3. Chapter 3

इति द्वितीयः परिच्छेदः || परिच्छेद ३ अपायदुःखविश्रामं सर्वसत्त्वैः कृतंशुभं अनुमोदे प्रमोदेन सुखं तिष्ठन्तु दुःखिताः ॥ ३.१ ॥

iti dvitīyaḥ paricchedaḥ || pariccheda 3 apāyaduḥkhaviśrāmaṃ sarvasattvaiḥ kṛtaṃśubhaṃ anumode pramodena sukhaṃ tiṣṭhantu duḥkhitāḥ (3.1)

संसारदुःखनिर्मोक्षम् अनुमोदे शरीरिणां बोधिसत्त्वत्वबुद्धत्वम् अनुमोदे च तायिनाम् ॥ ३.२ ॥

saṃsāraduḥkhanirmokṣam anumode śarīriṇāṃ bodhisattvatvabuddhatvam anumode ca tāyinām (3.2)

चित्तोत्पादसमुद्रांश्च सर्वसत्त्वसुखावहान् सर्वसत्त्वहिताधानान् अनुमोदे च शासिनाम् ॥ ३.३ ॥

cittotpādasamudrāṃśca sarvasattvasukhāvahān sarvasattvahitādhānān anumode ca śāsinām (3.3)

सर्वासु दिक्षु संबुद्धान् प्रार्थयामि कृताञ्जलिः धर्मप्रदीपं कुर्वन्तु मोहाद्दुःखप्रपातिनाम् ॥ ३.४ ॥

sarvāsu dikṣu saṃbuddhān prārthayāmi kṛtāñjaliḥ dharmapradīpaṃ kurvantu mohādduḥkhaprapātinām (3.4)

निर्वातुकामांश्च जिनान् याचयामि कृताञ्जलिः कल्पाननन्तांस्तिष्ठन्तु मा भूदन्धमिदं जगत् ॥ ३.५ ॥

nirvātukāmāṃśca jinān yācayāmi kṛtāñjaliḥ kalpānanantāṃstiṣṭhantu mā bhūdandhamidaṃ jagat (3.5)

एवं सर्वमिदं कृत्वा यन्मयासादितं शुभं तेन स्यां सर्वसत्त्वानां सर्वदुःखप्रशान्तिकृत् ॥ ३.६ ॥

evaṃ sarvamidaṃ kṛtvā yanmayāsāditaṃ śubhaṃ tena syāṃ sarvasattvānāṃ sarvaduḥkhapraśāntikṛt (3.6)

ग्लानानामस्मि भैषज्यं भवेयं वैद्य एव च तदुपस्थायकश्चैव यावद्रोगापुनर्भवः ॥ ३.७ ॥

glānānāmasmi bhaiṣajyaṃ bhaveyaṃ vaidya eva ca tadupasthāyakaścaiva yāvadrogāpunarbhavaḥ (3.7)

क्षुत्पिपासाव्यथां हन्याम् अन्नपानप्रवर्षणैः दुर्भिक्षान्तरकल्पेषु भवेयं पानभोजनम् ॥ ३.८ ॥

kṣutpipāsāvyathāṃ hanyām annapānapravarṣaṇaiḥ durbhikṣāntarakalpeṣu bhaveyaṃ pānabhojanam (3.8)

दरिद्राणां च सत्त्वानां निधिः स्यामहमक्षयः नानोपकरणाकारैर् उपतिष्ठेयमग्रतः ॥ ३.९ ॥

daridrāṇāṃ ca sattvānāṃ nidhiḥ syāmahamakṣayaḥ nānopakaraṇākārair upatiṣṭheyamagrataḥ (3.9)

आत्मभावांस्तथा भोगान् सर्वत्राध्वगतं शुभं निरपेक्षस्त्यजाम्येष सर्वसत्त्वार्थसिद्धये ॥ ३.१० ॥

ātmabhāvāṃstathā bhogān sarvatrādhvagataṃ śubhaṃ nirapekṣastyajāmyeṣa sarvasattvārthasiddhaye (3.10)

सर्वत्यागश्च निर्वाणं निर्वाणार्थि च मे मनः त्यक्तव्यं चेन्मया सर्वं वरं सत्त्वेषु दीयतां ॥ ३.११ ॥

sarvatyāgaśca nirvāṇaṃ nirvāṇārthi ca me manaḥ tyaktavyaṃ cenmayā sarvaṃ varaṃ sattveṣu dīyatāṃ (3.11)

यथासुखीकृतश्चात्मा मयायं सर्वदेहिनां घ्नन्तु निन्दन्तु वा नित्यम् आकिरन्तु च पांसुभिः ॥ ३.१२ ॥

yathāsukhīkṛtaścātmā mayāyaṃ sarvadehināṃ ghnantu nindantu vā nityam ākirantu ca pāṃsubhiḥ (3.12)

क्रीडन्तु मम कायेन हसन्तु विलसन्तु च दत्तस्तेभ्यो मया कायश् चिन्तया किं मयानया ॥ ३.१३ ॥

krīḍantu mama kāyena hasantu vilasantu ca dattastebhyo mayā kāyaś cintayā kiṃ mayānayā (3.13)

कारयन्तु च कर्माणि यानि तेषां सुखावहं अनर्थः कस्यचिन्मा भून् मामालम्ब्य कदाचन ॥ ३.१४ ॥

kārayantu ca karmāṇi yāni teṣāṃ sukhāvahaṃ anarthaḥ kasyacinmā bhūn māmālambya kadācana (3.14)

येषां क्रुद्धाप्रसन्ना वा मामालम्ब्य मतिर्भवेत् तेषां स एव हेतुः स्यान् नित्यं सर्वार्थसिद्धये ॥ ३.१५ ॥

yeṣāṃ kruddhāprasannā vā māmālambya matirbhavet teṣāṃ sa eva hetuḥ syān nityaṃ sarvārthasiddhaye (3.15)

अभ्याख्यास्यन्ति मां ये च ये चान्ये ऽप्यपकारिणः उत्प्रासकास्तथान्ये ऽपि सर्वे स्युर्बोधिभागिनः ॥ ३.१६ ॥

abhyākhyāsyanti māṃ ye ca ye cānye 'pyapakāriṇaḥ utprāsakāstathānye 'pi sarve syurbodhibhāginaḥ (3.16)

अनाथानामहं नाथः सार्थवाहश्च यायिनां पारेप्सूनां च नौभूतः सेतुः सङ्क्रम एव च ॥ ३.१७ ॥

anāthānāmahaṃ nāthaḥ sārthavāhaśca yāyināṃ pārepsūnāṃ ca naubhūtaḥ setuḥ saṅkrama eva ca (3.17)

दीपार्थिनामहं दीपः शय्या शय्यार्थिनामहं दासार्थिनामहं दासो भवेयं सर्वदेहिनां ॥ ३.१८ ॥

dīpārthināmahaṃ dīpaḥ śayyā śayyārthināmahaṃ dāsārthināmahaṃ dāso bhaveyaṃ sarvadehināṃ (3.18)

चिन्तामणिर्भद्रघटः सिद्धविद्या महौषधिः भवेयं कल्पवृक्षश्च कामधेनुश्च देहिनां ॥ ३.१९ ॥

cintāmaṇirbhadraghaṭaḥ siddhavidyā mahauṣadhiḥ bhaveyaṃ kalpavṛkṣaśca kāmadhenuśca dehināṃ (3.19)

पृथिव्यादीनि भूतानि निःशेषाकाशवासिनां सत्त्वानामप्रमेयाणां यथाभोगान्यनेकधा ॥ ३.२० ॥

pṛthivyādīni bhūtāni niḥśeṣākāśavāsināṃ sattvānāmaprameyāṇāṃ yathābhogānyanekadhā (3.20)

एवमाकाशनिष्ठस्य सत्त्वधातोरनेकधा भवेयमुपजीव्यो ऽहं यावत्सर्वे न निर्वृताः ॥ ३.२१ ॥

evamākāśaniṣṭhasya sattvadhātoranekadhā bhaveyamupajīvyo 'haṃ yāvatsarve na nirvṛtāḥ (3.21)

यथा गृहीतं सुगतैर् बोधिचित्तं पुरातनैः ते बोधिसत्त्वशिक्षायाम् आनुपूर्व्या यथा स्थिताः ॥ ३.२२ ॥

yathā gṛhītaṃ sugatair bodhicittaṃ purātanaiḥ te bodhisattvaśikṣāyām ānupūrvyā yathā sthitāḥ (3.22)

तद्वदुत्पादयाम्येष बोधिचित्तं जगद्धिते तद्वदेव च ताः शिक्षाः शिक्षिष्यामि यथाक्रमं ॥ ३.२३ ॥

tadvadutpādayāmyeṣa bodhicittaṃ jagaddhite tadvadeva ca tāḥ śikṣāḥ śikṣiṣyāmi yathākramaṃ (3.23)

एवं गृहीत्वा मतिमान् बोधिचित्तं प्रसादतः पुनः पृष्ठस्य पुष्ट्यर्थं चित्तमेवं प्रहर्षयेत् ॥ ३.२४ ॥

evaṃ gṛhītvā matimān bodhicittaṃ prasādataḥ punaḥ pṛṣṭhasya puṣṭyarthaṃ cittamevaṃ praharṣayet (3.24)

अद्य मे सफलं जन्म सुलब्धो मानुषो भवः अद्य बुद्धकुले जातो बुद्धपुत्रो ऽस्मि साम्प्रतं ॥ ३.२५ ॥

adya me saphalaṃ janma sulabdho mānuṣo bhavaḥ adya buddhakule jāto buddhaputro 'smi sāmprataṃ (3.25)

तथाधुना मया कार्यं स्वकुलोचितकारिणां निर्मलस्य कुलस्यास्य कलङ्को न भवेद्यथा ॥ ३.२६ ॥

tathādhunā mayā kāryaṃ svakulocitakāriṇāṃ nirmalasya kulasyāsya kalaṅko na bhavedyathā (3.26)

अन्धः सङ्करकूटेभ्यो यथा रत्नमवाप्नुयात् तथा कथंचिदप्येतद् बोधिचित्तं ममोदितं ॥ ३.२७ ॥

andhaḥ saṅkarakūṭebhyo yathā ratnamavāpnuyāt tathā kathaṃcidapyetad bodhicittaṃ mamoditaṃ (3.27)

जगन्मृत्युविनाशाय जातमेतद्रसायनं जगद्दारिद्र्यशमनं निधानमिदमक्षयं ॥ ३.२८ ॥

jaganmṛtyuvināśāya jātametadrasāyanaṃ jagaddāridryaśamanaṃ nidhānamidamakṣayaṃ (3.28)

जगद्व्याधिप्रशमनं भैषज्यमिदमुत्तमं भवाध्वभ्रमणश्रान्तो जगद्विश्रामपादपः ॥ ३.२९ ॥

jagadvyādhipraśamanaṃ bhaiṣajyamidamuttamaṃ bhavādhvabhramaṇaśrānto jagadviśrāmapādapaḥ (3.29)

दुर्गत्युत्तरणे सेतुः सामान्यः सर्वयायिनां जगत्क्लेशोष्मशमन उदितश्चित्तचन्द्रमाः ॥ ३.३० ॥

durgatyuttaraṇe setuḥ sāmānyaḥ sarvayāyināṃ jagatkleśoṣmaśamana uditaścittacandramāḥ (3.30)

जगदज्ञानतिमिरप्रोत्सारणमहारविः सद्धर्मक्षीरमथनान् नवनीतं समुत्थितं ॥ ३.३१ ॥

jagadajñānatimiraprotsāraṇamahāraviḥ saddharmakṣīramathanān navanītaṃ samutthitaṃ (3.31)

सुखभोगबुभुक्षितस्य वा जनसार्थस्य भवाध्वचारिणः सुखसत्रमिदं ह्युपस्थितं सकलाभ्यागतसत्त्वतर्पणं ॥ ३.३२ ॥

sukhabhogabubhukṣitasya vā janasārthasya bhavādhvacāriṇaḥ sukhasatramidaṃ hyupasthitaṃ sakalābhyāgatasattvatarpaṇaṃ (3.32)

जगदद्य निमन्त्रितं मया सुगतत्वेन सुखेन चान्तरा पुरतः खलु सर्वतायिनाम् अभिनन्दन्तु सुरासुरादयः ॥ ३.३३ ॥

jagadadya nimantritaṃ mayā sugatatvena sukhena cāntarā purataḥ khalu sarvatāyinām abhinandantu surāsurādayaḥ (3.33)