1. Chapter 1

रत्नावली । (न्र) । नमो रत्नत्रयाय ।। सर्वदोषविनिर्मुक्तं गुणैः सर्वैरलंकृतम् । प्रणम्य सर्वज्ञमहं सर्वसत्त्वैकबान्धवम् ॥ १.१ ॥

ratnāvalī / (nra) / namo ratnatrayāya // sarvadoṣavinirmuktaṃ guṇaiḥ sarvairalaṃkṛtam / praṇamya sarvajñamahaṃ sarvasattvaikabāndhavam (1.1)

।। धर्ममेकान्तकल्याणं राज[न् ध]र्मोदयाय ते । वक्ष्यामि धर्मः सिद्धिं हि याति सद्धर्मभाजने ॥ १.२ ॥

// dharmamekāntakalyāṇaṃ rāja[n dha]rmodayāya te / vakṣyāmi dharmaḥ siddhiṃ hi yāti saddharmabhājane (1.2)

।। प्राग्धर्माभ्युदयो यत्र पश्चानैःश्रेयसोदयः । संप्राप्याभ्युदयं यस्मादेति नैःश्रेयसं क्रमात् ॥ १.३ ॥

// prāgdharmābhyudayo yatra paścānaiḥśreyasodayaḥ / saṃprāpyābhyudayaṃ yasmādeti naiḥśreyasaṃ kramāt (1.3)

।। सुखमभ्युदय[स्तत्र मोक्षो]नैःश्रेयसो मतः । अस्य साधनसंक्षेपः श्रद्धाप्रज्ञे समासतः ॥ १.४ ॥

// sukhamabhyudaya[statra mokṣo]naiḥśreyaso mataḥ / asya sādhanasaṃkṣepaḥ śraddhāprajñe samāsataḥ (1.4)

।। श्राद्धत्वाभ्दजते धर्मं प्राज्ञत्वाद्वेत्ति तत्त्वतः । प्रज्ञा प्रधानं त्वनयोः श्रद्धा पूर्वंगमास्य तु ॥ १.५ ॥

// śrāddhatvābhdajate dharmaṃ prājñatvādvetti tattvataḥ / prajñā pradhānaṃ tvanayoḥ śraddhā pūrvaṃgamāsya tu (1.5)

।। छन्दाद् द्वेषाभ्दयान्मोहाद्यो धर्मं नातिवर्तते । स श्राद्ध इति विज्ञेयः श्रेयसो भाजनं परम् ॥ १.६ ॥

// chandād dveṣābhdayānmohādyo dharmaṃ nātivartate / sa śrāddha iti vijñeyaḥ śreyaso bhājanaṃ param (1.6)

।। कायवाङ्मानसं कर्म सर्वं सम्यक्परीक्ष्य यः । परात्महितमाज्ञाय सदा कुर्यात्स पण्डितः ॥ १.७ ॥

// kāyavāṅmānasaṃ karma sarvaṃ samyakparīkṣya yaḥ / parātmahitamājñāya sadā kuryātsa paṇḍitaḥ (1.7)

।। अहिंसा चौर्यविरतिः परदारविवर्जनम् । मिथ्यापैशुन्यपारुष्याबद्धवादेषु संयमः ॥ १.८ ॥

// ahiṃsā cauryaviratiḥ paradāravivarjanam / mithyāpaiśunyapāruṣyābaddhavādeṣu saṃyamaḥ (1.8)

।। लोभव्यापादनास्तिक्यदृष्टीनां परिवर्जनम् । एते कर्मपथाः शुक्ला दश कृष्णा विपर्ययात् ॥ १.९ ॥

// lobhavyāpādanāstikyadṛṣṭīnāṃ parivarjanam / ete karmapathāḥ śuklā daśa kṛṣṇā viparyayāt (1.9)

।। अमद्यपानं स्वाजीवो ऽविहिंसा दानमादरात् । पूज्यपूजा च मैत्री च धर्मश्चैष समासतः ॥ १.१० ॥

// amadyapānaṃ svājīvo 'vihiṃsā dānamādarāt / pūjyapūjā ca maitrī ca dharmaścaiṣa samāsataḥ (1.10)

।। शरीरतापनाद्धर्मः केवला(न्नास्ति तेन हि) । न परद्रोहविरतिर्न परेसामनुग्रहः ॥ १.११ ॥

// śarīratāpanāddharmaḥ kevalā(nnāsti tena hi) / na paradrohaviratirna paresāmanugrahaḥ (1.11)

।। दानशीलक्षमास्पष्टं यः सद्धर्ममहापथम् । अनादृत्य व्रजेत् कायक्लेशगो दण्डकोत्पथैः ॥ १.१२ ॥

// dānaśīlakṣamāspaṣṭaṃ yaḥ saddharmamahāpatham / anādṛtya vrajet kāyakleśago daṇḍakotpathaiḥ (1.12)

।। स संसाराटवीं घोरामनन्तजनपादपाम् । क्लेशव्यालावलीढाङ्गः सुदीर्घं प्रतिपद्यते ॥ १.१३ ॥

// sa saṃsārāṭavīṃ ghorāmanantajanapādapām / kleśavyālāvalīḍhāṅgaḥ sudīrghaṃ pratipadyate (1.13)

।। हिंसया जायते ऽल्पायुः बहवाबाधो विहिंसया । चौर्येण भोगव्यसनी सश(त्रुः) पारदारिकः ॥ १.१४ ॥

// hiṃsayā jāyate 'lpāyuḥ bahavābādho vihiṃsayā / cauryeṇa bhogavyasanī saśa(truḥ) pāradārikaḥ (1.14)

।। प्रत्याख्यानं मृषावादात् पैशुन्यान्मित्रभेदनम् । अप्रियश्रवणं रौक्ष्यादबाद्धा(दपार्था?)द्दुर्भगं वचः ॥ १.१५ ॥

// pratyākhyānaṃ mṛṣāvādāt paiśunyānmitrabhedanam / apriyaśravaṇaṃ raukṣyādabāddhā(dapārthā?)ddurbhagaṃ vacaḥ (1.15)

।। मनोरथान् हन्त्यमिध्या व्यापादो भयदः स्मृतः । मिथ्यादृष्टिः कुदृष्टित्वं मद्यपानं मतिभ्रमः ॥ १.१६ ॥

// manorathān hantyamidhyā vyāpādo bhayadaḥ smṛtaḥ / mithyādṛṣṭiḥ kudṛṣṭitvaṃ madyapānaṃ matibhramaḥ (1.16)

।। अप्रदानेन दारिद्यं मिथ्याजीवेन वञ्चना । स्तम्भेन दुष्कुलीनत्वमल्पौजस्कत्वमीर्ष्यया ॥ १.१७ ॥

// apradānena dāridyaṃ mithyājīvena vañcanā / stambhena duṣkulīnatvamalpaujaskatvamīrṣyayā (1.17)

।। क्रोधाद्दुर्वर्णता मौर्ख्यमप्रश्नेन विपश्चिताम् । फलमेतन्मनुष्यत्वे सर्वेभ्यः प्राक् च दुर्गतिः ॥ १.१८ ॥

// krodhāddurvarṇatā maurkhyamapraśnena vipaścitām / phalametanmanuṣyatve sarvebhyaḥ prāk ca durgatiḥ (1.18)

।। एषामकुशलाख्यानां विपाको यः प्रकीर्तितः । कुशलानां च सर्वेषां विपरीतः फलोदयः ॥ १.१९ ॥

// eṣāmakuśalākhyānāṃ vipāko yaḥ prakīrtitaḥ / kuśalānāṃ ca sarveṣāṃ viparītaḥ phalodayaḥ (1.19)

।। लोभो द्वेषश्च मोहश्च तज्जं कर्मेति चाशुभम् । अलोभामोहाद्वेषाश्च तज्जं कर्मेतरच्छुभम् ॥ १.२० ॥

// lobho dveṣaśca mohaśca tajjaṃ karmeti cāśubham / alobhāmohādveṣāśca tajjaṃ karmetaracchubham (1.20)

।। अभुभात्सर्वदुःखानि सर्वदुर्गतयस्तथा । शुभात्सुगतयः सर्वाः सर्वजन्मसुखानि च ॥ १.२१ ॥

// abhubhātsarvaduḥkhāni sarvadurgatayastathā / śubhātsugatayaḥ sarvāḥ sarvajanmasukhāni ca (1.21)

।। निवृत्तिरशुभात्कृत्स्नात्प्रवृत्तिस्तु शुभे सदा । मनसा कर्मणा वाचा धर्मो ऽयं द्विविधः स्मृतः ॥ १.२२ ॥

// nivṛttiraśubhātkṛtsnātpravṛttistu śubhe sadā / manasā karmaṇā vācā dharmo 'yaṃ dvividhaḥ smṛtaḥ (1.22)

।। नरकप्रेततिर्यग्भ्यो धर्मादस्माद्विमुच्यते । नृषु देवेषु चाप्नोति सुखश्रिराज्यविस्तरान् ॥ १.२३ ॥

// narakapretatiryagbhyo dharmādasmādvimucyate / nṛṣu deveṣu cāpnoti sukhaśrirājyavistarān (1.23)

।। ध्यानाप्रमाणारूप्यैस्तु ब्रह्माद्यसुखमश्नुते । इत्यभ्युदयधर्मो ऽयं फलं चास्य समासतः ॥ १.२४ ॥

// dhyānāpramāṇārūpyaistu brahmādyasukhamaśnute / ityabhyudayadharmo 'yaṃ phalaṃ cāsya samāsataḥ (1.24)

।। नैःश्रेयसः पुनर्धर्मः सूक्ष्मो गम्भीरदर्शनः । बालानां[अश्रोत्रवताम्] उक्तस्त्रासकरो जिनैः ॥ १.२५ ॥

// naiḥśreyasaḥ punardharmaḥ sūkṣmo gambhīradarśanaḥ / bālānāṃ[aśrotravatām] uktastrāsakaro jinaiḥ (1.25)

।। नास्म्यहं न भविष्यामि न मे ऽस्ति न भविष्यति । इति बालस्य संत्रासः पण्डितस्य भयक्षयः ॥ १.२६ ॥

// nāsmyahaṃ na bhaviṣyāmi na me 'sti na bhaviṣyati / iti bālasya saṃtrāsaḥ paṇḍitasya bhayakṣayaḥ (1.26)

।। अहंकरप्रसूतेयं ममकारोपसंहिता । प्रजा प्रजाहितैकान्तवादिनाभिहिताखिला ॥ १.२७ ॥

// ahaṃkaraprasūteyaṃ mamakāropasaṃhitā / prajā prajāhitaikāntavādinābhihitākhilā (1.27)

।। अस्त्यहं मम चास्तीति मिथ्यैतत्परमार्थिभिः । यथाभूतपरिज्ञानान्न भवत्युभयं यतः ॥ १.२८ ॥

// astyahaṃ mama cāstīti mithyaitatparamārthibhiḥ / yathābhūtaparijñānānna bhavatyubhayaṃ yataḥ (1.28)

।। अहंकारोद्भवाः स्कन्धाः सो ऽहंकारो ऽनृतो ऽर्थतः । बीजं यस्यानृतं तस्य प्ररोहः सत्यतः कुतः ॥ १.२९ ॥

// ahaṃkārodbhavāḥ skandhāḥ so 'haṃkāro 'nṛto 'rthataḥ / bījaṃ yasyānṛtaṃ tasya prarohaḥ satyataḥ kutaḥ (1.29)

।। स्कन्धानसत्यान् दृष्ट्वैवमहंकारः प्रहीयते । अहंकारप्रहाणाच्च न पुनः स्कन्धसंभवः ॥ १.३० ॥

// skandhānasatyān dṛṣṭvaivamahaṃkāraḥ prahīyate / ahaṃkāraprahāṇācca na punaḥ skandhasaṃbhavaḥ (1.30)

।। यथादर्शमुपादाय(स्वमुखप्रतिबिम्बकम् । दृश्य) ते नाम तच्चैवं न किंचिदपि तत्त्वतः ॥ १.३१ ॥

// yathādarśamupādāya(svamukhapratibimbakam / dṛśya) te nāma taccaivaṃ na kiṃcidapi tattvataḥ (1.31)

।। अहंकारस्तथा स्कन्धानुपादायोपलभ्यते । न च कश्चित्स तत्त्वेन स्वमुखप्रतिबिम्बवत् ॥ १.३२ ॥

// ahaṃkārastathā skandhānupādāyopalabhyate / na ca kaścitsa tattvena svamukhapratibimbavat (1.32)

।। यथादर्शमनादाय स्वमुखप्रतिबिम्बकम् । न दृश्यते तथा स्कन्धाननादायाहमित्यपि ॥ १.३३ ॥

// yathādarśamanādāya svamukhapratibimbakam / na dṛśyate tathā skandhānanādāyāhamityapi (1.33)

।। एवंविधार्थश्रवणाद्धर्मचक्षुरवाप्तवान् । आर्यानन्दः स्वयं चैव भिक्षुभ्यो ऽभीक्ष्णमुक्तवान् ॥ १.३४ ॥

// evaṃvidhārthaśravaṇāddharmacakṣuravāptavān / āryānandaḥ svayaṃ caiva bhikṣubhyo 'bhīkṣṇamuktavān (1.34)

।। स्कन्धग्राहो यावदस्ति तावदेवाहमित्यपि । अहंकारे सति पुनः कर्म जन्म ततः पुनः ॥ १.३५ ॥

// skandhagrāho yāvadasti tāvadevāhamityapi / ahaṃkāre sati punaḥ karma janma tataḥ punaḥ (1.35)

।। त्रिवर्त्मैतदनाद्यन्तमध्यं संसारमण्डलम् । अलातमण्डलप्रख्यं भ्रमत्यन्योन्यहेतुकम् ॥ १.३६ ॥

// trivartmaitadanādyantamadhyaṃ saṃsāramaṇḍalam / alātamaṇḍalaprakhyaṃ bhramatyanyonyahetukam (1.36)

।। स्वपरोभयतस्तस्य त्रैकाल्यतो ऽप्यप्राप्तितः । अहंकारः क्षयं याति ततः कर्म च जन्म च ॥ १.३७ ॥

// svaparobhayatastasya traikālyato 'pyaprāptitaḥ / ahaṃkāraḥ kṣayaṃ yāti tataḥ karma ca janma ca (1.37)

।। एवं हेतुफलोत्पादं पश्यंस्तत्क्षयमेव च । नास्तितामस्तितां चैव नैति लोकस्य तत्त्वतः ॥ १.३८ ॥

// evaṃ hetuphalotpādaṃ paśyaṃstatkṣayameva ca / nāstitāmastitāṃ caiva naiti lokasya tattvataḥ (1.38)

।। सर्वदुःखक्षयं धम श्रुत्वैवमपरीक्षकः । संकम्पत्यपरिज्ञानादभयस्थानकातरः ॥ १.३९ ॥

// sarvaduḥkhakṣayaṃ dhama śrutvaivamaparīkṣakaḥ / saṃkampatyaparijñānādabhayasthānakātaraḥ (1.39)

।। न भविष्यति निर्वाणे सर्वमेतन्न ते भयम् । उच्यमान इहाभावस्तस्य ते किं भयंकरः ॥ १.४० ॥

// na bhaviṣyati nirvāṇe sarvametanna te bhayam / ucyamāna ihābhāvastasya te kiṃ bhayaṃkaraḥ (1.40)

।। मोक्षे नात्मा न च स्कन्धा मोक्षश्चेदीदृशः प्रियः । आत्मस्कन्धापनयनं किमिहैव तवाप्रियम् ॥ १.४१ ॥

// mokṣe nātmā na ca skandhā mokṣaścedīdṛśaḥ priyaḥ / ātmaskandhāpanayanaṃ kimihaiva tavāpriyam (1.41)

।। न चाभावो ऽपि निर्वानं कुत एव तस्य[वास्य] भावता । भावाभावपरामर्शक्षयो निर्वाणमुच्यते ॥ १.४२ ॥

// na cābhāvo 'pi nirvānaṃ kuta eva tasya[vāsya] bhāvatā / bhāvābhāvaparāmarśakṣayo nirvāṇamucyate (1.42)

।। समासान्नास्तितादृष्टिः फलं नास्तीति कर्मणः । अपुण्यापायीकी चैषा मिथ्यादृष्टिरिति स्मृता ॥ १.४३ ॥

// samāsānnāstitādṛṣṭiḥ phalaṃ nāstīti karmaṇaḥ / apuṇyāpāyīkī caiṣā mithyādṛṣṭiriti smṛtā (1.43)

।। समासादस्तितादृष्टिः फलं चास्तीति कर्मणाम् । पुण्या सुगतिनिष्यन्दा सम्यग्दृष्टिरिति स्मृता ॥ १.४४ ॥

// samāsādastitādṛṣṭiḥ phalaṃ cāstīti karmaṇām / puṇyā sugatiniṣyandā samyagdṛṣṭiriti smṛtā (1.44)

।। ज्ञाने नास्त्यस्तिताशान्तेः पापपुण्यव्यतिक्रमः । दुर्गतेः सुगतेश्चास्मात् स मोक्षः सभ्दिरुच्यते ॥ १.४५ ॥

// jñāne nāstyastitāśānteḥ pāpapuṇyavyatikramaḥ / durgateḥ sugateścāsmāt sa mokṣaḥ sabhdirucyate (1.45)

।। सहेतुमुदयं पश्यन् नास्तितामतिवर्तते । अस्तितामपि नोपैति निरोधं सह हेतुना ॥ १.४६ ॥

// sahetumudayaṃ paśyan nāstitāmativartate / astitāmapi nopaiti nirodhaṃ saha hetunā (1.46)

।। प्राग्जातः सहजातश्च हेतुरहेतुको ऽर्थतः । प्रज्ञप्तेरप्रतीतत्वादुत्पत्तेश्चैव तत्त्वतः ॥ १.४७ ॥

// prāgjātaḥ sahajātaśca heturahetuko 'rthataḥ / prajñapterapratītatvādutpatteścaiva tattvataḥ (1.47)

।। अस्मिन् सतीदं भवति दीर्घे ह्रस्वं यथा सति । [तस्योत्पादादुदेतीदं दीपोत्पादाद्यथा] प्रभा ॥ १.४८ ॥

// asmin satīdaṃ bhavati dīrghe hrasvaṃ yathā sati / [tasyotpādādudetīdaṃ dīpotpādādyathā] prabhā (1.48)

।। ह्रस्वे ऽसति पुनर्दीर्घं न भवति स्वभावतः । प्रदीपस्याप्यनुत्पादात्प्रभाया अप्यसंभवः ॥ १.४९ ॥

// hrasve 'sati punardīrghaṃ na bhavati svabhāvataḥ / pradīpasyāpyanutpādātprabhāyā apyasaṃbhavaḥ (1.49)

।। एवं हेतुफलोत्पादं दृष्ट्वा नोपैति नास्तिक्यम्(नास्तिताम्) । अभ्युपेत्यास्य लोकस्य याथाभूत्यं प्रपञ्चजम् ॥ १.५० ॥

// evaṃ hetuphalotpādaṃ dṛṣṭvā nopaiti nāstikyam(nāstitām) / abhyupetyāsya lokasya yāthābhūtyaṃ prapañcajam (1.50)

।। निरोधं च प्रपञ्चोत्थं याथाभूत्यादुपागतः । नोपयात्यस्तितां तस्मान्मुच्यते ऽद्वयनिश्चितः ॥ १.५१ ॥

// nirodhaṃ ca prapañcotthaṃ yāthābhūtyādupāgataḥ / nopayātyastitāṃ tasmānmucyate 'dvayaniścitaḥ (1.51)

।। दूरादालोकितं रूपमासन्नैर्दृश्यते स्फुटम् । मरीचिर्यदि वारि स्यादासन्नैः किं न दृश्यते ॥ १.५२ ॥

// dūrādālokitaṃ rūpamāsannairdṛśyate sphuṭam / marīciryadi vāri syādāsannaiḥ kiṃ na dṛśyate (1.52)

।। दूरीभूतैर्यथाभूतो लोको ऽयं दृशयते तथा । न दृश्यते तदासन्नैरनिमित्तो मरीचिवत् ॥ १.५३ ॥

// dūrībhūtairyathābhūto loko 'yaṃ dṛśayate tathā / na dṛśyate tadāsannairanimitto marīcivat (1.53)

।। [मरीचिस्तोयसदृशी यथा नाम्बु न] चार्थतः । स्कन्धास्तथात्मसदृशा नात्मानो नापि ते ऽर्थतः ॥ १.५४ ॥

// [marīcistoyasadṛśī yathā nāmbu na] cārthataḥ / skandhāstathātmasadṛśā nātmāno nāpi te 'rthataḥ (1.54)

।। मरीचीं तोयमित्येतदिति मत्वागतो ऽत्र सन् । यदि नास्तीति तत्तोयं [गृण्हीयान्मूढ एव सः ॥ १.५५ ॥

// marīcīṃ toyamityetaditi matvāgato 'tra san / yadi nāstīti tattoyaṃ [gṛṇhīyānmūḍha eva saḥ (1.55)

।। मरीचिप्रतिमं लोकमेवमस्तीति गृण्हतः । नास्तीति चापि मोहो ऽयं सति मोहे न मुच्यते ॥ १.५६ ॥

// marīcipratimaṃ lokamevamastīti gṛṇhataḥ / nāstīti cāpi moho 'yaṃ sati mohe na mucyate (1.56)

।। नास्तिको दुर्गतिं यातिं सुगतिं यति चास्तिकः । यथाभूतपरिज्ञानान्मोक्षमद्वयनिश्रितः ॥ १.५७ ॥

// nāstiko durgatiṃ yātiṃ sugatiṃ yati cāstikaḥ / yathābhūtaparijñānānmokṣamadvayaniśritaḥ (1.57)

।। अनिच्छन् नास्तितास्तित्वे यथाभूतपरिज्ञया । नास्तितां लभते मोहात् कस्मान्न लभते ऽस्तिताम् ॥ १.५८ ॥

// anicchan nāstitāstitve yathābhūtaparijñayā / nāstitāṃ labhate mohāt kasmānna labhate 'stitām (1.58)

।। स्यादस्तिदूषणादस्य नास्तिताक्षिप्यते ऽर्थतः । नास्तितादूषणादेव कस्मान्नाक्षिप्यते ऽस्तिता ॥ १.५९ ॥

// syādastidūṣaṇādasya nāstitākṣipyate 'rthataḥ / nāstitādūṣaṇādeva kasmānnākṣipyate 'stitā (1.59)

।। न प्रतिज्ञा न चरितं न चित्तं बोधिनिश्रयात् । नास्तिकत्वे ऽर्थतो येषां कथं ते नास्तिकाः स्मृताः ॥ १.६० ॥

// na pratijñā na caritaṃ na cittaṃ bodhiniśrayāt / nāstikatve 'rthato yeṣāṃ kathaṃ te nāstikāḥ smṛtāḥ (1.60)

।। ससांख्यौलूक्यनिर्ग्रन्थपुग्दलस्कन्धवादिनम् । पृच्छ लोकं यदि वदत्यस्तिनास्तिव्यतिक्रमम् ॥ १.६१ ॥

// sasāṃkhyaulūkyanirgranthapugdalaskandhavādinam / pṛccha lokaṃ yadi vadatyastināstivyatikramam (1.61)

।। धर्मयौतकमित्यस्मान्नास्त्यस्तित्वव्यतिक्रमम् । विद्धि गम्भीरमित्युक्तं बुद्धानां शासनामृतम् ॥ १.६२ ॥

// dharmayautakamityasmānnāstyastitvavyatikramam / viddhi gambhīramityuktaṃ buddhānāṃ śāsanāmṛtam (1.62)

।। विभवं नैति नायाति न तिष्ठत्यपि च क्षणम् । त्रैकाल्यव्यतिवृत्तात्मा लोक एव कुतो ऽर्थतः ॥ १.६३ ॥

// vibhavaṃ naiti nāyāti na tiṣṭhatyapi ca kṣaṇam / traikālyavyativṛttātmā loka eva kuto 'rthataḥ (1.63)

।। द्वयोरप्यागतिगती प्रस्थितिश्च न तत्त्वतः । लोकनिर्याणयोस्तस्माद्विशेषः क इवार्थतः ॥ १.६४ ॥

// dvayorapyāgatigatī prasthitiśca na tattvataḥ / lokaniryāṇayostasmādviśeṣaḥ ka ivārthataḥ (1.64)

।। स्थितेरभावादुदयो निरोधश्च न तत्त्वतः । उदितश्च स्थितश्चेति निरुद्धश्च कुतो ऽर्थतः ॥ १.६५ ॥

// sthiterabhāvādudayo nirodhaśca na tattvataḥ / uditaśca sthitaśceti niruddhaśca kuto 'rthataḥ (1.65)

।। कथमक्षणिको भावः परिणामः सदा यदि । नास्ति चेत्परिणामः स्यादन्यथात्वं कुतो ऽर्थतः ॥ १.६६ ॥

// kathamakṣaṇiko bhāvaḥ pariṇāmaḥ sadā yadi / nāsti cetpariṇāmaḥ syādanyathātvaṃ kuto 'rthataḥ (1.66)

।। एकदेशे क्षयाद्वा स्यात् क्षणिकं सर्वशो ऽपि वा । वैषम्यानुपलब्धेश्च द्विधाप्येतदयुक्तिमत् ॥ १.६७ ॥

// ekadeśe kṣayādvā syāt kṣaṇikaṃ sarvaśo 'pi vā / vaiṣamyānupalabdheśca dvidhāpyetadayuktimat (1.67)

।। क्षणिके सर्वथा भावे कुतः काचित्पुराणता । स्थैर्यादक्षणिके चापि कुतः काचित्पुराणता ॥ १.६८ ॥

// kṣaṇike sarvathā bhāve kutaḥ kācitpurāṇatā / sthairyādakṣaṇike cāpi kutaḥ kācitpurāṇatā (1.68)

।। यथान्तो ऽस्ति क्षणस्यैवमादिर्मध्यं च कल्प्यताम् । त्र्यात्मकत्वात् क्षणस्यैवं न लोकस्य क्षणं स्थितिः ॥ १.६९ ॥

// yathānto 'sti kṣaṇasyaivamādirmadhyaṃ ca kalpyatām / tryātmakatvāt kṣaṇasyaivaṃ na lokasya kṣaṇaṃ sthitiḥ (1.69)

।। आदिमध्यावसानानि[चिन्त्यानि क्षणवत्पुनः । आदिमध्या] वसानत्वं न स्वतः परतो ऽपि वा ॥ १.७० ॥

// ādimadhyāvasānāni[cintyāni kṣaṇavatpunaḥ / ādimadhyā] vasānatvaṃ na svataḥ parato 'pi vā (1.70)

।। नैको ऽनेकप्रदेशत्वान्नाप्रदेशश्च कश्चन् । विनैकमपि नानेको नास्तित्वमपि चास्तिताम् ॥ १.७१ ॥

// naiko 'nekapradeśatvānnāpradeśaśca kaścan / vinaikamapi nāneko nāstitvamapi cāstitām (1.71)

।। विनाशात् प्रतिपक्षाद्वा स्यादस्तित्वस्य नास्तिता । विनाशः प्रतिपक्षो वा कथं स्यादस्त्यसंभवात् ॥ १.७२ ॥

// vināśāt pratipakṣādvā syādastitvasya nāstitā / vināśaḥ pratipakṣo vā kathaṃ syādastyasaṃbhavāt (1.72)

।। निर्वृतेस्तेन लोकस्य नोपैत्यूनत्वमर्थतः । अन्तवानिति लोकश्च पृष्टस्तूष्णीं जिनो ऽभवत् ॥ १.७३ ॥

// nirvṛtestena lokasya nopaityūnatvamarthataḥ / antavāniti lokaśca pṛṣṭastūṣṇīṃ jino 'bhavat (1.73)

।। सर्वज्ञ इति सर्वज्ञो बुधैस्तेनैव गम्यते । येनैतद्धर्मगाम्भीर्यं नोवाचाभजने लोके ॥ १.७४ ॥

// sarvajña iti sarvajño budhaistenaiva gamyate / yenaitaddharmagāmbhīryaṃ novācābhajane loke (1.74)

।। इति नैःश्रेयसो धर्मो गम्भीरो निष्परिग्रहः । अनालय इति प्रोक्तः संबुद्धैस्तत्वदर्शिभिः ॥ १.७५ ॥

// iti naiḥśreyaso dharmo gambhīro niṣparigrahaḥ / anālaya iti proktaḥ saṃbuddhaistatvadarśibhiḥ (1.75)

।। अस्मादनालयाद्धर्मादायलयाभिरता जनाः । अस्तिनास्त्यव्यतिक्रान्ता भीता नश्यन्त्यमेधसः ॥ १.७६ ॥

// asmādanālayāddharmādāyalayābhiratā janāḥ / astināstyavyatikrāntā bhītā naśyantyamedhasaḥ (1.76)

।। ते नष्टा नाशयन्त्यन्यानभयस्थानभीरवः । तथा कुरु यथा राजान् नष्टैर्न विप्रणाश्यसे ॥ १.७७ ॥

// te naṣṭā nāśayantyanyānabhayasthānabhīravaḥ / tathā kuru yathā rājān naṣṭairna vipraṇāśyase (1.77)