2. Chapter 2

बोधिचर्यावतारे बोधिचित्तानुशंसा नाम प्रथमः परिच्छेदः || परिच्छेद २ तच्चित्तरत्नग्रहणाय सम्यक् पूजां करोम्येष तथागतानां सद्धर्मरत्नस्य च निर्मलस्य बुद्धात्मजानां च गुणोदधीनां ॥ २.१ ॥

bodhicaryāvatāre bodhicittānuśaṃsā nāma prathamaḥ paricchedaḥ || pariccheda 2 taccittaratnagrahaṇāya samyak pūjāṃ karomyeṣa tathāgatānāṃ saddharmaratnasya ca nirmalasya buddhātmajānāṃ ca guṇodadhīnāṃ (2.1)

यावन्ति पुष्पाणि फलानि चैव भैषज्यजातानि च यानि सन्ति रत्नानि यावन्ति च सन्ति लोके जलानि च स्वच्छमनोरमाणि ॥ २.२ ॥

yāvanti puṣpāṇi phalāni caiva bhaiṣajyajātāni ca yāni santi ratnāni yāvanti ca santi loke jalāni ca svacchamanoramāṇi (2.2)

महीधरा रत्नमयास्तथान्ये वनप्रदेशाश्च विवेकरम्याः लताः सपुष्पाभरणोज्ज्वलाश्च द्रुमाश्च ये सत्फलनम्रशाखाः ॥ २.३ ॥

mahīdharā ratnamayāstathānye vanapradeśāśca vivekaramyāḥ latāḥ sapuṣpābharaṇojjvalāśca drumāśca ye satphalanamraśākhāḥ (2.3)

देवादिलोकेषु च गन्धधूपाः कल्पद्रुमा रत्नमयाश्च वृक्षाः सरांसि चाम्भोरुहभूषणानि हंसस्वनात्यन्तमनोहराणि ॥ २.४ ॥

devādilokeṣu ca gandhadhūpāḥ kalpadrumā ratnamayāśca vṛkṣāḥ sarāṃsi cāmbhoruhabhūṣaṇāni haṃsasvanātyantamanoharāṇi (2.4)

अकृष्टजातानि च शस्यजातान्य् अन्यानि वा पूज्यविभूषणानि आकाशधातुप्रसराविधीनि सर्वाण्यपीमान्यपरिग्रहाणि ॥ २.५ ॥

akṛṣṭajātāni ca śasyajātāny anyāni vā pūjyavibhūṣaṇāni ākāśadhātuprasarāvidhīni sarvāṇyapīmānyaparigrahāṇi (2.5)

आदाय बुद्ध्या मुनिपुङ्गवेभ्यो निर्यातयाम्येष सपुत्रकेभ्यः गृह्णन्तु तन्मे वरदक्षिणीया महाकृपा मामनुकम्पमानाः ॥ २.६ ॥

ādāya buddhyā munipuṅgavebhyo niryātayāmyeṣa saputrakebhyaḥ gṛhṇantu tanme varadakṣiṇīyā mahākṛpā māmanukampamānāḥ (2.6)

अपुण्यवानस्मि महादरिद्रः पूजार्थमन्यन्मम नास्ति किंचित् अतो ममार्थाय परार्थचिन्ता गृह्णन्तु नाथा इदमात्मशक्त्या ॥ २.७ ॥

apuṇyavānasmi mahādaridraḥ pūjārthamanyanmama nāsti kiṃcit ato mamārthāya parārthacintā gṛhṇantu nāthā idamātmaśaktyā (2.7)

ददामि चात्मानमहं जिनेभ्यः सर्वेण सर्वं च तदात्मजेभ्यः परिग्रहं मे कुरुताग्रसत्त्वाः युष्मासु दासत्वमुपैमि भक्त्या ॥ २.८ ॥

dadāmi cātmānamahaṃ jinebhyaḥ sarveṇa sarvaṃ ca tadātmajebhyaḥ parigrahaṃ me kurutāgrasattvāḥ yuṣmāsu dāsatvamupaimi bhaktyā (2.8)

परिग्रहेणास्मि भवत्कृतेन निर्भीर्भवे सत्त्वहितं करोमि पूर्वं च पापं समतिक्रमामि नान्यच्च पापं प्रकरोमि भूयः ॥ २.९ ॥

parigraheṇāsmi bhavatkṛtena nirbhīrbhave sattvahitaṃ karomi pūrvaṃ ca pāpaṃ samatikramāmi nānyacca pāpaṃ prakaromi bhūyaḥ (2.9)

रत्नोज्ज्वलस्तम्भमनोरमेषु मुक्तामयोद्भासिवितानकेषु स्वच्छोज्ज्वलस्फाटिककुट्टिमेषु सुगन्धिषु स्नानगृहेषु तेषु ॥ २.१० ॥

ratnojjvalastambhamanorameṣu muktāmayodbhāsivitānakeṣu svacchojjvalasphāṭikakuṭṭimeṣu sugandhiṣu snānagṛheṣu teṣu (2.10)

मनोज्ञगन्धोदकपुष्पपूर्णैः कुम्भैर्महारत्नमयैरनेकैः स्नानं करोम्येष तथागतानां तदात्मजानां च सगीतवाद्यं ॥ २.११ ॥

manojñagandhodakapuṣpapūrṇaiḥ kumbhairmahāratnamayairanekaiḥ snānaṃ karomyeṣa tathāgatānāṃ tadātmajānāṃ ca sagītavādyaṃ (2.11)

प्रधूपितैर्धौतमलैरतुल्यैर् वर्स्त्रैश्च तेषां तनुमुन्मृशामि ततः सुरक्तानि सुधूपितानि ददामि तेभ्यो वरचीवराणि ॥ २.१२ ॥

pradhūpitairdhautamalairatulyair varstraiśca teṣāṃ tanumunmṛśāmi tataḥ suraktāni sudhūpitāni dadāmi tebhyo varacīvarāṇi (2.12)

दिव्यैर्मृदुश्लक्ष्णविचित्रशोभैर् वस्त्रैरलङ्कारवरैश्च तैस्तैः समन्तभद्राजितमञ्जुघोषलोकेश्वरादीनपि मण्डयामि ॥ २.१३ ॥

divyairmṛduślakṣṇavicitraśobhair vastrairalaṅkāravaraiśca taistaiḥ samantabhadrājitamañjughoṣalokeśvarādīnapi maṇḍayāmi (2.13)

सर्वत्रिसाहस्रविसारिगन्धैर् गन्धोत्तमैस्ताननुलेपयामि सूत्तप्तसून्मृष्टसुधौतहेमप्रभोज्ज्वलान्सर्वमुनीन्द्रकायान् ॥ २.१४ ॥

sarvatrisāhasravisārigandhair gandhottamaistānanulepayāmi sūttaptasūnmṛṣṭasudhautahemaprabhojjvalānsarvamunīndrakāyān (2.14)

मन्दारवेन्दीवरमल्लिकाद्यैः सर्वैः सुगन्धैः कुसुमैर्मनोज्ञैः अभ्यर्चयाम्यर्च्यतमान्मुनीन्द्रान् स्रग्भिश्च संस्थानमनोरमाभिः ॥ २.१५ ॥

mandāravendīvaramallikādyaiḥ sarvaiḥ sugandhaiḥ kusumairmanojñaiḥ abhyarcayāmyarcyatamānmunīndrān sragbhiśca saṃsthānamanoramābhiḥ (2.15)

स्फीतस्फुरद्गन्धमनोरमैश्च तान्धूपमेघैरुपधूपयामि भौज्यैश्च स्वाद्यैर्विविधैश्च पेयैस् तेभ्यो निविद्यं च निवेदयामि ॥ २.१६ ॥

sphītasphuradgandhamanoramaiśca tāndhūpameghairupadhūpayāmi bhaujyaiśca svādyairvividhaiśca peyais tebhyo nividyaṃ ca nivedayāmi (2.16)

रत्नप्रदीपांश्च निवेदयामि सुवर्णपद्मेषु निविष्टपङ्क्वीन् गन्धोपलिप्तेषु च कुट्टिमेषु किरामि पुष्पप्रकरान्मनोज्ञान् ॥ २.१७ ॥

ratnapradīpāṃśca nivedayāmi suvarṇapadmeṣu niviṣṭapaṅkvīn gandhopalipteṣu ca kuṭṭimeṣu kirāmi puṣpaprakarānmanojñān (2.17)

प्रलम्बमुक्तामणिहारशोभान् आभास्वरान्दिग्मुखमण्डनांस्तान् विमानमेघान् स्तुतिगीतरम्यान् मैत्रीमयेभ्यो ऽपि निवेदयामि ॥ २.१८ ॥

pralambamuktāmaṇihāraśobhān ābhāsvarāndigmukhamaṇḍanāṃstān vimānameghān stutigītaramyān maitrīmayebhyo 'pi nivedayāmi (2.18)

सुवर्णदण्डैः कमनीयरूपैः संसक्तमुक्तानि समुच्छ्रितानि प्रधारयाम्येष महामुनीनां रत्नातपत्राण्यतिशोभनानि ॥ २.१९ ॥

suvarṇadaṇḍaiḥ kamanīyarūpaiḥ saṃsaktamuktāni samucchritāni pradhārayāmyeṣa mahāmunīnāṃ ratnātapatrāṇyatiśobhanāni (2.19)

अतः परं प्रितष्ठन्तां पूजामेघा मनोरमाः तूर्यसङ्गीतिमेघाश्च सर्वसत्त्वप्रहर्षणाः ॥ २.२० ॥

ataḥ paraṃ pritaṣṭhantāṃ pūjāmeghā manoramāḥ tūryasaṅgītimeghāśca sarvasattvapraharṣaṇāḥ (2.20)

सर्वसद्धर्मरत्नेषु चैत्येषु प्रतिमासु च पुष्परत्नादिवर्षाश्च प्रवर्त्तन्तां निरन्तरम् ॥ २.२१ ॥

sarvasaddharmaratneṣu caityeṣu pratimāsu ca puṣparatnādivarṣāśca pravarttantāṃ nirantaram (2.21)

मञ्जुघोषप्रभृतयः पूजयन्ति यथा जिनान् तथा तथागतान्नाथान् सपुत्रान्पूजयाम्यहम् ॥ २.२२ ॥

mañjughoṣaprabhṛtayaḥ pūjayanti yathā jinān tathā tathāgatānnāthān saputrānpūjayāmyaham (2.22)

स्वराङ्गसागरैः स्तोत्रैः स्तौमि चाहं गुणोदधीन् स्तुतिसङ्गीतिमेघाश्च संभवन्त्वेष्वनन्यथा ॥ २.२३ ॥

svarāṅgasāgaraiḥ stotraiḥ staumi cāhaṃ guṇodadhīn stutisaṅgītimeghāśca saṃbhavantveṣvananyathā (2.23)

सर्वक्षेत्राणुसंख्यैश्च प्रणामैः प्रणमाम्यहं सर्वत्राध्वगतान्बुद्धान् सहधर्मगणोत्तमान् ॥ २.२४ ॥

sarvakṣetrāṇusaṃkhyaiśca praṇāmaiḥ praṇamāmyahaṃ sarvatrādhvagatānbuddhān sahadharmagaṇottamān (2.24)

सर्चचैत्यानि वन्दे ऽहं बोधिसत्त्वाश्रयांस्तथा नमः करोम्युपाध्यायान् अभिवन्द्यान्यतींस्तथा ॥ २.२५ ॥

sarcacaityāni vande 'haṃ bodhisattvāśrayāṃstathā namaḥ karomyupādhyāyān abhivandyānyatīṃstathā (2.25)

बुद्धं गच्छामि शरणं यावदाबोधिमण्डतः धर्मं गच्छामि शरणं बोधिसत्त्वगणं तथा ॥ २.२६ ॥

buddhaṃ gacchāmi śaraṇaṃ yāvadābodhimaṇḍataḥ dharmaṃ gacchāmi śaraṇaṃ bodhisattvagaṇaṃ tathā (2.26)

विज्ञापयामि संबुद्धान् सर्वदिक्षु व्यवस्थितान् महाकारुणिकांश्चापि बोधिसत्त्वान्कृताञ्जलिः ॥ २.२७ ॥

vijñāpayāmi saṃbuddhān sarvadikṣu vyavasthitān mahākāruṇikāṃścāpi bodhisattvānkṛtāñjaliḥ (2.27)

अनादिमति संसारे जन्मन्यत्रैव वा पुनः यन्मया पशुना पापं कृतं कारितमेव वा ॥ २.२८ ॥

anādimati saṃsāre janmanyatraiva vā punaḥ yanmayā paśunā pāpaṃ kṛtaṃ kāritameva vā (2.28)

यच्चानुमोदितं किंचिद् आत्मघाताय मोहतः तदत्ययं देशयामि पश्चात्तापेन तापितः ॥ २.२९ ॥

yaccānumoditaṃ kiṃcid ātmaghātāya mohataḥ tadatyayaṃ deśayāmi paścāttāpena tāpitaḥ (2.29)

रत्नत्रये ऽपकारो यो मातापितृषु वा मया गुरुष्वन्येषु वा क्षेपात् कायवाग्बुद्धिभिः कृतः ॥ २.३० ॥

ratnatraye 'pakāro yo mātāpitṛṣu vā mayā guruṣvanyeṣu vā kṣepāt kāyavāgbuddhibhiḥ kṛtaḥ (2.30)

अनेकदोषदुष्टेन मया पापेन नायकाः यत्कृतं दारुणं पापं तत्सर्वं देशयाम्यहम् ॥ २.३१ ॥

anekadoṣaduṣṭena mayā pāpena nāyakāḥ yatkṛtaṃ dāruṇaṃ pāpaṃ tatsarvaṃ deśayāmyaham (2.31)

कथं च निःसराम्यस्मान् नित्योद्वेगो ऽस्मि नायकाः मा भून्मे मृत्युरचिराद् अक्षीणे पापसंचये ॥ २.३२ ॥

kathaṃ ca niḥsarāmyasmān nityodvego 'smi nāyakāḥ mā bhūnme mṛtyuracirād akṣīṇe pāpasaṃcaye (2.32)

कथं च निःसराम्यस्मात् परित्रायत सत्वरं मा ममाक्षीणपापस्य मरणं शीघ्रमेष्यति ॥ २.३३ ॥

kathaṃ ca niḥsarāmyasmāt paritrāyata satvaraṃ mā mamākṣīṇapāpasya maraṇaṃ śīghrameṣyati (2.33)

कृताकृतापरीक्षो ऽयं मृत्युर्विश्रम्भघातकः स्वस्थास्वस्थैरविश्वास्य आकस्मिकमहाशनिः ॥ २.३४ ॥

kṛtākṛtāparīkṣo 'yaṃ mṛtyurviśrambhaghātakaḥ svasthāsvasthairaviśvāsya ākasmikamahāśaniḥ (2.34)

प्रियाप्रियनिमित्तेन पापं कृतमनेकधा सर्वमुत्सृज्य गन्तव्यम् इति न ज्ञातमीदृशम् ॥ २.३५ ॥

priyāpriyanimittena pāpaṃ kṛtamanekadhā sarvamutsṛjya gantavyam iti na jñātamīdṛśam (2.35)

तत्तत्स्मरणतां याति यद्यद्वस्त्वनुभूयते स्वप्नानुभूतवत्सर्वं गतं न पुनरीक्ष्यते ॥ २.३६ ॥

tattatsmaraṇatāṃ yāti yadyadvastvanubhūyate svapnānubhūtavatsarvaṃ gataṃ na punarīkṣyate (2.36)

अप्रिया न भविष्यन्ति प्रियो मे न भविष्यति अहं च न भविष्यामि सर्वं च न भविष्यति ॥ २.३७ ॥

apriyā na bhaviṣyanti priyo me na bhaviṣyati ahaṃ ca na bhaviṣyāmi sarvaṃ ca na bhaviṣyati (2.37)

इहैव तिष्ठतस्तावद् गता नैके प्रियाप्रियाः तन्निमित्तं तु यत्पापं तत्स्थितं घोरमग्रतः ॥ २.३८ ॥

ihaiva tiṣṭhatastāvad gatā naike priyāpriyāḥ tannimittaṃ tu yatpāpaṃ tatsthitaṃ ghoramagrataḥ (2.38)

एवमागन्तुको ऽस्मीति न मया प्रत्यवेक्षितं मोहानुनयविद्वैषैः कृतं पापमनेकधा ॥ २.३९ ॥

evamāgantuko 'smīti na mayā pratyavekṣitaṃ mohānunayavidvaiṣaiḥ kṛtaṃ pāpamanekadhā (2.39)

रात्रिन्दिवमविश्रामम् आयुषो वर्धते व्ययः आयस्य चागमो नास्ति न मरिष्यामि किं न्वहम् ॥ २.४० ॥

rātrindivamaviśrāmam āyuṣo vardhate vyayaḥ āyasya cāgamo nāsti na mariṣyāmi kiṃ nvaham (2.40)

इह शय्यागतेनापि बन्धुमध्ये ऽपि तिष्ठता मयैवैकेन सोढव्या मर्मच्छेदादिवेदना ॥ २.४१ ॥

iha śayyāgatenāpi bandhumadhye 'pi tiṣṭhatā mayaivaikena soḍhavyā marmacchedādivedanā (2.41)

यमदूतैर्गृहीतस्य कुतो बन्धुः कुतः सुहृत् पुण्यमेकं तदा त्राणं मया तच्च न सेवितम् ॥ २.४२ ॥

yamadūtairgṛhītasya kuto bandhuḥ kutaḥ suhṛt puṇyamekaṃ tadā trāṇaṃ mayā tacca na sevitam (2.42)

अनित्यजीवितासङ्गाद् इदं भयमजानता प्रमत्तेन मया नाथा बहु पापमुपार्जितम् ॥ २.४३ ॥

anityajīvitāsaṅgād idaṃ bhayamajānatā pramattena mayā nāthā bahu pāpamupārjitam (2.43)

अङ्गच्छेदार्थमप्यद्य नीयमानो विशुष्यति पिपासितो दीनदृष्टिर् अन्यदेवेक्षते जगत् ॥ २.४४ ॥

aṅgacchedārthamapyadya nīyamāno viśuṣyati pipāsito dīnadṛṣṭir anyadevekṣate jagat (2.44)

किं पुनर्भैरवाकारैर् यमदूतैरधिष्ठितः महात्रासज्वरग्रस्तः पुरीषोत्सर्गवेष्टितः ॥ २.४५ ॥

kiṃ punarbhairavākārair yamadūtairadhiṣṭhitaḥ mahātrāsajvaragrastaḥ purīṣotsargaveṣṭitaḥ (2.45)

कातरैर्दृष्टिपातैश्च त्राणान्वेषी चतुर्दिशं को मे महाभयादस्मात् साधुस्त्राणं भविष्यति ॥ २.४६ ॥

kātarairdṛṣṭipātaiśca trāṇānveṣī caturdiśaṃ ko me mahābhayādasmāt sādhustrāṇaṃ bhaviṣyati (2.46)

त्राणशून्या दिशो दृष्ट्वा पुनः संमोहमागतः तदाहं किं करिष्यामि तस्मिन्स्थाने महाभये ॥ २.४७ ॥

trāṇaśūnyā diśo dṛṣṭvā punaḥ saṃmohamāgataḥ tadāhaṃ kiṃ kariṣyāmi tasminsthāne mahābhaye (2.47)

अद्यैव शरणं यामि जगन्नाथान्महाबलान् जगद्रक्षार्थमुद्युक्तान् सर्वत्रासहरांजिनान् ॥ २.४८ ॥

adyaiva śaraṇaṃ yāmi jagannāthānmahābalān jagadrakṣārthamudyuktān sarvatrāsaharāṃjinān (2.48)

तैश्चाप्यधिगतं धर्मं संसारभयनाशनं शरणं यामि भावेन बोधिसत्त्वगणं तथा ॥ २.४९ ॥

taiścāpyadhigataṃ dharmaṃ saṃsārabhayanāśanaṃ śaraṇaṃ yāmi bhāvena bodhisattvagaṇaṃ tathā (2.49)

समस्तभद्रायात्मानं ददामि भयविह्वलः पुनश्च मञ्जुघोषाय ददाम्यात्मानमात्मना ॥ २.५० ॥

samastabhadrāyātmānaṃ dadāmi bhayavihvalaḥ punaśca mañjughoṣāya dadāmyātmānamātmanā (2.50)

तं चावलोकितं नाथं कृपाव्याकुलचारिणं विरौम्यार्तरवं भीतः स मां रक्षतु पापिनम् ॥ २.५१ ॥

taṃ cāvalokitaṃ nāthaṃ kṛpāvyākulacāriṇaṃ viraumyārtaravaṃ bhītaḥ sa māṃ rakṣatu pāpinam (2.51)

आर्यमाकाशगर्भं च क्षितिगर्भं च भावतः सर्वान्महाकृपांश्चापि त्राणान्वेषी विरौम्यहम् ॥ २.५२ ॥

āryamākāśagarbhaṃ ca kṣitigarbhaṃ ca bhāvataḥ sarvānmahākṛpāṃścāpi trāṇānveṣī viraumyaham (2.52)

यं दृष्ट्वैव च संत्रस्ताः पलायन्ते चतुर्दिशं यमदूतादयो दुष्टास् तं नमस्यामि वज्रिणम् ॥ २.५३ ॥

yaṃ dṛṣṭvaiva ca saṃtrastāḥ palāyante caturdiśaṃ yamadūtādayo duṣṭās taṃ namasyāmi vajriṇam (2.53)

अतीत्य युष्मद्वचनं साम्प्रतं भयदर्शनात् शरणं यामि वो भीतो भयं नाशयत द्रुतम् ॥ २.५४ ॥

atītya yuṣmadvacanaṃ sāmprataṃ bhayadarśanāt śaraṇaṃ yāmi vo bhīto bhayaṃ nāśayata drutam (2.54)

इत्वरव्याधिभीतो ऽपि वैद्यवाक्यं न लङ्घयेत् किमु व्याधिशतैर्ग्रस्तश् चतुर्भिश्चतुरुत्तरैः ॥ २.५५ ॥

itvaravyādhibhīto 'pi vaidyavākyaṃ na laṅghayet kimu vyādhiśatairgrastaś caturbhiścaturuttaraiḥ (2.55)

एकेनापि यतः सर्वे जम्बुद्वीपगता नराः नश्यन्ति येषां भैषज्यं सर्वदिक्षु न लभ्यते ॥ २.५६ ॥

ekenāpi yataḥ sarve jambudvīpagatā narāḥ naśyanti yeṣāṃ bhaiṣajyaṃ sarvadikṣu na labhyate (2.56)

तत्र सर्वज्ञवैद्यस्य सर्वशल्यापहारिणः वाक्यमुल्लङ्घयामीति धिङ्मामत्यन्तमोहितम् ॥ २.५७ ॥

tatra sarvajñavaidyasya sarvaśalyāpahāriṇaḥ vākyamullaṅghayāmīti dhiṅmāmatyantamohitam (2.57)

अत्यप्रमत्तस्तिष्ठामि प्रपातेष्वितरेष्वपि किमु योजनसाहस्त्रे प्रपाते दीर्घकालिके ॥ २.५८ ॥

atyapramattastiṣṭhāmi prapāteṣvitareṣvapi kimu yojanasāhastre prapāte dīrghakālike (2.58)

अद्यैव मरणं नेति न युक्ता मे सुखासिका अवश्यमेति सा वेला न भविष्याम्यहं यदा ॥ २.५९ ॥

adyaiva maraṇaṃ neti na yuktā me sukhāsikā avaśyameti sā velā na bhaviṣyāmyahaṃ yadā (2.59)

अभयं केन मे दत्तं निःसरिष्यामि वा कथं अवश्यं न भविष्यामि कस्मान्मे सुस्थितं मनः ॥ २.६० ॥

abhayaṃ kena me dattaṃ niḥsariṣyāmi vā kathaṃ avaśyaṃ na bhaviṣyāmi kasmānme susthitaṃ manaḥ (2.60)

पूर्वानुभूतनष्टेभ्यः किं मे सारमवस्थितं येषु मे ऽभिनिविष्टेन गुरूणां लङ्घितं वचः ॥ २.६१ ॥

pūrvānubhūtanaṣṭebhyaḥ kiṃ me sāramavasthitaṃ yeṣu me 'bhiniviṣṭena gurūṇāṃ laṅghitaṃ vacaḥ (2.61)

जीवलोकमिमं त्यक्त्वा बन्धून्परिचितांस्तथा एकाकी क्वापि यास्यामि किं मे सर्वैः प्रियाप्रियैः ॥ २.६२ ॥

jīvalokamimaṃ tyaktvā bandhūnparicitāṃstathā ekākī kvāpi yāsyāmi kiṃ me sarvaiḥ priyāpriyaiḥ (2.62)

इयमेव तु मे चिन्ता युक्ता रात्रिन्दिवं सदा अशुभान्नियतं दुःखं निःसरेयं ततः कथम् ॥ २.६३ ॥

iyameva tu me cintā yuktā rātrindivaṃ sadā aśubhānniyataṃ duḥkhaṃ niḥsareyaṃ tataḥ katham (2.63)

मया बालेन मूढेन यत्किंचित्पापमाचितं प्रकृत्या यच्च सावद्यं प्रज्ञप्त्यावद्यमेव च ॥ २.६४ ॥

mayā bālena mūḍhena yatkiṃcitpāpamācitaṃ prakṛtyā yacca sāvadyaṃ prajñaptyāvadyameva ca (2.64)

तत्सर्वं देशयाम्येष नाथानामग्रतः स्थितः कृताञ्जलिर्दुःखभीतः प्रणिपत्य पुनः पुनः ॥ २.६५ ॥

tatsarvaṃ deśayāmyeṣa nāthānāmagrataḥ sthitaḥ kṛtāñjalirduḥkhabhītaḥ praṇipatya punaḥ punaḥ (2.65)

अत्ययमत्ययत्वेन प्रतिगृह्णन्तु नायकाः न भद्रकमिदं नाथा न कर्त्तव्यं पुनर्मया ॥ २.६६ ॥

atyayamatyayatvena pratigṛhṇantu nāyakāḥ na bhadrakamidaṃ nāthā na karttavyaṃ punarmayā (2.66)