न दांभिकाय पापाय देवगुर्वनुसूयवे ।
देयं कदापि साधूनां द्वेषिणे न शठाय च

na dāṃbhikāya pāpāya devagurvanusūyave |
deyaṃ kadāpi sādhūnāṃ dveṣiṇe na śaṭhāya ca

---

1,109.42

शान्ताय शमचित्ताय शुश्रूषाभिरताय च ।
निर्मत्सराय शुचये देयं सद्वैष्णवाय च

śāntāya śamacittāya śuśrūṣābhiratāya ca |
nirmatsarāya śucaye deyaṃ sadvaiṣṇavāya ca

1,110.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ब्रह्माण्डपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम नवोत्तरशततमो ऽध्यायः नारद उवाच पुराणसूत्रमखिलं श्रुतं तव मुखाद्विभो ।
मरूचये यथा प्रोक्तं ब्रह्मणा परमेष्ठिना

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde brahmāṇḍapurāṇānukramaṇīnirūpaṇaṃ nāma navottaraśatatamo 'dhyāyaḥ nārada uvāca purāṇasūtramakhilaṃ śrutaṃ tava mukhādvibho |
marūcaye yathā proktaṃ brahmaṇā parameṣṭhinā

---

1,110.2

अधुना तु महाभाग तिथीनां वै कथानकम् ।
क्रमतो मह्यमाख्याहि यथा स्याद्वतनिश्चयः

adhunā tu mahābhāga tithīnāṃ vai kathānakam |
kramato mahyamākhyāhi yathā syādvataniścayaḥ

---

1,110.3

यस्मिन्मासे तु या पुण्या तिथिर्येन उवासिता ।
यद्विधानं च पूजादेस्तत्सर्वं वद सांप्रतम्

yasminmāse tu yā puṇyā tithiryena uvāsitā |
yadvidhānaṃ ca pūjādestatsarvaṃ vada sāṃpratam

---

1,110.4

सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि तिथीनां ते व्रतं पृथक् ।
तिथीशानुक्रमादेव सर्वसिद्धिविधायकम्

sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi tithīnāṃ te vrataṃ pṛthak |
tithīśānukramādeva sarvasiddhividhāyakam

---

1,110.5

चैत्रे मासि जगद्ब्रह्मा ससज प्रथमे ऽहनि ।
शुक्लपक्षे समग्रं वै तदा सूर्योदये सति

caitre māsi jagadbrahmā sasaja prathame 'hani |
śuklapakṣe samagraṃ vai tadā sūryodaye sati

---

1,110.6

वत्सरादौ वसंतादौ बलिराज्ये तथैव च ।
पूर्वविद्धैव कर्तव्या प्रतिपत्सर्वदा बुधैः

vatsarādau vasaṃtādau balirājye tathaiva ca |
pūrvaviddhaiva kartavyā pratipatsarvadā budhaiḥ

---

1,110.7

तत्र कार्या महाशान्तिः सर्वकल्मषनाशिनी ।
सर्वोत्पातप्रशमनी कलिदुष्कृतहारिणी

tatra kāryā mahāśāntiḥ sarvakalmaṣanāśinī |
sarvotpātapraśamanī kaliduṣkṛtahāriṇī

---

1,110.8

आयुः प्रदापुष्टिकरी धनसौभाग्यवर्द्धिनी ।
मङ्गल्या च पवित्रा च लोकद्वयमुखावहा

āyuḥ pradāpuṣṭikarī dhanasaubhāgyavarddhinī |
maṅgalyā ca pavitrā ca lokadvayamukhāvahā

---

1,110.9

तस्यामादौ तु संपूज्यो ब्रह्मा वह्निवपुर्धरः ।
पाद्यार्ध्यपुष्पधूपैश्च वस्त्रालङ्कारभोजनैः

tasyāmādau tu saṃpūjyo brahmā vahnivapurdharaḥ |
pādyārdhyapuṣpadhūpaiśca vastrālaṅkārabhojanaiḥ

---

1,110.10

होमैर्बल्युपहारैश्च तथा ब्राह्मणतर्पणैः ।
ततः क्रमेण देवेभ्यः पूजा कार्या पृथक्पृथक्

homairbalyupahāraiśca tathā brāhmaṇatarpaṇaiḥ |
tataḥ krameṇa devebhyaḥ pūjā kāryā pṛthakpṛthak

---

1,110.11

कृत्वोङ्कार नमस्कारं कुशोदकतिलाक्षतैः ।
सवस्त्रं सहिरण्यं च ततो दद्याद्दिजातये

kṛtvoṅkāra namaskāraṃ kuśodakatilākṣataiḥ |
savastraṃ sahiraṇyaṃ ca tato dadyāddijātaye

---

1,110.12

दक्षिणां वेदविदुषे व्रतसंपूर्तिहेतवे ।
एवं पूजाविशेषेण व्रतं स्यात्सौरिसंज्ञकम्

dakṣiṇāṃ vedaviduṣe vratasaṃpūrtihetave |
evaṃ pūjāviśeṣeṇa vrataṃ syātsaurisaṃjñakam

---

1,110.13

आरोग्यदं नृणां विप्र तस्मिन्नेव दिने मुने ।
विद्याव्रतमपि प्रोक्तमस्यामेव तिथौ मुने

ārogyadaṃ nṛṇāṃ vipra tasminneva dine mune |
vidyāvratamapi proktamasyāmeva tithau mune

---

1,110.14

तिलकं नाम च प्रोक्तं कृष्णेनाजातशत्रवे ।
अथ ज्येष्ठे सिते पक्षे पक्षत्यां दिवसोदये

tilakaṃ nāma ca proktaṃ kṛṣṇenājātaśatrave |
atha jyeṣṭhe site pakṣe pakṣatyāṃ divasodaye

---

1,110.15

देवोद्यानभवं हृद्यं करवीरं समर्चयेत् ।
रक्ततन्तुरीधानं गन्धधूपविलेपनैः

devodyānabhavaṃ hṛdyaṃ karavīraṃ samarcayet |
raktatanturīdhānaṃ gandhadhūpavilepanaiḥ

---

1,110.16

प्ररूढसप्तधान्यैश्च नारगैर्बीजपूरकैः ।
अभ्युक्ष्याक्षततोयेन मन्त्रेणेत्थं क्षमापयेत्

prarūḍhasaptadhānyaiśca nāragairbījapūrakaiḥ |
abhyukṣyākṣatatoyena mantreṇetthaṃ kṣamāpayet

---

1,110.17

करवीर वृषावास नमस्ते भानुवल्लभ ।
दंभोलिमृडदुर्गादिदेवानां सततं प्रिय

karavīra vṛṣāvāsa namaste bhānuvallabha |
daṃbholimṛḍadurgādidevānāṃ satataṃ priya

---

1,110.18

आकृष्णेनेति वेदोक्तमन्त्रेणेत्थं क्षमापयेत् ।
एवं भक्त्या समभ्यच्य दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम्

ākṛṣṇeneti vedoktamantreṇetthaṃ kṣamāpayet |
evaṃ bhaktyā samabhyacya dattvā viprāya dakṣiṇām

---

1,110.19

प्रदक्षिणं ततः कुर्यात्पश्चात्स्वभवनं व्रजेत् ।
नभः शुक्ले प्रतिपदि लक्ष्मीबुद्धिप्रदायकम्

pradakṣiṇaṃ tataḥ kuryātpaścātsvabhavanaṃ vrajet |
nabhaḥ śukle pratipadi lakṣmībuddhipradāyakam

---

1,110.20

धर्मार्थकाममोक्षाणां निदानं परमं व्रतम् ।
सोमवारं समारभ्य सार्धमासत्रयं द्विज

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ nidānaṃ paramaṃ vratam |
somavāraṃ samārabhya sārdhamāsatrayaṃ dvija

---

1,110.21

कार्तिकासितभूतायामुपोष्यं व्रततत्परः ।
पूर्णायां शिवमभ्यर्च्य सुवण वंशसंयुतम्

kārtikāsitabhūtāyāmupoṣyaṃ vratatatparaḥ |
pūrṇāyāṃ śivamabhyarcya suvaṇa vaṃśasaṃyutam

---

1,110.22

वायनं सुमहत्पुण्यं देवताप्रीतिवर्धकम् ।
दद्याद्विप्राय संकल्प्य धनवृद्ध्यै मुनीश्वर

vāyanaṃ sumahatpuṇyaṃ devatāprītivardhakam |
dadyādviprāya saṃkalpya dhanavṛddhyai munīśvara

---

1,110.23

भाद्रशुक्लप्रतिपदि व्रतं नाम्ना महत्तमम् ।
व्रतं मौनाह्वयं केचित्प्राहुरत्र शिवोरऽच्यते

bhādraśuklapratipadi vrataṃ nāmnā mahattamam |
vrataṃ maunāhvayaṃ kecitprāhuratra śivor'cyate

---

1,110.24

नैवेद्यं तु पचेन्मौनी षोडशत्रिगुणानि च ।
फलानि पिष्टपक्वानि दद्याद्विप्राय षोडश

naivedyaṃ tu pacenmaunī ṣoḍaśatriguṇāni ca |
phalāni piṣṭapakvāni dadyādviprāya ṣoḍaśa

---

1,110.25

देवाय षोडशान्यानि भुज्यन्ते षोडशात्मना ।
सौवर्णं शिवमभ्यर्च्य कुम्भोपरि विधानवित्

devāya ṣoḍaśānyāni bhujyante ṣoḍaśātmanā |
sauvarṇaṃ śivamabhyarcya kumbhopari vidhānavit

---

1,110.26

तत्सर्वं धेनुसहितमाचार्य्याय प्रदापयेत् ।
इदं कृत्वा व्रतं विप्र देव देवस्य शूलिनः

tatsarvaṃ dhenusahitamācāryyāya pradāpayet |
idaṃ kṛtvā vrataṃ vipra deva devasya śūlinaḥ

---

1,110.27

चतुर्दशाब्दं देहान्तं भुक्तभोगः शिवं व्रजेत् ।
आश्विने सितपक्षत्यां कत्वाशोकव्रतं नरः

caturdaśābdaṃ dehāntaṃ bhuktabhogaḥ śivaṃ vrajet |
āśvine sitapakṣatyāṃ katvāśokavrataṃ naraḥ

---

1,110.28

अशोको जायते विप्रधनधान्यसमन्वितः ।
अशोकपूजनं तत्र कार्यं नियमतत्परैः

aśoko jāyate vipradhanadhānyasamanvitaḥ |
aśokapūjanaṃ tatra kāryaṃ niyamatatparaiḥ

---

1,110.29

व्रतान्ते द्वादशे वर्षे मूर्तिं चाशोकशाखिनः ।
समर्प्य गुरवे भक्त्या शिवलोके महीयते

vratānte dvādaśe varṣe mūrtiṃ cāśokaśākhinaḥ |
samarpya gurave bhaktyā śivaloke mahīyate

---

1,110.30

अस्यामेव प्रतिपदि नवरात्रं समारभेत् ।
पूर्वाह्ने पूजयेद्देवीं घटस्थापनपूर्वकम्

asyāmeva pratipadi navarātraṃ samārabhet |
pūrvāhne pūjayeddevīṃ ghaṭasthāpanapūrvakam

---

1,110.31

अङ्कुरारोपणं कृत्वा यवैर्गोधूममिश्रितैः ।
ततः प्रतिदिनं कुर्यादेकभुक्तमयाचितम्

aṅkurāropaṇaṃ kṛtvā yavairgodhūmamiśritaiḥ |
tataḥ pratidinaṃ kuryādekabhuktamayācitam

---

1,110.32

उपवासं यथाशक्ति पूजापाठजपादिकम् ।
मार्कंण्डेय पुराणोक्तं चरितत्रितयं द्विज

upavāsaṃ yathāśakti pūjāpāṭhajapādikam |
mārkaṃṇḍeya purāṇoktaṃ caritatritayaṃ dvija

---

1,110.33

पठनीयं नवदिनं भुक्तिमुक्ती अभीप्सता ।
कुमारीपूजनं तत्र प्रशस्तं भोजनादिभिः

paṭhanīyaṃ navadinaṃ bhuktimuktī abhīpsatā |
kumārīpūjanaṃ tatra praśastaṃ bhojanādibhiḥ

---

1,110.34

इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र सर्वसिद्ध्यालयो नरः ।
जायते भुवि दुर्गायाः प्रसादान्नात्र संशयः

itthaṃ kṛtvā vrataṃ vipra sarvasiddhyālayo naraḥ |
jāyate bhuvi durgāyāḥ prasādānnātra saṃśayaḥ

---

1,110.35

अथोर्जसितपक्षत्यां नवरात्रोदितं चरेत् ।
विशेषादन्नकूटाख्यं विष्णुप्रीतिविवर्धनम्

athorjasitapakṣatyāṃ navarātroditaṃ caret |
viśeṣādannakūṭākhyaṃ viṣṇuprītivivardhanam

---

1,110.36

सर्वपाकैः सर्ददोहैः सर्वैः सर्वार्थसिद्धये ।
कर्तव्यमन्नकूटं तु गोवर्द्धनसमर्चने

sarvapākaiḥ sardadohaiḥ sarvaiḥ sarvārthasiddhaye |
kartavyamannakūṭaṃ tu govarddhanasamarcane

---

1,110.37

सायं गोभिः सह श्रीमद्गोवर्द्धनधराधरम् ।
समर्च्य दक्षिणीकृत्य भुक्तिमुक्ती समाप्नुयात्

sāyaṃ gobhiḥ saha śrīmadgovarddhanadharādharam |
samarcya dakṣiṇīkṛtya bhuktimuktī samāpnuyāt

---

1,110.38

अथ मार्गसिताद्यायां धनव्रतमनुत्तमम् ।
नक्तं विष्ण्वर्चनं होमैः सौवर्णीं हुतभुक्तनुम्

atha mārgasitādyāyāṃ dhanavratamanuttamam |
naktaṃ viṣṇvarcanaṃ homaiḥ sauvarṇīṃ hutabhuktanum

---

1,110.39

रक्तवस्त्रयुगाच्छन्नां द्विजाय प्रतिपादयेत् ।
एवं कृत्वा धनैर्धान्यैः समृद्धो जायते भुवि

raktavastrayugācchannāṃ dvijāya pratipādayet |
evaṃ kṛtvā dhanairdhānyaiḥ samṛddho jāyate bhuvi

---

1,110.40

वह्निना दग्धपापस्तु विष्णुलोके महीयते ।
पौषशुक्लप्रतिपदि भानुमभ्यर्च्य भक्तितः

vahninā dagdhapāpastu viṣṇuloke mahīyate |
pauṣaśuklapratipadi bhānumabhyarcya bhaktitaḥ

---

1,110.41

एकभक्तव्रतो मर्त्यो भानुलोकमवाप्नुयात् ।
माघशुक्लाद्यदिवसे वह्निं साक्षान्महेश्वरम्

ekabhaktavrato martyo bhānulokamavāpnuyāt |
māghaśuklādyadivase vahniṃ sākṣānmaheśvaram

---

1,110.42

समभ्यच्य विधानेन समृद्धो जायते भुवि ।
अथ फआल्गुनशुक्लादौ देवदेवं दिगंबरम्

samabhyacya vidhānena samṛddho jāyate bhuvi |
atha phaālgunaśuklādau devadevaṃ digaṃbaram

---

1,110.43

धूलिधूसरसर्वाङ्गं जलैरुक्षेत्समन्ततः ।
कर्मणा लौकिकेनापि संतुष्टो हि महेश्वरः

dhūlidhūsarasarvāṅgaṃ jalairukṣetsamantataḥ |
karmaṇā laukikenāpi saṃtuṣṭo hi maheśvaraḥ

---

1,110.44

स्वसायुज्यं प्रदिशति भक्त्या सम्यक्समर्चितः ।
वैशाखे तु सिताद्यायां विष्णुं विश्वविहारिणम्

svasāyujyaṃ pradiśati bhaktyā samyaksamarcitaḥ |
vaiśākhe tu sitādyāyāṃ viṣṇuṃ viśvavihāriṇam

---

1,110.45

समभ्यर्च्य विधानेन विप्रान्संभोजयेद्वती ।
एवं शुचिसिताद्यायां ब्रह्माणं जगतां गुरुम्

samabhyarcya vidhānena viprānsaṃbhojayedvatī |
evaṃ śucisitādyāyāṃ brahmāṇaṃ jagatāṃ gurum

---

1,110.46

विष्णुना सहितो ब्रह्मा सर्वलोकेश्वरेश्वरः ।
स्वसायुज्यं प्रदिशति सर्वसिद्धिमवाप्नुयात्

viṣṇunā sahito brahmā sarvalokeśvareśvaraḥ |
svasāyujyaṃ pradiśati sarvasiddhimavāpnuyāt

---

1,110.47

आसु द्वादशमासानां प्रतिपत्सु द्विजोत्तम ।
व्रतानि तुभ्यं प्रोक्तानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च

āsu dvādaśamāsānāṃ pratipatsu dvijottama |
vratāni tubhyaṃ proktāni bhuktimuktipradāni ca

---

1,110.48

व्रतेष्वेतेषु सर्वेषु ब्रह्मचर्यं विधीयते ।
भोजने तु हविष्यान्नं सामान्यत उदाहृतम्

vrateṣveteṣu sarveṣu brahmacaryaṃ vidhīyate |
bhojane tu haviṣyānnaṃ sāmānyata udāhṛtam

1,111.1

इति श्रीबृहन्ननारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासप्रतिपद्व्रतनिरूपणं नाम दशोत्तरशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि द्वितीयाया व्रतानि ते ।
यानि कृत्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोके महीयते

iti śrībṛhannanāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsapratipadvratanirūpaṇaṃ nāma daśottaraśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi dvitīyāyā vratāni te |
yāni kṛtvā naro bhaktyā brahmaloke mahīyate

---

1,111.2

चैत्रशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं च सशक्तिकम् ।
हविष्यान्नेन गन्धाद्यैः स्तोष्य सर्वक्रतूद्भवम्

caitraśukladvitīyāyāṃ brahmaṇaṃ ca saśaktikam |
haviṣyānnena gandhādyaiḥ stoṣya sarvakratūdbhavam

---

1,111.3

फलं लब्ध्वाखिलान्कामानन्ते ब्रह्मपदं लभेत् ।
अस्मिन्नेव दिने विप्र बालेन्दुमुदितं परे

phalaṃ labdhvākhilānkāmānante brahmapadaṃ labhet |
asminneva dine vipra bālendumuditaṃ pare

---

1,111.4

समभ्यर्च्य निशारंभे भुक्तिमुक्तिफलं भवेत् ।
अथ वास्मिन्दिने भक्त्या दस्रावभ्यर्च्य यत्नतः

samabhyarcya niśāraṃbhe bhuktimuktiphalaṃ bhavet |
atha vāsmindine bhaktyā dasrāvabhyarcya yatnataḥ

---

1,111.5

सुवर्णरजते नेत्रे प्रदद्याच्च द्विजातये ।
पूर्णयात्राव्रते ह्यस्मिन्दध्ना वापि घृतेन च

suvarṇarajate netre pradadyācca dvijātaye |
pūrṇayātrāvrate hyasmindadhnā vāpi ghṛtena ca

---

1,111.6

नेत्रव्रतं द्वादश वत्सरान्वै कृत्या भवेद्भूमिपतिर्द्विजेन्द्र ।
सुरूपरूपो ऽरिगणप्रतापी धर्माभिरामो नृपवर्गमुख्यः

netravrataṃ dvādaśa vatsarānvai kṛtyā bhavedbhūmipatirdvijendra |
surūparūpo 'rigaṇapratāpī dharmābhirāmo nṛpavargamukhyaḥ

---

1,111.7

राधशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं विष्णुरूपिणम् ।
समर्च्य सप्तधान्यान्याढ्यकुंभोपरि विधानतः

rādhaśukladvitīyāyāṃ brahmaṇaṃ viṣṇurūpiṇam |
samarcya saptadhānyānyāḍhyakuṃbhopari vidhānataḥ

---

1,111.8

विष्णुलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् ।
ज्येष्ठशुक्लद्वितीयायां भास्करं भुवनाधिपम्

viṣṇulokamavāpnoti bhuktvā bhogānmanoramān |
jyeṣṭhaśukladvitīyāyāṃ bhāskaraṃ bhuvanādhipam

---

1,111.9

चतुवक्त्रस्वरूपं च समभ्यर्च्य विधानतः ।
भोजयित्वा द्विजान् भक्त्या भास्करं लोकमाप्नुयात्

catuvaktrasvarūpaṃ ca samabhyarcya vidhānataḥ |
bhojayitvā dvijān bhaktyā bhāskaraṃ lokamāpnuyāt

---

1,111.10

आषाढस्य सिते पक्षे द्वितीया पुण्यसंयुता ।
तस्यां रथं समारोप्य रामं सह सुभद्रया

āṣāḍhasya site pakṣe dvitīyā puṇyasaṃyutā |
tasyāṃ rathaṃ samāropya rāmaṃ saha subhadrayā

---

1,111.11

द्विजादिभिर्व्रती सार्धं परिक्रम्य पुरादिकम् ।
जलाशयान्तिकं गत्वा कारयेच्च महोत्सवम्

dvijādibhirvratī sārdhaṃ parikramya purādikam |
jalāśayāntikaṃ gatvā kārayecca mahotsavam

---

1,111.12

तदन्ते देवभवने निवेश्य च यथाविधि ।
ब्राह्मणान्भोजयेच्चैव व्रतस्यास्य प्रपूर्तये

tadante devabhavane niveśya ca yathāvidhi |
brāhmaṇānbhojayeccaiva vratasyāsya prapūrtaye

---

1,111.13

नभः शुक्लद्वितीयायां विश्वकर्मा प्रजापतिः ।
स्वपितीति तिथिः पुण्या ह्यशोकशयनाह्वया

nabhaḥ śukladvitīyāyāṃ viśvakarmā prajāpatiḥ |
svapitīti tithiḥ puṇyā hyaśokaśayanāhvayā

---

1,111.14

सशक्तिक तु शय्यास्थं पूजयित्वा चतुर्मुखम् ।
इममुच्चारयेन्मन्त्रं प्रणम्य जगतां पतिम्

saśaktika tu śayyāsthaṃ pūjayitvā caturmukham |
imamuccārayenmantraṃ praṇamya jagatāṃ patim

---

1,111.15

श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकान्त श्रीवास श्रीपते प्रभो ।
गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामद

śrīvatsadhāriñchrīkānta śrīvāsa śrīpate prabho |
gārhasthyaṃ mā praṇāśaṃ me yātu dharmārthakāmada

---

1,111.16

चन्द्रार्द्धदानमत्रोक्तं सर्वसिद्धिविधायकम् ।
भाद्रशुक्लद्वितीयायां शक्ररूपं जगद्विधिम्

candrārddhadānamatroktaṃ sarvasiddhividhāyakam |
bhādraśukladvitīyāyāṃ śakrarūpaṃ jagadvidhim

---

1,111.17

पूजयित्वा विधानेनन सर्वक्रतुफलं लभेत् ।
आश्विने मासि वै पुण्या द्वितीया शुक्लपक्षगा

pūjayitvā vidhānenana sarvakratuphalaṃ labhet |
āśvine māsi vai puṇyā dvitīyā śuklapakṣagā

---

1,111.18

दानं प्रदत्तमेतस्यामनन्तफलमुच्यते ।
ऊर्ज्जशुक्लद्वितीयायां यमो यमुनया पुरा

dānaṃ pradattametasyāmanantaphalamucyate |
ūrjjaśukladvitīyāyāṃ yamo yamunayā purā

---

1,111.19

भोजितः स्वगृहे तेन द्वितीयैषा यमाह्वया ।
पुष्टिप्रवर्द्धनं चात्र भगिन्या भोजनं गृहे

bhojitaḥ svagṛhe tena dvitīyaiṣā yamāhvayā |
puṣṭipravarddhanaṃ cātra bhaginyā bhojanaṃ gṛhe

---

1,111.20

वस्त्रालङ्कारपूर्वं तु तस्मै देयमतः परम्

vastrālaṅkārapūrvaṃ tu tasmai deyamataḥ param

---

1,111.21

यस्यां तिथौ यमुनया यमराजदेवः संभोजितो निजकरात्स्वसृसौहृदेन ।
तस्यां स्वसुः करतलादिह यो भुनक्ति प्राप्नोति रत्नधनधान्यमनुत्तमं सः

yasyāṃ tithau yamunayā yamarājadevaḥ saṃbhojito nijakarātsvasṛsauhṛdena |
tasyāṃ svasuḥ karatalādiha yo bhunakti prāpnoti ratnadhanadhānyamanuttamaṃ saḥ

---

1,111.22

मार्गशुक्लद्वितीयायां श्राद्धेन पितृपूजनम् ।
आरोग्यं लभते चापि पुत्रपौत्रसमन्वयः

mārgaśukladvitīyāyāṃ śrāddhena pitṛpūjanam |
ārogyaṃ labhate cāpi putrapautrasamanvayaḥ

---

1,111.23

पौषशुक्लद्वितीयायां गोशृङ्गोदकमार्जनम् ।
सर्वकामप्रदं नॄणामास्ते बालेन्दुदर्शनम्

pauṣaśukladvitīyāyāṃ gośṛṅgodakamārjanam |
sarvakāmapradaṃ nṝṇāmāste bālendudarśanam

---

1,111.24

योरऽघ्यदानेन बालेन्दुं हविष्याशी जितेन्द्रियः ।
पूजयेत्साज्यसुमनेधर्मकामार्थसिद्धये

yor'ghyadānena bālenduṃ haviṣyāśī jitendriyaḥ |
pūjayetsājyasumanedharmakāmārthasiddhaye

---

1,111.25

माघशुक्लद्वितीयायां भानुरूपं प्रजापतिम् ।
समभ्यर्च्य यथान्यायं पूजयेद्रक्तपुष्पकैः

māghaśukladvitīyāyāṃ bhānurūpaṃ prajāpatim |
samabhyarcya yathānyāyaṃ pūjayedraktapuṣpakaiḥ

---

1,111.26

रक्तैर्गंवैस्तथा स्वर्णमूर्तिं निर्माय शक्तितः ।
ततः पूर्णं ताम्रपात्रं गाघृमैर्वापितण्डुलैः

raktairgaṃvaistathā svarṇamūrtiṃ nirmāya śaktitaḥ |
tataḥ pūrṇaṃ tāmrapātraṃ gāghṛmairvāpitaṇḍulaiḥ

---

1,111.27

समर्प्य देवे भक्त्यैव स मूर्तिं प्रददेद्द्विजे ।
एवं कृते व्रते विप्र साक्षात्सूर्य इवोदितः

samarpya deve bhaktyaiva sa mūrtiṃ pradadeddvije |
evaṃ kṛte vrate vipra sākṣātsūrya ivoditaḥ

---

1,111.28

दुरासदो दुराधर्षो जायते भुविमानवः ।
इह कामान्वराम्भुक्त्वा यात्यन्ते ब्रह्मणः पदम्

durāsado durādharṣo jāyate bhuvimānavaḥ |
iha kāmānvarāmbhuktvā yātyante brahmaṇaḥ padam

---

1,111.29

सर्वदेवस्तुतो ऽभीक्ष्णं विमानवरमास्थितः ।
अथ फआल्गुनशुक्लाया द्वितीयायां द्विजोत्तमः

sarvadevastuto 'bhīkṣṇaṃ vimānavaramāsthitaḥ |
atha phaālgunaśuklāyā dvitīyāyāṃ dvijottamaḥ

---

1,111.30

पुष्पैः शिवं समभ्यर्च्य सुश्वेतैश्च सुगन्धिभः ।
पुष्पैर्वितानकं कृत्वा पुष्पालङ्करणैः शुभैः

puṣpaiḥ śivaṃ samabhyarcya suśvetaiśca sugandhibhaḥ |
puṣpairvitānakaṃ kṛtvā puṣpālaṅkaraṇaiḥ śubhaiḥ

---

1,111.31

नैवेद्यैर्विविधैर्धूपैर्दीपर्नीराजनादिभिः ।
प्रसाद्य प्रणमेच्चैव साष्टाङ्गं पतितो भुवि

naivedyairvividhairdhūpairdīparnīrājanādibhiḥ |
prasādya praṇameccaiva sāṣṭāṅgaṃ patito bhuvi

---

1,111.32

एवमभ्यर्च्य देवेशं मर्त्यो व्याधिविवर्जितः ।
धनधान्यसमायुक्तो जीवेद्विर्षशतं ध्रुवम्

evamabhyarcya deveśaṃ martyo vyādhivivarjitaḥ |
dhanadhānyasamāyukto jīvedvirṣaśataṃ dhruvam

---

1,111.33

यद्विधानं द्वितीयासु शुक्लपक्षगतासु वा ।
प्रोक्तं तदेव कृष्णासु कर्त्तव्यं विधिकोविदैः

yadvidhānaṃ dvitīyāsu śuklapakṣagatāsu vā |
proktaṃ tadeva kṛṣṇāsu karttavyaṃ vidhikovidaiḥ

---

1,111.34

वह्निरेव पृथङ्माःसु नानारूपवपुर्द्धरः ।
पूज्यते हि द्वितीयासु ब्रह्मचर्य्यादि पूर्ववत्

vahnireva pṛthaṅmāḥsu nānārūpavapurddharaḥ |
pūjyate hi dvitīyāsu brahmacaryyādi pūrvavat

1,112.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासद्वितीयाव्रतनिरूपणं नामैकादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि तृतीयाया व्रतानि ते ।
यानि सम्यग्विधायाशु नारी सौभाग्यमाप्नुयात्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsadvitīyāvratanirūpaṇaṃ nāmaikādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi tṛtīyāyā vratāni te |
yāni samyagvidhāyāśu nārī saubhāgyamāpnuyāt

---

1,112.2

चैत्रशुक्लतृतीयायां गौरीं कृत्वा सभर्तृकाम् ।
सौवर्णा राजतीं वापि ताम्नीं वा मृण्ययीं द्विज

caitraśuklatṛtīyāyāṃ gaurīṃ kṛtvā sabhartṛkām |
sauvarṇā rājatīṃ vāpi tāmnīṃ vā mṛṇyayīṃ dvija

---

1,112.3

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्वस्त्रैराभरणैः शुभैः ।
दूर्वाकाण्डैश्च विधिवत्सोपवासा तु कन्यका

abhyarcya gandhapuṣpādyairvastrairābharaṇaiḥ śubhaiḥ |
dūrvākāṇḍaiśca vidhivatsopavāsā tu kanyakā

---

1,112.4

वरार्थिनी च सौभाग्यपुत्रभर्त्रर्थिनी तथा ।
द्विजभार्या भर्तृमतीः कन्यकां वा सुलक्षणाः

varārthinī ca saubhāgyaputrabhartrarthinī tathā |
dvijabhāryā bhartṛmatīḥ kanyakāṃ vā sulakṣaṇāḥ

---

1,112.5

सिंदूराञ्जनवस्त्राद्यैः प्रतोष्य प्रीतमानसा ।
रात्रौ जागरणं कुर्याद्व्रतसंपूर्तिकाम्यया

siṃdūrāñjanavastrādyaiḥ pratoṣya prītamānasā |
rātrau jāgaraṇaṃ kuryādvratasaṃpūrtikāmyayā

---

1,112.6

ततस्तां प्रतिमां विप्र गुरवे प्रतिपादयेत् ।
धातुजां मृन्मयीं वा तु निक्षिपेच्च जलाशये

tatastāṃ pratimāṃ vipra gurave pratipādayet |
dhātujāṃ mṛnmayīṃ vā tu nikṣipecca jalāśaye

---

1,112.7

एवं द्वादशवर्षाणि कृत्वा गौरीव्रतं शुभम् ।
धेनुद्वादशसंकल्पं दद्यादुत्सर्गसिद्धये

evaṃ dvādaśavarṣāṇi kṛtvā gaurīvrataṃ śubham |
dhenudvādaśasaṃkalpaṃ dadyādutsargasiddhaye

---

1,112.8

किमत्र बहुनोक्तेन गौरी सौभाग्यदायिनी ।
स्त्रीणां यथा तथा नान्या विद्यते भुवनत्रये

kimatra bahunoktena gaurī saubhāgyadāyinī |
strīṇāṃ yathā tathā nānyā vidyate bhuvanatraye

---

1,112.9

धनं पुत्रान्पतिं विद्यामाज्ञासिद्धिं यशः सुखम् ।
लभते सर्वमेवेष्टं गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः

dhanaṃ putrānpatiṃ vidyāmājñāsiddhiṃ yaśaḥ sukham |
labhate sarvameveṣṭaṃ gaurīmabhyarcya bhaktitaḥ

---

1,112.10

राधशुक्लतृतीया या साक्षया परिकीर्तिता ।
तिथिस्त्रोतायुगाद्या सा कृतस्याक्षयकारिणी

rādhaśuklatṛtīyā yā sākṣayā parikīrtitā |
tithistrotāyugādyā sā kṛtasyākṣayakāriṇī

---

1,112.11

द्वे शुक्ले द्वे तथा कृष्णे युगादी कवयो विदुः ।
शुक्ले पूर्वाह्निके ग्राह्ये कृष्णे चैव तपस्तथ

dve śukle dve tathā kṛṣṇe yugādī kavayo viduḥ |
śukle pūrvāhnike grāhye kṛṣṇe caiva tapastatha

---

1,112.12

द्वापरं हि कलिर्भाद्रे प्रवृत्तानि युगानि वै ।
तत्र राधतृतीयायां श्रीसमेतं जगद्गुरुम्

dvāparaṃ hi kalirbhādre pravṛttāni yugāni vai |
tatra rādhatṛtīyāyāṃ śrīsametaṃ jagadgurum

---

1,112.13

नारायणं समभ्यर्चेत्पुष्पधूपविलेपनैः ।
यद्वा गङ्गांभसि स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

nārāyaṇaṃ samabhyarcetpuṣpadhūpavilepanaiḥ |
yadvā gaṅgāṃbhasi snāto mucyate sarvakilbiṣaiḥ

---

1,112.14

अक्षत्नैः पूजयेद्विष्णुं स्नायादप्यक्षतैर्नरः ।
सक्तून्संभोजयेद्विप्रान्स्वयमभ्यवहरेच्च तान्

akṣatnaiḥ pūjayedviṣṇuṃ snāyādapyakṣatairnaraḥ |
saktūnsaṃbhojayedviprānsvayamabhyavaharecca tān

---

1,112.15

एवं कृतविधिर्विप्र नरो विष्णुपरायणः ।
विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वदेवनमस्कृतः

evaṃ kṛtavidhirvipra naro viṣṇuparāyaṇaḥ |
viṣṇulokamavāpnoti sarvadevanamaskṛtaḥ

---

1,112.16

अथ ज्येष्ठतृतीया तु शुक्ला रंभेति नामतः ।
तस्यां सभार्यं विधिवत्पूजयेद्वाह्मणोत्तमम्

atha jyeṣṭhatṛtīyā tu śuklā raṃbheti nāmataḥ |
tasyāṃ sabhāryaṃ vidhivatpūjayedvāhmaṇottamam

---

1,112.17

गन्धपुष्पांशुकाद्यैस्तु नारी सौभाग्यकाम्यया ।
रंभाव्रतमिदं विप्र विधिवत्समुपाश्रितम्

gandhapuṣpāṃśukādyaistu nārī saubhāgyakāmyayā |
raṃbhāvratamidaṃ vipra vidhivatsamupāśritam

---

1,112.18

ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे शुभावहाम् ।
अथाषाढतृतीयायां शुक्लायां शुक्लवाससा

dadāti vittaṃ putrāṃśca matiṃ dharme śubhāvahām |
athāṣāḍhatṛtīyāyāṃ śuklāyāṃ śuklavāsasā

---

1,112.19

केशवं तु सलक्ष्मीकं सस्त्रीके तु द्विजेरऽचयेत् ।
भोजनैः सुरभीदानैर्वस्त्रैश्चापि विभूषणैः

keśavaṃ tu salakṣmīkaṃ sastrīke tu dvijer'cayet |
bhojanaiḥ surabhīdānairvastraiścāpi vibhūṣaṇaiḥ

---

1,112.20

प्रियेर्वाक्यैर्भृशं प्रीता नारी सौभाग्यवाञ्छया ।
समुपास्य व्रतं चैतद्धनधान्यसमन्विता

priyervākyairbhṛśaṃ prītā nārī saubhāgyavāñchayā |
samupāsya vrataṃ caitaddhanadhānyasamanvitā

---

1,112.21

देवदेवप्रसादेन विष्णुलोकमवाप्नुयात् ।
नभः शुक्लतृतीयायां स्वर्णगौरीव्रतं चरेत्

devadevaprasādena viṣṇulokamavāpnuyāt |
nabhaḥ śuklatṛtīyāyāṃ svarṇagaurīvrataṃ caret

---

1,112.22

उपचारैः षोडशभिर्भवानीमभिपूजयेत् ।
पुत्रान्देहि धनं देहि सौभाग्यं देहि सुव्रते

upacāraiḥ ṣoḍaśabhirbhavānīmabhipūjayet |
putrāndehi dhanaṃ dehi saubhāgyaṃ dehi suvrate

---

1,112.23

अन्यांश्च सर्वकामान्मे देहि देहि नमो ऽस्तु ते ।
एवं संप्रार्थ्य देवेशीं भवानीं भवसंयुताम्

anyāṃśca sarvakāmānme dehi dehi namo 'stu te |
evaṃ saṃprārthya deveśīṃ bhavānīṃ bhavasaṃyutām

---

1,112.24

व्रतसंपूर्तिकामा तु वायनं दापयेत्तथा ।
एवं षोडशवर्षाणि कृत्वा नारी व्रतं शुभम्

vratasaṃpūrtikāmā tu vāyanaṃ dāpayettathā |
evaṃ ṣoḍaśavarṣāṇi kṛtvā nārī vrataṃ śubham

---

1,112.25

उद्यापनं चरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जिता ।
मण्डपे मण्डले शुद्धे गणेशादिसुरार्चनम्

udyāpanaṃ caredbhaktyā vittaśāṭhyavivarjitā |
maṇḍape maṇḍale śuddhe gaṇeśādisurārcanam

---

1,112.26

कृत्वा ताम्रमयं पात्रं कलशोपरिविन्यसेत् ।
सौवर्णीं प्रतिमां तत्र भवान्याः प्रतिपूजयेत्

kṛtvā tāmramayaṃ pātraṃ kalaśoparivinyaset |
sauvarṇīṃ pratimāṃ tatra bhavānyāḥ pratipūjayet

---

1,112.27

गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततो होमं समाचरेत् ।
वेणुपात्रैः षोडशभिः पक्वान्नपरिपूरितैः

gandhapuṣpādibhiḥ samyak tato homaṃ samācaret |
veṇupātraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pakvānnaparipūritaiḥ

---

1,112.28

समर्प्य देव्यै नैवेद्यं द्विजेष्वेतन्निवेदयेत् ।
वायनं च ततः पश्चाद्दद्यात्संबन्धिबन्धुषु

samarpya devyai naivedyaṃ dvijeṣvetannivedayet |
vāyanaṃ ca tataḥ paścāddadyātsaṃbandhibandhuṣu

---

1,112.29

प्रतिमां गुरवे दत्त्वा द्विजेभ्यो दक्षिणां तथा ।
पूर्णं लभेत्फलं नारी व्रताचरणतत्परा

pratimāṃ gurave dattvā dvijebhyo dakṣiṇāṃ tathā |
pūrṇaṃ labhetphalaṃ nārī vratācaraṇatatparā

---

1,112.30

भाद्रशुक्लतृतीयायां व्रतं वै हारितालकम् ।
कुर्याद्भक्त्या विधानेन पाद्यार्ध्यार्चन पूर्वकम्

bhādraśuklatṛtīyāyāṃ vrataṃ vai hāritālakam |
kuryādbhaktyā vidhānena pādyārdhyārcana pūrvakam

---

1,112.31

ततस्तु काञ्चने पात्रे राजते चापि ताम्रके ।
वैणवे मृन्मये वापि विन्यस्यान्नं सदक्षिणम्

tatastu kāñcane pātre rājate cāpi tāmrake |
vaiṇave mṛnmaye vāpi vinyasyānnaṃ sadakṣiṇam

---

1,112.32

सफलं च सवस्त्रं च द्विजाय प्रतिपादयेत् ।
तदन्ते पारणं कुर्यादिष्टबन्धुजनैः सह

saphalaṃ ca savastraṃ ca dvijāya pratipādayet |
tadante pāraṇaṃ kuryādiṣṭabandhujanaiḥ saha

---

1,112.33

एवं कृतव्रता नारी भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् ।
व्रतस्यास्य प्रभावेण गौरीसहचरीभवेत्

evaṃ kṛtavratā nārī bhuktvā bhogānmanoramān |
vratasyāsya prabhāveṇa gaurīsahacarībhavet

---

1,112.34

सौभाग्यद्रव्यवस्त्राणि वंशपात्राणि षोडश ।
दातव्यानि प्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि

saubhāgyadravyavastrāṇi vaṃśapātrāṇi ṣoḍaśa |
dātavyāni prayatnena brāhmaṇebhyo yathāvidhi

---

1,112.35

अन्येभ्यो विप्रवर्येभ्यो दक्षिणां च प्रयत्नतः ।
भूयसीं च ततो दद्याद्विप्रेभ्यो देवितुष्टये

anyebhyo vipravaryebhyo dakṣiṇāṃ ca prayatnataḥ |
bhūyasīṃ ca tato dadyādviprebhyo devituṣṭaye

---

1,112.36

एवं या कुरुते नारी व्रतं सौभाग्यवर्द्धनम् ।
सा तु देवीप्रसादेन सौभाग्यं लभते ध्रुवम्

evaṃ yā kurute nārī vrataṃ saubhāgyavarddhanam |
sā tu devīprasādena saubhāgyaṃ labhate dhruvam

---

1,112.37

यदा तृतीया भाद्रे तु हस्तर्क्षसहिता भवेत् ।
हस्तगौरीव्रतं नाम तदुद्दिष्टं हि शौरिणा

yadā tṛtīyā bhādre tu hastarkṣasahitā bhavet |
hastagaurīvrataṃ nāma taduddiṣṭaṃ hi śauriṇā

---

1,112.38

तथा कोटीश्वरी नाम व्रतं प्रोक्तं पिनाकिना ।
लक्षेश्वरी चैव तथा तद्विधानमुदीर्यते

tathā koṭīśvarī nāma vrataṃ proktaṃ pinākinā |
lakṣeśvarī caiva tathā tadvidhānamudīryate

---

1,112.39

अस्यां व्रतं तु संग्राह्यं यावद्वर्षचतुष्टयम् ।
उपवासेन कर्तव्यं वर्षे वर्षे तु नारद

asyāṃ vrataṃ tu saṃgrāhyaṃ yāvadvarṣacatuṣṭayam |
upavāsena kartavyaṃ varṣe varṣe tu nārada

---

1,112.40

अखण्डानां तण्डुलानां तिलानां वा मुनीस्वर ।
लक्षमेकं विशोध्याथ क्षिपेत्पयसि संसृते

akhaṇḍānāṃ taṇḍulānāṃ tilānāṃ vā munīsvara |
lakṣamekaṃ viśodhyātha kṣipetpayasi saṃsṛte

---

1,112.41

तत्पक्केन तु निर्माय देव्या मूर्तिं सुशोमनाम् ।
प्रकरे गन्धपुष्पाणां पुष्पमालाविभूषिताम्

tatpakkena tu nirmāya devyā mūrtiṃ suśomanām |
prakare gandhapuṣpāṇāṃ puṣpamālāvibhūṣitām

---

1,112.42

संस्थाप्य पार्वतीं तत्र पूजयेद्भक्तिभावितः ।
गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यविस्तरैः

saṃsthāpya pārvatīṃ tatra pūjayedbhaktibhāvitaḥ |
gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpairdīpairnaivedyavistaraiḥ

---

1,112.43

विविधैश्च फलैर्विप्र नमस्कृत्य क्षमापयेत् ।
ततो विसर्जयद्देवीं जलमध्ये ऽथ दक्षिणाम्

vividhaiśca phalairvipra namaskṛtya kṣamāpayet |
tato visarjayaddevīṃ jalamadhye 'tha dakṣiṇām

---

1,112.44

दत्त्वा विधिज्ञविप्रेभ्यो भुञ्जीयाच्च परे दिने ।
इति ते कथितं विप्र कोटिलक्षेश्वरीव्रतम्

dattvā vidhijñaviprebhyo bhuñjīyācca pare dine |
iti te kathitaṃ vipra koṭilakṣeśvarīvratam

---

1,112.45

गौरीलोकं प्रयात्यन्ते व्रतस्यास्य प्रभावतः ।
इषशुक्लतृतीयायां बृबद्गौरीव्रतं चरेत्

gaurīlokaṃ prayātyante vratasyāsya prabhāvataḥ |
iṣaśuklatṛtīyāyāṃ bṛbadgaurīvrataṃ caret

---

1,112.46

पञ्चवर्षं विधानेन पूर्वोक्तेनैव नारद ।
आचार्यं पूजयेदन्ते विप्रानन्यान्धनादिभिः

pañcavarṣaṃ vidhānena pūrvoktenaiva nārada |
ācāryaṃ pūjayedante viprānanyāndhanādibhiḥ

---

1,112.47

सुवासिनीः पञ्च पूज्या वस्त्रालङ्कारचन्दनैः ।
कञ्चुकैश्चैव ताटङ्कैः कण्ठसूत्रैर्हरिप्रियाः

suvāsinīḥ pañca pūjyā vastrālaṅkāracandanaiḥ |
kañcukaiścaiva tāṭaṅkaiḥ kaṇṭhasūtrairharipriyāḥ

---

1,112.48

वंशपात्राणि पञ्चैव सूत्रैः संवेष्टितानि च ।
सिंदूरं जीरकं चैव सौभाग्यद्रव्यसंयुतम्

vaṃśapātrāṇi pañcaiva sūtraiḥ saṃveṣṭitāni ca |
siṃdūraṃ jīrakaṃ caiva saubhāgyadravyasaṃyutam

---

1,112.49

गोधीमपिष्टजातं च नवापूपं फला दिकम् ।
वायनानि च पञ्चैव ताभ्यो दद्याच्च भोजयेत्

godhīmapiṣṭajātaṃ ca navāpūpaṃ phalā dikam |
vāyanāni ca pañcaiva tābhyo dadyācca bhojayet

---

1,112.50

अर्घं दत्त्वा वायनानि पश्चाद्भुञ्जीत वाग्यता ।
तत्फलं धारयेत्कण्ठे सर्वकामसमृद्धये

arghaṃ dattvā vāyanāni paścādbhuñjīta vāgyatā |
tatphalaṃ dhārayetkaṇṭhe sarvakāmasamṛddhaye

---

1,112.51

ततः प्रातः समुत्थाय सालङ्कारा सखीजनैः ।
गीतवाद्ययुता नद्यां गौरीं तां तु विसर्जयेत्

tataḥ prātaḥ samutthāya sālaṅkārā sakhījanaiḥ |
gītavādyayutā nadyāṃ gaurīṃ tāṃ tu visarjayet

---

1,112.52

आहूतासि मयाभद्रे पूजिता च यथा विधि ।
मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतां त्वया

āhūtāsi mayābhadre pūjitā ca yathā vidhi |
mama saubhāgyadānāya yatheṣṭaṃ gamyatāṃ tvayā

---

1,112.53

एवं कृत्वा व्रतं भक्त्या द्विज देवीप्रसादतः ।
भुक्त्वा भोगांस्तु देहान्ते गौरीलोकमवाप्नुयात्

evaṃ kṛtvā vrataṃ bhaktyā dvija devīprasādataḥ |
bhuktvā bhogāṃstu dehānte gaurīlokamavāpnuyāt

---

1,112.54

ऊर्जशुक्लतृतीयायां विष्णुगौरीव्रतं चरेत् ।
पूजयित्वा जगद्वन्द्यामुपचारैः पृथग्विधैः

ūrjaśuklatṛtīyāyāṃ viṣṇugaurīvrataṃ caret |
pūjayitvā jagadvandyāmupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ

---

1,112.55

सुवासिनीं भोजयित्वा मङ्गलद्रव्यपूजिताम् ।
विसर्जयेत्प्रणम्यैनां विष्णुगौरीप्रतुष्टये

suvāsinīṃ bhojayitvā maṅgaladravyapūjitām |
visarjayetpraṇamyaināṃ viṣṇugaurīpratuṣṭaye

---

1,112.56

मार्गशुक्लतृतीयायां हरगौरीव्रतं शुभम् ।
कृत्वा पूर्वविधानेन पूजयेज्जगदंबिकाम्

mārgaśuklatṛtīyāyāṃ haragaurīvrataṃ śubham |
kṛtvā pūrvavidhānena pūjayejjagadaṃbikām

---

1,112.57

एतद्व्रतप्रभावेण भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् ।
देवीलोकं समासाद्य मोदते च तया सह

etadvrataprabhāveṇa bhuktvā bhogānmanoramān |
devīlokaṃ samāsādya modate ca tayā saha

---

1,112.58

पौषशुक्लतृतीयायां ब्रह्मगौरीव्रतं चरेत् ।
पूर्वोक्तेन विधानेन पूजितापि द्विजोत्तम

pauṣaśuklatṛtīyāyāṃ brahmagaurīvrataṃ caret |
pūrvoktena vidhānena pūjitāpi dvijottama

---

1,112.59

ब्रह्मगौरीप्रसादेन मोदते तत्र संगता ।
माघशुक्लतृतीयायां पूज्या सौभाग्यसुंदरी

brahmagaurīprasādena modate tatra saṃgatā |
māghaśuklatṛtīyāyāṃ pūjyā saubhāgyasuṃdarī

---

1,112.60

पूर्वोक्तेन विधानेन नालिकेरार्घ्यदानतः ।
प्रसन्ना दिशति स्वीयं लोकं तु व्रततोषिता

pūrvoktena vidhānena nālikerārghyadānataḥ |
prasannā diśati svīyaṃ lokaṃ tu vratatoṣitā

---

1,112.61

फआल्गुनस्य सिते पक्षे तृतीया कुलसौख्यदा ।
पूजिता गन्धपुष्पाद्यैः सर्वमङ्गलदा भवेत्

phaālgunasya site pakṣe tṛtīyā kulasaukhyadā |
pūjitā gandhapuṣpādyaiḥ sarvamaṅgaladā bhavet

---

1,112.62

सर्वासु च तृतीयासु विधिः साधारणो मुने ।
देवीपूजा विप्रपूजा दानं होमो विसर्जनम्

sarvāsu ca tṛtīyāsu vidhiḥ sādhāraṇo mune |
devīpūjā viprapūjā dānaṃ homo visarjanam

---

1,112.63

इत्येवं कथितानीह तृतीयाया व्रतानि ते ।
भक्त्या कृतानि चेष्टांस्तु कामान्दर्द्युमनोगतान्

ityevaṃ kathitānīha tṛtīyāyā vratāni te |
bhaktyā kṛtāni ceṣṭāṃstu kāmāndardyumanogatān

1,113.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासतृतीयाव्रतकथनं नाम द्वादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्रं प्रवक्ष्यामि चतुर्थ्यास्ते व्रतान्यहम् ।
यानि कृत्वा नरा नार्यो ऽभीष्टान्कामानवाप्नुयुः

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsatṛtīyāvratakathanaṃ nāma dvādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipraṃ pravakṣyāmi caturthyāste vratānyaham |
yāni kṛtvā narā nāryo 'bhīṣṭānkāmānavāpnuyuḥ

---

1,113.2

चैत्रमासचतुर्थ्यां तु वासुदेवस्वरूपिणम् ।
गणपं सम्यगभ्यर्च्य दत्त्वा काञ्चनदक्षिणाम्

caitramāsacaturthyāṃ tu vāsudevasvarūpiṇam |
gaṇapaṃ samyagabhyarcya dattvā kāñcanadakṣiṇām

---

1,113.3

विप्राय विष्णुलोकं तु गच्छेद्देवनमस्कृतः ।
वैशाखस्य चतुर्थ्यां तु प्रार्थ्यं संकर्षणाह्वयम्

viprāya viṣṇulokaṃ tu gaccheddevanamaskṛtaḥ |
vaiśākhasya caturthyāṃ tu prārthyaṃ saṃkarṣaṇāhvayam

---

1,113.4

गृहस्थद्विजमुख्येभ्यः शङ्खं दत्त्वा विधानवित् ।
प्राप्य संकर्षणं लोकं मोदते बहुकल्पकम्

gṛhasthadvijamukhyebhyaḥ śaṅkhaṃ dattvā vidhānavit |
prāpya saṃkarṣaṇaṃ lokaṃ modate bahukalpakam

---

1,113.5

ज्येष्ठमासचतुर्थ्यां तु प्रार्च्य प्रद्युम्नरूपिणम् ।
फलं मूलं च युथेभ्यो दत्त्वा स्वर्गं लभेन्नरः

jyeṣṭhamāsacaturthyāṃ tu prārcya pradyumnarūpiṇam |
phalaṃ mūlaṃ ca yuthebhyo dattvā svargaṃ labhennaraḥ

---

1,113.6

आषाढस्य चतुर्थ्यां तु संप्रपूज्यानिरुद्धकम् ।
यतिभ्यो ऽलाबुपात्राणि दत्त्वाभीष्टं लभेन्नरः

āṣāḍhasya caturthyāṃ tu saṃprapūjyāniruddhakam |
yatibhyo 'lābupātrāṇi dattvābhīṣṭaṃ labhennaraḥ

---

1,113.7

चतुर्मूर्तिव्रतान्येवं कृत्वा द्वादशवत्सरम् ।
उद्यापनं विधानेन कर्तव्यं फलमिच्छता

caturmūrtivratānyevaṃ kṛtvā dvādaśavatsaram |
udyāpanaṃ vidhānena kartavyaṃ phalamicchatā

---

1,113.8

अन्यज्ज्येष्ठचतुर्थ्यां तु सतीव्रतमनुत्तमम् ।
कृत्वा गणपतेर्मातुर्लोके मोदेत तत्समम्

anyajjyeṣṭhacaturthyāṃ tu satīvratamanuttamam |
kṛtvā gaṇapatermāturloke modeta tatsamam

---

1,113.9

तथाऽषाढचतुर्थ्यां तु व्रतमन्यच्छुभावहम् ।
रथन्तराह्वकल्पस्य ह्यादिभूतं दिनं यतः

tathā'ṣāḍhacaturthyāṃ tu vratamanyacchubhāvaham |
rathantarāhvakalpasya hyādibhūtaṃ dinaṃ yataḥ

---

1,113.10

श्रद्धापूतेन मनसा गणेशं विधिना नरः ।
पूजयित्वा लभेच्चापि फलं देवादिदुर्गमम्

śraddhāpūtena manasā gaṇeśaṃ vidhinā naraḥ |
pūjayitvā labheccāpi phalaṃ devādidurgamam

---

1,113.11

श्रावणस्य चतुर्थ्यां तु जाति चन्द्रोदये मुने

śrāvaṇasya caturthyāṃ tu jāti candrodaye mune

---

1,113.12

गणेशाय प्रदद्याच्च ह्यर्घ्यं विधिविदांवरः ।
लम्बोदरं चतुर्बाहुं त्रिनेत्रं रक्तवर्णकम्

gaṇeśāya pradadyācca hyarghyaṃ vidhividāṃvaraḥ |
lambodaraṃ caturbāhuṃ trinetraṃ raktavarṇakam

---

1,113.13

नानारत्नविभूषाढ्यं प्रसन्नास्यं विचिन्तयेत् ।
आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चयेत्

nānāratnavibhūṣāḍhyaṃ prasannāsyaṃ vicintayet |
āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcayet

---

1,113.14

नैवेद्यं मोदकं दद्याद्गणेशप्रीतिदायकम् ।
एवं व्रतं विधायाथ भुक्त्वा मोदकमेव च

naivedyaṃ modakaṃ dadyādgaṇeśaprītidāyakam |
evaṃ vrataṃ vidhāyātha bhuktvā modakameva ca

---

1,113.15

सुखं स्वप्यान्निशायां तु भूमावेव कृतार्चनः ।
व्रतस्यास्य प्रभावेण कामान्मनसि चिन्तितान्

sukhaṃ svapyānniśāyāṃ tu bhūmāveva kṛtārcanaḥ |
vratasyāsya prabhāveṇa kāmānmanasi cintitān

---

1,113.16

लब्ध्वा लेके परं चापि गणेशपदमाप्नुयात् ।
नानेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये

labdhvā leke paraṃ cāpi gaṇeśapadamāpnuyāt |
nānena sadṛśaṃ cānyadvratamasti jagattraye

---

1,113.17

तस्मात्कार्यं प्रयत्नेन सर्वान्कामानभीप्सता ।
अथास्मिन्नेव दिवसे दूर्वागणपति व्रतम्

tasmātkāryaṃ prayatnena sarvānkāmānabhīpsatā |
athāsminneva divase dūrvāgaṇapati vratam

---

1,113.18

केचिदिच्छन्ति देवर्षे तद्विधानं वदामि ते ।
हैमं निर्माय गणपं ताम्रपात्रोपरि स्थितम्

kecidicchanti devarṣe tadvidhānaṃ vadāmi te |
haimaṃ nirmāya gaṇapaṃ tāmrapātropari sthitam

---

1,113.19

वेष्टितं रक्तवस्त्रेण सर्वतोभद्रमण्डले ।
पूजयेद्रक्तकुसुमैः पत्रिकाभिश्च पञ्चभिः

veṣṭitaṃ raktavastreṇa sarvatobhadramaṇḍale |
pūjayedraktakusumaiḥ patrikābhiśca pañcabhiḥ

---

1,113.20

बिल्वपत्रमपामार्गं शमी दूर्वा हरिप्रिया ।
आभिरन्यश्च कुसुमैरभ्यर्च्य फलमोदकैः

bilvapatramapāmārgaṃ śamī dūrvā haripriyā |
ābhiranyaśca kusumairabhyarcya phalamodakaiḥ

---

1,113.21

आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् ।
उपहारं प्रकल्प्याथ दद्यादर्घं समुद्यते ।
ततः संप्रारथ्य विघ्नेशमूर्तिं सोपस्करां मुने

ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet |
upahāraṃ prakalpyātha dadyādarghaṃ samudyate |
tataḥ saṃprārathya vighneśamūrtiṃ sopaskarāṃ mune

---

1,113.22

आचार्याय विधिज्ञाय सत्कृत्य विनिवेदयेत् ।
कृत्वैवं पञ्च वर्षाणि समुपास्य यथाविधि

ācāryāya vidhijñāya satkṛtya vinivedayet |
kṛtvaivaṃ pañca varṣāṇi samupāsya yathāvidhi

---

1,113.23

भुक्त्वेह भोगानखिलान् लोकं गणपतेर्व्रजेत् ।
अथ भाद्रचतुर्थ्यां तु बहुलाधेनुसंज्ञकम्

bhuktveha bhogānakhilān lokaṃ gaṇapatervrajet |
atha bhādracaturthyāṃ tu bahulādhenusaṃjñakam

---

1,113.24

पूजनी यो ऽत्र यत्नेन स्रग्गन्धयवसादिभिः ।
ततः प्रदक्षिणीकृत्य शक्तश्चेद्दानमाचरेत्

pūjanī yo 'tra yatnena sraggandhayavasādibhiḥ |
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya śaktaśceddānamācaret

---

1,113.25

अशक्तः पुरेतां तु नमस्कृत्य विसर्जयेत् ।
पञ्चाब्दं वादशाब्दं वा षोडशाब्दमथापि वा

aśaktaḥ puretāṃ tu namaskṛtya visarjayet |
pañcābdaṃ vādaśābdaṃ vā ṣoḍaśābdamathāpi vā

---

1,113.26

व्रतं कृत्वा समुद्याप्य धेनुं दद्यात्पयस्विनीम् ।
प्रभावेण व्रतस्यास्य भुक्त्वा भोगान्मनोरमान्

vrataṃ kṛtvā samudyāpya dhenuṃ dadyātpayasvinīm |
prabhāveṇa vratasyāsya bhuktvā bhogānmanoramān

---

1,113.27

सत्कृतो देवतावृन्दैर्गोलोकं समवाप्नुयात् ।
अथ शुक्ल चतुर्थ्यां तु सिद्धवैनायकव्रतम्

satkṛto devatāvṛndairgolokaṃ samavāpnuyāt |
atha śukla caturthyāṃ tu siddhavaināyakavratam

---

1,113.28

आवाहनादिभिः सर्वैरुपचारैः समर्चनम् ।
एकाग्रमानसो भूत्वा ध्यायेत्सिद्धिविनायकम्

āvāhanādibhiḥ sarvairupacāraiḥ samarcanam |
ekāgramānaso bhūtvā dhyāyetsiddhivināyakam

---

1,113.29

एकदन्तं शूर्पकर्णं गजवक्त्रं चतुर्भुजम् ।
पाशाङ्कुशधरं देवं तप्तकाञ्चनसन्निभम्

ekadantaṃ śūrpakarṇaṃ gajavaktraṃ caturbhujam |
pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ taptakāñcanasannibham

---

1,113.30

एकविंशति पत्राणि चैकविंशतिनामभिः ।
समर्पयेद्भक्तियुक्तस्तानि नामानि वै शृणु

ekaviṃśati patrāṇi caikaviṃśatināmabhiḥ |
samarpayedbhaktiyuktastāni nāmāni vai śṛṇu

---

1,113.31

सुमुखाय शमीपत्रं गणाधीशाय भृङ्गजम् ।
उमापुत्राय बैल्वं तु दूर्वां गजमुखाय च

sumukhāya śamīpatraṃ gaṇādhīśāya bhṛṅgajam |
umāputrāya bailvaṃ tu dūrvāṃ gajamukhāya ca

---

1,113.32

लंबोदराय बदरीं धत्तूरं हरसूनवे ।
शूर्पकर्णाय तुलसीं वक्रतुण्डाय शिंबिजम्

laṃbodarāya badarīṃ dhattūraṃ harasūnave |
śūrpakarṇāya tulasīṃ vakratuṇḍāya śiṃbijam

---

1,113.33

गुहाग्रजायापामार्गमेकदन्ताय बार्हतम् ।
हेरम्बाय तु सिंदूरं चतिर्हेत्रे च पत्रजम्

guhāgrajāyāpāmārgamekadantāya bārhatam |
herambāya tu siṃdūraṃ catirhetre ca patrajam

---

1,113.34

सर्वेश्वरायागस्त्यस्य पत्रं प्रीतिविवर्द्धनम् ।
दूर्वायुग्मं ततो गृह्य गन्धपुष्पाक्षतैर्युतम्

sarveśvarāyāgastyasya patraṃ prītivivarddhanam |
dūrvāyugmaṃ tato gṛhya gandhapuṣpākṣatairyutam

---

1,113.35

पूजां निवेदयेद्भक्तियुक्तो मोदकपञ्चकम् ।
आचमय्य नमस्कृत्य संप्रार्थ्य च विसर्ज्जयेत्

pūjāṃ nivedayedbhaktiyukto modakapañcakam |
ācamayya namaskṛtya saṃprārthya ca visarjjayet

---

1,113.36

विनायकस्य प्रतिमां हैमीं सोपस्करां मुने ।
निवेदयेच्च गुरवे द्विजेभ्यो दक्षिणां ददेत्

vināyakasya pratimāṃ haimīṃ sopaskarāṃ mune |
nivedayecca gurave dvijebhyo dakṣiṇāṃ dadet

---

1,113.37

एवं कृतार्चनो भक्त्या पञ्च वर्षाणि नारद ।
उपास्य लभते कामानैहिकामुष्मिकान् शुभान्

evaṃ kṛtārcano bhaktyā pañca varṣāṇi nārada |
upāsya labhate kāmānaihikāmuṣmikān śubhān

---

1,113.38

अस्यां चतुर्थ्यां शशिनं न पश्येच्च कदाचन ।
पश्यन् मिथ्याभिशाप तु लभते नात्र संशयः ।
अथ तद्दोषनाशाय मन्त्रं पौराणिकं पठेत्

asyāṃ caturthyāṃ śaśinaṃ na paśyecca kadācana |
paśyan mithyābhiśāpa tu labhate nātra saṃśayaḥ |
atha taddoṣanāśāya mantraṃ paurāṇikaṃ paṭhet

---

1,113.39

सिंहः प्रसेनममधीत्सिंहो जांबवता हतः ।
सकुमारक मा रोदीस्तव ह्येष स्यमन्तकः

siṃhaḥ prasenamamadhītsiṃho jāṃbavatā hataḥ |
sakumāraka mā rodīstava hyeṣa syamantakaḥ

---

1,113.40

इषशुक्लचतुर्थ्यां तु कपर्द्दीशं विनायकम्

iṣaśuklacaturthyāṃ tu kaparddīśaṃ vināyakam

---

1,113.41

पौरुषिण तु सूक्तेन पूजयेदुपचारकैः ।
अकारणान्मुष्टिगतांस्तण्डुलान्सकपर्द्दिकान्

pauruṣiṇa tu sūktena pūjayedupacārakaiḥ |
akāraṇānmuṣṭigatāṃstaṇḍulānsakaparddikān

---

1,113.42

विप्राय बटवे दद्याद्गन्धपुष्पार्चिताय च ।
तण्डुला वैश्वदैवत्या हरदैवत्यमिश्रिताः

viprāya baṭave dadyādgandhapuṣpārcitāya ca |
taṇḍulā vaiśvadaivatyā haradaivatyamiśritāḥ

---

1,113.43

कपर्दिगणनाथो ऽसौ प्रीयतां तैः समर्पितैः ।
चतुर्थ्यां कार्तिके कृष्णे करकाख्यं व्रतं स्मृतम्

kapardigaṇanātho 'sau prīyatāṃ taiḥ samarpitaiḥ |
caturthyāṃ kārtike kṛṣṇe karakākhyaṃ vrataṃ smṛtam

---

1,113.44

स्त्रीणामेवाधिकारो ऽत्र तद्विधानमुदीर्यते ।
पूजयेच्च गणाधीशं स्नाता स्त्रीसमलङ्कृता

strīṇāmevādhikāro 'tra tadvidhānamudīryate |
pūjayecca gaṇādhīśaṃ snātā strīsamalaṅkṛtā

---

1,113.45

तदग्रे पूर्णपक्वान्नं विन्यसेत्करकान्दश ।
समर्प्य देवदेवाय भक्त्या प्रयतमानसा

tadagre pūrṇapakvānnaṃ vinyasetkarakāndaśa |
samarpya devadevāya bhaktyā prayatamānasā

---

1,113.46

देवो मे प्रीयतामेवमुच्चार्य्याथ समर्पयेत् ।
सुवासिनीभ्यो विप्रेभ्यो यथाकामं च सादरम्

devo me prīyatāmevamuccāryyātha samarpayet |
suvāsinībhyo viprebhyo yathākāmaṃ ca sādaram

---

1,113.47

ततश्चन्द्रोदये रात्रौ दत्त्वार्घं विधिपूर्वकम् ।
भुञ्जीत मिष्टमन्नं च व्रतस्य परिपूर्तये

tataścandrodaye rātrau dattvārghaṃ vidhipūrvakam |
bhuñjīta miṣṭamannaṃ ca vratasya paripūrtaye

---

1,113.48

यद्वा क्षीरेण करकं पूर्णं तोयेन वा मुने ।
सपूगाक्षतरत्नाढ्यं द्विजाय प्रतिपादयेत्

yadvā kṣīreṇa karakaṃ pūrṇaṃ toyena vā mune |
sapūgākṣataratnāḍhyaṃ dvijāya pratipādayet

---

1,113.49

एतत्कृत्वा व्रतं नारी षोडशद्वादशाब्दकम् ।
उपायनं विधायाथ व्रतमेतद्विसर्ज्जयेत्

etatkṛtvā vrataṃ nārī ṣoḍaśadvādaśābdakam |
upāyanaṃ vidhāyātha vratametadvisarjjayet

---

1,113.50

यावज्जीवं तु वा नार्या कार्य्यं सौभाग्यवाञ्छया ।
व्रतेनानेन सदृशं स्त्रीणां सौभाग्यदायकम्

yāvajjīvaṃ tu vā nāryā kāryyaṃ saubhāgyavāñchayā |
vratenānena sadṛśaṃ strīṇāṃ saubhāgyadāyakam

---

1,113.51

विद्यते भुवनेष्वन्यत्तस्मान्नित्यमिति स्थितिः ।
ऊर्ज्जशुक्लचतुर्थ्यां तु नागव्रतमुदाहृतम्

vidyate bhuvaneṣvanyattasmānnityamiti sthitiḥ |
ūrjjaśuklacaturthyāṃ tu nāgavratamudāhṛtam

---

1,113.52

प्रातर्व्रतं तु संकल्प्य धेनुशृञ्जगलं शुचि ।
पीत्वा स्नात्वाथ मध्याह्ने शङ्खपालादिपन्नगान्

prātarvrataṃ tu saṃkalpya dhenuśṛñjagalaṃ śuci |
pītvā snātvātha madhyāhne śaṅkhapālādipannagān

---

1,113.53

शेषं चाह्वामपूर्वैस्तु पूजयेदुपचारकैः ।
क्षीरेणाप्यायनं कुर्यादेतन्नागव्रतं स्मृतम्

śeṣaṃ cāhvāmapūrvaistu pūjayedupacārakaiḥ |
kṣīreṇāpyāyanaṃ kuryādetannāgavrataṃ smṛtam

---

1,113.54

एवङ्कृते तु विप्रेन्द्र नृभिर्नागव्रते शुभे ।
विषाणि नश्यन्त्यचिरान्न दशन्ति च पन्नगाः

evaṅkṛte tu viprendra nṛbhirnāgavrate śubhe |
viṣāṇi naśyantyacirānna daśanti ca pannagāḥ

---

1,113.55

मार्गशुक्लचतुर्थ्यां तु वर्षं यावन्मुनीश्वरा ।
क्षपयेदेकभक्तेन नक्तेनाथ द्वितीयकम्

mārgaśuklacaturthyāṃ tu varṣaṃ yāvanmunīśvarā |
kṣapayedekabhaktena naktenātha dvitīyakam

---

1,113.56

अयाचितोपवासाभ्यां तृतीयकचतुर्थके ।
एवं क्रमेण विधिवच्चत्वार्यब्दानि मानवः

ayācitopavāsābhyāṃ tṛtīyakacaturthake |
evaṃ krameṇa vidhivaccatvāryabdāni mānavaḥ

---

1,113.57

समाप्य च ततो ऽस्यान्ते व्रतस्नातो महाव्रती ।
कारयेद्धेमघटितं भूगणेर्मूषकं रथम्

samāpya ca tato 'syānte vratasnāto mahāvratī |
kārayeddhemaghaṭitaṃ bhūgaṇermūṣakaṃ ratham

---

1,113.58

अशक्तो वर्णकैरेव शुभ्रं चाब्जं सुपत्रकम् ।
तस्योपरि घटं स्थाप्य ताम्रपात्रेण संयुतम्

aśakto varṇakaireva śubhraṃ cābjaṃ supatrakam |
tasyopari ghaṭaṃ sthāpya tāmrapātreṇa saṃyutam

---

1,113.59

पूरयेत्तण्डलैः शुभ्रैस्तस्योपरि गणेश्वरम् ।
न्यसेद्वस्त्रयुगाच्छन्नं गन्धाद्यैः पूजयेच्च तम्

pūrayettaṇḍalaiḥ śubhraistasyopari gaṇeśvaram |
nyasedvastrayugācchannaṃ gandhādyaiḥ pūjayecca tam

---

1,113.60

नैवेद्यं मोदकं कल्प्यं गणेशः प्रीयतामिति ।
जागरैर्शीतवाद्याद्यैः पुराणाख्यानकैश्चरेत्

naivedyaṃ modakaṃ kalpyaṃ gaṇeśaḥ prīyatāmiti |
jāgarairśītavādyādyaiḥ purāṇākhyānakaiścaret

---

1,113.61

प्रभाते विमले स्नात्वा होमं कृत्वा विधानतः /ऽ तिलव्रीहियवश्वेतसुर्षपाज्यैः सखण्डकैः

prabhāte vimale snātvā homaṃ kṛtvā vidhānataḥ /' tilavrīhiyavaśvetasurṣapājyaiḥ sakhaṇḍakaiḥ

---

1,113.62

गणो गणाधिपश्चैव कूष्माण्डस्त्रिपुरान्तकः ।
लंबोदरैकदन्तौ च रुक्मदंष्ट्रश्च विघ्नपः

gaṇo gaṇādhipaścaiva kūṣmāṇḍastripurāntakaḥ |
laṃbodaraikadantau ca rukmadaṃṣṭraśca vighnapaḥ

---

1,113.63

ब्रह्मा यमो ऽथ वरुणः सोमसूर्यहुताशनाः ।
गन्धमादी परमेष्ठीत्येवं षोडशनामभिः

brahmā yamo 'tha varuṇaḥ somasūryahutāśanāḥ |
gandhamādī parameṣṭhītyevaṃ ṣoḍaśanāmabhiḥ

---

1,113.64

प्रणवाद्यैर्ङेंनमोंऽतैः प्रत्येकं दहने हुनेत् ।
वक्रतुण्डेति ङेंतेन बर्मान्तेनाष्टयुक्छतम्

praṇavādyairṅeṃnamoṃ'taiḥ pratyekaṃ dahane hunet |
vakratuṇḍeti ṅeṃtena barmāntenāṣṭayukchatam

---

1,113.65

ततो व्याहृतिभिः शक्त्या हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् ।
दिक्पालान्पूजयित्वा च ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः

tato vyāhṛtibhiḥ śaktyā hutvā pūrṇāhutiṃ caret |
dikpālānpūjayitvā ca brāhmaṇānbhojayettataḥ

---

1,113.66

चतुत्विंशतिसंख्याकान् मोदकैः पायसैस्तथा ।
सवत्सां गां ततो दद्यादाचार्याय सदक्षिणाम्

catutviṃśatisaṃkhyākān modakaiḥ pāyasaistathā |
savatsāṃ gāṃ tato dadyādācāryāya sadakṣiṇām

---

1,113.67

अन्योभ्यो ऽपि यथाशक्ति भूयसीं च ततो ददेत् ।
प्रणम्य दक्षिणीकृत्य प्रविसृज्य द्विजोत्तमाम्

anyobhyo 'pi yathāśakti bhūyasīṃ ca tato dadet |
praṇamya dakṣiṇīkṛtya pravisṛjya dvijottamām

---

1,113.68

बन्धुभिः सह भुञ्जीत स्वयं च प्रीतमानसः ।
एतद्व्रतं नरः कृत्वा भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान्

bandhubhiḥ saha bhuñjīta svayaṃ ca prītamānasaḥ |
etadvrataṃ naraḥ kṛtvā bhuktvā bhogānihottamān

---

1,113.69

सायुज्यं लभते विष्णोर्गणेशस्य प्रसादतः ।
केचिद्वरव्रतं नाम प्राहुरेतस्य नारद

sāyujyaṃ labhate viṣṇorgaṇeśasya prasādataḥ |
kecidvaravrataṃ nāma prāhuretasya nārada

---

1,113.70

विधानमेतदेवापि फलं चापीह तत्समम् ।
पौषमासचतुर्थ्यां तु विघ्नेशं प्रार्थ्य भक्तितः

vidhānametadevāpi phalaṃ cāpīha tatsamam |
pauṣamāsacaturthyāṃ tu vighneśaṃ prārthya bhaktitaḥ

---

1,113.71

विप्रैकं भोजयेच्चैवं मोदकैर्दक्षिणां ददेत् ।
एवं कृते मुने भूयाद्व्रती संपत्तिभाजनम्

vipraikaṃ bhojayeccaivaṃ modakairdakṣiṇāṃ dadet |
evaṃ kṛte mune bhūyādvratī saṃpattibhājanam

---

1,113.72

माघकृष्णचतुर्थ्यां तु संकष्टव्रतमुच्यते ।
तत्रोपवासं संकल्प्य व्रती नियमपूर्वकम्

māghakṛṣṇacaturthyāṃ tu saṃkaṣṭavratamucyate |
tatropavāsaṃ saṃkalpya vratī niyamapūrvakam

---

1,113.73

चन्द्रोदयमभिव्याप्य तिष्ठेत्प्रयतमानसः ।
ततश्चन्द्रोदये प्राप्ते मृन्मयं गणनायकम्

candrodayamabhivyāpya tiṣṭhetprayatamānasaḥ |
tataścandrodaye prāpte mṛnmayaṃ gaṇanāyakam

---

1,113.74

विधाय विन्यसेत्पीठे सायुधं च सवाहनम् ।
उपचारैः षोडशभिः समभ्यर्च्य विधानतः

vidhāya vinyasetpīṭhe sāyudhaṃ ca savāhanam |
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ samabhyarcya vidhānataḥ

---

1,113.75

मोदकं चापि नैवेद्यं सगुडं तिलकुट्टकम् ।
ततोरऽघ्यं ताम्रजे पात्रे रक्तचन्दनमिश्रितम्

modakaṃ cāpi naivedyaṃ saguḍaṃ tilakuṭṭakam |
tator'ghyaṃ tāmraje pātre raktacandanamiśritam

---

1,113.76

सकुशं च सदूर्वं च पुष्पाक्षतसमन्वितम् ।
सशमीपत्रदधि च कृत्वा चन्द्राय दापयेत्

sakuśaṃ ca sadūrvaṃ ca puṣpākṣatasamanvitam |
saśamīpatradadhi ca kṛtvā candrāya dāpayet

---

1,113.77

गगनार्णवमाणिक्य चन्द्र दाक्षायणीपते ।
गृहाणार्घ्यं मया दत्तं गणेशप्रतिरूपक

gaganārṇavamāṇikya candra dākṣāyaṇīpate |
gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ gaṇeśapratirūpaka

---

1,113.78

एवं दत्त्वा गणेशाय दिव्यार्घ्यं पापनाशनम् ।
शक्त्या संभोज्य विप्राग्र्यान्स्वयं भुञ्जीत चाज्ञया

evaṃ dattvā gaṇeśāya divyārghyaṃ pāpanāśanam |
śaktyā saṃbhojya viprāgryānsvayaṃ bhuñjīta cājñayā

---

1,113.79

एवं कृत्वा व्रतं विप्र संकष्टाख्यं शूभावहम् ।
समृद्धो धनधान्यैः स्यान्न च संकष्टमाप्नुयात्

evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra saṃkaṣṭākhyaṃ śūbhāvaham |
samṛddho dhanadhānyaiḥ syānna ca saṃkaṣṭamāpnuyāt

---

1,113.80

माघशुक्लचतुर्थ्यां तु गौरीव्रतमनुत्तमम् ।
तस्यां तु गौरी संपूज्या संयुक्ता योगिनीगणैः

māghaśuklacaturthyāṃ tu gaurīvratamanuttamam |
tasyāṃ tu gaurī saṃpūjyā saṃyuktā yoginīgaṇaiḥ

---

1,113.81

नरैः स्त्रीभिर्विशेषेण कुन्दपुष्पैः सकुङ्कुमैः ।
रक्तसूत्रे रक्तपुष्पैस्तथैवालक्तकेन च

naraiḥ strībhirviśeṣeṇa kundapuṣpaiḥ sakuṅkumaiḥ |
raktasūtre raktapuṣpaistathaivālaktakena ca

---

1,113.82

धूपैर्दीपंश्च बलिभिः सगुडैनार्द्रकेण च ।
पयसा पायसेनापि लवणेन च पालकैः

dhūpairdīpaṃśca balibhiḥ saguḍainārdrakeṇa ca |
payasā pāyasenāpi lavaṇena ca pālakaiḥ

---

1,113.83

पूज्याश्चाविधवा नार्यस्तथा विप्राः सुशोभनाः ।
सौभाग्यवृद्धये देयो भोक्तव्यं बन्धुभिः सह

pūjyāścāvidhavā nāryastathā viprāḥ suśobhanāḥ |
saubhāgyavṛddhaye deyo bhoktavyaṃ bandhubhiḥ saha

---

1,113.84

इदं गौरीव्रतं विप्र सौभाग्यारोग्यवर्द्धनम् ।
प्रतिवर्षं प्रकर्त्तव्यं नारीभिश्च नरैस्तथा

idaṃ gaurīvrataṃ vipra saubhāgyārogyavarddhanam |
prativarṣaṃ prakarttavyaṃ nārībhiśca naraistathā

---

1,113.85

ढुण्ढिव्रतं परैः प्रोक्तं कैश्चित्कुण्डव्रतं स्मृतम् ।
ललिताव्रतमित्यन्यैः शान्तिव्रतमथापरैः

ḍhuṇḍhivrataṃ paraiḥ proktaṃ kaiścitkuṇḍavrataṃ smṛtam |
lalitāvratamityanyaiḥ śāntivratamathāparaiḥ

---

1,113.86

स्नानं दानं जपो होमः सर्वमस्यां कृतं मुने ।
भवेत्सह स्रगुणितं प्रसादाद्दन्तिनः सदा

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ sarvamasyāṃ kṛtaṃ mune |
bhavetsaha sraguṇitaṃ prasādāddantinaḥ sadā

---

1,113.87

चतुर्थ्यां फआल्गुने मासि ढुण्ढिराजव्रतं शुभम् ।
तिलषिष्टैर्द्विजान् भोज्य स्वयं चाश्नीत मानवः

caturthyāṃ phaālgune māsi ḍhuṇḍhirājavrataṃ śubham |
tilaṣiṣṭairdvijān bhojya svayaṃ cāśnīta mānavaḥ

---

1,113.88

गणेशाराधनपरो दानहोमप्रपूजनैः ।
तिलैरेव कृतैः सिद्धिं प्राप्नुयात्तत्प्रसादतः

gaṇeśārādhanaparo dānahomaprapūjanaiḥ |
tilaireva kṛtaiḥ siddhiṃ prāpnuyāttatprasādataḥ

---

1,113.89

सौवर्णं गजवक्त्रं च कृत्वा संपूज्य यत्नतः ।
द्विजाग्र्याय प्रदातव्यं सर्वसंपत्समृद्धये

sauvarṇaṃ gajavaktraṃ ca kṛtvā saṃpūjya yatnataḥ |
dvijāgryāya pradātavyaṃ sarvasaṃpatsamṛddhaye

---

1,113.90

यस्मिन्कस्मिन्भवेन्मासि चतुर्थी रविवारयुक् ।
सांगारका वा विप्रेन्द्र सा विशेषफलप्रदा

yasminkasminbhavenmāsi caturthī ravivārayuk |
sāṃgārakā vā viprendra sā viśeṣaphalapradā

---

1,113.91

सर्वासु च चतुर्थीषु शुक्लास्वप्यसितासु च ।
विघ्नेश एव देवेशः संपूज्यो भक्तितत्परैः

sarvāsu ca caturthīṣu śuklāsvapyasitāsu ca |
vighneśa eva deveśaḥ saṃpūjyo bhaktitatparaiḥ

1,114.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वाद्शनास चतुर्थीव्रतानिरूपणं नाम त्रयोदशाधिकसततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पञ्चम्यास्ते व्रतान्यहम् ।
यानि भक्त्या समास्थाय सर्वान्कामानवाप्नुयात्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādśanāsa caturthīvratānirūpaṇaṃ nāma trayodaśādhikasatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi pañcamyāste vratānyaham |
yāni bhaktyā samāsthāya sarvānkāmānavāpnuyāt

---

1,114.2

प्रोक्ता मत्स्यजयन्ती तु पञ्चमी मधुशुक्लगा ।
अस्यां मत्स्यावतारार्चा भक्तैः कार्या महोत्सवा

proktā matsyajayantī tu pañcamī madhuśuklagā |
asyāṃ matsyāvatārārcā bhaktaiḥ kāryā mahotsavā

---

1,114.3

श्रीपञ्चमीति चैषोक्ता तत्र कार्यं श्रियोरऽचनम् ।
गन्धाद्यैरुपचारैस्तु नैवेद्यैः पायसादिभिः

śrīpañcamīti caiṣoktā tatra kāryaṃ śriyor'canam |
gandhādyairupacāraistu naivedyaiḥ pāyasādibhiḥ

---

1,114.4

यो लक्ष्मीं पूजयेच्चात्र तं वै लक्ष्मीर्न मुञ्चति ।
पृथ्वीव्रतं तथा चान्द्रं हयगरीवव्रतं तथा

yo lakṣmīṃ pūjayeccātra taṃ vai lakṣmīrna muñcati |
pṛthvīvrataṃ tathā cāndraṃ hayagarīvavrataṃ tathā

---

1,114.5

कार्यं तत्तद्विधानेन तत्तत्सिद्धिमभीप्सुभिः ।
अथ वैशाखपञ्चम्यां शेषं चाभ्यर्च्य मानवः

kāryaṃ tattadvidhānena tattatsiddhimabhīpsubhiḥ |
atha vaiśākhapañcamyāṃ śeṣaṃ cābhyarcya mānavaḥ

---

1,114.6

सर्वैर्नागगणैर्युक्तमभीष्टं लभते फलम् ।
तथा ज्येष्ठस्य पञ्चम्यां पितॄनभ्यर्चयेत्सुधीः

sarvairnāgagaṇairyuktamabhīṣṭaṃ labhate phalam |
tathā jyeṣṭhasya pañcamyāṃ pitṝnabhyarcayetsudhīḥ

---

1,114.7

सर्वकामफलावाप्तिर्भवेद्वै विप्रभोजनैः ।
अथाषाढस्य पञ्चम्यां वायुं सर्वगतं मुने

sarvakāmaphalāvāptirbhavedvai viprabhojanaiḥ |
athāṣāḍhasya pañcamyāṃ vāyuṃ sarvagataṃ mune

---

1,114.8

ग्रामाद्बहिर्विनिर्गत्य धरोपस्थे समास्तितः ।
ध्वजं च पञ्चवर्णं तु वंशदण्डाग्रसंस्थितम्

grāmādbahirvinirgatya dharopasthe samāstitaḥ |
dhvajaṃ ca pañcavarṇaṃ tu vaṃśadaṇḍāgrasaṃsthitam

---

1,114.9

समुच्छ्रितं निदध्यात्तु कल्पिताब्जे तु मध्यतः ।
ततस्तन्मूलदेशे तु दिक्षु सर्वासु नारद

samucchritaṃ nidadhyāttu kalpitābje tu madhyataḥ |
tatastanmūladeśe tu dikṣu sarvāsu nārada

---

1,114.10

लोकपालान्समभ्यर्च्य कुर्याद्वायुपरीक्षणम् ।
प्रथमादिषु यामेषु यो यो वायुः प्रवर्तते

lokapālānsamabhyarcya kuryādvāyuparīkṣaṇam |
prathamādiṣu yāmeṣu yo yo vāyuḥ pravartate

---

1,114.11

तस्मै तस्मै दिगीशाय पूजां सम्यक् प्रकल्पयेत् ।
एवं स्थित्वा निराहारस्तत्र यामचतुष्टयम्

tasmai tasmai digīśāya pūjāṃ samyak prakalpayet |
evaṃ sthitvā nirāhārastatra yāmacatuṣṭayam

---

1,114.12

सायमागत्य गेहं स्वं भुक्त्वा स्वल्पं समाहितः ।
लोकपालान्नमस्कृत्य स्वप्याद्भूमितले शुचौ

sāyamāgatya gehaṃ svaṃ bhuktvā svalpaṃ samāhitaḥ |
lokapālānnamaskṛtya svapyādbhūmitale śucau

---

1,114.13

यः स्वप्नो जायते तस्यां रात्रौ यामे चतुर्थके ।
स एव भविता नूनं स्वप्न इत्याह वै शिवः

yaḥ svapno jāyate tasyāṃ rātrau yāme caturthake |
sa eva bhavitā nūnaṃ svapna ityāha vai śivaḥ

---

1,114.14

अशुभे तु समुत्पन्ने शिवपूजापरायणः ।
सोपवासो नयेदष्टयामं तद्दिनमेव वा

aśubhe tu samutpanne śivapūjāparāyaṇaḥ |
sopavāso nayedaṣṭayāmaṃ taddinameva vā

---

1,114.15

भोजयित्वा द्विजानष्टौ ततः शुभफलं लभेत् ।
व्रतमेतत्समुदितं शुभाशुभनिदर्शनम्

bhojayitvā dvijānaṣṭau tataḥ śubhaphalaṃ labhet |
vratametatsamuditaṃ śubhāśubhanidarśanam

---

1,114.16

नृणां सौभाग्यजनकमिह लोके परत्र च ।
श्रावणे कृष्णपञ्चम्यां व्रतं ह्यन्नसमृद्धिदम्

nṛṇāṃ saubhāgyajanakamiha loke paratra ca |
śrāvaṇe kṛṣṇapañcamyāṃ vrataṃ hyannasamṛddhidam

---

1,114.17

चतुर्थ्यां दिनशेषे तु सर्वाण्यन्नानि नारद ।
पृथक् पात्रेषु संस्थाप्य जलैराप्लावयेत्सुधीः

caturthyāṃ dinaśeṣe tu sarvāṇyannāni nārada |
pṛthak pātreṣu saṃsthāpya jalairāplāvayetsudhīḥ

---

1,114.18

ततो पात्रान्तरे तत्तु निष्कास्यांबु निधापयेत् ।
प्रातर्भानौ समुदिते पितॄंश्चैव तथा ऋषीन्

tato pātrāntare tattu niṣkāsyāṃbu nidhāpayet |
prātarbhānau samudite pitṝṃścaiva tathā ṛṣīn

---

1,114.19

देवांश्चाभ्यर्च्य सुस्नातं कृत्वा नैवेद्यमग्रतः ।
तदन्नं याचकेभ्यस्तु प्रयच्छेत्प्रीतमानसः

devāṃścābhyarcya susnātaṃ kṛtvā naivedyamagrataḥ |
tadannaṃ yācakebhyastu prayacchetprītamānasaḥ

---

1,114.20

सर्वं दिनं क्षिपेदेवं प्रदोषे तु शिवालये ।
गत्वा संपूजयेद्देवं लिङ्गरूपिणमीश्वरम्

sarvaṃ dinaṃ kṣipedevaṃ pradoṣe tu śivālaye |
gatvā saṃpūjayeddevaṃ liṅgarūpiṇamīśvaram

---

1,114.21

गन्धपुष्पादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महेश्वरम् ।
जपेत्पञ्चाक्षरी विद्यां शतं चापि सहस्रकम्

gandhapuṣpādibhiḥ samyakpūjayitvā maheśvaram |
japetpañcākṣarī vidyāṃ śataṃ cāpi sahasrakam

---

1,114.22

जपं निवेद्य देवाय भवाय भवरूपिणे ।
स्तुत्वा सर्वैर्वौन्दिकैश्च पौराणैश्चाप्यनाकुलः

japaṃ nivedya devāya bhavāya bhavarūpiṇe |
stutvā sarvairvaundikaiśca paurāṇaiścāpyanākulaḥ

---

1,114.23

प्रार्थयेद्देवमीशानं शश्वत्सर्वान्नसिद्धये ।
शारदीयानि चान्नानि तथा वासंतिकान्यपि

prārthayeddevamīśānaṃ śaśvatsarvānnasiddhaye |
śāradīyāni cānnāni tathā vāsaṃtikānyapi

---

1,114.24

यानि स्युस्तैः समृद्धो ऽहं भूयां जन्मनि जन्मनि ।
एवं संप्रार्थ्य देवेशं गृहमागत्य वै स्वकम्

yāni syustaiḥ samṛddho 'haṃ bhūyāṃ janmani janmani |
evaṃ saṃprārthya deveśaṃ gṛhamāgatya vai svakam

---

1,114.25

दत्वान्नं ब्राह्मणादिभ्यः पक्वं भुञ्जीत वाग्यतः ।
एतदन्नव्रतं विप्र विधिनाऽचरितं नृभिः

datvānnaṃ brāhmaṇādibhyaḥ pakvaṃ bhuñjīta vāgyataḥ |
etadannavrataṃ vipra vidhinā'caritaṃ nṛbhiḥ

---

1,114.26

सर्वान्नसंपज्जनकं परलोके गतिप्रदम् ।
श्रावणे शुक्लपञ्चजम्यां नृभिरास्तिक्यतत्परैः

sarvānnasaṃpajjanakaṃ paraloke gatipradam |
śrāvaṇe śuklapañcajamyāṃ nṛbhirāstikyatatparaiḥ

---

1,114.27

द्वारस्योभयतो लेख्या गोमयेन विषोल्बणाः ।
गन्धाद्यैः पूजयेत्तांश्च तथेन्द्राणीमनन्तरम्

dvārasyobhayato lekhyā gomayena viṣolbaṇāḥ |
gandhādyaiḥ pūjayettāṃśca tathendrāṇīmanantaram

---

1,114.28

संपूज्य स्वर्णरूप्यादिदध्यक्षतकुशांबुभिः ।
गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यसंचयैः

saṃpūjya svarṇarūpyādidadhyakṣatakuśāṃbubhiḥ |
gandhaiḥ puṣpaistathā dhūpairdīpairnaivedyasaṃcayaiḥ

---

1,114.29

ततः प्रदक्षिणीकृत्य तद्द्रव्यं संप्रणम्य च ।
संप्रार्थ्य भक्तिभावेन विप्राग्र्येषु समर्पयेत्

tataḥ pradakṣiṇīkṛtya taddravyaṃ saṃpraṇamya ca |
saṃprārthya bhaktibhāvena viprāgryeṣu samarpayet

---

1,114.30

यदिदं स्वर्णरौप्यादि द्रव्यं वै विप्रसात्कृतम् ।
तदनन्तफलं भूयान्मम जन्मनि जन्मनि

yadidaṃ svarṇaraupyādi dravyaṃ vai viprasātkṛtam |
tadanantaphalaṃ bhūyānmama janmani janmani

---

1,114.31

इत्येवं ददतो द्रव्यं भक्तिभावेन नारद ।
प्रसन्नः स्याद्धनाध्यक्षः स्वर्णादिकसमृद्धिदः

ityevaṃ dadato dravyaṃ bhaktibhāvena nārada |
prasannaḥ syāddhanādhyakṣaḥ svarṇādikasamṛddhidaḥ

---

1,114.32

एतद्व्रतं नरः कृत्वा विप्रान्संभोज्य भक्तितः ।
पश्चात्स्वयं च भुञ्जीत दारापत्यसुहृद्दृतः

etadvrataṃ naraḥ kṛtvā viprānsaṃbhojya bhaktitaḥ |
paścātsvayaṃ ca bhuñjīta dārāpatyasuhṛddṛtaḥ

---

1,114.33

भाद्रे तु कृष्णपञ्चम्यां नागान् क्षीरेण तर्पयेत्

bhādre tu kṛṣṇapañcamyāṃ nāgān kṣīreṇa tarpayet

---

1,114.34

यस्तस्याऽसप्तमं यावत्कुलं सर्पात्सुनिर्भयम् ।
भाद्रस्य शुक्लपञ्चम्यां पूजयेदृषिसत्तमान्

yastasyā'saptamaṃ yāvatkulaṃ sarpātsunirbhayam |
bhādrasya śuklapañcamyāṃ pūjayedṛṣisattamān

---

1,114.35

प्रातर्नद्यादिके स्नात्वा कृत्वा नित्यमतन्द्रितः ।
गृहमागत्य यत्नेन वेदिकां कारयेन्मृदा

prātarnadyādike snātvā kṛtvā nityamatandritaḥ |
gṛhamāgatya yatnena vedikāṃ kārayenmṛdā

---

1,114.36

गोमयेनोपलिप्याथ कृत्वा पुष्पोपशोभिताम् ।
तत्रास्तीर्य कुशान्विप्रऋषीन्सप्त समर्चयेत्

gomayenopalipyātha kṛtvā puṣpopaśobhitām |
tatrāstīrya kuśānvipraṛṣīnsapta samarcayet

---

1,114.37

गन्धैश्च विविधैः पुष्पैर्धूपैर्दीपैः सुशोभनेः ।
कश्यपो ऽत्रिर्भरद्वाजौ विश्वामित्रो ऽथ गौतमः

gandhaiśca vividhaiḥ puṣpairdhūpairdīpaiḥ suśobhaneḥ |
kaśyapo 'trirbharadvājau viśvāmitro 'tha gautamaḥ

---

1,114.38

जमदग्निर्वसिष्ठश्च सप्तैते ऋषयः स्मृताः ।
एतैभ्यो ऽघ्य च विधिवत्कल्पयित्वा प्रदाय च

jamadagnirvasiṣṭhaśca saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ |
etaibhyo 'ghya ca vidhivatkalpayitvā pradāya ca

---

1,114.39

नैवेद्यं विपचेद्वीमान्श्यामाकाद्यैरकृष्टकैः ।
तन्निवेद्य विसृज्येमान्स्वयं चाद्यात्तदेव हि

naivedyaṃ vipacedvīmānśyāmākādyairakṛṣṭakaiḥ |
tannivedya visṛjyemānsvayaṃ cādyāttadeva hi

---

1,114.40

अनेन विधिना सप्त वर्षाणि प्रतिवत्सरम् ।
कृत्वा व्रतान्ते वरयेदाचार्यान् सप्त वैदिकान्

anena vidhinā sapta varṣāṇi prativatsaram |
kṛtvā vratānte varayedācāryān sapta vaidikān

---

1,114.41

प्रतिमाः सप्तकुर्वीन्त सुवर्णेन स्वशक्तितः ।
जटिलाः साक्षसूत्राश्च कमण्डलुसमन्विताः

pratimāḥ saptakurvīnta suvarṇena svaśaktitaḥ |
jaṭilāḥ sākṣasūtrāśca kamaṇḍalusamanvitāḥ

---

1,114.42

संस्थाप्य कलशेष्वेतांस्ताम्रेषु मृन्मयेषु वा ।
स्नापयेद्विधि वद्भक्त्या पृथक्पञ्चामृतैरपि

saṃsthāpya kalaśeṣvetāṃstāmreṣu mṛnmayeṣu vā |
snāpayedvidhi vadbhaktyā pṛthakpañcāmṛtairapi

---

1,114.43

उपचारैः षोडशभिस्ततः संपूज्य भक्तितः ।
अर्घ्यं दत्वा ततो होमं तिलव्रीहियवादिभिः

upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃpūjya bhaktitaḥ |
arghyaṃ datvā tato homaṃ tilavrīhiyavādibhiḥ

---

1,114.44

ठसहस्तोमाऽइति ऋखा नामनन्त्रैस्तु वा पृथक् ।
पुण्यैर्मन्त्रैस्तथैवान्यैर्हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत्

ṭhasahastomā'iti ṛkhā nāmanantraistu vā pṛthak |
puṇyairmantraistathaivānyairhutvā pūrṇāhutiṃ caret

---

1,114.45

ततस्तु सप्त गा दद्याद्वस्त्रालङ्कारसंयुताः ।
आचार्यं पूजयेज्जैव वस्त्रालङ्कारभूषणैः

tatastu sapta gā dadyādvastrālaṅkārasaṃyutāḥ |
ācāryaṃ pūjayejjaiva vastrālaṅkārabhūṣaṇaiḥ

---

1,114.46

अनुज्ञया गुरोः पश्चान्मूर्तीर्विप्रेषु चार्पयेत् ।
भोजयित्वा तु तान्भक्त्या प्रणिपत्य विसर्जयेत्

anujñayā guroḥ paścānmūrtīrvipreṣu cārpayet |
bhojayitvā tu tānbhaktyā praṇipatya visarjayet

---

1,114.47

ततश्चेष्टैः सहासीनः स्वयं ब्राह्मणशेषितम् ।
भुङ्क्त्वा वै षड्रसोपेतं प्रमुद्यात्सह बन्धुभिः

tataśceṣṭaiḥ sahāsīnaḥ svayaṃ brāhmaṇaśeṣitam |
bhuṅktvā vai ṣaḍrasopetaṃ pramudyātsaha bandhubhiḥ

---

1,114.48

एतत्कृत्वा व्रतं गाङ्गं भोगान्भुक्त्वाथ वाञ्छितान् ।
सप्तर्षीणां प्रसादेन विमानवरगो भवेत्

etatkṛtvā vrataṃ gāṅgaṃ bhogānbhuktvātha vāñchitān |
saptarṣīṇāṃ prasādena vimānavarago bhavet

---

1,114.49

आश्विने शुक्लपञ्चम्यामुपाङ्गललिताव्रतम्

āśvine śuklapañcamyāmupāṅgalalitāvratam

---

1,114.50

तस्याः स्वर्णमयीं मूर्तिं शक्त्या निर्माय नारद ।
उपचारैः षोडशभिः पूजयेत्तां विधानतः

tasyāḥ svarṇamayīṃ mūrtiṃ śaktyā nirmāya nārada |
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjayettāṃ vidhānataḥ

---

1,114.51

पक्वान्नं फलसंयुक्तं सघृतं दक्षिणान्वितम् ।
द्विजवर्याय दातव्यं व्रतसंपूर्तिहेतवे

pakvānnaṃ phalasaṃyuktaṃ saghṛtaṃ dakṣiṇānvitam |
dvijavaryāya dātavyaṃ vratasaṃpūrtihetave

---

1,114.52

"सवाहना शक्तियुता वरदा पूजिता मया ।
मातर्मामनुगृह्याथ गम्यतां निजमन्दिरम्

"savāhanā śaktiyutā varadā pūjitā mayā |
mātarmāmanugṛhyātha gamyatāṃ nijamandiram

---

1,114.53

कार्तिके शुक्लपञ्चम्यां जयाव्रतमनुत्तमम् ।
कर्तव्यं पापनाशाय श्रद्धया द्विजसत्तम

kārtike śuklapañcamyāṃ jayāvratamanuttamam |
kartavyaṃ pāpanāśāya śraddhayā dvijasattama

---

1,114.54

पूजयित्वा जयां विप्र यथाविधि समाहितः ।
उपचारैः षोडशभिस्ततः शुचिरलङ्कृतः

pūjayitvā jayāṃ vipra yathāvidhi samāhitaḥ |
upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ śuciralaṅkṛtaḥ

---

1,114.55

विप्रैकं भोजयेच्चापि तस्मै दत्त्वा च दक्षिणाम् ।
विसर्जयेत्ततः पश्चात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः

vipraikaṃ bhojayeccāpi tasmai dattvā ca dakṣiṇām |
visarjayettataḥ paścātsvayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ

---

1,114.56

यस्तु वै भक्तिसंयुक्तः स्नानं कुर्याज् जयादिने ।
नश्यन्ति तस्य पापानि सिंहाक्रान्ता मृगा यथा

yastu vai bhaktisaṃyuktaḥ snānaṃ kuryāj jayādine |
naśyanti tasya pāpāni siṃhākrāntā mṛgā yathā

---

1,114.57

यदश्वमेधावभृथे फलं स्नानेन कीर्तितम् ।
तत्फलं प्राप्यते विप्रस्नानेनापि जयादिने

yadaśvamedhāvabhṛthe phalaṃ snānena kīrtitam |
tatphalaṃ prāpyate viprasnānenāpi jayādine

---

1,114.58

अपुत्रो लभते पुत्रं वन्ध्या गभ च विन्दति ।
रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बन्धनात्

aputro labhate putraṃ vandhyā gabha ca vindati |
rogī rogātpramucyeta baddho mucyeta bandhanāt

---

1,114.59

मार्गशुक्ले च पञ्चम्यां नागानिष्ट्वा विधानतः ।
नागेभ्यो ह्यभयं लब्ध्वा मोदते सह बान्धवैः

mārgaśukle ca pañcamyāṃ nāgāniṣṭvā vidhānataḥ |
nāgebhyo hyabhayaṃ labdhvā modate saha bāndhavaiḥ

---

1,114.60

पौषे ऽपि शुक्लपञ्चम्यां सम्पूज्य मधुसूदनम् ।
लभते बाञ्छितान्कामान्नात्र कार्या विचारणा

pauṣe 'pi śuklapañcamyāṃ sampūjya madhusūdanam |
labhate bāñchitānkāmānnātra kāryā vicāraṇā

---

1,114.61

पञ्चम्यां प्रतिमासे तु शुक्ले कृष्णे च नारद ।
पितॄणां पूजनं शस्तं नागानां चापि सर्वथा

pañcamyāṃ pratimāse tu śukle kṛṣṇe ca nārada |
pitṝṇāṃ pūjanaṃ śastaṃ nāgānāṃ cāpi sarvathā

1,115.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थपञ्चमीव्रतनिरूपणं नाम चतुर्दशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि षष्ठ्याश्चैव व्रतानि ते ।
यानि सम्यग्विधायात्र लभघेत्सर्वान्मनोरथान्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthapañcamīvratanirūpaṇaṃ nāma caturdaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu vipra pravakṣyāmi ṣaṣṭhyāścaiva vratāni te |
yāni samyagvidhāyātra labhaghetsarvānmanorathān

---

1,115.2

चैत्रमासे शुक्लषष्ठ्यां कुमारव्रतमुत्तमम् ।
तत्रेष्ट्वा षण्मुखं देवं नानापूजा विधानतः

caitramāse śuklaṣaṣṭhyāṃ kumāravratamuttamam |
tatreṣṭvā ṣaṇmukhaṃ devaṃ nānāpūjā vidhānataḥ

---

1,115.3

पुत्रं सर्वगुणोपेतं प्राप्नुयाच्चिरजीविनम् ।
वैशाखशुक्लषष्ठ्यां च पूजयित्वा च कार्तिकम्

putraṃ sarvaguṇopetaṃ prāpnuyāccirajīvinam |
vaiśākhaśuklaṣaṣṭhyāṃ ca pūjayitvā ca kārtikam

---

1,115.4

लभते मातृजं सौख्यं नात्र कार्या विचारणा ।
ज्येष्ठमासे शुक्लषष्ठ्यां विधिनेष्ट्वा दिवाकरम्

labhate mātṛjaṃ saukhyaṃ nātra kāryā vicāraṇā |
jyeṣṭhamāse śuklaṣaṣṭhyāṃ vidhineṣṭvā divākaram

---

1,115.5

लभते वाञ्छितान्कामांस्तत्प्रसादान्न संशयः ।
आषाढशुक्लषष्ठ्यां वै स्कन्दव्रतमनुत्तमम्

labhate vāñchitānkāmāṃstatprasādānna saṃśayaḥ |
āṣāḍhaśuklaṣaṣṭhyāṃ vai skandavratamanuttamam

---

1,115.6

उपोष्य पूजयित्वैनं शिवोमाप्रियमात्मजम् ।
लभते ऽभीप्सितान्कामान्पुत्रपौत्रादिसंततीः

upoṣya pūjayitvainaṃ śivomāpriyamātmajam |
labhate 'bhīpsitānkāmānputrapautrādisaṃtatīḥ

---

1,115.7

श्रावणे शुक्लषष्ठ्यां तु शरजन्मानमर्चयेत् ।
उपचारैः षोडशभिर्भक्त्या परमयान्वितः

śrāvaṇe śuklaṣaṣṭhyāṃ tu śarajanmānamarcayet |
upacāraiḥ ṣoḍaśabhirbhaktyā paramayānvitaḥ

---

1,115.8

लभते ऽभीप्सितानर्थान्षण्मुखस्य प्रसादतः ।
भाद्रमासे कृष्णषष्ट्यां ललिताव्रतमुच्यते

labhate 'bhīpsitānarthānṣaṇmukhasya prasādataḥ |
bhādramāse kṛṣṇaṣaṣṭyāṃ lalitāvratamucyate

---

1,115.9

प्रातः स्नात्वा विधानेन नारी शुक्लाम्बरावृता ।
शुक्तमाल्ययधरा वापि नद्याः संगमवालुकाम्

prātaḥ snātvā vidhānena nārī śuklāmbarāvṛtā |
śuktamālyayadharā vāpi nadyāḥ saṃgamavālukām

---

1,115.10

गृहीत्वा वंशपात्रे तु धृत्वा पिण्डाकृतिं च ताम् ।
पञ्चधा ललितां तत्र ध्यायेद्वनविलासिनीम्

gṛhītvā vaṃśapātre tu dhṛtvā piṇḍākṛtiṃ ca tām |
pañcadhā lalitāṃ tatra dhyāyedvanavilāsinīm

---

1,115.11

पङ्कजं करवीरं च नेपालीं मालतीं तथा ।
नीलोत्पलं केतकीं च संगृह्य तगरं तथा

paṅkajaṃ karavīraṃ ca nepālīṃ mālatīṃ tathā |
nīlotpalaṃ ketakīṃ ca saṃgṛhya tagaraṃ tathā

---

1,115.12

एकैकाष्टशतं ग्राह्यमष्टाविंशतिरेव च ।
अक्षताः कलिका गृह्य ताभिर्देवीं प्रपूजयेत्

ekaikāṣṭaśataṃ grāhyamaṣṭāviṃśatireva ca |
akṣatāḥ kalikā gṛhya tābhirdevīṃ prapūjayet

---

1,115.13

प्रार्थयेदग्रतः स्थित्वा देवीं तां गिरिशप्रियाम् ।
गङ्गाद्वारे कुशावर्त्ते विल्वके नीलपर्वते

prārthayedagrataḥ sthitvā devīṃ tāṃ giriśapriyām |
gaṅgādvāre kuśāvartte vilvake nīlaparvate

---

1,115.14

स्नात्वा कनखले देवि हररिं लब्धवती पतिम् ।
ललिते सुभगं देवि सुखसौभाग्यदायिनि

snātvā kanakhale devi harariṃ labdhavatī patim |
lalite subhagaṃ devi sukhasaubhāgyadāyini

---

1,115.15

अनतं दहि सौभाग्येमह्यं तुभ्यं नमो ऽनमनः ।
मन्त्रेणानेन कुसुमैश्वंपकस्य सुशोभनैः

anataṃ dahi saubhāgyemahyaṃ tubhyaṃ namo 'namanaḥ |
mantreṇānena kusumaiśvaṃpakasya suśobhanaiḥ

---

1,115.16

अभ्यर्च्य विधिवत्तस्या नवैद्यं पुरतो न्यसेत् ।
त्रपुषैरपि कूष्माण्डैर्नालिकेरैः सुदाडिमैः

abhyarcya vidhivattasyā navaidyaṃ purato nyaset |
trapuṣairapi kūṣmāṇḍairnālikeraiḥ sudāḍimaiḥ

---

1,115.17

बीजपूरैः सुतुडीरैः कारवल्लैः सचिर्भटैः ।
फलैस्तत्कालसंभूतैः कृत्वा शोभां तदग्रतः

bījapūraiḥ sutuḍīraiḥ kāravallaiḥ sacirbhaṭaiḥ |
phalaistatkālasaṃbhūtaiḥ kṛtvā śobhāṃ tadagrataḥ

---

1,115.18

विरूढधान्याङ्कुरकैः सुदीपावलिभिस्तथा ।
साद्धै सर्गणकैधूपः सौहालककरञ्जकैः

virūḍhadhānyāṅkurakaiḥ sudīpāvalibhistathā |
sāddhai sargaṇakaidhūpaḥ sauhālakakarañjakaiḥ

---

1,115.19

गुडपुष्पैः कर्णवेष्टडैर्मोदकैरुपमोदकैः ।
बहुप्रकारैर्नैवेद्यैर्यथा विभवसारतः

guḍapuṣpaiḥ karṇaveṣṭaḍairmodakairupamodakaiḥ |
bahuprakārairnaivedyairyathā vibhavasārataḥ

---

1,115.20

एवमभ्यर्च्य विधिवद्रात्रौ जागरणोत्सवम् ।
गीतवाद्यनटैर्नृत्यैः प्रोक्षणीयैरनेकधा

evamabhyarcya vidhivadrātrau jāgaraṇotsavam |
gītavādyanaṭairnṛtyaiḥ prokṣaṇīyairanekadhā

---

1,115.21

सखीभिः सहिता साध्वी तां रात्रिं प्रसभं नयेत् ।
न च संमीलयेन्नेत्रे नारीयामचतुष्टयम्

sakhībhiḥ sahitā sādhvī tāṃ rātriṃ prasabhaṃ nayet |
na ca saṃmīlayennetre nārīyāmacatuṣṭayam

---

1,115.22

दुर्भगा दुष्कृता वन्ध्या नेत्रसंमीलनाद्भवेत् ।
एवं जागरणं कृत्वा सप्तम्यां सरितं नयेत्

durbhagā duṣkṛtā vandhyā netrasaṃmīlanādbhavet |
evaṃ jāgaraṇaṃ kṛtvā saptamyāṃ saritaṃ nayet

---

1,115.23

गन्धपुष्पैस्तथाभ्यर्च्य गीतवाद्यपुरःसरैः ।
तच्च दद्याद्द्विजेन्द्राय नैवेद्यादि द्विजोत्तम

gandhapuṣpaistathābhyarcya gītavādyapuraḥsaraiḥ |
tacca dadyāddvijendrāya naivedyādi dvijottama

---

1,115.24

स्नात्वा गृहं समागत्य हुत्वा वैश्वानरं ततः ।
देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च पूजयित्वा सुवासिनीः

snātvā gṛhaṃ samāgatya hutvā vaiśvānaraṃ tataḥ |
devānpitṝnmanuṣyāṃśca pūjayitvā suvāsinīḥ

---

1,115.25

कन्यकाश्चैव संभोज्य ब्राह्मणान्दश पञ्च च ।
भक्ष्यभोज्यैर्बहुविधैर्दत्वा दानानि भूरिशः

kanyakāścaiva saṃbhojya brāhmaṇāndaśa pañca ca |
bhakṣyabhojyairbahuvidhairdatvā dānāni bhūriśaḥ

---

1,115.26

ललिता मे ऽस्तु सुप्रीता इत्युक्त्वा तान्विसर्जयेत् ।
यः कश्चिदाचरेदेतद्व्रतं सौभाग्यदं परम्

lalitā me 'stu suprītā ityuktvā tānvisarjayet |
yaḥ kaścidācaredetadvrataṃ saubhāgyadaṃ param

---

1,115.27

नरो वा यदि वा नारी तस्य पुण्यफलं शृणु ।
यद्व्रतैश्च तपोभिश्च दानैर्वा नियमैरपि

naro vā yadi vā nārī tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu |
yadvrataiśca tapobhiśca dānairvā niyamairapi

---

1,115.28

तदेतेनेह लभ्येत किं बहूक्तेन नारद ।
मृतेरनन्तरं प्राप्य शिवलोकं सनातनम्

tadeteneha labhyeta kiṃ bahūktena nārada |
mṛteranantaraṃ prāpya śivalokaṃ sanātanam

---

1,115.29

मोदते ललितादेव्या शैवे वै सखिवच्चिरम् ।
नभस्ये मासि या शुक्ला षष्ठी सा चन्दनाह्वया

modate lalitādevyā śaive vai sakhivacciram |
nabhasye māsi yā śuklā ṣaṣṭhī sā candanāhvayā

---

1,115.30

तस्यां देवीं समभ्यर्च्य लभते तत्सलोकताम् ।
रोहिणी पातभौमैस्तु संयुता कपिला भवेत्

tasyāṃ devīṃ samabhyarcya labhate tatsalokatām |
rohiṇī pātabhaumaistu saṃyutā kapilā bhavet

---

1,115.31

तस्यां रविं समभ्यर्च्य व्रती नियमतत्परः ।
लभते वाञ्छितान्कामान्भास्करस्य प्रसादतः

tasyāṃ raviṃ samabhyarcya vratī niyamatatparaḥ |
labhate vāñchitānkāmānbhāskarasya prasādataḥ

---

1,115.32

अन्नदानं जपो होमं पितृदेवर्षितर्पणम् ।
सर्वमेवाक्षयं ज्ञेयं कृतं देवर्षिसत्तम

annadānaṃ japo homaṃ pitṛdevarṣitarpaṇam |
sarvamevākṣayaṃ jñeyaṃ kṛtaṃ devarṣisattama

---

1,115.33

कपिलां धेनुमभ्यर्च्य वस्त्रमाल्यानुले पनैः ।
प्रदद्याद्वेदविदुषे द्वादशात्मप्रतुष्टये

kapilāṃ dhenumabhyarcya vastramālyānule panaiḥ |
pradadyādvedaviduṣe dvādaśātmapratuṣṭaye

---

1,115.34

अथेषुशुक्लषष्ठ्यां तु पूज्या कात्यायनी द्विज ।
गन्धाद्यैर्मङ्गलद्रव्यैर्नैवेद्यैर्विविधैस्तथा

atheṣuśuklaṣaṣṭhyāṃ tu pūjyā kātyāyanī dvija |
gandhādyairmaṅgaladravyairnaivedyairvividhaistathā

---

1,115.35

ततः क्षमाप्य देवेशीं प्रणिपत्य विसर्जयेत् ।
पूज्यात्र सैकती मूर्तिर्यद्वा द्विजसती मुदा

tataḥ kṣamāpya deveśīṃ praṇipatya visarjayet |
pūjyātra saikatī mūrtiryadvā dvijasatī mudā

---

1,115.36

वस्त्रालङ्करणैर्भव्यैः कात्यायिन्याः प्रतुष्टये ।
कन्या वरं प्राप्नुयाच्च वाञ्चितं पुत्रमङ्गना

vastrālaṅkaraṇairbhavyaiḥ kātyāyinyāḥ pratuṣṭaye |
kanyā varaṃ prāpnuyācca vāñcitaṃ putramaṅganā

---

1,115.37

कात्यायिनीप्रसादाद्वै नात्र कार्या विचारणा ।
कार्तिके शुक्लषष्ठ्यां तु षण्मुखेन महात्मना

kātyāyinīprasādādvai nātra kāryā vicāraṇā |
kārtike śuklaṣaṣṭhyāṃ tu ṣaṇmukhena mahātmanā

---

1,115.38

देवसेना महाभागा लब्धा सर्वुसुरार्पिता ।
अतस्तस्यां सुरश्रेष्ठां देवसेनां च षण्मुखम्

devasenā mahābhāgā labdhā sarvusurārpitā |
atastasyāṃ suraśreṣṭhāṃ devasenāṃ ca ṣaṇmukham

---

1,115.39

संपूज्य निखिलैरेव उपचारैर्मनोहरैः ।
प्राप्नुयादतुलां सिद्धिं मनोभीष्टां द्विजोत्तम

saṃpūjya nikhilaireva upacārairmanoharaiḥ |
prāpnuyādatulāṃ siddhiṃ manobhīṣṭāṃ dvijottama

---

1,115.40

अत्रैव वह्निपूजोक्तां तां च सम्पक्समाचरेत् ।
विविधद्रव्यहोमैश्च वह्निपूजापुरः सरम्

atraiva vahnipūjoktāṃ tāṃ ca sampaksamācaret |
vividhadravyahomaiśca vahnipūjāpuraḥ saram

---

1,115.41

मार्गशीर्षे शक्लषष्ठ्यां निहतस्तारकासुरः ।
स्कन्देन सत्कृतिः प्राप्ता ब्रहमाद्यैः परिकल्पिता

mārgaśīrṣe śaklaṣaṣṭhyāṃ nihatastārakāsuraḥ |
skandena satkṛtiḥ prāptā brahamādyaiḥ parikalpitā

---

1,115.42

ततो ऽस्यां पूजयेत्स्कन्दं गन्धपुष्पाक्षतैः फलैः ।
वस्त्रैराभूषणश्चापि नैवेद्यैर्विविधैस्तथा

tato 'syāṃ pūjayetskandaṃ gandhapuṣpākṣataiḥ phalaiḥ |
vastrairābhūṣaṇaścāpi naivedyairvividhaistathā

---

1,115.43

रविवारेण संयुक्ता तथा शतभिषान्विता ।
यदि चेत्सा समुद्दिष्टा चंपाह्वा मुनिसत्तम

ravivāreṇa saṃyuktā tathā śatabhiṣānvitā |
yadi cetsā samuddiṣṭā caṃpāhvā munisattama

---

1,115.44

तस्यां विश्वेश्वरो देवो द्रष्टव्यः पापनाशनः ।
पूजनीयो वेदनीयः स्मर्तव्यः सौख्यमिच्छता

tasyāṃ viśveśvaro devo draṣṭavyaḥ pāpanāśanaḥ |
pūjanīyo vedanīyaḥ smartavyaḥ saukhyamicchatā

---

1,115.45

स्नानदानादिकं चात्र सर्वमक्षय्यमुच्यते ।
पौषमासे शुक्लषष्ठ्यां देवो दिनपतिर्द्विज

snānadānādikaṃ cātra sarvamakṣayyamucyate |
pauṣamāse śuklaṣaṣṭhyāṃ devo dinapatirdvija

---

1,115.46

विष्णुरूपी जगत्त्राता प्रदुर्भूताः सनातनः

viṣṇurūpī jagattrātā pradurbhūtāḥ sanātanaḥ

---

1,115.47

स तस्मात्पूजनीयो ऽस्यां द्रव्यैर्गन्धपुरस्कृतैः ।
नैवेद्यैर्वस्त्त्रभूषाद्यैः सर्वसौख्यमभीप्सुभिः

sa tasmātpūjanīyo 'syāṃ dravyairgandhapuraskṛtaiḥ |
naivedyairvasttrabhūṣādyaiḥ sarvasaukhyamabhīpsubhiḥ

---

1,115.48

माघमासे सिता षष्ठी वरुणाह्वा स्मृता तु सा ।
तस्यां वरुणमभ्यर्च्येद्विष्णुरूपं सनातनम्

māghamāse sitā ṣaṣṭhī varuṇāhvā smṛtā tu sā |
tasyāṃ varuṇamabhyarcyedviṣṇurūpaṃ sanātanam

---

1,115.49

रक्तैर्गन्धांशुकैः पुष्पैर्नैवेद्यैर्धूपदीपकैः ।
एवमभ्यर्च्य विधिवद्यद्यच्चाभिलषेन्नरः

raktairgandhāṃśukaiḥ puṣpairnaivedyairdhūpadīpakaiḥ |
evamabhyarcya vidhivadyadyaccābhilaṣennaraḥ

---

1,115.50

तत्तच्च फलतो लब्ध्वा मोदते तत्प्रसादतः ।
फआल्गुने शुक्लषष्ठ्यां तु देवं पशुपतिं द्विज

tattacca phalato labdhvā modate tatprasādataḥ |
phaālgune śuklaṣaṣṭhyāṃ tu devaṃ paśupatiṃ dvija

---

1,115.51

मृन्मयं विधिना कृत्त्वा पूजयेदुपचारकैः ।
संस्नाप्य शतरुद्रेण पृथक्पञ्चामृतैर्जलैः

mṛnmayaṃ vidhinā kṛttvā pūjayedupacārakaiḥ |
saṃsnāpya śatarudreṇa pṛthakpañcāmṛtairjalaiḥ

---

1,115.52

गन्धैरालिप्य सुश्वेतैरक्षतैः श्वेतपुष्पकैः ।
बिल्वपत्रैश्च धत्तूरकुसुमैश्च फलैस्तथा

gandhairālipya suśvetairakṣataiḥ śvetapuṣpakaiḥ |
bilvapatraiśca dhattūrakusumaiśca phalaistathā

---

1,115.53

सम्पूज्य नानानैवेद्यैर्नीराज्य विधिवत्ततः ।
क्षमाप्य प्रणिपत्यैनं कैलासाय विसर्जयेत्

sampūjya nānānaivedyairnīrājya vidhivattataḥ |
kṣamāpya praṇipatyainaṃ kailāsāya visarjayet

---

1,115.54

एवं कृत शिवार्चस्तु नरो नार्यथवा मुने ।
इह भुक्त्वा वरान्भोगानन्ते शिवगतिं लभेत्

evaṃ kṛta śivārcastu naro nāryathavā mune |
iha bhuktvā varānbhogānante śivagatiṃ labhet

1,116.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितषष्ठीव्रतनिरूपणं नाम पञ्चदशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शृणु नारद वक्ष्यामि सप्तम्यास्ते व्रतान्यहम् ।
यानि कृत्वा नरो भक्त्या सूर्यसायुज्यमाप्नुयात्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitaṣaṣṭhīvratanirūpaṇaṃ nāma pañcadaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śṛṇu nārada vakṣyāmi saptamyāste vratānyaham |
yāni kṛtvā naro bhaktyā sūryasāyujyamāpnuyāt

---

1,116.2

चैत्रे तु शुक्लसप्तम्यां बहिः स्नानं समाचरेत् ।
स्थण्डिले गोमयालिप्ते गौरमृत्तिकयास्तृते

caitre tu śuklasaptamyāṃ bahiḥ snānaṃ samācaret |
sthaṇḍile gomayālipte gauramṛttikayāstṛte

---

1,116.3

लिखित्वाष्टदलं पद्मं कर्णिकायां विभावम् ।
विन्यसेत्पूर्वपत्रे तु देवौ द्वौ कृतधातुकौ

likhitvāṣṭadalaṃ padmaṃ karṇikāyāṃ vibhāvam |
vinyasetpūrvapatre tu devau dvau kṛtadhātukau

---

1,116.4

आग्नेयं च न्यसेन्पत्रे गन्धर्वौं कृतकारकौ ।
दक्षिणे च न्यसेत्पत्रे तथैव राक्षसद्वयम्

āgneyaṃ ca nyasenpatre gandharvauṃ kṛtakārakau |
dakṣiṇe ca nyasetpatre tathaiva rākṣasadvayam

---

1,116.5

आकृतौ द्वौ न्यसेत्पत्रे नैरृते मुनिसत्तम ।
काद्रवेयौ महानागौ पश्चिमे कृतचारकौ

ākṛtau dvau nyasetpatre nairṛte munisattama |
kādraveyau mahānāgau paścime kṛtacārakau

---

1,116.6

वायव्य यातुधानौ द्वौ उत्तरे च ऋषिद्वयम् ।
ऐशान्ये विन्यसेत्पत्पे ग्रहमेको द्विजोत्तम

vāyavya yātudhānau dvau uttare ca ṛṣidvayam |
aiśānye vinyasetpatpe grahameko dvijottama

---

1,116.7

तेषां संपूजनं कार्यं गन्धमाल्यानुलेपनैः ।
दीपैर्धूपैः सनैवेद्यैस्तांबूलक्रमुकादिभिः

teṣāṃ saṃpūjanaṃ kāryaṃ gandhamālyānulepanaiḥ |
dīpairdhūpaiḥ sanaivedyaistāṃbūlakramukādibhiḥ

---

1,116.8

एवं संपूज्य होमं तु घृतेनाष्टशतं चरेत् ।
सूर्यस्याष्टाष्ट चान्येषां प्रदद्यादाहुतीः क्रमात्

evaṃ saṃpūjya homaṃ tu ghṛtenāṣṭaśataṃ caret |
sūryasyāṣṭāṣṭa cānyeṣāṃ pradadyādāhutīḥ kramāt

---

1,116.9

नाममन्त्रेण वेद्यां वा ततः पूर्णाहुतिं ददेत् ।
दक्षिणा च ततो देया द्विजेभ्यः शक्तितो द्विज

nāmamantreṇa vedyāṃ vā tataḥ pūrṇāhutiṃ dadet |
dakṣiṇā ca tato deyā dvijebhyaḥ śaktito dvija

---

1,116.10

एतत्कृत्वा विधआनं तु सर्वसौख्यमवाप्नुयात् ।
देहान्ते मण्डलं भानोर्भत्त्वा गच्छेत्परं पदम्

etatkṛtvā vidhaānaṃ tu sarvasaukhyamavāpnuyāt |
dehānte maṇḍalaṃ bhānorbhattvā gacchetparaṃ padam

---

1,116.11

वैशाखशुक्लसप्तम्यां जह्नुना जाह्नवी स्वयम् ।
क्रोधात्पीता पुनस्त्यक्ता कर्णरन्ध्रात्तु दक्षिणात्

vaiśākhaśuklasaptamyāṃ jahnunā jāhnavī svayam |
krodhātpītā punastyaktā karṇarandhrāttu dakṣiṇāt

---

1,116.12

तां तत्र पूजयेत्स्नात्वा प्रत्यूषे विमले जले ।
गन्धपुष्पाक्षताद्यैश्च सर्वैरेवोपचारकैः

tāṃ tatra pūjayetsnātvā pratyūṣe vimale jale |
gandhapuṣpākṣatādyaiśca sarvairevopacārakaiḥ

---

1,116.13

ततो घटसहस्रं तु देयं गङ्गाव्रते त्विदम् ।
भक्त्या कृतं सप्तकुलं नयेत्स्वर्गमसंशयः

tato ghaṭasahasraṃ tu deyaṃ gaṅgāvrate tvidam |
bhaktyā kṛtaṃ saptakulaṃ nayetsvargamasaṃśayaḥ

---

1,116.14

कमलव्रतमप्यत्र प्रोक्तं तद्विधिरुच्यते ।
तिलमात्रं तु सौवर्णं विधाय कमलं शुभम्

kamalavratamapyatra proktaṃ tadvidhirucyate |
tilamātraṃ tu sauvarṇaṃ vidhāya kamalaṃ śubham

---

1,116.15

वस्त्रयुग्मावृतं कृत्वा गन्धधूपादिनार्चयेत् ।
नमस्ते पद्महस्ताय नमस्ते विश्वधारिणे

vastrayugmāvṛtaṃ kṛtvā gandhadhūpādinārcayet |
namaste padmahastāya namaste viśvadhāriṇe

---

1,116.16

दिवाकर नमस्तुभ्यं प्रभाकर नमो ऽस्तु ते ।
इति संप्रार्थ्य देवेशं सूर्ये चास्तमुपागते

divākara namastubhyaṃ prabhākara namo 'stu te |
iti saṃprārthya deveśaṃ sūrye cāstamupāgate

---

1,116.17

सोदकुंभं तु तत्पद्मं कपिलां च द्विजेरऽपयेत् ।
तद्दिने तूपवस्तव्यं भोक्तव्यं च परे ऽहनि

sodakuṃbhaṃ tu tatpadmaṃ kapilāṃ ca dvijer'payet |
taddine tūpavastavyaṃ bhoktavyaṃ ca pare 'hani

---

1,116.18

संभोज्य ब्राह्मणान्भक्त्या व्रतसाकल्यमाप्नुयात् ।
निबव्रतं च तत्रेव तद्विधानं शृणुष्व मे

saṃbhojya brāhmaṇānbhaktyā vratasākalyamāpnuyāt |
nibavrataṃ ca tatreva tadvidhānaṃ śṛṇuṣva me

---

1,116.19

निंबपत्रैः स्मृता पूजा भास्करस्य द्विजोत्तम ।
खखोल्कायेति मन्त्रेण प्रणवाद्येन नारद

niṃbapatraiḥ smṛtā pūjā bhāskarasya dvijottama |
khakholkāyeti mantreṇa praṇavādyena nārada

---

1,116.20

निंबपत्रं ततो ऽश्नीयाच्छयेद्भूमौ च वाग्यतः ।
द्विजान्परे ऽह्नि संभोज्य स्वयं भुञ्जीत बन्धुभिः

niṃbapatraṃ tato 'śnīyācchayedbhūmau ca vāgyataḥ |
dvijānpare 'hni saṃbhojya svayaṃ bhuñjīta bandhubhiḥ

---

1,116.21

निंबपत्रव्रतं चैतत्कर्तृआणां सर्वसौख्यदम् ।
सप्तमी शर्कराख्यैषा प्रोक्ता तच्चापि मे शृणु

niṃbapatravrataṃ caitatkartṛāṇāṃ sarvasaukhyadam |
saptamī śarkarākhyaiṣā proktā taccāpi me śṛṇu

---

1,116.22

अमृतं पिबतो हस्तात्सूर्यस्यामृतबिन्दवः ।
निष्पेतुर्भुवि चोत्पन्नाः शालिमुद्गयवेक्षवः

amṛtaṃ pibato hastātsūryasyāmṛtabindavaḥ |
niṣpeturbhuvi cotpannāḥ śālimudgayavekṣavaḥ

---

1,116.23

शर्करा च ततस्तस्मादिक्षुसारामृतोपमा ।
इष्टा रवेरतः पुण्या शर्करा हव्यकव्ययोः

śarkarā ca tatastasmādikṣusārāmṛtopamā |
iṣṭā raverataḥ puṇyā śarkarā havyakavyayoḥ

---

1,116.24

शर्करासप्तमी चैव वाजिमेधपलप्रदा ।
सर्वदुःखोपशमनी पुत्रसंततिवर्धिनी

śarkarāsaptamī caiva vājimedhapalapradā |
sarvaduḥkhopaśamanī putrasaṃtativardhinī

---

1,116.25

अस्यान्तु शर्करादानं शर्कराभोजनं तथा ।
कर्तव्यं हि प्रयत्नेन व्रतमे तद्रविप्रियम्

asyāntu śarkarādānaṃ śarkarābhojanaṃ tathā |
kartavyaṃ hi prayatnena vratame tadravipriyam

---

1,116.26

यः कुर्यात्पराया भक्त्या स वै सद्गतिमाप्नुयात् ।
ज्येष्ठे तु शुक्लसप्तम्यां जात इन्द्रो रविः स्वयम्

yaḥ kuryātparāyā bhaktyā sa vai sadgatimāpnuyāt |
jyeṣṭhe tu śuklasaptamyāṃ jāta indro raviḥ svayam

---

1,116.27

तं संपूज्य विधानेन सोपवासो जितेन्द्रियः ।
स्वर्गतिं लभते विप्र देवेन्द्रस्य प्रसादतः

taṃ saṃpūjya vidhānena sopavāso jitendriyaḥ |
svargatiṃ labhate vipra devendrasya prasādataḥ

---

1,116.28

आषाढशुक्लसप्तम्यां विवस्वान्नाम भास्करः ।
जातस्तं तत्र संप्रार्च्य गन्धपुष्पादिभिः पृथक्

āṣāḍhaśuklasaptamyāṃ vivasvānnāma bhāskaraḥ |
jātastaṃ tatra saṃprārcya gandhapuṣpādibhiḥ pṛthak

---

1,116.29

लभते सूर्यसायुज्यं विप्रेन्द्रात्र न संशयः ।
श्रावणे शुक्लसप्तम्यामव्यङ्गाख्यं व्रतं शुभम्

labhate sūryasāyujyaṃ viprendrātra na saṃśayaḥ |
śrāvaṇe śuklasaptamyāmavyaṅgākhyaṃ vrataṃ śubham

---

1,116.30

कार्पासं तु चतुर्हस्तं सार्द्ध वस्त्रं हि गोपतेः /// पूजान्ते प्रीतये देयं व्रतमेतच्छुभावहम्

kārpāsaṃ tu caturhastaṃ sārddha vastraṃ hi gopateḥ /// pūjānte prītaye deyaṃ vratametacchubhāvaham

---

1,116.31

यदि चेद्धस्तयुक्तेयं तदा स्यात्पापनाशिनी ।
अस्यां दानं जपो होमः सर्वं चाक्षय्यतां व्रजेत्

yadi ceddhastayukteyaṃ tadā syātpāpanāśinī |
asyāṃ dānaṃ japo homaḥ sarvaṃ cākṣayyatāṃ vrajet

---

1,116.32

भाद्रे तु शुक्लसप्तम्याममुक्ताभरणव्रतम् ।
सोमस्य तु महेशस्य पूजनं चात्र कीर्तितम्

bhādre tu śuklasaptamyāmamuktābharaṇavratam |
somasya tu maheśasya pūjanaṃ cātra kīrtitam

---

1,116.33

गङ्गादिभिः षोडशभिरुपचारैः समर्चनम् ।
प्रार्थ्य प्रणम्य विसृजेत्सर्वकामसमृद्धये

gaṅgādibhiḥ ṣoḍaśabhirupacāraiḥ samarcanam |
prārthya praṇamya visṛjetsarvakāmasamṛddhaye

---

1,116.34

फलसप्तमिका चेयं तद्विधानमुदीर्यते ।
नालिकेरं च वृन्ताकं नारङ्गं बीजपूरकम्

phalasaptamikā ceyaṃ tadvidhānamudīryate |
nālikeraṃ ca vṛntākaṃ nāraṅgaṃ bījapūrakam

---

1,116.35

कूष्माण्डं बृहतीपूगमिति सप्त फलानि वै ।
महादेवस्य पुरतो विन्यस्यापरदोरकम्

kūṣmāṇḍaṃ bṛhatīpūgamiti sapta phalāni vai |
mahādevasya purato vinyasyāparadorakam

---

1,116.36

सप्ततन्तुकृतं सप्तग्रन्थियुक्तं द्विजोत्तम ।
संपूज्य परया भक्त्या धारयेद्वामके करे

saptatantukṛtaṃ saptagranthiyuktaṃ dvijottama |
saṃpūjya parayā bhaktyā dhārayedvāmake kare

---

1,116.37

स्त्री नरो दक्षिणे चैव यावद्वर्षं समाप्यते ।
संभोज्य विप्रान्सप्तैव पायसेन विसृज्यस तान्

strī naro dakṣiṇe caiva yāvadvarṣaṃ samāpyate |
saṃbhojya viprānsaptaiva pāyasena visṛjyasa tān

---

1,116.38

स्वयं भुञ्जीत मतिमान् व्रतसंपूर्तिहेतवे ।
फलानि तानि देयानि सप्तस्वपि द्विजेषु च

svayaṃ bhuñjīta matimān vratasaṃpūrtihetave |
phalāni tāni deyāni saptasvapi dvijeṣu ca

---

1,116.39

एवं तु सप्त वर्षाणि कृत्वोपास्य यथाविधि ।
सायुज्यं लभते विप्र महादेवस्य तद्व्रती

evaṃ tu sapta varṣāṇi kṛtvopāsya yathāvidhi |
sāyujyaṃ labhate vipra mahādevasya tadvratī

---

1,116.40

आश्विने शुक्लपक्षे तु विज्ञेया शुभसप्तमी ।
तस्यां कृतस्नानपूजो वाचयित्वा द्विजोत्तमान्

āśvine śuklapakṣe tu vijñeyā śubhasaptamī |
tasyāṃ kṛtasnānapūjo vācayitvā dvijottamān

---

1,116.41

आरभ्य कपिलाङ्गां च संपूज्य प्रार्थयेत्ततः ।
त्वामहं दद्मि कल्याणि प्रीयतामर्यमा स्वयम्

ārabhya kapilāṅgāṃ ca saṃpūjya prārthayettataḥ |
tvāmahaṃ dadmi kalyāṇi prīyatāmaryamā svayam

---

1,116.42

पालय त्वं जगत्कत्स्नं यतो ऽसि धर्मसम्भवा ।
इत्युक्त्वा वेदविदुषे दत्त्वा कृत्वा च दक्षिणाम्

pālaya tvaṃ jagatkatsnaṃ yato 'si dharmasambhavā |
ityuktvā vedaviduṣe dattvā kṛtvā ca dakṣiṇām

---

1,116.43

नमस्कृत्य स्वयं विप्र विसृजेत्प्राशयेत्वरवयम् ।
पचगव्यं व्रतं चेत्थं विधाय श्वो द्विजोत्तमान्

namaskṛtya svayaṃ vipra visṛjetprāśayetvaravayam |
pacagavyaṃ vrataṃ cetthaṃ vidhāya śvo dvijottamān

---

1,116.44

भोजयित्वा स्वयं चाद्यात्तदन्नं द्विजशेषितम् ।
कृतं ह्येतद्गतं विप्र सुभाष्यं श्रद्धयान्वितः

bhojayitvā svayaṃ cādyāttadannaṃ dvijaśeṣitam |
kṛtaṃ hyetadgataṃ vipra subhāṣyaṃ śraddhayānvitaḥ

---

1,116.45

देवदेवप्रसादेन भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् ।
अथ कार्तिकशुक्लायां शाकाख्यं सप्तमीव्रतम्

devadevaprasādena bhuktimuktimavāpnuyāt |
atha kārtikaśuklāyāṃ śākākhyaṃ saptamīvratam

---

1,116.46

तस्यां तु सप्तशाकानिसस्वर्णकमलानि च ।
प्रदद्यात्सप्तविप्रेभ्यः शाकाहारस्ततः स्वयम्

tasyāṃ tu saptaśākānisasvarṇakamalāni ca |
pradadyātsaptaviprebhyaḥ śākāhārastataḥ svayam

---

1,116.47

द्वितीये ऽह्नि द्विजान्भोज्य दत्वा तेभ्यो ऽन्नदक्षिणाम् ।
विसृज्य बन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः

dvitīye 'hni dvijānbhojya datvā tebhyo 'nnadakṣiṇām |
visṛjya bandhubhiḥ sārddhaṃ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ

---

1,116.48

मार्गस्य सितसप्तम्यां मित्रव्रतमुदाहृतम् ।
यद्विष्णोर्दक्षिणं नेत्रं तदेव कृतवानिह

mārgasya sitasaptamyāṃ mitravratamudāhṛtam |
yadviṣṇordakṣiṇaṃ netraṃ tadeva kṛtavāniha

---

1,116.49

अदित्यां कश्यपाज्जज्ञे मित्रो नामा दिवाकरः ।
अतो ऽस्यां पूजनं तस्य यथोक्तविधिना द्विज

adityāṃ kaśyapājjajñe mitro nāmā divākaraḥ |
ato 'syāṃ pūjanaṃ tasya yathoktavidhinā dvija

---

1,116.50

कृत्वा द्विजान्भोजयित्वा सप्तैव मधुरादिना ।
सुवर्णदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम्

kṛtvā dvijānbhojayitvā saptaiva madhurādinā |
suvarṇadakṣiṇāṃ datvā visṛjyāśnīta ca svayam

---

1,116.51

कृत्वैतद्विधिना लोकं सृर्य्यस्य व्रजति ध्रुवम् ।
द्विजोब्राह्मं तथा शूद्रः सत्कुलेजन्म चाप्नुयात्

kṛtvaitadvidhinā lokaṃ sṛryyasya vrajati dhruvam |
dvijobrāhmaṃ tathā śūdraḥ satkulejanma cāpnuyāt

---

1,116.52

पौषस्य शुक्लसप्तम्यां व्रतं चाभयसंज्ञितम् ।
उपोष्य भानुं त्रिःसन्ध्यं समभ्यर्च्य धरास्थितः

pauṣasya śuklasaptamyāṃ vrataṃ cābhayasaṃjñitam |
upoṣya bhānuṃ triḥsandhyaṃ samabhyarcya dharāsthitaḥ

---

1,116.53

क्षीरसिक्तान्नसंबद्धं मोदकं प्रस्थसंमितम् ।
द्विजाय दत्वा भोज्यान्यान्सप्ताष्टभ्यश्च दक्षिणाम्

kṣīrasiktānnasaṃbaddhaṃ modakaṃ prasthasaṃmitam |
dvijāya datvā bhojyānyānsaptāṣṭabhyaśca dakṣiṇām

---

1,116.54

पृथवी वा सुवर्णं वा विसृज्याश्नीत च स्वयम् ।
अभयाख्यं व्रतं त्वेतत्सर्वस्याभयदं स्मृतम्

pṛthavī vā suvarṇaṃ vā visṛjyāśnīta ca svayam |
abhayākhyaṃ vrataṃ tvetatsarvasyābhayadaṃ smṛtam

---

1,116.55

मार्तण्डाख्यं व्रतं नाम कथयन्ति द्विजाः परे ।
एकमेवेति च प्रोक्तमेकदैवतया बुधैः

mārtaṇḍākhyaṃ vrataṃ nāma kathayanti dvijāḥ pare |
ekameveti ca proktamekadaivatayā budhaiḥ

---

1,116.56

माघे तु कृष्णसप्तम्यां व्रतं सर्वाप्तिसंज्ञकम् ।
समुपोष्य दिने तस्मिन्सम्पूज्यादित्यबिम्बकम्

māghe tu kṛṣṇasaptamyāṃ vrataṃ sarvāptisaṃjñakam |
samupoṣya dine tasminsampūjyādityabimbakam

---

1,116.57

सौवर्णं गन्धपुष्पाद्यैः कृत्वा रात्रौ च जागरम् ।
परे ऽह्नि विप्रान्सम्भोज्य पायसेन तु सप्त वै

sauvarṇaṃ gandhapuṣpādyaiḥ kṛtvā rātrau ca jāgaram |
pare 'hni viprānsambhojya pāyasena tu sapta vai

---

1,116.58

दक्षिणां नालिकेराणि तेभ्यो दत्वा गुरुं ततः ।
सौवर्णं तु रवेर्बिम्बं युक्तं दक्षिणया न्यया

dakṣiṇāṃ nālikerāṇi tebhyo datvā guruṃ tataḥ |
sauvarṇaṃ tu raverbimbaṃ yuktaṃ dakṣiṇayā nyayā

---

1,116.59

समर्प्य च भृशं प्रार्थ्य विसृज्याद्यात्स्वयं ततः ।
एतत्सर्वाप्तिदं नाम संप्रोक्तं सार्वकामिकम्

samarpya ca bhṛśaṃ prārthya visṛjyādyātsvayaṃ tataḥ |
etatsarvāptidaṃ nāma saṃproktaṃ sārvakāmikam

---

1,116.60

व्रतस्यास्य प्रभावेण द्वैतं सिध्येद्धि सर्वथा ।
माघस्य शुक्लसप्तम्यामचलाख्यं व्रतं स्मृतम्

vratasyāsya prabhāveṇa dvaitaṃ sidhyeddhi sarvathā |
māghasya śuklasaptamyāmacalākhyaṃ vrataṃ smṛtam

---

1,116.61

त्रिलोचनजयन्तीयं सर्वपापहरा स्मृता ।
रथाख्या सप्तमी चेयं चक्रवर्तित्वदायिनी

trilocanajayantīyaṃ sarvapāpaharā smṛtā |
rathākhyā saptamī ceyaṃ cakravartitvadāyinī

---

1,116.62

अस्यां समर्च्य सवितुः प्रतिमां तु हैमीं हैमाश्वयुक्तरथगां तु ददेत्सहेभाम् ।
यो भावभक्तिसहितः स गतो हि लोकं शम्भोः स मोदत इहापि च भुक्तभोगः

asyāṃ samarcya savituḥ pratimāṃ tu haimīṃ haimāśvayuktarathagāṃ tu dadetsahebhām |
yo bhāvabhaktisahitaḥ sa gato hi lokaṃ śambhoḥ sa modata ihāpi ca bhuktabhogaḥ

---

1,116.63

भास्करी सप्तमी चेयं कोटिभास्वद्ग्रहोपमा ।
अरुणोदयवेलायामस्यां स्नानं विधीयते

bhāskarī saptamī ceyaṃ koṭibhāsvadgrahopamā |
aruṇodayavelāyāmasyāṃ snānaṃ vidhīyate

---

1,116.64

अर्कस्य च बदर्याश्च सप्त सप्त दलानि वै ।
निधाय शिरसि स्नायात्सप्तजन्माघशान्तये

arkasya ca badaryāśca sapta sapta dalāni vai |
nidhāya śirasi snāyātsaptajanmāghaśāntaye

---

1,116.65

पुत्रप्रदं व्रतं चात्र प्राहादित्यः स्वयं प्रभुः ।
यो माघसितप्तम्यां पूजयेन्मां विधानतः

putrapradaṃ vrataṃ cātra prāhādityaḥ svayaṃ prabhuḥ |
yo māghasitaptamyāṃ pūjayenmāṃ vidhānataḥ

---

1,116.66

तस्याहं पुत्रतां यास्ये स्वांशेन भृशतोषितः ।
तस्माज्जितेन्द्रियो भूत्वा समुपोष्य दिवानिशम्

tasyāhaṃ putratāṃ yāsye svāṃśena bhṛśatoṣitaḥ |
tasmājjitendriyo bhūtvā samupoṣya divāniśam

---

1,116.67

पूजयेदपरे चाह्नि होमं कृत्वा द्विजां स्ततः ।
दध्योदनेन पयसा पायसेन च भोजयेत्

pūjayedapare cāhni homaṃ kṛtvā dvijāṃ stataḥ |
dadhyodanena payasā pāyasena ca bhojayet

---

1,116.68

अनेन विधिना यम्तु कुरुते पुत्रसप्तमीः ।
लभते स तु सत्पुत्रं चिरायुषमनामयम्

anena vidhinā yamtu kurute putrasaptamīḥ |
labhate sa tu satputraṃ cirāyuṣamanāmayam

---

1,116.69

तपस्यशुक्लसप्तम्यां व्रतमर्कपुटं चरेत् ॥
अर्कपत्रैर्यजेदर्कमर्कपत्राणि चाश्नुयात्

tapasyaśuklasaptamyāṃ vratamarkapuṭaṃ caret // arkapatrairyajedarkamarkapatrāṇi cāśnuyāt

---

1,116.70

अर्कनाम जपेच्छश्वदित्थं चार्कपुटव्रतम् ।
धनदं पुत्रदं चैतत्सर्वपापप्रणाशनम्

arkanāma japecchaśvaditthaṃ cārkapuṭavratam |
dhanadaṃ putradaṃ caitatsarvapāpapraṇāśanam

---

1,116.71

त्रिवर्गदामिति प्राहुः केचिदेतद्वतं द्विज ।
यज्ञव्रतं तथाप्यन्ये विधिवद्धोमकर्मणा

trivargadāmiti prāhuḥ kecidetadvataṃ dvija |
yajñavrataṃ tathāpyanye vidhivaddhomakarmaṇā

---

1,116.72

सर्वासु सर्वमासेषु सप्तमीषु द्विजोत्तमः ।
भास्कराराधनं प्रोक्तं सर्वकामिकमित्यलम्

sarvāsu sarvamāseṣu saptamīṣu dvijottamaḥ |
bhāskarārādhanaṃ proktaṃ sarvakāmikamityalam

1,117.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितसप्पमीव्रतनिरूपणं नाम षोडशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच शुक्लाष्टम्यां चैत्रमासे भवान्याः प्रोच्यते जनिः ।
प्रदक्षिणशतं कृत्वा कार्यो यात्रामहोत्सवः

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitasappamīvratanirūpaṇaṃ nāma ṣoḍaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca śuklāṣṭamyāṃ caitramāse bhavānyāḥ procyate janiḥ |
pradakṣiṇaśataṃ kṛtvā kāryo yātrāmahotsavaḥ

---

1,117.2

दर्शनं जगदम्बायाः सर्वानन्दप्रदं नृणाम् ।
अत्रैवाशो ककलिकाप्राशनं समुदाहृतम्

darśanaṃ jagadambāyāḥ sarvānandapradaṃ nṛṇām |
atraivāśo kakalikāprāśanaṃ samudāhṛtam

---

1,117.3

अशोककलिकाश्चाष्टौ ये पिबन्ति पुनर्वसौ ।
चैत्रे मासि सिताष्टम्यां न ते शोकमवाप्नुयुः

aśokakalikāścāṣṭau ye pibanti punarvasau |
caitre māsi sitāṣṭamyāṃ na te śokamavāpnuyuḥ

---

1,117.4

महाष्टमीति च प्रोक्ता देव्याः पूजाविधानतः ।
वैशाखस्य सिताष्टम्यां समुपोष्यात्र वारिणा

mahāṣṭamīti ca proktā devyāḥ pūjāvidhānataḥ |
vaiśākhasya sitāṣṭamyāṃ samupoṣyātra vāriṇā

---

1,117.5

स्नात्वापराजितां देवीं मांसीबालकवारिभिः ।
स्नापयित्वार्च्य गन्धाद्यैर्नैवेद्यं शर्करामयम्

snātvāparājitāṃ devīṃ māṃsībālakavāribhiḥ |
snāpayitvārcya gandhādyairnaivedyaṃ śarkarāmayam

---

1,117.6

कुमारीर्भोजयेच्चापि नवम्यां पारणाग्रतः ।
ज्योतिर्मयविमानेन भ्राजमानो यथा रविः

kumārīrbhojayeccāpi navamyāṃ pāraṇāgrataḥ |
jyotirmayavimānena bhrājamāno yathā raviḥ

---

1,117.7

लोकेषु विचरेद्विप्र देव्याश्चैव प्रसादतः ।
कृष्णाष्टम्यां ज्येष्ठमासे पूजयित्वा त्रिलोचनम्

lokeṣu vicaredvipra devyāścaiva prasādataḥ |
kṛṣṇāṣṭamyāṃ jyeṣṭhamāse pūjayitvā trilocanam

---

1,117.8

शिवलोके वसेत्कल्पं सर्वदेवनमस्कृतः ।
ज्येष्ठशुक्ले तथाष्टम्यां यो देवीं पूजयेन्नरः

śivaloke vasetkalpaṃ sarvadevanamaskṛtaḥ |
jyeṣṭhaśukle tathāṣṭamyāṃ yo devīṃ pūjayennaraḥ

---

1,117.9

स विमानेन चरति गन्धर्वाप्सरसां गणैः ।
शुक्लाष्टम्यां तथाऽषाढे स्नात्वा चैव निशांबुना

sa vimānena carati gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ |
śuklāṣṭamyāṃ tathā'ṣāḍhe snātvā caiva niśāṃbunā

---

1,117.10

तेनैव स्नापयेद्देवीं पूजयेच्च विधानतः ।
ततः शुद्धजलैः स्नाप्य विलिंपेत्सेंदुचन्दनैः

tenaiva snāpayeddevīṃ pūjayecca vidhānataḥ |
tataḥ śuddhajalaiḥ snāpya viliṃpetseṃducandanaiḥ

---

1,117.11

नैवेद्यं शर्करोपेतं दत्वाऽचमनमर्पयेत् ।
भोजयित्वा ततो विप्रान्दत्वा स्वर्णं च दक्षिणाम्

naivedyaṃ śarkaropetaṃ datvā'camanamarpayet |
bhojayitvā tato viprāndatvā svarṇaṃ ca dakṣiṇām

---

1,117.12

विसृज्य च ततः पश्चात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ।
एतद्व्रतं नरः कृत्वा देवीलोकमवाप्नुयात्

visṛjya ca tataḥ paścātsvayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ |
etadvrataṃ naraḥ kṛtvā devīlokamavāpnuyāt

---

1,117.13

नभःशुक्लेतथाष्टम्यां देवीमिष्ट्वा विधानतः ।
क्षीरेण स्नापयित्वा च मिष्टान्नं विनिवेदयेत्

nabhaḥśukletathāṣṭamyāṃ devīmiṣṭvā vidhānataḥ |
kṣīreṇa snāpayitvā ca miṣṭānnaṃ vinivedayet

---

1,117.14

ततो द्विजान् भोजयित्वा परे ऽह्नि स्वयमप्युत ।
भुक्त्वा समापयेदद्व्रतं संततिवर्धनम्

tato dvijān bhojayitvā pare 'hni svayamapyuta |
bhuktvā samāpayedadvrataṃ saṃtativardhanam

---

1,117.15

नभोमासे सिताष्टम्यां दशाफलमिति व्रतम् ।
उपवासं तु संकल्प्य स्नात्वा कृत्वा च नैत्यिकम्

nabhomāse sitāṣṭamyāṃ daśāphalamiti vratam |
upavāsaṃ tu saṃkalpya snātvā kṛtvā ca naityikam

---

1,117.16

तुलस्याः कृष्णावर्णाया दलैर्दशभिरर्चयेत् ।
कृष्णं विष्णुं तथानन्तं गोविन्दं गरुडध्वजम्

tulasyāḥ kṛṣṇāvarṇāyā dalairdaśabhirarcayet |
kṛṣṇaṃ viṣṇuṃ tathānantaṃ govindaṃ garuḍadhvajam

---

1,117.17

दामोदरं हृषीकेशं पद्मनाभं हरिं प्रभुम् ।
एतैश्च नामभिर्नित्यं कृष्णदेवं समर्चयेत्

dāmodaraṃ hṛṣīkeśaṃ padmanābhaṃ hariṃ prabhum |
etaiśca nāmabhirnityaṃ kṛṣṇadevaṃ samarcayet

---

1,117.18

नमस्कारं ततः कुर्यात्प्रदक्षिणसमन्वितम् ।
एवं दशदिनं कुर्याद्व्रतानामुत्तमं व्रतम्

namaskāraṃ tataḥ kuryātpradakṣiṇasamanvitam |
evaṃ daśadinaṃ kuryādvratānāmuttamaṃ vratam

---

1,117.19

आदौ मध्ये तथा चान्ते होमं कुर्याद्विधानतः ।
कृष्णमन्त्रेण जुहुयाच्चरुणाष्टोत्तरं शतम्

ādau madhye tathā cānte homaṃ kuryādvidhānataḥ |
kṛṣṇamantreṇa juhuyāccaruṇāṣṭottaraṃ śatam

---

1,117.20

होमान्ते विधिना सम्यगाचार्य्यं पूजयेत्सुधीः ।
सौवर्णे ताम्रपात्रे वा मृन्मये वेणुपात्रके

homānte vidhinā samyagācāryyaṃ pūjayetsudhīḥ |
sauvarṇe tāmrapātre vā mṛnmaye veṇupātrake

---

1,117.21

तुलसीदलं सुवर्णेन कारयित्वा सुलक्षणम् ।
हैमीं च प्रतिमां कृत्वा पूजयित्वा विधानतः

tulasīdalaṃ suvarṇena kārayitvā sulakṣaṇam |
haimīṃ ca pratimāṃ kṛtvā pūjayitvā vidhānataḥ

---

1,117.22

निधाय प्रतिमां पात्रे ह्याचार्याय निवेदयेत् ।
दातव्या गौः सवत्सा च वस्त्रालङ्कारभूषिता

nidhāya pratimāṃ pātre hyācāryāya nivedayet |
dātavyā gauḥ savatsā ca vastrālaṅkārabhūṣitā

---

1,117.23

दशाहं कृष्णदेवाय पूरिका दश चार्पयेत् ।
ताश्च दद्याद्विधिज्ञाय स्वयं वा भक्षयेद्व्रती

daśāhaṃ kṛṣṇadevāya pūrikā daśa cārpayet |
tāśca dadyādvidhijñāya svayaṃ vā bhakṣayedvratī

---

1,117.24

शयनं च प्रदातव्यं यथाशक्ति द्विजोत्तम ।
दशमे ऽह्नि ततो मूर्तिं सद्रव्यां गुरवेरऽपयेत्

śayanaṃ ca pradātavyaṃ yathāśakti dvijottama |
daśame 'hni tato mūrtiṃ sadravyāṃ guraver'payet

---

1,117.25

व्रतान्ते दशविप्रेभ्यः प्रत्येकं दश पूरिकाः ।
दद्यादेव दशाब्दं तु कृत्वा व्रतमनुत्तमम्

vratānte daśaviprebhyaḥ pratyekaṃ daśa pūrikāḥ |
dadyādeva daśābdaṃ tu kṛtvā vratamanuttamam

---

1,117.26

उपोष्य विधिना भूयात्सर्वका मसमन्वितः ।
अन्ते कृष्णस्य सायुज्यं लभते नात्र संशयः

upoṣya vidhinā bhūyātsarvakā masamanvitaḥ |
ante kṛṣṇasya sāyujyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ

---

1,117.27

कृष्णजन्माष्टमी चेयं स्मृता पापहरा नृणाम् ।
केवलेनोपवासेन तस्मिञ्जन्मदिने हरेः

kṛṣṇajanmāṣṭamī ceyaṃ smṛtā pāpaharā nṛṇām |
kevalenopavāsena tasmiñjanmadine hareḥ

---

1,117.28

सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः ।
उपवासी तिलैः स्नातो नद्यादौ विमले जले

saptajanmakṛtātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ |
upavāsī tilaiḥ snāto nadyādau vimale jale

---

1,117.29

सुदेशे मण्डपे कॢप्ते मण्डलं रचयेत्सुधीः ।
तन्मध्ये कलशं स्थाप्य ताम्रजं वापि मृन्मयम्

sudeśe maṇḍape kḷpte maṇḍalaṃ racayetsudhīḥ |
tanmadhye kalaśaṃ sthāpya tāmrajaṃ vāpi mṛnmayam

---

1,117.30

तस्योपरि न्यसेत्पात्रं ताम्रं तस्योपरि स्थिताम् ।
हैमीं वस्त्रयुगाच्छन्नां कृष्णस्य प्रतिमां शुभम्

tasyopari nyasetpātraṃ tāmraṃ tasyopari sthitām |
haimīṃ vastrayugācchannāṃ kṛṣṇasya pratimāṃ śubham

---

1,117.31

पाद्याद्यैरुपचारैस्तु पूजयेत्स्निग्धमानसः ।
देवकीं वसुदेवं च यशोदां नन्दमेव च

pādyādyairupacāraistu pūjayetsnigdhamānasaḥ |
devakīṃ vasudevaṃ ca yaśodāṃ nandameva ca

---

1,117.32

व्रजं गोपांस्तथा गोपीर्गाश्च दिक्षु समर्चयेत् ।
तत आरार्तिकं कृत्वा क्षमाप्यानम्य भक्तितः

vrajaṃ gopāṃstathā gopīrgāśca dikṣu samarcayet |
tata ārārtikaṃ kṛtvā kṣamāpyānamya bhaktitaḥ

---

1,117.33

तिष्ठेत्तथैवार्द्धरात्रे पुनः संस्नापयेद्धरिम् ।
पञ्चामृतैः शुद्धजलैर्गन्धाद्यैः पूजयेत्पुनः

tiṣṭhettathaivārddharātre punaḥ saṃsnāpayeddharim |
pañcāmṛtaiḥ śuddhajalairgandhādyaiḥ pūjayetpunaḥ

---

1,117.34

धान्याकं च यवानीं च शुण्ठीं खण्डं च नारद ।
साज्यं रौप्ये धृतं पात्रे नैवेद्यं विनिवेदयेत्

dhānyākaṃ ca yavānīṃ ca śuṇṭhīṃ khaṇḍaṃ ca nārada |
sājyaṃ raupye dhṛtaṃ pātre naivedyaṃ vinivedayet

---

1,117.35

पुनरारार्तिकं कृत्वा दशधा रूपधारिणम् ।
विचिन्तयन्मृगाङ्काय दद्यादर्घ्यं समुद्यते

punarārārtikaṃ kṛtvā daśadhā rūpadhāriṇam |
vicintayanmṛgāṅkāya dadyādarghyaṃ samudyate

---

1,117.36

ततः क्षमाप्य देवेशं रात्रिखण्डं नयेद्व्रती ।
पौराणिकैः स्तोत्रपाठैर्गीतवाद्यैरनेकधा

tataḥ kṣamāpya deveśaṃ rātrikhaṇḍaṃ nayedvratī |
paurāṇikaiḥ stotrapāṭhairgītavādyairanekadhā

---

1,117.37

ततः प्रभाते विप्रग्र्यान्भोजयेन्मधुरान्नकैः ।
दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृजेत्तुष्टमानसः

tataḥ prabhāte vipragryānbhojayenmadhurānnakaiḥ |
datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo visṛjettuṣṭamānasaḥ

---

1,117.38

ततस्तां प्रतिमां विष्णोः स्वर्णधेनुधरान्विताम् ।
गुरवे दक्षिणां दत्वा विसृज्याश्रीत च स्वयम्

tatastāṃ pratimāṃ viṣṇoḥ svarṇadhenudharānvitām |
gurave dakṣiṇāṃ datvā visṛjyāśrīta ca svayam

---

1,117.39

दारापत्यसुहृद्भृत्यरेवं कृत्वा व्रत नरः ।
साक्षाद्गोकमाप्नोति विमानवरमास्थितः

dārāpatyasuhṛdbhṛtyarevaṃ kṛtvā vrata naraḥ |
sākṣādgokamāpnoti vimānavaramāsthitaḥ

---

1,117.40

नैतेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये ।
कृतेन येन लभ्येत कोट्यैकादशकं फलम्

naitena sadṛśaṃ cānyadvratamasti jagattraye |
kṛtena yena labhyeta koṭyaikādaśakaṃ phalam

---

1,117.41

शुक्लाष्टम्यां नभस्यस्य कुर्याद्राधाव्रतं नरः ।
पूर्ववद्राधिकां हैमीं कलशस्थां प्रपूजयेत्

śuklāṣṭamyāṃ nabhasyasya kuryādrādhāvrataṃ naraḥ |
pūrvavadrādhikāṃ haimīṃ kalaśasthāṃ prapūjayet

---

1,117.42

मध्याह्ने पूजयित्वेनामेकभक्तं समापयेत् ।
शक्तो भक्तश्चोपवासं परे ऽह्नि विधिना ततः

madhyāhne pūjayitvenāmekabhaktaṃ samāpayet |
śakto bhaktaścopavāsaṃ pare 'hni vidhinā tataḥ

---

1,117.43

सुवासिनीर्भोजयित्वा गुरवे प्रतिमार्पणम् ।
कृत्वा स्वयं च भुञ्जीतं व्रतमेवं समापयेत्

suvāsinīrbhojayitvā gurave pratimārpaṇam |
kṛtvā svayaṃ ca bhuñjītaṃ vratamevaṃ samāpayet

---

1,117.44

व्रतेनानेन विप्रर्षे कृतेन विधिना व्रती ।
रहस्यं गोष्ठजं लब्ध्वा राधापरिकरे वसेत्

vratenānena viprarṣe kṛtena vidhinā vratī |
rahasyaṃ goṣṭhajaṃ labdhvā rādhāparikare vaset

---

1,117.45

दूर्वाष्टमीव्रतं चात्र कथितं तच्च मे शृणु ।
शुचौ देशे प्रजातायां द्वर्वायां द्विजसत्तम

dūrvāṣṭamīvrataṃ cātra kathitaṃ tacca me śṛṇu |
śucau deśe prajātāyāṃ dvarvāyāṃ dvijasattama

---

1,117.46

स्थाप्य लिङ्गं ततो गन्धैः पुष्पैर्धूपैश्च दीपकैः ।
नैवेद्यैरर्चयेद्भक्त्या दध्यक्षतफलादिभिः

sthāpya liṅgaṃ tato gandhaiḥ puṣpairdhūpaiśca dīpakaiḥ |
naivedyairarcayedbhaktyā dadhyakṣataphalādibhiḥ

---

1,117.47

अर्घ्यं प्रदद्यात्पूजान्ते मन्त्राभ्यां सुसमाहितः ।
त्वं दूर्वे ऽमृतजन्मासि सुरासुरनमस्कृते

arghyaṃ pradadyātpūjānte mantrābhyāṃ susamāhitaḥ |
tvaṃ dūrve 'mṛtajanmāsi surāsuranamaskṛte

---

1,117.48

सौभाग्यं संततिं देहि सर्वकार्यकरी भव ।
यथा शाखा प्रशाखाभिर्विस्तृतासि महीतले

saubhāgyaṃ saṃtatiṃ dehi sarvakāryakarī bhava |
yathā śākhā praśākhābhirvistṛtāsi mahītale

---

1,117.49

तथा विस्तृतसंतानं देहि मे ऽप्यजरामरम् ।
ततः प्रदक्षिणीकृत्य विप्रान्संभोज्य तत्र वै

tathā vistṛtasaṃtānaṃ dehi me 'pyajarāmaram |
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya viprānsaṃbhojya tatra vai

---

1,117.50

भुक्त्वा स्वयं गृहं गच्छेदत्वा विप्रेषु दक्षिणाम् ।
फलानि च प्रशस्तानि मिष्टानि सुरभीणि च

bhuktvā svayaṃ gṛhaṃ gacchedatvā vipreṣu dakṣiṇām |
phalāni ca praśastāni miṣṭāni surabhīṇi ca

---

1,117.51

एवं पुण्या पापहरा नृणा दूर्वाष्टमी द्विज ।
चतुर्णामपि वर्णानां स्त्रीजनानां विशेषतः

evaṃ puṇyā pāpaharā nṛṇā dūrvāṣṭamī dvija |
caturṇāmapi varṇānāṃ strījanānāṃ viśeṣataḥ

---

1,117.52

या न पूजयते दूर्वा नारी मोहाद्यथाविधि ।
जन्मानि त्रीणि वैधव्यं लभते सा न संशयः

yā na pūjayate dūrvā nārī mohādyathāvidhi |
janmāni trīṇi vaidhavyaṃ labhate sā na saṃśayaḥ

---

1,117.53

यदा ज्येष्ठर्क्षसंयुक्ता भवेच्जैवाष्टभी द्विज ।
ज्येष्ठा नाम्नी तु सा ज्ञेया पूजिता पापनाशिनी

yadā jyeṣṭharkṣasaṃyuktā bhavecjaivāṣṭabhī dvija |
jyeṣṭhā nāmnī tu sā jñeyā pūjitā pāpanāśinī

---

1,117.54

अथैनां तु समारभ्य व्रतं षोडशवासरम् ।
महालक्ष्म्याः समुद्दिष्टं सर्वसंपद्विवर्धनम्

athaināṃ tu samārabhya vrataṃ ṣoḍaśavāsaram |
mahālakṣmyāḥ samuddiṣṭaṃ sarvasaṃpadvivardhanam

---

1,117.55

करिष्ये ऽहं महालक्ष्मीव्रतं ते त्वत्परायणः ।
तदविघ्नेन मे यातु समाप्तिं त्वत्प्रसादतः

kariṣye 'haṃ mahālakṣmīvrataṃ te tvatparāyaṇaḥ |
tadavighnena me yātu samāptiṃ tvatprasādataḥ

---

1,117.56

इत्युच्चार्य ततो बद्धा डोरक दक्षिणे करे ।
षोडशग्रन्थिसहितं गुणैः षोडशभिर्युतम्

ityuccārya tato baddhā ḍoraka dakṣiṇe kare |
ṣoḍaśagranthisahitaṃ guṇaiḥ ṣoḍaśabhiryutam

---

1,117.57

ततो ऽन्वहं महालक्ष्मीं गन्धाद्यैरर्च्चयेद्व्रती ।
यावत्कृष्णाष्टमी तत्र चरेदुद्यापनं सुधीः

tato 'nvahaṃ mahālakṣmīṃ gandhādyairarccayedvratī |
yāvatkṛṣṇāṣṭamī tatra caredudyāpanaṃ sudhīḥ

---

1,117.58

वस्त्रमण्डपिकां कृत्वा सर्वतोभद्रमण्डले ।
कलशं सुप्रतिष्ठाप्य दीपमुद्द्योतयेत्ततः

vastramaṇḍapikāṃ kṛtvā sarvatobhadramaṇḍale |
kalaśaṃ supratiṣṭhāpya dīpamuddyotayettataḥ

---

1,117.59

उत्तार्य डोरकं बाहोः कुंभस्याधो निवेदयेत् ।
चतस्रः प्रतिमाः कृत्वा सौवर्णीस्तत्स्वरूपिणीः

uttārya ḍorakaṃ bāhoḥ kuṃbhasyādho nivedayet |
catasraḥ pratimāḥ kṛtvā sauvarṇīstatsvarūpiṇīḥ

---

1,117.60

स्नपनं कारयेत्तासाः जलैः पञ्चामृतैस्तथा ।
उपचारैः षोडशभिः पूजयित्वा विधानतः

snapanaṃ kārayettāsāḥ jalaiḥ pañcāmṛtaistathā |
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjayitvā vidhānataḥ

---

1,117.61

जागरस्तत्र कर्तव्यो गीतवादित्रनिः स्वनैः ।
ततो निशीथे संप्राप्ते ऽभ्युदिते ऽमृतदीधितौ

jāgarastatra kartavyo gītavāditraniḥ svanaiḥ |
tato niśīthe saṃprāpte 'bhyudite 'mṛtadīdhitau

---

1,117.62

दत्वार्घ्यं बन्धनं द्रव्यैः श्रीखण्डाद्यैर्विधानतः ।
चन्द्रमण्डलसंस्थायै महालक्ष्यै प्रदापयेत्

datvārghyaṃ bandhanaṃ dravyaiḥ śrīkhaṇḍādyairvidhānataḥ |
candramaṇḍalasaṃsthāyai mahālakṣyai pradāpayet

---

1,117.63

क्षीरोदार्णवसंभूत महालक्ष्मीसहोदर ।
पीयूषधाम रोहिण्याः सहितारऽघ्यं गृहाण मे

kṣīrodārṇavasaṃbhūta mahālakṣmīsahodara |
pīyūṣadhāma rohiṇyāḥ sahitār'ghyaṃ gṛhāṇa me

---

1,117.64

क्षीरोदार्णवसम्भूते कमले कमलालये ।
विष्णुवक्षस्थलस्थे मे सर्वकामप्रदा भव

kṣīrodārṇavasambhūte kamale kamalālaye |
viṣṇuvakṣasthalasthe me sarvakāmapradā bhava

---

1,117.65

एकनाथे जगन्नाथे जमदग्निप्रिये ऽव्यये ।
रेणुके त्राहि मां देवि राममातः शिवं कुरु

ekanāthe jagannāthe jamadagnipriye 'vyaye |
reṇuke trāhi māṃ devi rāmamātaḥ śivaṃ kuru

---

1,117.66

मन्त्रैरेतैर्महालक्ष्मीं प्रार्थ्य श्रोत्रिययोषितः ।
सम्यक्संपूज्य ताः सम्यग्गन्धयावककज्जलैः

mantrairetairmahālakṣmīṃ prārthya śrotriyayoṣitaḥ |
samyaksaṃpūjya tāḥ samyaggandhayāvakakajjalaiḥ

---

1,117.67

संभोज्य जुहुयादग्नौ बिल्वपद्मकपायसैः ।
तदलाभे घृतैर्विप्र गृहेभ्यः समिधस्तिलान्

saṃbhojya juhuyādagnau bilvapadmakapāyasaiḥ |
tadalābhe ghṛtairvipra gṛhebhyaḥ samidhastilān

---

1,117.68

मृत्युञ्जयाय च परं सर्वरोगप्रशान्तये ।
चन्दनं तालपत्रं च पुष्पमालां तथाक्षतान्

mṛtyuñjayāya ca paraṃ sarvarogapraśāntaye |
candanaṃ tālapatraṃ ca puṣpamālāṃ tathākṣatān

---

1,117.69

दुर्वां कौसुम्भसूत्रं च युगं श्रीफलमेव वा ।
भक्ष्याणि च नवे शूर्पे प्रतिद्रव्यं तु षोडश

durvāṃ kausumbhasūtraṃ ca yugaṃ śrīphalameva vā |
bhakṣyāṇi ca nave śūrpe pratidravyaṃ tu ṣoḍaśa

---

1,117.70

समाच्छाद्यान्यशूर्पेण व्रती दद्यात्समन्त्रकम् ।
क्षीरोदार्णवसंभूता लक्ष्मीश्चन्द्रसहोदरा

samācchādyānyaśūrpeṇa vratī dadyātsamantrakam |
kṣīrodārṇavasaṃbhūtā lakṣmīścandrasahodarā

---

1,117.71

व्रतेनानेन संतुष्टा भवताद्विष्णुवल्लभा ।
चेतस्रः प्रतिमास्तास्तु श्रोत्रियेभ्यः समर्पयेत्

vratenānena saṃtuṣṭā bhavatādviṣṇuvallabhā |
cetasraḥ pratimāstāstu śrotriyebhyaḥ samarpayet

---

1,117.72

ततस्तु चतुरो विप्रान् षोडशापि सुवासिनीः ।
मिष्टान्नेनाशयित्वा तु विसृजेत्ताः सदक्षिणाः

tatastu caturo viprān ṣoḍaśāpi suvāsinīḥ |
miṣṭānnenāśayitvā tu visṛjettāḥ sadakṣiṇāḥ

---

1,117.73

समाप्तिनियमः पश्चाद्भञ्जीतेष्टैः समन्वितः ।
एतद्व्रतं महालक्ष्म्याः कृत्वा विप्र विधानतः

samāptiniyamaḥ paścādbhañjīteṣṭaiḥ samanvitaḥ |
etadvrataṃ mahālakṣmyāḥ kṛtvā vipra vidhānataḥ

---

1,117.74

भुक्त्वेष्टानैहिकान् कामांल्लक्ष्मीलोके वसेच्चिरम् ।
एषाषोकाष्टमी चोक्ता यस्यां पूर्णं रमाव्रतम्

bhuktveṣṭānaihikān kāmāṃllakṣmīloke vasecciram |
eṣāṣokāṣṭamī coktā yasyāṃ pūrṇaṃ ramāvratam

---

1,117.75

अत्राशोकस्य पूजा स्यादेकभक्तं तथा स्मृतम् ।
कृत्वाशोकव्रतं नारी ह्यशोका शोकजन्मनि

atrāśokasya pūjā syādekabhaktaṃ tathā smṛtam |
kṛtvāśokavrataṃ nārī hyaśokā śokajanmani

---

1,117.76

यत्र कुत्रापि संजाता नात्र कार्या विचारणा ।
आश्विने शुक्लपक्षे तु प्रोक्ता विप्र महाष्टमी

yatra kutrāpi saṃjātā nātra kāryā vicāraṇā |
āśvine śuklapakṣe tu proktā vipra mahāṣṭamī

---

1,117.77

तत्र दुर्गाचनं प्रोक्तं सव्रैरप्युपचारकैः ।
उपवासं चैकभक्तं महाष्टम्यां विधाय तु

tatra durgācanaṃ proktaṃ savrairapyupacārakaiḥ |
upavāsaṃ caikabhaktaṃ mahāṣṭamyāṃ vidhāya tu

---

1,117.78

सर्वतो विभवं प्राप्य मोदते देववच्चिरम् ।
ऊर्ज्जे कृष्णादिके ऽष्टम्यां करकाख्यं व्रतं स्मृतम्

sarvato vibhavaṃ prāpya modate devavacciram |
ūrjje kṛṣṇādike 'ṣṭamyāṃ karakākhyaṃ vrataṃ smṛtam

---

1,117.79

तत्रोमासहितः शंभुः पूजनीयः प्रयत्नतः ।
चन्द्रोदयेरऽघदानं च विधेयं व्रतिभिः सदा

tatromāsahitaḥ śaṃbhuḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ |
candrodayer'ghadānaṃ ca vidheyaṃ vratibhiḥ sadā

---

1,117.80

पुत्रं सर्वगुणोपेतमिच्छद्भिर्विविधं सुखम् ।
गोपाष्टमीति संप्रोक्ता कार्तिके धवले दले

putraṃ sarvaguṇopetamicchadbhirvividhaṃ sukham |
gopāṣṭamīti saṃproktā kārtike dhavale dale

---

1,117.81

तत्रकुर्याद्गवां पूजां गोग्रासं गोप्रदक्षिणाम् ।
गवानुगमनं दानं वाञ्छन्सर्वाश्च संपदः

tatrakuryādgavāṃ pūjāṃ gogrāsaṃ gopradakṣiṇām |
gavānugamanaṃ dānaṃ vāñchansarvāśca saṃpadaḥ

---

1,117.82

कृष्णाष्टम्यां मार्गशीर्षे मिथुनं दर्भनिर्मितम् ।
अनघां चानघां तत्र बहुपुत्रसमन्वितम्

kṛṣṇāṣṭamyāṃ mārgaśīrṣe mithunaṃ darbhanirmitam |
anaghāṃ cānaghāṃ tatra bahuputrasamanvitam

---

1,117.83

स्थापयित्वा शुभे देशे गोमयेनोपलेपिते ।
पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैरुपचारैः पृथग्विधैः

sthāpayitvā śubhe deśe gomayenopalepite |
pūjayedgandhapuṣpādyairupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ

---

1,117.84

संभोज्य द्विजदांपत्यं विसृजेल्लब्धदक्षिणम् ।
व्रतमेतन्नरः कृत्वा नारी वा विधिपूर्वकम्

saṃbhojya dvijadāṃpatyaṃ visṛjellabdhadakṣiṇam |
vratametannaraḥ kṛtvā nārī vā vidhipūrvakam

---

1,117.85

पुत्रं सल्लक्षणोपेतं लभते नात्र संशयः

putraṃ sallakṣaṇopetaṃ labhate nātra saṃśayaḥ

---

1,117.86

मार्गाशीर्षसिताष्टम्यां कालभैरवसन्निदौ ।
उपोष्य जागरं कृत्वा महापापैः प्रमुच्यते

mārgāśīrṣasitāṣṭamyāṃ kālabhairavasannidau |
upoṣya jāgaraṃ kṛtvā mahāpāpaiḥ pramucyate

---

1,117.87

यत्किञ्चिदशुभं कर्म कृतं मानुषजन्मनि ।
तत्सर्वं विलयं याति कालभैरवदर्शनात्

yatkiñcidaśubhaṃ karma kṛtaṃ mānuṣajanmani |
tatsarvaṃ vilayaṃ yāti kālabhairavadarśanāt

---

1,117.88

अथ पौषसिताष्टम्यां श्राद्धमष्टकसंज्ञितम् ।
पितॄणां तृप्तिदं वर्षं कुलसन्ततिवर्द्धनम्

atha pauṣasitāṣṭamyāṃ śrāddhamaṣṭakasaṃjñitam |
pitṝṇāṃ tṛptidaṃ varṣaṃ kulasantativarddhanam

---

1,117.89

शुक्लाष्टम्यां तु पौषस्य शिवं सम्पूज्य भक्तितः ।
भुक्तिमुक्तिमवाप्नोति भक्तिमेकां समाचरन्

śuklāṣṭamyāṃ tu pauṣasya śivaṃ sampūjya bhaktitaḥ |
bhuktimuktimavāpnoti bhaktimekāṃ samācaran

---

1,117.90

कृष्णाष्टम्यां तु माघस्य भद्रकालीं समर्चयेत् ।
भक्तितो वैरिवृन्दघ्नीं सर्वकामप्रदायिनीम्

kṛṣṇāṣṭamyāṃ tu māghasya bhadrakālīṃ samarcayet |
bhaktito vairivṛndaghnīṃ sarvakāmapradāyinīm

---

1,117.91

माघमासे सिताष्टम्यां भीष्मं संतर्पयद्द्विज ।
संततिं त्वव्यवच्छिन्नामिच्छंश्चाप्यपराजयम्

māghamāse sitāṣṭamyāṃ bhīṣmaṃ saṃtarpayaddvija |
saṃtatiṃ tvavyavacchinnāmicchaṃścāpyaparājayam

---

1,117.92

फआल्गुने त्वसिताष्टम्यां भीप्रां देवीं समर्चयेत् ।
तत्र व्रतपरो विप्र सर्वकामसमृद्धये

phaālgune tvasitāṣṭamyāṃ bhīprāṃ devīṃ samarcayet |
tatra vrataparo vipra sarvakāmasamṛddhaye

---

1,117.93

शुक्लाष्टम्यां फआल्गुनस्य शिवं चापि शिवां द्विज ।
गन्धाद्यैः सम्यगभ्यर्च्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत्

śuklāṣṭamyāṃ phaālgunasya śivaṃ cāpi śivāṃ dvija |
gandhādyaiḥ samyagabhyarcya sarvasiddhīśvaro bhavet

---

1,117.94

फआल्गुनापरपक्षे तु शीतलामष्टमीदिने ।
पूजयेत्सर्ववपक्कानैः सप्तम्यां विधिवत्कृतैः

phaālgunāparapakṣe tu śītalāmaṣṭamīdine |
pūjayetsarvavapakkānaiḥ saptamyāṃ vidhivatkṛtaiḥ

---

1,117.95

शीतले त्वं जगन्माता शीतले त्वं जगत्पिता ।
शीतले त्वं जगद्वात्री शीतलायै नमोनमः

śītale tvaṃ jaganmātā śītale tvaṃ jagatpitā |
śītale tvaṃ jagadvātrī śītalāyai namonamaḥ

---

1,117.96

वन्दे ऽहं शीतलां देवीं रासभस्थां दिगंबराम् ।
मार्जनी कलशोपेतां विस्फोटकविनाशिनीम्

vande 'haṃ śītalāṃ devīṃ rāsabhasthāṃ digaṃbarām |
mārjanī kalaśopetāṃ visphoṭakavināśinīm

---

1,117.97

शीतले शीतले चेत्थं ये जपन्ति जले ल्थिताः //ठ तेषां तु शीतला देवी स्याद्विस्फोटकशान्तिदा

śītale śītale cetthaṃ ye japanti jale lthitāḥ //ṭha teṣāṃ tu śītalā devī syādvisphoṭakaśāntidā

---

1,117.98

इत्येवं शीतलामन्त्रैर्यः समर्चयते द्विज ।
तस्य वर्षं भवेच्छान्तिः शीतलायाः प्रसादतः

ityevaṃ śītalāmantrairyaḥ samarcayate dvija |
tasya varṣaṃ bhavecchāntiḥ śītalāyāḥ prasādataḥ

---

1,117.99

सर्वमासोभये पक्षे विधिवच्चाष्टमीदिने ।
शिवां वापिशिवं प्रार्च्यलभते वाञ्छितं फलम्

sarvamāsobhaye pakṣe vidhivaccāṣṭamīdine |
śivāṃ vāpiśivaṃ prārcyalabhate vāñchitaṃ phalam

1,118.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थिताष्टमीव्रतकथनं नाम सप्तदशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ वक्ष्यामि विप्रेन्द्र नवम्यास्ते व्रतानि वै ।
यानि कृत्वा नरा लोके लभन्ते वाञ्छितं फलम्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitāṣṭamīvratakathanaṃ nāma saptadaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha vakṣyāmi viprendra navamyāste vratāni vai |
yāni kṛtvā narā loke labhante vāñchitaṃ phalam

---

1,118.2

चैत्रस्य शुक्लपक्षे तु श्रीरामनवमीव्रतम् ।
तत्रोपवासं विधिवच्छक्तो भक्तः समाचरेत्

caitrasya śuklapakṣe tu śrīrāmanavamīvratam |
tatropavāsaṃ vidhivacchakto bhaktaḥ samācaret

---

1,118.3

अशक्तश्चैकभक्तं वै मध्याह्नोत्सवतः परम् ।
विप्रान्संभोज्य मिष्टान्नै रामप्रीति सुमाचरेत्

aśaktaścaikabhaktaṃ vai madhyāhnotsavataḥ param |
viprānsaṃbhojya miṣṭānnai rāmaprīti sumācaret

---

1,118.4

गोभूतिलहरिरण्याद्येर्वस्त्रालङ्करणेस्तथा ।
एव यः कुरुते भक्त्या श्रीरामनवमीव्रतम्

gobhūtilahariraṇyādyervastrālaṅkaraṇestathā |
eva yaḥ kurute bhaktyā śrīrāmanavamīvratam

---

1,118.5

विधूय चेहपापानि व्रजे द्विष्णोः परं पदम् ।
उक्तं मातृव्रतं चात्र भैरवेण समन्विताः

vidhūya cehapāpāni vraje dviṣṇoḥ paraṃ padam |
uktaṃ mātṛvrataṃ cātra bhairaveṇa samanvitāḥ

---

1,118.6

स्रग्गन्धवस्रनमनैवेद्यैश्चतुःष्टिस्तु योगिनीः ।
अत्रैव भद्रकालो तु योगिनीनां महाबला

sraggandhavasranamanaivedyaiścatuḥṣṭistu yoginīḥ |
atraiva bhadrakālo tu yoginīnāṃ mahābalā

---

1,118.7

ब्राह्मणश्रेष्ठः सर्वासामाधिपत्ये ऽभिषेचिता ।
तस्मात्तां पूजयेच्चात्र सोपवासो जितेन्द्रियः

brāhmaṇaśreṣṭhaḥ sarvāsāmādhipatye 'bhiṣecitā |
tasmāttāṃ pūjayeccātra sopavāso jitendriyaḥ

---

1,118.8

राधे नवम्यां दलयोश्चण्डिकां यस्तु पूजयेत् ।
विधिना स विमानेन देवतैः सह मोदते

rādhe navamyāṃ dalayoścaṇḍikāṃ yastu pūjayet |
vidhinā sa vimānena devataiḥ saha modate

---

1,118.9

ज्येष्ठशुक्लनवम्यां तु सोपवासो नरोत्तमः ।
उमां संपूज्य विधिवत्कुमारीर्भोजयेद्द्विजान्

jyeṣṭhaśuklanavamyāṃ tu sopavāso narottamaḥ |
umāṃ saṃpūjya vidhivatkumārīrbhojayeddvijān

---

1,118.10

स्वभक्त्या दक्षिणां दत्वा शाल्यन्नं पयसाश्नुयात् ।
उमाव्रतमिदं विप्र यः कुर्याद्विधिवन्नरः

svabhaktyā dakṣiṇāṃ datvā śālyannaṃ payasāśnuyāt |
umāvratamidaṃ vipra yaḥ kuryādvidhivannaraḥ

---

1,118.11

स भुक्त्वेह वरान्भोगानन्ते स्वर्गगतिं लभेत् ।
आषाढे मासि विप्रेन्द्र यः कुर्यात्पक्षयोर्द्विज

sa bhuktveha varānbhogānante svargagatiṃ labhet |
āṣāḍhe māsi viprendra yaḥ kuryātpakṣayordvija

---

1,118.12

नक्तं चैन्द्रीं समभ्यर्च्येदैरावतगतां सिताम् ।
स भवेद्वै वलोके तु भोगभारग्देवयानगः

naktaṃ caindrīṃ samabhyarcyedairāvatagatāṃ sitām |
sa bhavedvai valoke tu bhogabhāragdevayānagaḥ

---

1,118.13

श्रावणे मासि विप्रेन्द्र यः कुर्यान्नक्तभोजनम् ।
पक्षयोरुपवासं वा कौमारीं चण्डिकां यजेत्

śrāvaṇe māsi viprendra yaḥ kuryānnaktabhojanam |
pakṣayorupavāsaṃ vā kaumārīṃ caṇḍikāṃ yajet

---

1,118.14

एवं पापहरां गन्धैः पुष्पैर्धूपैश्च दीपकैः ।
नैवेद्यैर्विविधैश्चैव कुमारीभोजनैस्तथा

evaṃ pāpaharāṃ gandhaiḥ puṣpairdhūpaiśca dīpakaiḥ |
naivedyairvividhaiścaiva kumārībhojanaistathā

---

1,118.15

एवं यः कुरुते भक्त्या कौमारीव्रतमुत्तमम् ।
स विमानेन गच्छेद्वै देवीलोकं सनातनम्

evaṃ yaḥ kurute bhaktyā kaumārīvratamuttamam |
sa vimānena gacchedvai devīlokaṃ sanātanam

---

1,118.16

भाद्रे तु नवमी शुक्ला नन्दाह्वा परिकीर्तिता ।
तस्यां यः पूजयेद्दुर्गां विधिवच्चोपचारकैः

bhādre tu navamī śuklā nandāhvā parikīrtitā |
tasyāṃ yaḥ pūjayeddurgāṃ vidhivaccopacārakaiḥ

---

1,118.17

सो ऽश्वमेधफलं लब्ध्वा विष्णुलोके महीयते ।
आश्विने शुक्लनवमी महापूर्वा प्रकीर्तिता

so 'śvamedhaphalaṃ labdhvā viṣṇuloke mahīyate |
āśvine śuklanavamī mahāpūrvā prakīrtitā

---

1,118.18

अपराह्ने शमीपूजा कार्यास्यां प्राग्दिशि द्विज ।
ततो निशायां प्राग्यामे खड्गं धनुरिषून्गदाम्

aparāhne śamīpūjā kāryāsyāṃ prāgdiśi dvija |
tato niśāyāṃ prāgyāme khaḍgaṃ dhanuriṣūngadām

---

1,118.19

शूलं शक्तिं च परशुं छिरिकां चर्म खेटकम् ।
छत्रं ध्वजं गजं चाश्व गोवृषं पुस्तकं तुलाम्

śūlaṃ śaktiṃ ca paraśuṃ chirikāṃ carma kheṭakam |
chatraṃ dhvajaṃ gajaṃ cāśva govṛṣaṃ pustakaṃ tulām

---

1,118.20

दण्डं पाशं चक्रशङ्खौ गन्धाद्यैरुपचारकैः ।
संपूज्य महिषं तत्र भद्रकाल्यै समालभेत्

daṇḍaṃ pāśaṃ cakraśaṅkhau gandhādyairupacārakaiḥ |
saṃpūjya mahiṣaṃ tatra bhadrakālyai samālabhet

---

1,118.21

एवं बलिं विधायाथ भुक्त्वा पक्कान्न मेव च ।
द्विजेभ्यो दक्षिणां दत्वा व्रतं तत्र समापयेत्

evaṃ baliṃ vidhāyātha bhuktvā pakkānna meva ca |
dvijebhyo dakṣiṇāṃ datvā vrataṃ tatra samāpayet

---

1,118.22

एवं यः पूजयेद्दुर्गां नॄणां दुर्गतिनाशिनीम् ।
इह भुक्त्वा वरान्भोगानन्ते स्वर्गतिमाप्नुयात्

evaṃ yaḥ pūjayeddurgāṃ nṝṇāṃ durgatināśinīm |
iha bhuktvā varānbhogānante svargatimāpnuyāt

---

1,118.23

कार्तिके शुक्लनवमी याक्षया सा प्रकीर्तता ।
तस्यामश्वत्थमूले वै तर्प्पणं सम्यगाचरेत्

kārtike śuklanavamī yākṣayā sā prakīrtatā |
tasyāmaśvatthamūle vai tarppaṇaṃ samyagācaret

---

1,118.24

देवानां च ऋषीणां च पितॄणां चापि नारद ।
स्वशाखोक्तैस्तथा मन्त्रैः सूर्यायार्घ्यं ततोरऽपयेत्

devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṝṇāṃ cāpi nārada |
svaśākhoktaistathā mantraiḥ sūryāyārghyaṃ tator'payet

---

1,118.25

ततो द्विजान्भोजयित्वा मिष्टान्नेन मुनूश्वर ।
स्वयं भुक्त्वा च विहरेद्द्विजेभ्यो दत्तदक्षिणः

tato dvijānbhojayitvā miṣṭānnena munūśvara |
svayaṃ bhuktvā ca vihareddvijebhyo dattadakṣiṇaḥ

---

1,118.26

एवं यः कुरुते भक्त्या जपदानं द्विजार्चनम् ।
होमं च सर्वमक्षय्यं भवेदिति विधेर्वयः

evaṃ yaḥ kurute bhaktyā japadānaṃ dvijārcanam |
homaṃ ca sarvamakṣayyaṃ bhavediti vidhervayaḥ

---

1,118.27

मार्गे तु शुक्लनवमी नन्दिनी परिकीर्तिता ।
तस्यामुपोषितो यस्तु जगदंबां प्रपूजयेत्

mārge tu śuklanavamī nandinī parikīrtitā |
tasyāmupoṣito yastu jagadaṃbāṃ prapūjayet

---

1,118.28

गन्धाद्यैः सो ऽश्वमेधस्य फलभाङ्नात्र संशयः ।
पौषे शुक्लनवम्यां तु महामायां प्रपूजयेत्

gandhādyaiḥ so 'śvamedhasya phalabhāṅnātra saṃśayaḥ |
pauṣe śuklanavamyāṃ tu mahāmāyāṃ prapūjayet

---

1,118.29

एकभक्तपरो विप्र वाजपेयफलाप्तये ।
माघमासे तु वा शुक्ला नवमी लोकपूजिता

ekabhaktaparo vipra vājapeyaphalāptaye |
māghamāse tu vā śuklā navamī lokapūjitā

---

1,118.30

महानन्देति सा प्रोक्ता सदानन्दकरी नृणाम् ।
तस्यां स्नानं तथा दानं जपो होम उपोषणम्

mahānandeti sā proktā sadānandakarī nṛṇām |
tasyāṃ snānaṃ tathā dānaṃ japo homa upoṣaṇam

---

1,118.31

सर्वमक्षयतां याति नात्र कार्या विचारणा ।
फआल्गुनामलपक्षस्य नवमी या द्विजोत्तम

sarvamakṣayatāṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā |
phaālgunāmalapakṣasya navamī yā dvijottama

---

1,118.32

आनन्दा सा महापुण्या सर्वपापहरा स्मृता ।
सोपवासोरऽचयेत्तत्र यस्त्वानन्दां द्विजोत्तम

ānandā sā mahāpuṇyā sarvapāpaharā smṛtā |
sopavāsor'cayettatra yastvānandāṃ dvijottama

---

1,118.33

स लभेद्वाञ्छितान्कामान्सत्यं सत्यं मयोदितम्

sa labhedvāñchitānkāmānsatyaṃ satyaṃ mayoditam

1,119.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितनवमीव्रतकथनं नामाष्टादशाधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ ते ऽहं प्रवक्ष्यामि दशम्या वै व्रतानि च ।
यानि कृत्वा नरो भक्त्या धर्मराजप्रियो भवेत्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitanavamīvratakathanaṃ nāmāṣṭādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha te 'haṃ pravakṣyāmi daśamyā vai vratāni ca |
yāni kṛtvā naro bhaktyā dharmarājapriyo bhavet

---

1,119.2

चैत्रशुक्लद शम्यां तु धर्मराजं प्रपूजयेत् ।
तत्कालसंभवैः पुष्पैः फलैर्गन्धादिभिस्तथा

caitraśuklada śamyāṃ tu dharmarājaṃ prapūjayet |
tatkālasaṃbhavaiḥ puṣpaiḥ phalairgandhādibhistathā

---

1,119.3

सोपवासो वैकभक्तो भोजयित्वा द्विजोत्तमान् ।
चतुर्द्दशततस्तेभ्यः शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम्

sopavāso vaikabhakto bhojayitvā dvijottamān |
caturddaśatatastebhyaḥ śaktyā dadyācca dakṣiṇām

---

1,119.4

एवं यः कुरुते विप्र धर्मराजप्रपूजनम् ।
स धर्मस्याज्ञयागच्छेद्देवैः साधर्म्यमच्युतः

evaṃ yaḥ kurute vipra dharmarājaprapūjanam |
sa dharmasyājñayāgaccheddevaiḥ sādharmyamacyutaḥ

---

1,119.5

दशम्यां माधवे शुक्ले विष्णुमभ्यर्च्य मानवः ।
गन्धाद्यैरुपचारैश्च श्वेतपुष्पैः सुगन्धिभिः

daśamyāṃ mādhave śukle viṣṇumabhyarcya mānavaḥ |
gandhādyairupacāraiśca śvetapuṣpaiḥ sugandhibhiḥ

---

1,119.6

शतं प्रदक्षिणाः कृत्वा विप्रन्संभोज्य यत्नतः ।
लभते वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा

śataṃ pradakṣiṇāḥ kṛtvā vipransaṃbhojya yatnataḥ |
labhate vaiṣṇavaṃ lokaṃ nātra kāryā vicāraṇā

---

1,119.7

ज्येष्ठे शुक्लदशम्यां तु जाह्नवी सरितां वरा ।
समायाता धरां स्वर्गात्तस्मात्सा पुण्यदा स्मृता

jyeṣṭhe śukladaśamyāṃ tu jāhnavī saritāṃ varā |
samāyātā dharāṃ svargāttasmātsā puṇyadā smṛtā

---

1,119.8

ज्येष्ठः शुक्लदलं हस्तो बुधश्च दशमीः तिथिः ।
गरानन्दव्यतीपाताः कन्येन्दुवृषभास्कराः

jyeṣṭhaḥ śukladalaṃ hasto budhaśca daśamīḥ tithiḥ |
garānandavyatīpātāḥ kanyenduvṛṣabhāskarāḥ

---

1,119.9

दशयोगः समाख्यातो महापुण्यतमो द्विज ।
हरते दश पापानि तस्माद्दशहरः स्मृतः

daśayogaḥ samākhyāto mahāpuṇyatamo dvija |
harate daśa pāpāni tasmāddaśaharaḥ smṛtaḥ

---

1,119.10

अस्यां यो जाह्नवीं प्राप्य स्नाति संप्रीतमानसः ।
विधिना जाह्नवीतोये स याति हरिमन्दिरम्

asyāṃ yo jāhnavīṃ prāpya snāti saṃprītamānasaḥ |
vidhinā jāhnavītoye sa yāti harimandiram

---

1,119.11

आषाढशुक्लदशमी पुण्या मन्वा दिकैः स्मृता ।
तस्यां स्नानं जपो दानं होमो वा स्वर्गतिप्रदाः

āṣāḍhaśukladaśamī puṇyā manvā dikaiḥ smṛtā |
tasyāṃ snānaṃ japo dānaṃ homo vā svargatipradāḥ

---

1,119.12

श्रावणे शुक्लदशमी सर्वाशापरिपूर्तिदा ।
अस्यां शिवार्चनं शस्तं गन्धाद्यै रुपचारकैः

śrāvaṇe śukladaśamī sarvāśāparipūrtidā |
asyāṃ śivārcanaṃ śastaṃ gandhādyai rupacārakaiḥ

---

1,119.13

तत्रोपवासो नक्तं वा द्विजानां भोजनं जपः ।
हेम्नो दान च धेन्वादेः सर्वपापप्रणाशनम्

tatropavāso naktaṃ vā dvijānāṃ bhojanaṃ japaḥ |
hemno dāna ca dhenvādeḥ sarvapāpapraṇāśanam

---

1,119.14

अथो नभस्यशुक्लायां दशम्यां द्विजसत्तम ।
व्रतं दशावताराख्यं तत्र स्नानं जलाशये

atho nabhasyaśuklāyāṃ daśamyāṃ dvijasattama |
vrataṃ daśāvatārākhyaṃ tatra snānaṃ jalāśaye

---

1,119.15

कृत्वा संध्यादिनियमं देवर्षिपितृतर्पणम् ।
ततो दशावताराणि समभ्यर्चेत्स माहितः

kṛtvā saṃdhyādiniyamaṃ devarṣipitṛtarpaṇam |
tato daśāvatārāṇi samabhyarcetsa māhitaḥ

---

1,119.16

मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं त्रिविक्रमम् ।
रामं रामं च कृष्णं च बौद्धं कल्किनमेव च

matsyaṃ kūrmaṃ varāhaṃ ca narasiṃhaṃ trivikramam |
rāmaṃ rāmaṃ ca kṛṣṇaṃ ca bauddhaṃ kalkinameva ca

---

1,119.17

दशमूर्तिस्तु सौवर्णीः पूजयित्वा विधानतः ।
दशभ्यो विप्रवर्येभ्यो दद्यात्सत्कृत्य नारद

daśamūrtistu sauvarṇīḥ pūjayitvā vidhānataḥ |
daśabhyo vipravaryebhyo dadyātsatkṛtya nārada

---

1,119.18

उपवासं चैकभक्तं कृत्वा संभोज्य वाडवान् ।
विसृज्य पश्चाद्भुञ्जीत स्वयं स्वेष्टैः समाहितः

upavāsaṃ caikabhaktaṃ kṛtvā saṃbhojya vāḍavān |
visṛjya paścādbhuñjīta svayaṃ sveṣṭaiḥ samāhitaḥ

---

1,119.19

भक्त्या कृत्वा व्रतं त्वेतद्भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् ।
विमानेन व्रजेदन्ते विष्णुलोकं सनातनम्

bhaktyā kṛtvā vrataṃ tvetadbhuktvā bhogānihottamān |
vimānena vrajedante viṣṇulokaṃ sanātanam

---

1,119.20

आश्विने शुक्लदशमी विजया सा प्रकीर्तिता ।
चतुर्गोमयपिण्डानि प्रातर्न्यस्य गृहाङ्गणे

āśvine śukladaśamī vijayā sā prakīrtitā |
caturgomayapiṇḍāni prātarnyasya gṛhāṅgaṇe

---

1,119.21

चक्रवालस्वरूपेण तन्मध्ये रामलक्ष्मणौ ।
तथा भरतशत्रुघ्नौ पूजयेच्चतुरो ऽपि हि

cakravālasvarūpeṇa tanmadhye rāmalakṣmaṇau |
tathā bharataśatrughnau pūjayeccaturo 'pi hi

---

1,119.22

सपिधानासु पात्रीषु गोमयीषु चतसृष्ट ।
किन्नं धान्यं सरौप्यं तु धृत्वा धौतांशुकावृतम्

sapidhānāsu pātrīṣu gomayīṣu catasṛṣṭa |
kinnaṃ dhānyaṃ saraupyaṃ tu dhṛtvā dhautāṃśukāvṛtam

---

1,119.23

पितृमातृभ्रातृपुत्रजाया भृत्यसमन्वितम् ।
संपूज्यं गन्धपुष्पाद्यैर्नैवेद्यैश्च विधानतः

pitṛmātṛbhrātṛputrajāyā bhṛtyasamanvitam |
saṃpūjyaṃ gandhapuṣpādyairnaivedyaiśca vidhānataḥ

---

1,119.24

नमस्कृत्याथ भुञ्जीत द्विजान्संभोज्य पूजितान् ।
एवं कृत्वा विधानं तु नरो वर्षं सुरवान्वितः

namaskṛtyātha bhuñjīta dvijānsaṃbhojya pūjitān |
evaṃ kṛtvā vidhānaṃ tu naro varṣaṃ suravānvitaḥ

---

1,119.25

धनधान्यसमृद्धश्च निश्चितं जायते द्विज ।
अथापाराह्नसमये नवम्यां संनिमन्त्रिताम्

dhanadhānyasamṛddhaśca niścitaṃ jāyate dvija |
athāpārāhnasamaye navamyāṃ saṃnimantritām

---

1,119.26

पूर्वदिक्षु शमीं विप्र गत्वा तन्मूलजां मृदम् ।
गृहीत्वा स्वगृहं प्राप्य गीतवादित्रनिःस्वनैः

pūrvadikṣu śamīṃ vipra gatvā tanmūlajāṃ mṛdam |
gṛhītvā svagṛhaṃ prāpya gītavāditraniḥsvanaiḥ

---

1,119.27

संपूज्य तां विधानेन सज्जीकृत्य स्वकं बलम् ।
निर्गत्य पूर्वद्वारेण ग्रामाद्ब्रहिरनाकुलः

saṃpūjya tāṃ vidhānena sajjīkṛtya svakaṃ balam |
nirgatya pūrvadvāreṇa grāmādbrahiranākulaḥ

---

1,119.28

ततः शत्रुप्रतिकृतिं निर्मितां पत्रकादिभिः ।
मनसा कल्पितां वापि स्वर्णं पुंरवंशरेण वै

tataḥ śatrupratikṛtiṃ nirmitāṃ patrakādibhiḥ |
manasā kalpitāṃ vāpi svarṇaṃ puṃravaṃśareṇa vai

---

1,119.29

विध्येदिति भृशं प्रीतः प्राप्नुयात्स्वगृहं निशि ।
एवं कृतविधिर्वापि गच्छेद्वा शत्रुनिग्रहे

vidhyediti bhṛśaṃ prītaḥ prāpnuyātsvagṛhaṃ niśi |
evaṃ kṛtavidhirvāpi gacchedvā śatrunigrahe

---

1,119.30

एषैवं दशमी विप्र विधिनाऽचरिता सदा ।
धनं जयं सुतान् गाश्च गजाश्वं वाप्यजाविकम्

eṣaivaṃ daśamī vipra vidhinā'caritā sadā |
dhanaṃ jayaṃ sutān gāśca gajāśvaṃ vāpyajāvikam

---

1,119.31

दद्यादिह शरीरान्ते स्वर्गतिं चापि नारद ।
दशम्यां कार्तिके शुक्ले सार्वभौमव्रतं चरेत्

dadyādiha śarīrānte svargatiṃ cāpi nārada |
daśamyāṃ kārtike śukle sārvabhaumavrataṃ caret

---

1,119.32

कृतोपवासो वैकाशी निशीथे ऽपूपकादिभिः ।
दशदिक्षु बलिं दद्याद् गृहद्वापि पुराद्ब्रहिः

kṛtopavāso vaikāśī niśīthe 'pūpakādibhiḥ |
daśadikṣu baliṃ dadyād gṛhadvāpi purādbrahiḥ

---

1,119.33

मण्डले ऽष्टदले कॢप्ते गोविड्लिप्तधरातले ।
मन्त्रैरेभिर्द्विजश्रेष्ठ गणेशादिकृतार्चनः

maṇḍale 'ṣṭadale kḷpte goviḍliptadharātale |
mantrairebhirdvijaśreṣṭha gaṇeśādikṛtārcanaḥ

---

1,119.34

यो मे पूर्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।
तमिन्द्रो देवरा जो ऽद्य नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me pūrvagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā |
tamindro devarā jo 'dya nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.35

यो मे वह्निगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।
तेजोराजो ऽथ वह्निस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me vahnigataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā |
tejorājo 'tha vahnistaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.36

यो मे दक्षगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।
तं यमः प्रेतराजो वै नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me dakṣagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā |
taṃ yamaḥ pretarājo vai nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.37

यो मे नैरृतिगः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।
रक्षोराजो नैरृतिस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me nairṛtigaḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā |
rakṣorājo nairṛtistaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.38

यो मे पश्चिमगः पाप्मा पापकेनेहकर्मणा ।
यादः पतिस्तं वरुणो नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me paścimagaḥ pāpmā pāpakenehakarmaṇā |
yādaḥ patistaṃ varuṇo nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.39

यो मे वायुगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।
वायुस्तं मरुतां राजो नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me vāyugataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā |
vāyustaṃ marutāṃ rājo nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.40

यो मे सौम्यगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।
सोमस्तमृक्षयक्षेशो नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me saumyagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā |
somastamṛkṣayakṣeśo nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.41

यो म ईशगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।
ईशानो भूतनाथस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo ma īśagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā |
īśāno bhūtanāthastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.42

यो मं ऊर्द्ध्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।
ब्रह्मा प्रजापतीशस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo maṃ ūrddhvagataḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā |
brahmā prajāpatīśastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.43

यो मे ऽधःसंस्थितः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ।
अनन्तो नागराजस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः

yo me 'dhaḥsaṃsthitaḥ pāpmā pāpakeneha karmaṇā |
ananto nāgarājastaṃ nāśayatvakhileṣṭadaḥ

---

1,119.44

इत्येवं दिक्षु दशसु बलिं दत्वा समाहितः ।
क्षेत्रपालाय तद्बाह्ये क्षिपेद्बलिमतन्द्रितः

ityevaṃ dikṣu daśasu baliṃ datvā samāhitaḥ |
kṣetrapālāya tadbāhye kṣipedbalimatandritaḥ

---

1,119.45

एवं कृतविधिः शेषं निशायां निनयेत्सुधीः ।
गीतैः सुमङ्गलप्रायैः स्तवपाठैर्जपादिभिः

evaṃ kṛtavidhiḥ śeṣaṃ niśāyāṃ ninayetsudhīḥ |
gītaiḥ sumaṅgalaprāyaiḥ stavapāṭhairjapādibhiḥ

---

1,119.46

प्रातः स्नात्वा समभ्यर्च्य लोकपालान् द्विजोत्तमान् ।
द्वादशाभ्यर्च्य संभोज्य शक्तितो दक्षिणां ददेत्

prātaḥ snātvā samabhyarcya lokapālān dvijottamān |
dvādaśābhyarcya saṃbhojya śaktito dakṣiṇāṃ dadet

---

1,119.47

इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान् ।
युगं स्वर्गसुखं भुक्त्वा सार्वभौमो नृपो भवेत्

itthaṃ kṛtvā vrataṃ vipra bhogānbhuktaihikāñchubhān |
yugaṃ svargasukhaṃ bhuktvā sārvabhaumo nṛpo bhavet

---

1,119.48

मार्गशुक्लदशम्यां तु चरेदा रोग्यकं व्रतम् ।
गन्धाद्यैरर्चयेद्विप्रान् दश तच्चरणोदकम्

mārgaśukladaśamyāṃ tu caredā rogyakaṃ vratam |
gandhādyairarcayedviprān daśa taccaraṇodakam

---

1,119.49

पीत्वाथ दक्षिणां दत्वा विसूजेदेकभोजनं ।
एतत्कृत्वा व्रतं विप्र ह्यारोग्यं प्राप्य भूतले

pītvātha dakṣiṇāṃ datvā visūjedekabhojanaṃ |
etatkṛtvā vrataṃ vipra hyārogyaṃ prāpya bhūtale

---

1,119.50

धर्मराजप्रसादेन मोदते दिवि देववत् ।
पौषे दशम्यां शुक्लायां विश्वेदेवान् समर्चयेत्

dharmarājaprasādena modate divi devavat |
pauṣe daśamyāṃ śuklāyāṃ viśvedevān samarcayet

---

1,119.51

ऋतुं दक्षं वसू6न्सत्यं कालं कामं मुनिं गुरुम् ।
विप्रं रामं च दशधा केशवस्तान्समास्थितः

ṛtuṃ dakṣaṃ vasū6nsatyaṃ kālaṃ kāmaṃ muniṃ gurum |
vipraṃ rāmaṃ ca daśadhā keśavastānsamāsthitaḥ

---

1,119.52

स्वापयित्वा दर्भमयानासनेषु च संस्थितान् ।
गन्धैर्धूपैस्तथा दीपैर्नैवेद्यैश्चापि नारद

svāpayitvā darbhamayānāsaneṣu ca saṃsthitān |
gandhairdhūpaistathā dīpairnaivedyaiścāpi nārada

---

1,119.53

प्रत्येकं दक्षिणां दत्वा प्रणियत्य विसर्जयेत् ।
दक्षिणां तां द्विजाग्र्येभ्यो गुरवे वा समर्पयेत्

pratyekaṃ dakṣiṇāṃ datvā praṇiyatya visarjayet |
dakṣiṇāṃ tāṃ dvijāgryebhyo gurave vā samarpayet

---

1,119.54

एवं कृतविधि श्चैकभक्तो भोगी व्रती भवेत् ।
लोकद्वयस्य विप्रर्षे नात्र कार्या विचारणा

evaṃ kṛtavidhi ścaikabhakto bhogī vratī bhavet |
lokadvayasya viprarṣe nātra kāryā vicāraṇā

---

1,119.55

माघशुक्लदशम्यां तु सोपवासो जितेन्द्रियः /// देवांनगिरसो नाम दश सम्यक्समर्चयेत्

māghaśukladaśamyāṃ tu sopavāso jitendriyaḥ /// devāṃnagiraso nāma daśa samyaksamarcayet

---

1,119.56

कृत्वा स्वर्णमयान्विप्र गन्धाद्यैरुपचारकैः ।
आत्मा ह्यायुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च

kṛtvā svarṇamayānvipra gandhādyairupacārakaiḥ |
ātmā hyāyurmano dakṣo madaḥ prāṇastathaiva ca

---

1,119.57

बर्हिष्मांश्च गविष्ठश्च दत्तः सत्यश्च ते दश ।
दश विप्रान्भोजयित्वा मधुरान्नेन नारद

barhiṣmāṃśca gaviṣṭhaśca dattaḥ satyaśca te daśa |
daśa viprānbhojayitvā madhurānnena nārada

---

1,119.58

मूर्तीस्तेभ्यः प्रदद्यात्ताः स्वर्गलोकाप्तये क्रमात् ।
अन्त्यशुक्लदशम्यां तु चतुर्दशं यमान्यजेत्

mūrtīstebhyaḥ pradadyāttāḥ svargalokāptaye kramāt |
antyaśukladaśamyāṃ tu caturdaśaṃ yamānyajet

---

1,119.59

यमश्च धर्मराजश्च मृत्युश्चैवान्तकस्तथा ।
वैवस्वतश्च कालश्च सर्वभूतक्षयस्तथा

yamaśca dharmarājaśca mṛtyuścaivāntakastathā |
vaivasvataśca kālaśca sarvabhūtakṣayastathā

---

1,119.60

औदुम्बरश्च दघ्नश्च द्वौ नीलपरमेष्ठिनौ ।
वृकोदरश्चचित्रश्च चित्रगुप्तश्चतुर्दश

audumbaraśca daghnaśca dvau nīlaparameṣṭhinau |
vṛkodaraścacitraśca citraguptaścaturdaśa

---

1,119.61

गन्धाद्यैरुपचारैश्च समभ्यर्च्याथतर्पयेत् ।
तिलांबुमिश्राञ्जलिभिर्दर्भैः प्रत्येकशस्त्रिभिः

gandhādyairupacāraiśca samabhyarcyāthatarpayet |
tilāṃbumiśrāñjalibhirdarbhaiḥ pratyekaśastribhiḥ

---

1,119.62

ततश्च दद्यात्सूर्यार्घं ताम्रपात्रेण नारद ।
रक्तचन्दनसंमिश्रतिलाक्षतयवांबुभिः

tataśca dadyātsūryārghaṃ tāmrapātreṇa nārada |
raktacandanasaṃmiśratilākṣatayavāṃbubhiḥ

---

1,119.63

एहि सूर्यसहस्रांशो तेजोराशे जगत्पते ।
गृहाणार्घ्यं मया दत्तं भक्त्या मामनुकंपय

ehi sūryasahasrāṃśo tejorāśe jagatpate |
gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ bhaktyā māmanukaṃpaya

---

1,119.64

इति मन्त्रेण दत्वार्घ्यं विप्रान्भोज्य चतुर्द्दश ।
रौप्यां सुदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम्

iti mantreṇa datvārghyaṃ viprānbhojya caturddaśa |
raupyāṃ sudakṣiṇāṃ datvā visṛjyāśnīta ca svayam

---

1,119.65

एवं कृतविधिर्विप्र धर्मराजप्रसादतः ।
भुक्त्वा भोगांश्च पुत्रार्थानैहिकान्देवदुर्लभान्

evaṃ kṛtavidhirvipra dharmarājaprasādataḥ |
bhuktvā bhogāṃśca putrārthānaihikāndevadurlabhān

---

1,119.66

विमानवरमास्थाय देहान्ते विष्णुलोकभाक्

vimānavaramāsthāya dehānte viṣṇulokabhāk

1,120.1

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितदशमीव्रतनिरूपणं नामैकोनविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच एकादश्यां तु दलयोर्निराहारः समाहितः ।
नानापुष्पैर्मुने कृत्वा विचित्रं मण्डपं शुभम्

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitadaśamīvratanirūpaṇaṃ nāmaikonaviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca ekādaśyāṃ tu dalayornirāhāraḥ samāhitaḥ |
nānāpuṣpairmune kṛtvā vicitraṃ maṇḍapaṃ śubham

---

1,120.2

स्रात्वा सम्यग्विधानेन सोपवासो जितेन्द्रियः ।
संपूज्य विधिवद्विष्णुं श्रद्धया सुसमाहितः

srātvā samyagvidhānena sopavāso jitendriyaḥ |
saṃpūjya vidhivadviṣṇuṃ śraddhayā susamāhitaḥ

---

1,120.3

उपचारैर्बहुविधैर्जपैर्हेमैः प्रदक्षिणैः ।
स्तोत्रपाठैर्बहुविधैर्गीतवाद्यैर्मनोहरैः

upacārairbahuvidhairjapairhemaiḥ pradakṣiṇaiḥ |
stotrapāṭhairbahuvidhairgītavādyairmanoharaiḥ

---

1,120.4

दण्डवत्प्रणिपातैश्च जयशब्दैर्मनोहरैः ।
रात्रौ जागरणं कृत्वा याति विष्णोः परं पदम्

daṇḍavatpraṇipātaiśca jayaśabdairmanoharaiḥ |
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā yāti viṣṇoḥ paraṃ padam

---

1,120.5

चैत्रस्य शुक्लैकादश्यां सोपवासो नरोत्तमः ।
कृत्वा च नियमान्सर्वान्वक्ष्यमाणान्दिनत्रये

caitrasya śuklaikādaśyāṃ sopavāso narottamaḥ |
kṛtvā ca niyamānsarvānvakṣyamāṇāndinatraye

---

1,120.6

द्वादश्यामर्चयेद्भक्तया वासुदेवं सनातनम् ।
उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य बान्धवान्

dvādaśyāmarcayedbhaktayā vāsudevaṃ sanātanam |
upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃbhojya bāndhavān

---

1,120.7

दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृज्याश्नीत च स्वयम् /// इयं तु कामदा नाम सर्वपातकनाशिनी

datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo visṛjyāśnīta ca svayam /// iyaṃ tu kāmadā nāma sarvapātakanāśinī

---

1,120.8

भुक्तिमुक्तिप्रदा विप्र भक्त्या सम्यगुपोषिता ।
वैशाखकृष्णैकादश्यां समुपोष्य विधानतः

bhuktimuktipradā vipra bhaktyā samyagupoṣitā |
vaiśākhakṛṣṇaikādaśyāṃ samupoṣya vidhānataḥ

---

1,120.9

वरूथिनीं परदिने पूजयेन्मृधुसूदनम् ।
स्वर्णान्नकन्याधेनूनां दानमत्र प्रशस्यते

varūthinīṃ paradine pūjayenmṛdhusūdanam |
svarṇānnakanyādhenūnāṃ dānamatra praśasyate

---

1,120.10

वरूथिनीव्रतं कृत्वा नरो नियमतत्परः ।
सर्वपाप विनिर्मुक्तो वैष्णवं लभते पद्वम्

varūthinīvrataṃ kṛtvā naro niyamatatparaḥ |
sarvapāpa vinirmukto vaiṣṇavaṃ labhate padvam

---

1,120.11

वैशाखशुक्लैकादश्यां समुपोष्य च मोहिनीम् ।
स्नात्वा परे ऽह्नि संपूज्य गन्धाद्यैः पुरुषोत्तमम्

vaiśākhaśuklaikādaśyāṃ samupoṣya ca mohinīm |
snātvā pare 'hni saṃpūjya gandhādyaiḥ puruṣottamam

---

1,120.12

संभोज्य विप्रान्मुच्येत पातकेभ्यो न संशयः ।
जेष्ठस्य कृष्णकादश्यां समुपोष्य परां नृप

saṃbhojya viprānmucyeta pātakebhyo na saṃśayaḥ |
jeṣṭhasya kṛṣṇakādaśyāṃ samupoṣya parāṃ nṛpa

---

1,120.13

द्वादश्यां नैत्यिकं कृत्वा समभ्यर्च्य त्रिविक्रमम् ।
ततो द्विजाग्र्यान्संभोज्य दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम्

dvādaśyāṃ naityikaṃ kṛtvā samabhyarcya trivikramam |
tato dvijāgryānsaṃbhojya datvā tebhyaśca dakṣiṇām

---

1,120.14

सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं व्रजेन्नरः ।
ज्येष्ठस्य शुक्लैकादश्यां निर्जलां समुपोष्य तु

sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ vrajennaraḥ |
jyeṣṭhasya śuklaikādaśyāṃ nirjalāṃ samupoṣya tu

---

1,120.15

उदयादुदयं यावद्भास्करस्य द्विजोत्तम ।
प्रभाते कृतनित्यस्तु द्वादश्यामुपचारकैः

udayādudayaṃ yāvadbhāskarasya dvijottama |
prabhāte kṛtanityastu dvādaśyāmupacārakaiḥ

---

1,120.16

ह्यषीकेशं समभ्यर्च्य विप्रान् संभोज्य भक्तितः ।
चतुर्विंशैकादशीनां फलं यत्तत्समाप्नुयात्

hyaṣīkeśaṃ samabhyarcya viprān saṃbhojya bhaktitaḥ |
caturviṃśaikādaśīnāṃ phalaṃ yattatsamāpnuyāt

---

1,120.17

आषाढकृष्णैकादश्यां योगिनीं समुपोष्य वै ।
नारायणं समभ्यर्च्य द्वादश्यां कृतनित्यकः

āṣāḍhakṛṣṇaikādaśyāṃ yoginīṃ samupoṣya vai |
nārāyaṇaṃ samabhyarcya dvādaśyāṃ kṛtanityakaḥ

---

1,120.18

ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् ।
सर्वदानफलं प्राप्य मोदते विष्णुमन्दिरे

tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyaśca dakṣiṇām |
sarvadānaphalaṃ prāpya modate viṣṇumandire

---

1,120.19

आषाढशुक्लैकादश्यां यद्बिधानं शृणुष्व तत् ।
उपोष्य तस्मिन् दिवसे विधिवन्मण्डपे शुभे

āṣāḍhaśuklaikādaśyāṃ yadbidhānaṃ śṛṇuṣva tat |
upoṣya tasmin divase vidhivanmaṇḍape śubhe

---

1,120.20

स्थापयेत्प्रतिमां विष्णोः शङ्खचक्रगदांबुजैः ।
लसच्चतुर्भुजामग्र्यां काञ्चनीं वाथ राजतीम्

sthāpayetpratimāṃ viṣṇoḥ śaṅkhacakragadāṃbujaiḥ |
lasaccaturbhujāmagryāṃ kāñcanīṃ vātha rājatīm

---

1,120.21

पीतांबरधरां शुभ्रे पर्य्यङ्के स्वास्तृते द्विज ।
ततः पञ्चामृतैः स्नाप्य मन्त्रैः शुद्धजलेन च

pītāṃbaradharāṃ śubhre paryyaṅke svāstṛte dvija |
tataḥ pañcāmṛtaiḥ snāpya mantraiḥ śuddhajalena ca

---

1,120.22

पौरुषेणैव सूक्तेन ह्युपचारान् प्रकल्पयेत् ।
नीराजनान्तान्पाद्यादींस्ततः संप्रार्थयेद्धरिम्

pauruṣeṇaiva sūktena hyupacārān prakalpayet |
nīrājanāntānpādyādīṃstataḥ saṃprārthayeddharim

---

1,120.23

सुप्ते त्वयि जगन्नाथ जगत्सुप्तं भवेदिदम् ।
विबुद्धे त्वयि बुद्धं च जगत्सर्वं चराचरम्

supte tvayi jagannātha jagatsuptaṃ bhavedidam |
vibuddhe tvayi buddhaṃ ca jagatsarvaṃ carācaram

---

1,120.24

इति संप्रार्थ्य देवाग्रे चातुर्मास्यप्रचोदितान् ।
नियमांस्तु यथाशक्ति गृह्णीयाद्भक्तिमान्नरः

iti saṃprārthya devāgre cāturmāsyapracoditān |
niyamāṃstu yathāśakti gṛhṇīyādbhaktimānnaraḥ

---

1,120.25

ततः प्रभाते द्वादश्यां समर्चेच्छेषशायिनम् ।
उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य वाडवान्

tataḥ prabhāte dvādaśyāṃ samarceccheṣaśāyinam |
upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃbhojya vāḍavān

---

1,120.26

प्रतोष्य दभिणाभिश्च स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ।
ततः प्रभृति विप्रेन्द्र गन्धाद्यैः प्रत्यहं यजेत्

pratoṣya dabhiṇābhiśca svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ |
tataḥ prabhṛti viprendra gandhādyaiḥ pratyahaṃ yajet

---

1,120.27

कृत्वैवं विधिना विप्र देवस्य शयनीव्रतम् ।
भुक्तिमुक्तियुतो मर्त्यो भवेद्विष्णोः प्रसादतः

kṛtvaivaṃ vidhinā vipra devasya śayanīvratam |
bhuktimuktiyuto martyo bhavedviṣṇoḥ prasādataḥ

---

1,120.28

श्रावणे कृष्णपक्षे तु एकादश्यां द्विजोत्तम ।
कामिकां समुपोष्यैव नियमेन नरोत्तम

śrāvaṇe kṛṣṇapakṣe tu ekādaśyāṃ dvijottama |
kāmikāṃ samupoṣyaiva niyamena narottama

---

1,120.29

द्वादश्यां कृतनित्यस्तु श्रीधरं पूजयेद्धरिम् ।
उपचारैः षोडश भिस्ततः संभोज्य वै द्विजान्

dvādaśyāṃ kṛtanityastu śrīdharaṃ pūjayeddharim |
upacāraiḥ ṣoḍaśa bhistataḥ saṃbhojya vai dvijān

---

1,120.30

दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृज्याश्नीत बान्धवैः ।
एवं यः कुरुते विप्रकामिकाव्रतमुत्तमम्

datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo visṛjyāśnīta bāndhavaiḥ |
evaṃ yaḥ kurute viprakāmikāvratamuttamam

---

1,120.31

स सर्वकामांल्लब्ध्वेह याति विष्णोः परं पदम् ।
एकादश्यां नभःशुक्ले पवित्रां समुपोष्य वै

sa sarvakāmāṃllabdhveha yāti viṣṇoḥ paraṃ padam |
ekādaśyāṃ nabhaḥśukle pavitrāṃ samupoṣya vai

---

1,120.32

द्वादश्यां नियतो भूत्वा पूजयेच्च जनार्दनम् ।
उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य वाडवान्

dvādaśyāṃ niyato bhūtvā pūjayecca janārdanam |
upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃbhojya vāḍavān

---

1,120.33

. दत्वा च दक्षिणां तेभ्यः पुत्रं प्राप्येह सद्गुणम् ।
याति विष्णोः पदं साक्षात्सर्वदेवनमस्कृतः

. datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyaḥ putraṃ prāpyeha sadguṇam |
yāti viṣṇoḥ padaṃ sākṣātsarvadevanamaskṛtaḥ

---

1,120.34

नभस्यकृष्णैका दश्यामजाख्यां समुपोष्य वै ।
अर्चेदुर्पेन्द्रं द्वादश्यामुपचारैः पृथग्विधैः

nabhasyakṛṣṇaikā daśyāmajākhyāṃ samupoṣya vai |
arcedurpendraṃ dvādaśyāmupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ

---

1,120.35

विप्रान्संभोज्य मिष्टान्नैर्विसृजेत्प्राप्तदक्षिणान् ।
एवं कृतव्रतो विप्रभक्त्याजायाः समाहितः

viprānsaṃbhojya miṣṭānnairvisṛjetprāptadakṣiṇān |
evaṃ kṛtavrato viprabhaktyājāyāḥ samāhitaḥ

---

1,120.36

भुक्त्वेह भोगानखिलान्यात्यन्ते वैष्णवं क्षयम् ।
नभस्यशुक्लैकादश्यां पद्माख्यां समुपोष्य वै

bhuktveha bhogānakhilānyātyante vaiṣṇavaṃ kṣayam |
nabhasyaśuklaikādaśyāṃ padmākhyāṃ samupoṣya vai

---

1,120.37

कृत्वा नित्यार्चनं तत्र कटिदानमथाचरेत् ।
पूर्वं संस्थापितायास्तु प्रतिमाया द्विजोत्तम

kṛtvā nityārcanaṃ tatra kaṭidānamathācaret |
pūrvaṃ saṃsthāpitāyāstu pratimāyā dvijottama

---

1,120.38

समुत्सवविधानेन नीत्वा तां सलिलाशये ।
कृतांबुस्पर्शनां तत्र संप्रपूज्य विधानतः

samutsavavidhānena nītvā tāṃ salilāśaye |
kṛtāṃbusparśanāṃ tatra saṃprapūjya vidhānataḥ

---

1,120.39

आनीय मण्डपे तस्मिन् वामपार्श्वेन शाययेत् ।
ततः प्रभाप्ते द्वादश्यां गन्धाद्यैरर्च्य वामनम्

ānīya maṇḍape tasmin vāmapārśvena śāyayet |
tataḥ prabhāpte dvādaśyāṃ gandhādyairarcya vāmanam

---

1,120.40

संभोज्य वाडवान्दत्वा दक्षिणां च विसर्जयेत् ।
एवं यः कुरुते विप्र पद्माव्रतमनुत्तमम्

saṃbhojya vāḍavāndatvā dakṣiṇāṃ ca visarjayet |
evaṃ yaḥ kurute vipra padmāvratamanuttamam

---

1,120.41

भुक्तिं प्राप्येह मुक्तिं तु लभतेंऽते प्रपञ्चतः ।
इषस्य कृष्णैका दश्यामिन्दिरां समुपोष्य वै

bhuktiṃ prāpyeha muktiṃ tu labhateṃ'te prapañcataḥ |
iṣasya kṛṣṇaikā daśyāmindirāṃ samupoṣya vai

---

1,120.42

शालग्रामशिलाग्रे तु मध्याह्ने श्राद्धमाचरेत् ।
विष्णोः प्रीतिकरं विप्र ततः प्रातर्हरेर्दिने

śālagrāmaśilāgre tu madhyāhne śrāddhamācaret |
viṣṇoḥ prītikaraṃ vipra tataḥ prātarharerdine

---

1,120.43

पद्ननाभं समभ्यर्च्य भूदेवान्भोजयेत्सुधीः ।
विसृज्य दक्षिणां दत्वा तांस्ततो ऽश्नीत च स्वयम्

padnanābhaṃ samabhyarcya bhūdevānbhojayetsudhīḥ |
visṛjya dakṣiṇāṃ datvā tāṃstato 'śnīta ca svayam

---

1,120.44

एवं कृतव्रतो मर्त्यो भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् ।
पितॄणां कोटिमुद्धृत्य यात्यन्ते वैष्णवं गृहम्

evaṃ kṛtavrato martyo bhuktvā bhogānihepsitān |
pitṝṇāṃ koṭimuddhṛtya yātyante vaiṣṇavaṃ gṛham

---

1,120.45

एकादश्यामिषे शुक्ले विप्र पाशाङ्कुशाह्वयाम् ।
उपोष्य विधिवद्विष्णोर्दिने विष्णुं समर्चयेत्

ekādaśyāmiṣe śukle vipra pāśāṅkuśāhvayām |
upoṣya vidhivadviṣṇordine viṣṇuṃ samarcayet

---

1,120.46

ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् ।
भक्त्या प्रणम्य विसृजेदश्नीयाच्च स्वयं ततः

tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyaśca dakṣiṇām |
bhaktyā praṇamya visṛjedaśnīyācca svayaṃ tataḥ

---

1,120.47

एवं यः कुरुते भक्त्या नरः पाशाङ्कुशाव्रतम् ।
स भुक्त्वेह वरान्भोगान्याति विष्णोः सलोकताम्

evaṃ yaḥ kurute bhaktyā naraḥ pāśāṅkuśāvratam |
sa bhuktveha varānbhogānyāti viṣṇoḥ salokatām

---

1,120.48

कार्तिके कृष्णपक्षे तु एकादश्यां द्विजोत्तम ।
रमामुपोष्य विधिवद्द्वादश्यां प्रातरर्चयेत्

kārtike kṛṣṇapakṣe tu ekādaśyāṃ dvijottama |
ramāmupoṣya vidhivaddvādaśyāṃ prātararcayet

---

1,120.49

केशवं केशिहॄन्तारं देवदेवं सनातनम् ।
भोजयेच्च ततो विप्रान्विसृजेल्लब्धदक्षिणान्

keśavaṃ keśihṝntāraṃ devadevaṃ sanātanam |
bhojayecca tato viprānvisṛjellabdhadakṣiṇān

---

1,120.50

एवं कृतव्रतो विप्र भोगान्भुक्त्वेह वाञ्छितान् ।
व्योमयानेन सांनिध्यं लभते च रमापतेः

evaṃ kṛtavrato vipra bhogānbhuktveha vāñchitān |
vyomayānena sāṃnidhyaṃ labhate ca ramāpateḥ

---

1,120.51

ऊर्जस्य शुक्लैकादश्यां समुपोष्य प्रबोधिनीम् ।
केशवं बोधयेद्रात्रौ सुप्तं गीतादिमङ्गलैः

ūrjasya śuklaikādaśyāṃ samupoṣya prabodhinīm |
keśavaṃ bodhayedrātrau suptaṃ gītādimaṅgalaiḥ

---

1,120.52

ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च वाद्यैर्नानाविधैरपि ।
द्राक्षेक्षुदाडिमैश्चान्यै रंभाशृङ्गाटकादिभिः

ṛgyajuḥsāmamantraiśca vādyairnānāvidhairapi |
drākṣekṣudāḍimaiścānyai raṃbhāśṛṅgāṭakādibhiḥ

---

1,120.53

समर्पणैस्ततो रात्र्यां व्यतीतायां परे ऽहनि ।
स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा गदादामोदरं यजेत्

samarpaṇaistato rātryāṃ vyatītāyāṃ pare 'hani |
snātvā nityakriyāṃ kṛtvā gadādāmodaraṃ yajet

---

1,120.54

उपचारैः षोडशभिः पौरुषेणापि सूक्ततः ।
संभोज्य विप्रान्विसृजेद्दक्षिणाभिः प्रतोषितान्

upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pauruṣeṇāpi sūktataḥ |
saṃbhojya viprānvisṛjeddakṣiṇābhiḥ pratoṣitān

---

1,120.55

ततस्तां प्रतिमां हैमीं सधेनुं गुरवेरऽपयेत् ।
एवं यः कुरुते भक्त्या बोधिनीव्रतमादृतः

tatastāṃ pratimāṃ haimīṃ sadhenuṃ guraver'payet |
evaṃ yaḥ kurute bhaktyā bodhinīvratamādṛtaḥ

---

1,120.56

स भुक्त्वेह वरान्भोगान्वैष्णवं लभते पदम् ।
मार्गस्य कृष्णैकादश्यामुत्पन्नां समुपोष्य वै

sa bhuktveha varānbhogānvaiṣṇavaṃ labhate padam |
mārgasya kṛṣṇaikādaśyāmutpannāṃ samupoṣya vai

---

1,120.57

द्वादश्यां कृष्णमभ्यर्चेद्गन्धाद्यैरुपचारकैः ।
ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम्

dvādaśyāṃ kṛṣṇamabhyarcedgandhādyairupacārakaiḥ |
tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyaśca dakṣiṇām

---

1,120.58

विसृज्य पश्चाद्भुञ्जीत स्वयमिष्टैः समाहितः ।
एवं यो भक्तिभावेन उत्पन्नाव्रतमाचरेत्

visṛjya paścādbhuñjīta svayamiṣṭaiḥ samāhitaḥ |
evaṃ yo bhaktibhāvena utpannāvratamācaret

---

1,120.59

स विमानं समारुह्य यात्यन्ते वैष्णवं पदम् ।
मार्गस्य शुक्लैकादश्यां मोक्षाख्यां समुपोष्य वै

sa vimānaṃ samāruhya yātyante vaiṣṇavaṃ padam |
mārgasya śuklaikādaśyāṃ mokṣākhyāṃ samupoṣya vai

---

1,120.60

द्वादश्यां प्रातरभ्यर्च्य ह्यनन्तं विश्वरूपकम् ।
सर्वैरेवोपचारैस्तु विप्रान्संभोजयेद्द्विजः

dvādaśyāṃ prātarabhyarcya hyanantaṃ viśvarūpakam |
sarvairevopacāraistu viprānsaṃbhojayeddvijaḥ

---

1,120.61

विसृज्य दक्षिणां दत्वा स्वयं भुञ्जीत बान्धवैः ।
एवं कृत्वा व्रतं विप्र भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान्

visṛjya dakṣiṇāṃ datvā svayaṃ bhuñjīta bāndhavaiḥ |
evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra bhuktvā bhogānihepsitān

---

1,120.62

दश पूर्वान्दश परान्समुद्धृत्य व्रजेद्धरिम् ।
पौपस्य कृष्णैकादश्यां सफलां समुपोष्य वै ।
द्वादश्यामच्युतं प्रार्च्य सर्वैरेवोपचारकैः

daśa pūrvāndaśa parānsamuddhṛtya vrajeddharim |
paupasya kṛṣṇaikādaśyāṃ saphalāṃ samupoṣya vai |
dvādaśyāmacyutaṃ prārcya sarvairevopacārakaiḥ

---

1,120.63

संभोज्य विप्रान्मधुरैर्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् ।
एवं कृत्वा व्रतं विप्र सफलाया विधानतः

saṃbhojya viprānmadhurairvisṛjellabdhadakṣiṇān |
evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra saphalāyā vidhānataḥ

---

1,120.64

भुक्त्वेह भोगानखिलान्यात्यन्ते वैष्णवं पदम् ।
पौषस्य शुक्लैकादश्यां पुत्रदां समुपोष्य वै

bhuktveha bhogānakhilānyātyante vaiṣṇavaṃ padam |
pauṣasya śuklaikādaśyāṃ putradāṃ samupoṣya vai

---

1,120.65

द्वादश्यां चक्रिणं प्रार्येदर्घाद्यैरुपचारकैः ।
ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यस्तु दक्षिणाम्

dvādaśyāṃ cakriṇaṃ prāryedarghādyairupacārakaiḥ |
tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyastu dakṣiṇām

---

1,120.66

विसृज्य स्वयमश्नीयाच्छेषान्नं स्वेष्टबान्धवैः ।
एवं कृतव्रतो विप्र भुक्वा भोगानिहेप्सितान्

visṛjya svayamaśnīyāccheṣānnaṃ sveṣṭabāndhavaiḥ |
evaṃ kṛtavrato vipra bhukvā bhogānihepsitān

---

1,120.67

विमानवरमारुह्य यात्यन्ते हरिमन्दिरम् ।
माघम्य कृष्णैकादश्यां षट्तिलां समुपोष्य वै

vimānavaramāruhya yātyante harimandiram |
māghamya kṛṣṇaikādaśyāṃ ṣaṭtilāṃ samupoṣya vai

---

1,120.68

स्नात्वा दत्वा तर्पयित्वा हुत्वा भुक्त्वा समर्च्य च ।
तिलैरेव द्विजश्रेष्ठ द्वादश्यां प्रातरेव हि

snātvā datvā tarpayitvā hutvā bhuktvā samarcya ca |
tilaireva dvijaśreṣṭha dvādaśyāṃ prātareva hi

---

1,120.69

वैकुण्ठं सम्यगभ्यर्व्य सर्वैरेवोपचारकैः ।
द्विजान्संभोज्य विसृजेद्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम्

vaikuṇṭhaṃ samyagabhyarvya sarvairevopacārakaiḥ |
dvijānsaṃbhojya visṛjeddatvā tebhyaśca dakṣiṇām

---

1,120.70

एवं कृत्वा व्रतं विप्र विधिना सुसमाहितः ।
भुक्त्वेह वाञ्छितान्भोगानन्ते विष्णुपदं लभेत्

evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra vidhinā susamāhitaḥ |
bhuktveha vāñchitānbhogānante viṣṇupadaṃ labhet

---

1,120.71

माघस्य शुक्लैकादश्यां समुपोष्य जयाह्वयाम् ।
प्रातर्हरि दिने ऽभ्यर्च्चेच्छ्रीपतिं पुरुषं द्विज

māghasya śuklaikādaśyāṃ samupoṣya jayāhvayām |
prātarhari dine 'bhyarccecchrīpatiṃ puruṣaṃ dvija

---

1,120.72

भोजयित्वा दक्षिणां च दत्वा विप्रान्विसृज्य च ।
स्वयं भुञ्जीत तच्छेषं प्रयतो निजबान्धवैः

bhojayitvā dakṣiṇāṃ ca datvā viprānvisṛjya ca |
svayaṃ bhuñjīta taccheṣaṃ prayato nijabāndhavaiḥ

---

1,120.73

य एवं कुरुते विप्र व्रतं केशवतोषणम् ।
स भुक्त्वेह वरान्भोगानन्ते विष्णोः पदं व्रजेत्

ya evaṃ kurute vipra vrataṃ keśavatoṣaṇam |
sa bhuktveha varānbhogānante viṣṇoḥ padaṃ vrajet

---

1,120.74

तपस्यकृष्णैकादश्यां विजयां समुपोष्य वै ।
द्वादश्यां प्रातरभ्यर्च्य योगीशं गन्धपूर्वकैः

tapasyakṛṣṇaikādaśyāṃ vijayāṃ samupoṣya vai |
dvādaśyāṃ prātarabhyarcya yogīśaṃ gandhapūrvakaiḥ

---

1,120.75

ततः संभोज्य भूदेवान्दक्षिणाभिः प्रतोष्य तान् ।
विसृज्य बान्धवैः सार्द्धं स्वयमश्नीत वाग्यतः

tataḥ saṃbhojya bhūdevāndakṣiṇābhiḥ pratoṣya tān |
visṛjya bāndhavaiḥ sārddhaṃ svayamaśnīta vāgyataḥ

---

1,120.76

एवं कृतव्रतो मर्त्यो भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् ।
देहान्ते वैष्णवं लोकं याति देवैः सुसत्कृतः

evaṃ kṛtavrato martyo bhuktvā bhogānihepsitān |
dehānte vaiṣṇavaṃ lokaṃ yāti devaiḥ susatkṛtaḥ

---

1,120.77

फआल्गुनस्य सिते पक्षे एकादश्यां द्विजोत्तम ।
उपोष्यामलकीं भक्त्या द्वादश्यां प्रातरर्चयेत्

phaālgunasya site pakṣe ekādaśyāṃ dvijottama |
upoṣyāmalakīṃ bhaktyā dvādaśyāṃ prātararcayet

---

1,120.78

पुण्डरीकाक्षमखिलैरुपचारैस्ततो द्विजान् ।
भोजयित्वा वरान्नेन दद्यात्तेभ्यस्तु दक्षिणाम्

puṇḍarīkākṣamakhilairupacāraistato dvijān |
bhojayitvā varānnena dadyāttebhyastu dakṣiṇām

---

1,120.79

एवं कृत्वा विधानेनामलक्यां पूजनादिकम् ।
सितैकादश्यां तपस्ये व्रजेद्विष्णोः परं पदम्

evaṃ kṛtvā vidhānenāmalakyāṃ pūjanādikam |
sitaikādaśyāṃ tapasye vrajedviṣṇoḥ paraṃ padam

---

1,120.80

चैत्रस्य कृष्णैकादशीं पापमोचनिकां द्विज ।
उपाष्य द्वादश्यांप्रातर्गोविन्दं पूजयेत्तथा

caitrasya kṛṣṇaikādaśīṃ pāpamocanikāṃ dvija |
upāṣya dvādaśyāṃprātargovindaṃ pūjayettathā

---

1,120.81

उपचारैः षोडशभिर्द्विजान्संभोज्य दक्षिणाम् ।
दत्वा तेभ्यो विसृज्याथ स्वयं भुञ्जीत बान्धवैः

upacāraiḥ ṣoḍaśabhirdvijānsaṃbhojya dakṣiṇām |
datvā tebhyo visṛjyātha svayaṃ bhuñjīta bāndhavaiḥ

---

1,120.82

एव यः कुरुते विप्र पापमोचनिकाव्रताम् ।
स याति वैष्णवं लोकं विमानेन तु भास्वता

eva yaḥ kurute vipra pāpamocanikāvratām |
sa yāti vaiṣṇavaṃ lokaṃ vimānena tu bhāsvatā

---

1,120.83

इत्थं कृष्णो तथा शुक्ले व्रतं चैकादशीभवम् ।
मोक्षदं कीर्तितं विप्र नास्त्यस्मिन्संशयः क्वचित्

itthaṃ kṛṣṇo tathā śukle vrataṃ caikādaśībhavam |
mokṣadaṃ kīrtitaṃ vipra nāstyasminsaṃśayaḥ kvacit

---

1,120.84

यतस्त्रिदिनसंसाध्यं कीर्तिनं पापनाशनम् ।
सर्वव्रतोत्तमं विप्र ततो ज्ञेयं महाफलम्

yatastridinasaṃsādhyaṃ kīrtinaṃ pāpanāśanam |
sarvavratottamaṃ vipra tato jñeyaṃ mahāphalam

---

1,120.85

त्यजेच्चत्वारि भुक्तानि नारदै तद्दिनत्रये ।
आद्यन्तयोरेकमेकं मध्यमे द्वयमेव हि

tyajeccatvāri bhuktāni nāradai taddinatraye |
ādyantayorekamekaṃ madhyame dvayameva hi

---

1,120.86

अथ ते नियमान्वच्मि व्रते ह्यस्मिन्दिनत्रये ।
कांस्यं मांसं मसूरान्नं चणकान्कोद्रवांस्तथा

atha te niyamānvacmi vrate hyasmindinatraye |
kāṃsyaṃ māṃsaṃ masūrānnaṃ caṇakānkodravāṃstathā

---

1,120.87

शाकं मधु परान्नं च पुनर्भोजनमैथुने ।
दशम्यां दश वस्तूनि वर्जयेद्वैष्णवऋ सदा

śākaṃ madhu parānnaṃ ca punarbhojanamaithune |
daśamyāṃ daśa vastūni varjayedvaiṣṇavaṛ sadā

---

1,120.88

द्यूतक्रीडां च निद्रां च तांबूलं दन्तधावनम् ।
परापवादं पैशुन्यं स्तेयं हिंसां तथा रतिम्

dyūtakrīḍāṃ ca nidrāṃ ca tāṃbūlaṃ dantadhāvanam |
parāpavādaṃ paiśunyaṃ steyaṃ hiṃsāṃ tathā ratim

---

1,120.89

कोपं ह्यनृतवाक्यं च एकादश्यां विवर्ज्जयेत् ।
कांस्यं मांसं सुरां क्षौद्रं तैलं विण्म्लेच्छभाषणम्

kopaṃ hyanṛtavākyaṃ ca ekādaśyāṃ vivarjjayet |
kāṃsyaṃ māṃsaṃ surāṃ kṣaudraṃ tailaṃ viṇmlecchabhāṣaṇam

---

1,120.90

व्यायामं च प्रवासं च पुनर्भोजनमैथुने ।
अस्पृश्यस्पर्शमाशूरे द्वादश्यां द्वादश त्यजेत्

vyāyāmaṃ ca pravāsaṃ ca punarbhojanamaithune |
aspṛśyasparśamāśūre dvādaśyāṃ dvādaśa tyajet

---

1,120.91

एवं नियमकृद्विप्र उपवासं समाचरेत् ।
शक्तो ऽशक्तुस्तु मतिमानेकभुक्तं न नक्तकम्

evaṃ niyamakṛdvipra upavāsaṃ samācaret |
śakto 'śaktustu matimānekabhuktaṃ na naktakam

---

1,120.92

अयाचितं वापि चरेन्न त्यजेद्व्रतमीदृशम्

ayācitaṃ vāpi carenna tyajedvratamīdṛśam

1,121.1

इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थभागे द्वादशमासस्तितैकादशीव्रतकथनं नाम विंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः सनातन उवाच अथ व्रतानि द्वादश्याः कथयामि तवानघ ।
यानि कृत्वा नरो लोके विष्णोः प्रियतरो भवेत्

iti śrībṛhannāradīya purāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthabhāge dvādaśamāsastitaikādaśīvratakathanaṃ nāma viṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ sanātana uvāca atha vratāni dvādaśyāḥ kathayāmi tavānagha |
yāni kṛtvā naro loke viṣṇoḥ priyataro bhavet

---

1,121.2

चैत्रस्य शुक्लद्वादश्यां मदनव्रतमाचरेत् ।
स्थापयेदव्रणं कुंभं सिततन्दुलपूरितम्

caitrasya śukladvādaśyāṃ madanavratamācaret |
sthāpayedavraṇaṃ kuṃbhaṃ sitatandulapūritam

---

1,121.3

नानाफलयुतं तद्वदिक्षुदण्डसमन्वितम् ।
सितवस्त्रयुगच्छन्नं सितचन्दनचर्च्चितम्

nānāphalayutaṃ tadvadikṣudaṇḍasamanvitam |
sitavastrayugacchannaṃ sitacandanacarccitam

---

1,121.4

नानाभक्ष्यसमोपेतं सहिरण्यं स्वशक्तितः ।
ताम्रपात्रं गुडोपेतं तस्योपरि निवेशयेत्

nānābhakṣyasamopetaṃ sahiraṇyaṃ svaśaktitaḥ |
tāmrapātraṃ guḍopetaṃ tasyopari niveśayet

---

1,121.5

तत्र संपूजयेद्देवं कामरूपिणमच्युतम् ।
गन्धाद्यैरुपचारैस्तु सोपवासो परे ऽहनि

tatra saṃpūjayeddevaṃ kāmarūpiṇamacyutam |
gandhādyairupacāraistu sopavāso pare 'hani

---

1,121.6

पुनः प्रातः समभ्यर्च्य ब्राह्मणाय निवेदयेत् ।
ब्रह्मणान्भोजयेच्चैव तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम्

punaḥ prātaḥ samabhyarcya brāhmaṇāya nivedayet |
brahmaṇānbhojayeccaiva tebhyo dadyācca dakṣiṇām

---

1,121.7

वर्षमेवं व्रतं कृत्वा घृतधेनुसमन्विताम् ।
शय्यां तु दद्याद्गुरवे सर्वोपस्करसंयुताम्

varṣamevaṃ vrataṃ kṛtvā ghṛtadhenusamanvitām |
śayyāṃ tu dadyādgurave sarvopaskarasaṃyutām

---

1,121.8

काञ्चनं कामदेवं च शुक्तां गां च पयस्विनीम् ।
वासोभिर्द्विजदांपत्यं पूजयित्वा समर्पयेत्

kāñcanaṃ kāmadevaṃ ca śuktāṃ gāṃ ca payasvinīm |
vāsobhirdvijadāṃpatyaṃ pūjayitvā samarpayet

---

1,121.9

प्रीयतां कामरूपी मे हरिरित्येवमुच्चरन् ।
यः कुर्याद्विधिनानेन मदनद्वादशीव्रतम्

prīyatāṃ kāmarūpī me harirityevamuccaran |
yaḥ kuryādvidhinānena madanadvādaśīvratam

---

1,121.10

स सर्वपापनिर्भुक्तः प्राप्नोति हरिसाम्यताम् ।
अस्यामेव समुद्दिष्टं भर्तृद्वादशिकाव्रतम्

sa sarvapāpanirbhuktaḥ prāpnoti harisāmyatām |
asyāmeva samuddiṣṭaṃ bhartṛdvādaśikāvratam

---

1,121.11

स्वास्तृतां तत्र शय्यां तु कृत्वात्र श्रीयुतं हरिम् ।
संस्थाप्य मण्डपं पुष्पैस्तदुपर्प्युपकल्पयेत्

svāstṛtāṃ tatra śayyāṃ tu kṛtvātra śrīyutaṃ harim |
saṃsthāpya maṇḍapaṃ puṣpaistaduparpyupakalpayet

---

1,121.12

ततः संपूज्य गन्धाद्यैर्व्रती जागरणं निशि ।
नृत्यवादित्रगीताद्यैस्ततः प्रातः परे ऽहनि

tataḥ saṃpūjya gandhādyairvratī jāgaraṇaṃ niśi |
nṛtyavāditragītādyaistataḥ prātaḥ pare 'hani

---

1,121.13

सशय्यं श्रीहरिं हैमं द्विजग्र्याय निवेदयेत् ।
द्विजान्संभोज्य विसृजद्दक्षिणाभिः प्रतोषितान्

saśayyaṃ śrīhariṃ haimaṃ dvijagryāya nivedayet |
dvijānsaṃbhojya visṛjaddakṣiṇābhiḥ pratoṣitān

---

1,121.14

एवं कृतव्रतस्यापि दांपत्यं जायते स्थिरम् ।
सप्तजन्मसु भुङ्क्ते च भोगान् लोकद्वयेप्सितान्

evaṃ kṛtavratasyāpi dāṃpatyaṃ jāyate sthiram |
saptajanmasu bhuṅkte ca bhogān lokadvayepsitān

---

1,121.15

वैशाखशुक्लद्वादश्यां सोपवासो जितेन्द्रियः ।
संपूज्य माधवं भक्त्या गन्धाद्यैरुपचारकैः

vaiśākhaśukladvādaśyāṃ sopavāso jitendriyaḥ |
saṃpūjya mādhavaṃ bhaktyā gandhādyairupacārakaiḥ

---

1,121.16

पक्कान्नं तृप्तिजनकं मधुरं सोदकुंभकम् ।
विप्राय दद्याद्विधिवन्माधवः प्रीयतामिति

pakkānnaṃ tṛptijanakaṃ madhuraṃ sodakuṃbhakam |
viprāya dadyādvidhivanmādhavaḥ prīyatāmiti

---

1,121.17

द्वादश्यां ज्येष्ठशुक्लायां पूजयित्वा त्रिविक्रमम् ।
गन्धाद्यैर्मधुरान्नाढ्यं करक विनिवेदयेत्

dvādaśyāṃ jyeṣṭhaśuklāyāṃ pūjayitvā trivikramam |
gandhādyairmadhurānnāḍhyaṃ karaka vinivedayet

---

1,121.18

व्रती द्विजाय तत्पश्चादेकभक्तं समाचरेत् ।
व्रतेनानेन संतुष्टो देवदेवस्त्रिविक्रमः

vratī dvijāya tatpaścādekabhaktaṃ samācaret |
vratenānena saṃtuṣṭo devadevastrivikramaḥ

---

1,121.19

ददाति विपुलान्भोगानन्ते मोक्षं च नारद ।
आषाढशुक्लद्वादश्यां द्विजान्द्वादश भोजयेत्

dadāti vipulānbhogānante mokṣaṃ ca nārada |
āṣāḍhaśukladvādaśyāṃ dvijāndvādaśa bhojayet

---

1,121.20

मधुरान्नेन तान्पूज्य पृथग्गन्धादिकैः क्रमात् ।
तभ्यो वासांसि दण्डांश्च ब्रह्मसूत्राणि मुद्रिकाः

madhurānnena tānpūjya pṛthaggandhādikaiḥ kramāt |
tabhyo vāsāṃsi daṇḍāṃśca brahmasūtrāṇi mudrikāḥ

---

1,121.21

पात्राणि च ददेद्भक्त्या विष्णुमें प्रीयतामिति ।
द्वादश्यां तु नभःशुक्ले श्रीधरं पूजयेद्व्रती

pātrāṇi ca dadedbhaktyā viṣṇumeṃ prīyatāmiti |
dvādaśyāṃ tu nabhaḥśukle śrīdharaṃ pūjayedvratī

---

1,121.22

गन्धाद्यैस्तत्परो भक्त्या दधिभक्तैर्द्विजोत्तमान् ।
संभोज्य दक्षिणा रौप्यां दत्वा नत्वा विसर्ज्जयेत्

gandhādyaistatparo bhaktyā dadhibhaktairdvijottamān |
saṃbhojya dakṣiṇā raupyāṃ datvā natvā visarjjayet

---

1,121.23

व्रतेनानेन देवेशः श्रीधरः प्रीयतामिति ।
द्वादश्यां नभस्यशुक्ले व्रती संपूज्य वामनम्

vratenānena deveśaḥ śrīdharaḥ prīyatāmiti |
dvādaśyāṃ nabhasyaśukle vratī saṃpūjya vāmanam

---

1,121.24

तदग्रे भोजयेद्विप्रान्पायसैर्द्वादशैव च ।
सौवर्णी दक्षिणां दत्वा विष्णुप्रीतिकरो भवेत्

tadagre bhojayedviprānpāyasairdvādaśaiva ca |
sauvarṇī dakṣiṇāṃ datvā viṣṇuprītikaro bhavet

---

1,121.25

द्वादश्यामिषशुक्लायां पद्मनाभं समर्चयेत् ।
गन्धाद्यैरुपचारैस्तु तदग्रे भोजयेद्द्विजान्

dvādaśyāmiṣaśuklāyāṃ padmanābhaṃ samarcayet |
gandhādyairupacāraistu tadagre bhojayeddvijān

---

1,121.26

मधुरान्नेन वस्त्राढ्यां सौवर्णीं दक्षिणां ददेत् ।
व्रतेनैतेन संतुष्टः पद्मनाभो द्विजोत्तम

madhurānnena vastrāḍhyāṃ sauvarṇīṃ dakṣiṇāṃ dadet |
vratenaitena saṃtuṣṭaḥ padmanābho dvijottama

---

1,121.27

श्वेतद्वीपगतिं दद्याद्देहभोगांश्च वाञ्छितान् ।
कार्तिके कृष्णपक्षे तु गोवत्सद्वादशीव्रतम्

śvetadvīpagatiṃ dadyāddehabhogāṃśca vāñchitān |
kārtike kṛṣṇapakṣe tu govatsadvādaśīvratam

---

1,121.28

तत्र वत्सयुतां गां तु समालिख्य सुगन्धिभिः ।
चन्दनाद्यैस्तथा पुष्पमालाभिः प्रार्च्य ताम्रके

tatra vatsayutāṃ gāṃ tu samālikhya sugandhibhiḥ |
candanādyaistathā puṣpamālābhiḥ prārcya tāmrake

---

1,121.29

पात्रे पुष्पाक्षततिलैरर्घ्यं कृत्वा विधानतः ।
प्रदद्यात्पादमूले ऽस्या मन्त्रेणानेन नारद

pātre puṣpākṣatatilairarghyaṃ kṛtvā vidhānataḥ |
pradadyātpādamūle 'syā mantreṇānena nārada

---

1,121.30

क्षीरोदार्णवसंभूते सुरासुरनमस्कृते ।
सर्वदेवमये देवि सर्वदेवैरलङ्कृते

kṣīrodārṇavasaṃbhūte surāsuranamaskṛte |
sarvadevamaye devi sarvadevairalaṅkṛte

---

1,121.31

मातर्मातर्गवां मातर्गृहाणार्घ्यं नमो ऽस्तु ते ।
ततो माषादिसंसिद्धान्वटकांश्च निवेदयेत्

mātarmātargavāṃ mātargṛhāṇārghyaṃ namo 'stu te |
tato māṣādisaṃsiddhānvaṭakāṃśca nivedayet

---

1,121.32

एवं पञ्च दशैकं वा यथाविभवमात्मनः ।
सुरभि त्वं जगन्माता नित्यं विष्णुपदे स्थिता

evaṃ pañca daśaikaṃ vā yathāvibhavamātmanaḥ |
surabhi tvaṃ jaganmātā nityaṃ viṣṇupade sthitā

---

1,121.33

सर्वदेवमये ग्रासं मया दत्तमिमं ग्रस ।
सर्वदेवमये देवि सर्वदेवैरलङ्कृते

sarvadevamaye grāsaṃ mayā dattamimaṃ grasa |
sarvadevamaye devi sarvadevairalaṅkṛte

---

1,121.34

मातर्ममाभिलषितं सफलं कुरु नन्दिनी ।
तद्दिने तैलपक्वं च स्थालीपक्वं द्विजोत्तम

mātarmamābhilaṣitaṃ saphalaṃ kuru nandinī |
taddine tailapakvaṃ ca sthālīpakvaṃ dvijottama

---

1,121.35

गोक्षीरं गोघृतं चैव दधि तक्रं च वर्जयेत् ।
द्वादश्यामूर्जशुक्लायां देवं दामोदरं द्विज

gokṣīraṃ goghṛtaṃ caiva dadhi takraṃ ca varjayet |
dvādaśyāmūrjaśuklāyāṃ devaṃ dāmodaraṃ dvija

---

1,121.36

समभ्यर्च्योपचारैस्तु गन्धाद्यैः सुसमाहितः ।
तदग्रे भोजयेद्विप्रान्पक्वान्नेनार्कसंख्यकान्

samabhyarcyopacāraistu gandhādyaiḥ susamāhitaḥ |
tadagre bhojayedviprānpakvānnenārkasaṃkhyakān

---

1,121.37

ततः कुंभानपांपूर्णान्वस्त्राच्छन्नान्समर्चितान् ।
सपूगमोदकस्वर्णांस्तेभ्यः प्रीत्या समर्पयेत्

tataḥ kuṃbhānapāṃpūrṇānvastrācchannānsamarcitān |
sapūgamodakasvarṇāṃstebhyaḥ prītyā samarpayet

---

1,121.38

एवं कृते प्रियो विष्णोर्जायते ऽखिलभोगभुक् ।
देहान्ते विष्णुसायुज्यं लभते नात्र संशयः

evaṃ kṛte priyo viṣṇorjāyate 'khilabhogabhuk |
dehānte viṣṇusāyujyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ

---

1,121.39

नीराजनव्रतं चात्र गदितं तन्निबोध मे ।
सुप्तोत्थितं जगन्नाथमलङ्कृत्य निशागमे

nīrājanavrataṃ cātra gaditaṃ tannibodha me |
suptotthitaṃ jagannāthamalaṅkṛtya niśāgame

---

1,121.40

अलङ्कृतो नवं वह्निमुत्पाद्याभ्यर्च्य मन्त्रतः ।
हुत्वा तत्र समुद्दीप्ते रौप्य दीपिकया मुने

alaṅkṛto navaṃ vahnimutpādyābhyarcya mantrataḥ |
hutvā tatra samuddīpte raupya dīpikayā mune

---

1,121.41

गन्धपुष्पाद्यर्चितया जनैर्नीराजयेद्धरिम् ।
तत्रैवानुगतां लक्ष्मीं ब्रह्माणीं चण्डिकां तथा

gandhapuṣpādyarcitayā janairnīrājayeddharim |
tatraivānugatāṃ lakṣmīṃ brahmāṇīṃ caṇḍikāṃ tathā

---

1,121.42

आदित्यं शङ्करं गौरीं यक्षं गणपतिं ग्रहान् ।
मातॄः पितॄन्नगान्नागान्सर्वान्नीराजयेत्क्रमात्

ādityaṃ śaṅkaraṃ gaurīṃ yakṣaṃ gaṇapatiṃ grahān |
mātṝḥ pitṝnnagānnāgānsarvānnīrājayetkramāt

---

1,121.43

गवां नीराजनं कुर्यान्महिष्यादेश्च मण्डलम् ।
नमो जयेति शब्दैश्च घण्टाशङ्खा दिनिःस्वनैः

gavāṃ nīrājanaṃ kuryānmahiṣyādeśca maṇḍalam |
namo jayeti śabdaiśca ghaṇṭāśaṅkhā diniḥsvanaiḥ

---

1,121.44

सिंदूरालिप्तशृङ्गाणां चित्राङ्गाणां च वर्णकैः ।
गवां कोलाहले वृत्ते नीराजनमहोत्सवे

siṃdūrāliptaśṛṅgāṇāṃ citrāṅgāṇāṃ ca varṇakaiḥ |
gavāṃ kolāhale vṛtte nīrājanamahotsave

---

1,121.45

तुरगांल्लक्षणोपेताम् गजांश्च मदविप्लुतान् ।
राजचिह्नानि सर्वाणि च्छत्रादीनि च नारद

turagāṃllakṣaṇopetām gajāṃśca madaviplutān |
rājacihnāni sarvāṇi cchatrādīni ca nārada

---

1,121.46

राजा पुरोधसा सार्धं मन्त्रिभृत्यपरः सरः ।
पूजयित्वा यथान्यायं नीरज्य स्वयमादरात्

rājā purodhasā sārdhaṃ mantribhṛtyaparaḥ saraḥ |
pūjayitvā yathānyāyaṃ nīrajya svayamādarāt

---

1,121.47

शङ्खतूर्यादिघोषैश्च नानारत्नविनिर्मिते ।
सिंहासने नवे कॢप्ते तिष्ठेत्सम्यगलङ्कृतः

śaṅkhatūryādighoṣaiśca nānāratnavinirmite |
siṃhāsane nave kḷpte tiṣṭhetsamyagalaṅkṛtaḥ

---

1,121.48

ततः सुलक्षणैर्युक्ता वेश्या वाथ कुलाङ्गना ।
शीर्षोपरि नरेद्रस्य तया नीराजयेच्छनैः

tataḥ sulakṣaṇairyuktā veśyā vātha kulāṅganā |
śīrṣopari naredrasya tayā nīrājayecchanaiḥ

---

1,121.49

एवमेषा महासांतिः कर्तव्या प्रतिवत्सरम् ।
राज्ञा वित्तवतान्येन वर्षमारोग्यमिच्छता

evameṣā mahāsāṃtiḥ kartavyā prativatsaram |
rājñā vittavatānyena varṣamārogyamicchatā

---

1,121.50

येषां राष्ट्रे पुरे ग्रामे क्रियते शान्तिरुत्तमा ।
नीराजनाभिधा विप्र तद्रोगा यान्ति संक्षयम्

yeṣāṃ rāṣṭre pure grāme kriyate śāntiruttamā |
nīrājanābhidhā vipra tadrogā yānti saṃkṣayam

---

1,121.51

द्वादश्यां मार्गशुक्लायां साध्यव्रतमनुत्तमम् ।
मनोभवस्तथा प्राणो नरो यातश्च वीर्यवान्

dvādaśyāṃ mārgaśuklāyāṃ sādhyavratamanuttamam |
manobhavastathā prāṇo naro yātaśca vīryavān

---

1,121.52

चितिर्हयो नृपश्चैव हंसो नारायणस्तथा ।
विभुश्चापि प्रभुश्चैव साध्या द्वादश कीर्तिताः

citirhayo nṛpaścaiva haṃso nārāyaṇastathā |
vibhuścāpi prabhuścaiva sādhyā dvādaśa kīrtitāḥ

---

1,121.53

पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैरेतांस्तन्दुलकल्पितान् ।
ततो द्विजाग्र्यान्संभोज्य द्वादशात्र सुदक्षिणाः

pūjayedgandhapuṣpādyairetāṃstandulakalpitān |
tato dvijāgryānsaṃbhojya dvādaśātra sudakṣiṇāḥ

---

1,121.54

दत्वा तेभ्यस्तु विसृजेत्प्रीयान्नारयणस्त्विति ।
एतस्यामेव विदितं द्वादशादित्यसंज्ञितम्

datvā tebhyastu visṛjetprīyānnārayaṇastviti |
etasyāmeva viditaṃ dvādaśādityasaṃjñitam

---

1,121.55

व्रतं तत्रार्चयेद्धीमानादित्यान्द्वादशापि च ।
धातामित्रोरऽयमा पूषा शक्रोंऽशो वरुणो भगः

vrataṃ tatrārcayeddhīmānādityāndvādaśāpi ca |
dhātāmitror'yamā pūṣā śakroṃ'śo varuṇo bhagaḥ

---

1,121.56

त्वष्टा विवस्वान्सविता विष्णुर्द्वादश ईरिताः ।
प्रतिमासं तु शुक्लायां द्वादश्यामर्च्य यत्नतः

tvaṣṭā vivasvānsavitā viṣṇurdvādaśa īritāḥ |
pratimāsaṃ tu śuklāyāṃ dvādaśyāmarcya yatnataḥ

---

1,121.57

वर्षं नयेद्व्रतान्ते तु प्रतिमा द्वादशापि च ।
हैमीः संपूज्य विधिना भोजयित्वा द्विजोत्तमान्

varṣaṃ nayedvratānte tu pratimā dvādaśāpi ca |
haimīḥ saṃpūjya vidhinā bhojayitvā dvijottamān

---

1,121.58

मधुरान्नैः सुसत्कृत्य प्रत्येकं चार्पयेद्व्रती ।
एव व्रतं नरः कृत्वा द्वादशादित्यसंज्ञकम्

madhurānnaiḥ susatkṛtya pratyekaṃ cārpayedvratī |
eva vrataṃ naraḥ kṛtvā dvādaśādityasaṃjñakam

---

1,121.59

सूर्यलोकं समासाद्य भुक्त्वा भोगांश्चरं ततः ।
जायते भुवि धर्मात्मा मानुष्ये रोगवर्जितः

sūryalokaṃ samāsādya bhuktvā bhogāṃścaraṃ tataḥ |
jāyate bhuvi dharmātmā mānuṣye rogavarjitaḥ

---

1,121.60

ततो व्रतस्य पुण्येन पुनरेव लभेद्व्रतम् ।
तत्पुण्येन रवेन्भित्वा मण्डलं द्विजसत्तम

tato vratasya puṇyena punareva labhedvratam |
tatpuṇyena ravenbhitvā maṇḍalaṃ dvijasattama

---

1,121.61

निरञ्जनं निरा कारं निर्द्वन्द्वं ब्रह्म चाप्नुयात् ।
अत्रैवाखण्डसंज्ञं च व्रतमुक्त द्विजोत्तम

nirañjanaṃ nirā kāraṃ nirdvandvaṃ brahma cāpnuyāt |
atraivākhaṇḍasaṃjñaṃ ca vratamukta dvijottama

---

1,121.62

मूर्तिं निर्माय सौवर्णीं जनार्दनसमाह्वयाम् ।
अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैस्तदग्रे भोजयेद्द्विजान्

mūrtiṃ nirmāya sauvarṇīṃ janārdanasamāhvayām |
abhyarcya gandhapuṣpādyaistadagre bhojayeddvijān

---

1,121.63

द्वादश प्रतिमासं तु नक्ताशीः स्याज्जितेन्द्रियः ।
ततः समान्ते तां मूर्तिं समभ्यर्च्य विधानतः

dvādaśa pratimāsaṃ tu naktāśīḥ syājjitendriyaḥ |
tataḥ samānte tāṃ mūrtiṃ samabhyarcya vidhānataḥ

---

1,121.64

गुरवे धेनुसहितां दद्यात्संप्रार्थयेत्तथा ।
शतजन्मसु यत्किञ्चिन्मयाखण्डव्रतं कृतम्

gurave dhenusahitāṃ dadyātsaṃprārthayettathā |
śatajanmasu yatkiñcinmayākhaṇḍavrataṃ kṛtam

---

1,121.65

भगवंस्त्वत्प्रसादेन तदखण्डमिहास्तु मे ।
ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्सखण्डाढ्यैस्तु पायसैः

bhagavaṃstvatprasādena tadakhaṇḍamihāstu me |
tataḥ saṃbhojya viprāgryānsakhaṇḍāḍhyaistu pāyasaiḥ

---

1,121.66

द्वादशैव हि सौवर्णीं दक्षिणां प्रददेन्नमेत् ।
इति कृत्वा व्रतं विप्र प्रीणयित्वा जनार्दनम्

dvādaśaiva hi sauvarṇīṃ dakṣiṇāṃ pradadennamet |
iti kṛtvā vrataṃ vipra prīṇayitvā janārdanam

---

1,121.67

सौवर्णेन विमानेन याति विष्णोः परं पदम् ।
पौषस्य कृष्णद्वादश्यां रूपव्रतमुदीरितम्

sauvarṇena vimānena yāti viṣṇoḥ paraṃ padam |
pauṣasya kṛṣṇadvādaśyāṃ rūpavratamudīritam

---

1,121.68

दशम्यां विधिवत्स्नात्वा गृह्णीयाद्गोमयं व्रती ।
श्वेताया वैकवर्णाया अन्तरिक्षगतं द्विज

daśamyāṃ vidhivatsnātvā gṛhṇīyādgomayaṃ vratī |
śvetāyā vaikavarṇāyā antarikṣagataṃ dvija

---

1,121.69

अष्टोत्तरशतं तेन पिण्डिकाः कल्प्य नारद ।
शोषयेदातपे धृत्वा पात्रे ताम्रे ऽथ मृन्मये

aṣṭottaraśataṃ tena piṇḍikāḥ kalpya nārada |
śoṣayedātape dhṛtvā pātre tāmre 'tha mṛnmaye

---

1,121.70

एकादश्यां सोपवासः समभ्यर्च्य विधानतः ।
सौवर्णीं प्रतिमां विष्णोर्निशायां जागरं चरेत्

ekādaśyāṃ sopavāsaḥ samabhyarcya vidhānataḥ |
sauvarṇīṃ pratimāṃ viṣṇorniśāyāṃ jāgaraṃ caret

---

1,121.71

सुमङ्गलैर्गीतवाद्यैः स्तोत्रपाठैर्जपादिभिः ।
ततः प्रभाते द्वादश्यां तिलपात्रोपरि स्थिताम्

sumaṅgalairgītavādyaiḥ stotrapāṭhairjapādibhiḥ |
tataḥ prabhāte dvādaśyāṃ tilapātropari sthitām

---

1,121.72

अंबुपूर्णे घटे न्यस्य पूजयेदुपचारकैः ।
ततो ऽग्निं नवमुत्पाद्य काष्ठसंघर्षणादिभिः

aṃbupūrṇe ghaṭe nyasya pūjayedupacārakaiḥ |
tato 'gniṃ navamutpādya kāṣṭhasaṃgharṣaṇādibhiḥ

---

1,121.73

तं समभ्यर्च्य विधिवदेकैकां पिण्डिकां सुधीः ।
होमयेत्सतिलाज्यां च द्वादशाक्षरविद्यया

taṃ samabhyarcya vidhivadekaikāṃ piṇḍikāṃ sudhīḥ |
homayetsatilājyāṃ ca dvādaśākṣaravidyayā

---

1,121.74

वैष्णव्याथ च पूरणां च शतमष्टोत्तर ततः ।
भोजयेत्पायसैर्विप्रान्प्रीत्या सुस्निग्धमानसः

vaiṣṇavyātha ca pūraṇāṃ ca śatamaṣṭottara tataḥ |
bhojayetpāyasairviprānprītyā susnigdhamānasaḥ

---

1,121.75

सहितां च घटेनैव प्रतिमां गुरवऽपेयेत् ।
विप्रेभ्यो दक्षिणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसर्जयेत् ।
नरो वा यदि वा नारी व्रतं कृत्वैवमादरात्

sahitāṃ ca ghaṭenaiva pratimāṃ gurava'peyet |
viprebhyo dakṣiṇāṃ śaktyā datvā natvā visarjayet |
naro vā yadi vā nārī vrataṃ kṛtvaivamādarāt

---

1,121.76

लभते रूपसौभाग्यं नात्र कार्या विचारणा ।
सहस्ये शुक्लपक्षे तु सुजन्मद्वादशीव्रतम्

labhate rūpasaubhāgyaṃ nātra kāryā vicāraṇā |
sahasye śuklapakṣe tu sujanmadvādaśīvratam

---

1,121.77

स्नात्वा विधानेन गृह्णोयाद्वार्षिकव्रतम् ।
पीत्वा गशृङ्गवार्यादौ तां च कृत्वा प्रदक्षिणम्

snātvā vidhānena gṛhṇoyādvārṣikavratam |
pītvā gaśṛṅgavāryādau tāṃ ca kṛtvā pradakṣiṇam

---

1,121.78

प्रतिमासं ततः शुक्लेद्वादश्यां दानमाचरेत् ।
घृतप्रस्थं तच्चतुष्कं क्रमाद्वीहेर्यवस्य च

pratimāsaṃ tataḥ śukledvādaśyāṃ dānamācaret |
ghṛtaprasthaṃ taccatuṣkaṃ kramādvīheryavasya ca

---

1,121.79

द्विरक्तिकं हेम तिलाढकार्द्धं पयसां घटम् ।
रौप्यस्य माषमेकं च तृप्तिकृन्मिष्टपक्वकम्

dviraktikaṃ hema tilāḍhakārddhaṃ payasāṃ ghaṭam |
raupyasya māṣamekaṃ ca tṛptikṛnmiṣṭapakvakam

---

1,121.80

छत्रं माषार्धहेम्नश्च प्रस्थं फआणितमुत्तमम् ।
चन्दनं पलिकं वस्त्रं पञ्चहस्तोन्मितं तनुम्

chatraṃ māṣārdhahemnaśca prasthaṃ phaāṇitamuttamam |
candanaṃ palikaṃ vastraṃ pañcahastonmitaṃ tanum

---

1,121.81

एवं तु मासिकं दानं कृत्वा प्राश्य यथाक्रमम् ।
गोमूत्रं जलमाज्यं वा पक्त्वा शाकं चतुर्विधम्

evaṃ tu māsikaṃ dānaṃ kṛtvā prāśya yathākramam |
gomūtraṃ jalamājyaṃ vā paktvā śākaṃ caturvidham

---

1,121.82

दधियुक्तं च यावान्नं तिलाज्यं शर्करान्विताम् ।
दर्भांबुक्षीरमुदितं प्राशनं प्रतिमासिकम्

dadhiyuktaṃ ca yāvānnaṃ tilājyaṃ śarkarānvitām |
darbhāṃbukṣīramuditaṃ prāśanaṃ pratimāsikam

---

1,121.83

एवं कृतव्रतो वर्षं सौवर्णीं प्रतिमां रवेः ।
कृत्वा वै ताम्रपात्रस्थां न्यस्याभ्यर्च्य विधानतः

evaṃ kṛtavrato varṣaṃ sauvarṇīṃ pratimāṃ raveḥ |
kṛtvā vai tāmrapātrasthāṃ nyasyābhyarcya vidhānataḥ

---

1,121.84

गुरवे धेनुसहितां प्रत्यर्प्य प्रणमेत्पुरः ।
विप्रान्द्रादश संभोज्य तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम्

gurave dhenusahitāṃ pratyarpya praṇametpuraḥ |
viprāndrādaśa saṃbhojya tebhyo dadyācca dakṣiṇām

---

1,121.85

एवं कृतव्रतो विप्र जन्माप्नोत्युत्तमे कुले ।
निरोगो धनधान्याढ्यो भवेच्चाविकलेद्रियः

evaṃ kṛtavrato vipra janmāpnotyuttame kule |
nirogo dhanadhānyāḍhyo bhaveccāvikaledriyaḥ

---

1,121.86

माघस्य शुक्लद्वादश्यां शालग्रामशिलां द्विज ।
अभ्यच्य विधिवद्भक्त्या सुवर्णं तन्मुखे न्यसेत्

māghasya śukladvādaśyāṃ śālagrāmaśilāṃ dvija |
abhyacya vidhivadbhaktyā suvarṇaṃ tanmukhe nyaset

---

1,121.87

तां स्थाप्य रौप्यपात्रे तु सितवस्त्रयुगावृताम् ।
प्रदद्याद्वेदविदुषे तं हि संभोजयेत्ततः

tāṃ sthāpya raupyapātre tu sitavastrayugāvṛtām |
pradadyādvedaviduṣe taṃ hi saṃbhojayettataḥ

---

1,121.88

पायसान्नेन खण्डाज्यसहितेन हितेन च ।
एवं कृत्वैकभक्तः सन्विष्णु चिन्तनतत्परः

pāyasānnena khaṇḍājyasahitena hitena ca |
evaṃ kṛtvaikabhaktaḥ sanviṣṇu cintanatatparaḥ

---

1,121.89

वैष्णवं लभते धाम भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् ।
अन्त्ये सितायां द्वादश्यां सौवर्णीं प्रतिमां हरेः

vaiṣṇavaṃ labhate dhāma bhuktvā bhogānihepsitān |
antye sitāyāṃ dvādaśyāṃ sauvarṇīṃ pratimāṃ hareḥ

---

1,121.90

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्दद्याद्वेदविदे द्विज ।
द्विषट्कसंख्यान्विप्रांश्च भोजयित्वा च दक्षिणाम्

abhyarcya gandhapuṣpādyairdadyādvedavide dvija |
dviṣaṭkasaṃkhyānviprāṃśca bhojayitvā ca dakṣiṇām

---

1,121.91

दत्वा विसर्जयेत्पश्चात्स्वयं भुञ्जीत बान्धवैः ।
त्रिस्पृशोन्मीलिनी पक्षवर्द्धिनी वञ्जुली तथा

datvā visarjayetpaścātsvayaṃ bhuñjīta bāndhavaiḥ |
trispṛśonmīlinī pakṣavarddhinī vañjulī tathā

---

1,121.92

जया च विजया चैव जयन्ती चापराजिता ।
एता अष्टौ सदोपोष्या द्वादश्यः पापहारिकाः

jayā ca vijayā caiva jayantī cāparājitā |
etā aṣṭau sadopoṣyā dvādaśyaḥ pāpahārikāḥ

---

1,121.93

श्रीनारद उवाच कीदृशं लक्षणं ब्रह्मन्नेतासां किं फलं तथा ।
तत्सर्वं मे समाचक्ष्व याश्चन्याः पुण्यदायुकाः

śrīnārada uvāca kīdṛśaṃ lakṣaṇaṃ brahmannetāsāṃ kiṃ phalaṃ tathā |
tatsarvaṃ me samācakṣva yāścanyāḥ puṇyadāyukāḥ

---

1,121.94

सूत उवाच इत्थं सनातनः पृष्टो नारदेन द्विजोत्तमः ।
प्रशस्य भ्रातरं प्राह महाभागवतं मुनिः

sūta uvāca itthaṃ sanātanaḥ pṛṣṭo nāradena dvijottamaḥ |
praśasya bhrātaraṃ prāha mahābhāgavataṃ muniḥ

---

1,121.95

सनातन उवाच साधु पृष्टं त्वया भ्रातः साधूनां संशयच्छिदा ।
वक्ष्ये महाद्वादशीनां लक्षणं च फलं पृथक्

sanātana uvāca sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhrātaḥ sādhūnāṃ saṃśayacchidā |
vakṣye mahādvādaśīnāṃ lakṣaṇaṃ ca phalaṃ pṛthak

---

1,121.96

एकादशी निवृत्ता चेत्सूर्यस्योदयतः पुरा ।
तदा तु त्रिस्पृशा नाम द्वादशी सा महाफला

ekādaśī nivṛttā cetsūryasyodayataḥ purā |
tadā tu trispṛśā nāma dvādaśī sā mahāphalā

---

1,121.97

अस्यामुपोष्य गोविन्दं यः पूजयति नारद ।
अश्वमेधसहस्रस्य फलं लभते ध्रुवम्

asyāmupoṣya govindaṃ yaḥ pūjayati nārada |
aśvamedhasahasrasya phalaṃ labhate dhruvam

---

1,121.98

यदारुणोदये विद्धा दशम्यैकादशी तिथिः ।
तदा तां संपरित्यज्य द्वादशीं समुपोषयेत्

yadāruṇodaye viddhā daśamyaikādaśī tithiḥ |
tadā tāṃ saṃparityajya dvādaśīṃ samupoṣayet

---

1,121.99

तत्रेष्ट्वा वासुदेवाख्यं सम्यक्पूजाविधानतः ।
राजसूयसहस्रस्य फलमुन्मीलिते लभेत्

tatreṣṭvā vāsudevākhyaṃ samyakpūjāvidhānataḥ |
rājasūyasahasrasya phalamunmīlite labhet

---

1,121.100

यदोदये तु सवितुर्याम्या त्वेकादशीं स्पृशेत् ।
तदा वञ्जुलिकाख्यां तु तां त्यक्त्वोपोषयेत्सदा

yadodaye tu savituryāmyā tvekādaśīṃ spṛśet |
tadā vañjulikākhyāṃ tu tāṃ tyaktvopoṣayetsadā

---

1,121.101

अस्यां संकर्षणं देवं गन्धाद्यैरुपचारकैः ।
पूजयेत्सततं भक्त्या सर्वस्याभयदं परम्

asyāṃ saṃkarṣaṇaṃ devaṃ gandhādyairupacārakaiḥ |
pūjayetsatataṃ bhaktyā sarvasyābhayadaṃ param

---

1,121.102

एषा महाद्वादशी तु सर्वक्रतुफलप्रदा ।
सर्वपापहरा प्रोक्ता सर्वसंपत्प्रदायिनी

eṣā mahādvādaśī tu sarvakratuphalapradā |
sarvapāpaharā proktā sarvasaṃpatpradāyinī

---

1,121.103

कुहूराके यदा वृद्धे स्यातां विप्र यदा तदा ।
पक्षवर्द्धनिका नाम द्वादशी सा महाफला

kuhūrāke yadā vṛddhe syātāṃ vipra yadā tadā |
pakṣavarddhanikā nāma dvādaśī sā mahāphalā

---

1,121.104

तस्यां संपूजयेद्देवं प्रद्युम्नं जगतां पतिम् ।
सर्वैश्वर्य्यप्रदं साक्षात्पुत्र पौत्रविवर्धनम्

tasyāṃ saṃpūjayeddevaṃ pradyumnaṃ jagatāṃ patim |
sarvaiśvaryyapradaṃ sākṣātputra pautravivardhanam

---

1,121.105

यदा तु धवले पक्षे द्वादशी स्यान्मधान्विता //ठ तदा प्रोक्ता जया नाम सर्वशत्रुविनाशिनी

yadā tu dhavale pakṣe dvādaśī syānmadhānvitā //ṭha tadā proktā jayā nāma sarvaśatruvināśinī

---

1,121.106

अस्यां संपूजयेद्देव मनिरुद्धं रमापतिम् ।
सर्वकामप्रदं नॄणां सर्वसौभाग्यदायकम्

asyāṃ saṃpūjayeddeva maniruddhaṃ ramāpatim |
sarvakāmapradaṃ nṝṇāṃ sarvasaubhāgyadāyakam

---

1,121.107

श्रवणर्क्षयुता चेत्स्याद्द्वादशी धवले दले ।
तदा सा विजया नाम तस्यामचेद्गदाधरम्

śravaṇarkṣayutā cetsyāddvādaśī dhavale dale |
tadā sā vijayā nāma tasyāmacedgadādharam

---

1,121.108

सर्वसौख्यप्रदं शश्वत्सर्वभोगपरायणम् ।
सर्वतीर्थफलं विप्र तां चोपोष्याप्नुयान्नरः

sarvasaukhyapradaṃ śaśvatsarvabhogaparāyaṇam |
sarvatīrthaphalaṃ vipra tāṃ copoṣyāpnuyānnaraḥ

---

1,121.109

यदा स्याच्च सिते पक्षे प्राजापत्यर्क्षसंयुता ।
द्वादशी सा महापुण्या जयन्ती नामतः स्मृता

yadā syācca site pakṣe prājāpatyarkṣasaṃyutā |
dvādaśī sā mahāpuṇyā jayantī nāmataḥ smṛtā

---

1,121.110

यस्यां समर्च्चयेद्देवं वामनं सिद्धिदं नृणाम् ।
उपोषितैषा विप्रेन्द्र सर्वव्रतफलप्रदा

yasyāṃ samarccayeddevaṃ vāmanaṃ siddhidaṃ nṛṇām |
upoṣitaiṣā viprendra sarvavrataphalapradā

---

1,121.111

सर्वदानफला चापि भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ।
यदा तु स्यात्सिते पक्षे द्वादशी जीवभान्विता

sarvadānaphalā cāpi bhuktimuktipradāyinī |
yadā tu syātsite pakṣe dvādaśī jīvabhānvitā

---

1,121.112

तदापराजिता प्रोक्ता सर्वज्ञा नप्रदायिनी ।
अस्यां समर्चयेद्देवं नारायणमनामयम्

tadāparājitā proktā sarvajñā napradāyinī |
asyāṃ samarcayeddevaṃ nārāyaṇamanāmayam

---

1,121.113

संसारपाशविच्छित्तिकारकं ज्ञानसागरम् ।
अस्यास्तूपोषणादेव मुक्तः स्याद्विप्र भोजनः

saṃsārapāśavicchittikārakaṃ jñānasāgaram |
asyāstūpoṣaṇādeva muktaḥ syādvipra bhojanaḥ

---

1,121.114

यदा त्वाषाढशुक्लायां द्वादश्यां मैत्रभं भवेत् ।
तदा व्रतद्वयं कार्य्यं न दोषो ऽत्रैकदैवतम्

yadā tvāṣāḍhaśuklāyāṃ dvādaśyāṃ maitrabhaṃ bhavet |
tadā vratadvayaṃ kāryyaṃ na doṣo 'traikadaivatam

---

1,121.115

श्रवणर्क्षयुतायां च द्वादश्यां भाद्रशुक्लके ।
ऊर्ज्जे सितायां द्वादश्यामन्त्यभे च व्रतद्वयम्

śravaṇarkṣayutāyāṃ ca dvādaśyāṃ bhādraśuklake |
ūrjje sitāyāṃ dvādaśyāmantyabhe ca vratadvayam

---

1,121.116

एताभ्यो ऽन्त्र विप्रेन्द्र द्वादश्यामेकभुक्तकम् ।
निसर्गतः समुद्दिष्टं व्रतं पातकनाशनम्

etābhyo 'ntra viprendra dvādaśyāmekabhuktakam |
nisargataḥ samuddiṣṭaṃ vrataṃ pātakanāśanam

---

1,121.117

एकादश्या व्रतं नित्यं द्वादश्याः सहितं यतः ।
नोद्यापनमिहोद्दिष्टं कर्त्तव्यं जीविताविधि

ekādaśyā vrataṃ nityaṃ dvādaśyāḥ sahitaṃ yataḥ |
nodyāpanamihoddiṣṭaṃ karttavyaṃ jīvitāvidhi