103. 103. ग्रहगोचराध्यायः

प्रायेण सूत्रेण विनाकृतानि प्रकाशरन्ध्राणि चिरन्तनानि । रत्नानि शास्त्राणि च योजितानि नवैर्गुणैर्भूषयितुं क्षमाणि ।। १०३.०१ ।।

prāyeṇa sūtreṇa vinākṛtāni prakāśarandhrāṇi cirantanāni / ratnāni śāstrāṇi ca yojitāni navairguṇairbhūṣayituṃ kṣamāṇi // 103.01 //

प्रायेण गोचरो व्यवहार्योऽतस्तत्फलानि वक्ष्यामि । नानावृत्तैरार्या मुखचपलत्वं क्षमध्वं नः ।। १०३.०२ ।।

prāyeṇa gocaro vyavahāryo'tastatphalāni vakṣyāmi / nānāvṛttairāryā mukhacapalatvaṃ kṣamadhvaṃ naḥ // 103.02 //

माण्डव्यगिरं श्रुत्वा न मदीया रोचतेऽथ वा नैवम् । साध्वी तथा न पुंसां प्रिया यथा स्याज्जघनचपला ।। १०३.०३ ।।

māṇḍavyagiraṃ śrutvā na madīyā rocate'tha vā naivam / sādhvī tathā na puṃsāṃ priyā yathā syājjaghanacapalā // 103.03 //

सूर्यः षट्त्रिदशस्थितस्त्रिदशषट्सप्ताद्यगश्चन्द्रमा जीवः सप्तनवद्विपञ्चमगतो वक्रार्कजौ षट्त्रिगौ । सौम्यः षड्द्विचतुर्दशाष्टमगतः सूर्येऽप्युपान्ते शुभाः शुक्रः सप्तमषड्दशऋक्षसहितः शार्दूलवत्त्रासकृत् ।। १०३.०४ ।।

sūryaḥ ṣaṭtridaśasthitastridaśaṣaṭsaptādyagaścandramā jīvaḥ saptanavadvipañcamagato vakrārkajau ṣaṭtrigau / saumyaḥ ṣaḍdvicaturdaśāṣṭamagataḥ sūrye'pyupānte śubhāḥ śukraḥ saptamaṣaḍdaśaṛkṣasahitaḥ śārdūlavattrāsakṛt // 103.04 //

जन्मन्यायासदोऽर्कः क्षपयति विभवान्कोष्ठरोगाध्वदाता वित्तभ्रंशं द्वितीये दिशति च न सुखं वञ्चनां दृग्रुजं च । स्थानप्राप्तिं तृतीये धननिचयमुदा कल्यकृच् चारिहर्ता रोगान्दत्ते चतुर्थे जनयति च मुहुः स्रग्धराभोगविघ्नम् ।। १०३.०५ ।।

janmanyāyāsado'rkaḥ kṣapayati vibhavānkoṣṭharogādhvadātā vittabhraṃśaṃ dvitīye diśati ca na sukhaṃ vañcanāṃ dṛgrujaṃ ca / sthānaprāptiṃ tṛtīye dhananicayamudā kalyakṛc cārihartā rogāndatte caturthe janayati ca muhuḥ sragdharābhogavighnam // 103.05 //

पीडाः स्युः पञ्चमस्थे सवितरि बहुशो रोगारिजनिताः षष्ठेऽर्को हन्ति रोगान्क्षपयति च रिपून्शोकांश्च नुदति । अध्वानं सप्तमस्थो जठरगदभयं दैन्यं च कुरुते । रुक्त्रासौ चाष्टमस्थे भवति सुवदना न स्वापि वनिता ।। १०३.०६ ।।

pīḍāḥ syuḥ pañcamasthe savitari bahuśo rogārijanitāḥ ṣaṣṭhe'rko hanti rogānkṣapayati ca ripūnśokāṃśca nudati / adhvānaṃ saptamastho jaṭharagadabhayaṃ dainyaṃ ca kurute / ruktrāsau cāṣṭamasthe bhavati suvadanā na svāpi vanitā // 103.06 //

रवावापद्दैन्यं रुगिति नवमे वित्तचेष्टाविरोधो जयं प्राप्नोत्युग्रं दशमगृहगे कर्मसिद्धिं क्रमेण । जयस्थानं मानं विभवं अपि चएकादशे रोगनाशं सुवृत्तानां चेष्टा भवति सफला द्वादशे नैतरेषाम् ।। १०३.०७ ।।

ravāvāpaddainyaṃ rugiti navame vittaceṣṭāvirodho jayaṃ prāpnotyugraṃ daśamagṛhage karmasiddhiṃ krameṇa / jayasthānaṃ mānaṃ vibhavaṃ api caekādaśe roganāśaṃ suvṛttānāṃ ceṣṭā bhavati saphalā dvādaśe naitareṣām // 103.07 //

शशी जन्मन्यन्नप्रवरशयनऽच्छादनकरो द्वितीये मानार्थान् ग्लपयति सविघ्नश्च भवति । तृतीये वस्त्रस्त्रीधनविजयसौख्यानि लभते चतुर्थेऽविश्वासः शिखरिणि भुजङ्गेन सदृशः ।। १०३.०८ ।।

śaśī janmanyannapravaraśayana'cchādanakaro dvitīye mānārthān glapayati savighnaśca bhavati / tṛtīye vastrastrīdhanavijayasaukhyāni labhate caturthe'viśvāsaḥ śikhariṇi bhujaṅgena sadṛśaḥ // 103.08 //

दैन्यं व्याधिं शुचं अपि शशी पञ्चमे मार्गविघ्नं षष्ठे वित्तं जनयति सुखं शत्रुरोगक्षयं च । यानं मानं शयनं अशनं सप्तमे वित्तलाभं मन्दाक्रान्ते फणिनि हिमगौ च अष्टमे भीर्न कस्य ।। १०३.०९ ।।

dainyaṃ vyādhiṃ śucaṃ api śaśī pañcame mārgavighnaṃ ṣaṣṭhe vittaṃ janayati sukhaṃ śatrurogakṣayaṃ ca / yānaṃ mānaṃ śayanaṃ aśanaṃ saptame vittalābhaṃ mandākrānte phaṇini himagau ca aṣṭame bhīrna kasya // 103.09 //

नवमगृहगो बन्धौद्वेगश्रमौदररोगकृद् दशमभवने च आज्ञाकर्मप्रसिद्धिकरः शशी । उपचयसुहृत्संयोगार्थप्रमोदं उपान्त्यगो वृषभचरितान्दोषानन्त्ये करोति च सव्ययान् ।। १०३.१० ।।

navamagṛhago bandhaudvegaśramaudararogakṛd daśamabhavane ca ājñākarmaprasiddhikaraḥ śaśī / upacayasuhṛtsaṃyogārthapramodaṃ upāntyago vṛṣabhacaritāndoṣānantye karoti ca savyayān // 103.10 //

कुजेऽभिघातः प्रथमे द्वितीये नरेन्द्रपीडा कलहारिदोषैः । भृशं च पित्तानलचौररोगैर् उपेन्द्रवज्रप्रतिमोऽपि यः स्यात् ।। १०३.११ ।।

kuje'bhighātaḥ prathame dvitīye narendrapīḍā kalahāridoṣaiḥ / bhṛśaṃ ca pittānalacaurarogair upendravajrapratimo'pi yaḥ syāt // 103.11 //

तृतीयगश्चौरकुमारकेभ्यो भौमः सकाशात्फलं आदधाति । प्रदीप्तिं आज्ञां धनं और्णिकानि धात्वाकरऽख्यानि किल अपराणि ।। १०३.१२ ।।

tṛtīyagaścaurakumārakebhyo bhaumaḥ sakāśātphalaṃ ādadhāti / pradīptiṃ ājñāṃ dhanaṃ aurṇikāni dhātvākara'khyāni kila aparāṇi // 103.12 //

भवति धरणिजे चतुर्थगे ज्वरजठरगदासृगुद्भवः । कुपुरुषजनिताच्च सङ्गमात्प्रसभं अपि करोति च अशुभम् ।। १०३.१३ ।।

bhavati dharaṇije caturthage jvarajaṭharagadāsṛgudbhavaḥ / kupuruṣajanitācca saṅgamātprasabhaṃ api karoti ca aśubham // 103.13 //

रिपुगदकोपभयानि पञ्चमे तनयकृताश्च शुचो महीसुते । दतिरपि न अस्य चिरं भवेत्स्थिरा शिरसि कपेरिव मालती यथा ।। १०३.१४ ।।

ripugadakopabhayāni pañcame tanayakṛtāśca śuco mahīsute / datirapi na asya ciraṃ bhavetsthirā śirasi kaperiva mālatī yathā // 103.14 //

रिपुभयकलहैर्विवर्जितः सकनकविद्रुमताम्रकामगः । रिपुभवनगते महीसुते किं अपरवक्त्रविकारं ईक्षते ।। १०३.१५ ।।

ripubhayakalahairvivarjitaḥ sakanakavidrumatāmrakāmagaḥ / ripubhavanagate mahīsute kiṃ aparavaktravikāraṃ īkṣate // 103.15 //

कलत्रकलहाक्षिरुग्जठररोगकृत्सप्तमे क्षरत्क्षतजरूक्षितः क्षपितवित्तमानोऽष्टमे । कुजे नवमसंस्थिते परिभवार्थनाशऽदिभिर् विलम्बितगतिर्भवत्यबलदेहधातुक्लमैः ।। १०३.१६ ।।

kalatrakalahākṣirugjaṭhararogakṛtsaptame kṣaratkṣatajarūkṣitaḥ kṣapitavittamāno'ṣṭame / kuje navamasaṃsthite paribhavārthanāśa'dibhir vilambitagatirbhavatyabaladehadhātuklamaiḥ // 103.16 //

दशमगृहगते समं महीजे विविधधनऽप्तिरुपान्त्यगे जयश्च । जनपदं उपरि स्थितश्च भुङ्क्ते वनं इव षट्चरणः सुपुष्पिताग्रम् ।। १०३.१७ ।।

daśamagṛhagate samaṃ mahīje vividhadhana'ptirupāntyage jayaśca / janapadaṃ upari sthitaśca bhuṅkte vanaṃ iva ṣaṭcaraṇaḥ supuṣpitāgram // 103.17 //

नानाव्ययैर्द्वादशगे महीसुते सन्ताप्यतेऽनर्थशतैश्च मानवः । स्त्रीकोपपित्तैश्च सनेत्रवेदनैर् योऽपि इन्द्रवंशाभिजनेन गर्वितः ।। १०३.१८ ।।

nānāvyayairdvādaśage mahīsute santāpyate'narthaśataiśca mānavaḥ / strīkopapittaiśca sanetravedanair yo'pi indravaṃśābhijanena garvitaḥ // 103.18 //

दुष्टवाक्यपिशुनाहितभेदैर्बन्धनैः सकलहैश्च हृतस्वः । जन्मगे शशिसुते पथि गच्छन्स्वागतेऽपि कुशलं न शृणोति ।। १०३.१९ ।।

duṣṭavākyapiśunāhitabhedairbandhanaiḥ sakalahaiśca hṛtasvaḥ / janmage śaśisute pathi gacchansvāgate'pi kuśalaṃ na śṛṇoti // 103.19 //

परिभवो धनगते धनलब्धिः सहजगे शशिसुते हृदयऽप्तिः । नृपतिशत्रुभयशङ्कितचितो द्रुतपदं व्रजति दुश्चरितैः स्वैः ।। १०३.२० ।।

paribhavo dhanagate dhanalabdhiḥ sahajage śaśisute hṛdaya'ptiḥ / nṛpatiśatrubhayaśaṅkitacito drutapadaṃ vrajati duścaritaiḥ svaiḥ // 103.20 //

चतुर्थगे स्वजनकुटुम्बवृद्धयो धनऽगमो भवति च शीतरश्मिजे । सुतस्थिते तनयकलत्रविग्रहो निषेवते न च रुचिरां अपि स्त्रियम् ।। १०३.२१ ।।

caturthage svajanakuṭumbavṛddhayo dhana'gamo bhavati ca śītaraśmije / sutasthite tanayakalatravigraho niṣevate na ca rucirāṃ api striyam // 103.21 //

सौभाग्यं विजयं अथ उन्नतिं च षष्ठे वैवर्ण्यं कलहं अतीव सप्तमे ज्ञः । मृत्युस्थे जयसुतवस्त्रवित्तलाभा नैपुण्यं भवति मतिप्रहर्षणीयम् ।। १०३.२२ ।।

saubhāgyaṃ vijayaṃ atha unnatiṃ ca ṣaṣṭhe vaivarṇyaṃ kalahaṃ atīva saptame jñaḥ / mṛtyusthe jayasutavastravittalābhā naipuṇyaṃ bhavati matipraharṣaṇīyam // 103.22 //

विघ्नकरो नवमः शशिपुत्रः कर्मगतो रिपुहा धनदश्च । सप्रमदं शयनं च विधत्ते तद्गृहदोऽथ कथां स्तरणं च ।। १०३.२३ ।।

vighnakaro navamaḥ śaśiputraḥ karmagato ripuhā dhanadaśca / sapramadaṃ śayanaṃ ca vidhatte tadgṛhado'tha kathāṃ staraṇaṃ ca // 103.23 //

धनसुतसुखयोषिन्मित्रवाहआप्तितुष्टिस् तुहिनकिरणपुत्रे लाभगे मृष्टवाक्यः । रिपुपरिभवरोगैः पीडितो द्वादशस्थे न सहति परिभोक्तुं मालिनीयोगसौख्यम् ।। १०३.२४ ।।

dhanasutasukhayoṣinmitravāhaāptituṣṭis tuhinakiraṇaputre lābhage mṛṣṭavākyaḥ / ripuparibhavarogaiḥ pīḍito dvādaśasthe na sahati paribhoktuṃ mālinīyogasaukhyam // 103.24 //

जीवे जन्मन्यपगतधनधीः स्थानभ्रष्टो बहुकलहयुतः । प्राप्य अर्थेऽर्थान्व्यरिरपि कुरुते कान्ताआस्याब्जे भ्रमरविलसितम् ।। १०३.२५ ।।

jīve janmanyapagatadhanadhīḥ sthānabhraṣṭo bahukalahayutaḥ / prāpya arthe'rthānvyarirapi kurute kāntāāsyābje bhramaravilasitam // 103.25 //

स्थानभ्रंशात्कार्यविघाताच्च तृतीयेऽनेकैः क्लेशैर्बन्धुजनौत्थैश्च चतुर्थे । जीवे शान्तिं पीडितचित्तश्च स विन्देद् नैव ग्रामे नापि वने मत्तमयूरे ।। १०३.२६ ।।

sthānabhraṃśātkāryavighātācca tṛtīye'nekaiḥ kleśairbandhujanautthaiśca caturthe / jīve śāntiṃ pīḍitacittaśca sa vinded naiva grāme nāpi vane mattamayūre // 103.26 //

जनयति च तनयभवनं उपगतः परिजनशुभसुतकरितुरगवृषान् । सकनकपुरगृहयुवतिवसनकृन् मणिगुणनिकरकृदपि विबुधगुरुः ।। १०३.२७ ।।

janayati ca tanayabhavanaṃ upagataḥ parijanaśubhasutakarituragavṛṣān / sakanakapuragṛhayuvativasanakṛn maṇiguṇanikarakṛdapi vibudhaguruḥ // 103.27 //

न सखीवदनं तिलकोज्ज्वलं न च वनं शिखिकोकिलनादितम् । हरिणप्लुतशावविचित्रितं रिपुगते मनसः सुखदं गुरौ ।। १०३.२८ ।।

na sakhīvadanaṃ tilakojjvalaṃ na ca vanaṃ śikhikokilanāditam / hariṇaplutaśāvavicitritaṃ ripugate manasaḥ sukhadaṃ gurau // 103.28 //

त्रिदशगुरुः शयनं रतिभोगं धनं अशनं कुसुमान्युपवाह्यम् । जनयति सप्तमराशिं उपेतो ललितपदां च गिरं धिषणां च ।। १०३.२९ ।।

tridaśaguruḥ śayanaṃ ratibhogaṃ dhanaṃ aśanaṃ kusumānyupavāhyam / janayati saptamarāśiṃ upeto lalitapadāṃ ca giraṃ dhiṣaṇāṃ ca // 103.29 //

बन्धं व्याधिं चाष्टमे शोकं उग्रं मार्गक्लेशान् मृत्युतुल्यांश्च रोगान् । नैपुण्याआज्ञापुत्रकर्मार्थसिद्धिं धर्मे जीवः शालिनीनां च लाभम् ।। १०३.३० ।।

bandhaṃ vyādhiṃ cāṣṭame śokaṃ ugraṃ mārgakleśān mṛtyutulyāṃśca rogān / naipuṇyāājñāputrakarmārthasiddhiṃ dharme jīvaḥ śālinīnāṃ ca lābham // 103.30 //

स्थानकल्यधनहा दशऋक्षगस् तत्प्रदो भवति लाभगो गुरुः । द्वादशेऽध्वनि विलोमदुःखभाग् याति यद्यपि नरो रथोद्धतः ।। १०३.३१ ।।

sthānakalyadhanahā daśaṛkṣagas tatprado bhavati lābhago guruḥ / dvādaśe'dhvani vilomaduḥkhabhāg yāti yadyapi naro rathoddhataḥ // 103.31 //

प्रथमगृहौपगो भृगुसुतः स्मरौपकरणैः सुरभिमनोज्ञगन्धकुसुमाम्बरैरुपचयम् । शयनगृहऽसनाशनयुतस्य च अनुकुरुते समदविलासिनीमुखसरोजषट्चरणताम् ।। १०३.३२ ।।

prathamagṛhaupago bhṛgusutaḥ smaraupakaraṇaiḥ surabhimanojñagandhakusumāmbarairupacayam / śayanagṛha'sanāśanayutasya ca anukurute samadavilāsinīmukhasarojaṣaṭcaraṇatām // 103.32 //

शुक्रे द्वितीयगृहगे प्रसवार्थधान्य भूपालसन्नतकुटुम्बहितान्यवाप्य । संसेवते कुसुमरत्नविभूषितश्च कामं वसन्ततिलकद्युतिमूर्धजोऽपि ।। १०३.३३ ।।

śukre dvitīyagṛhage prasavārthadhānya bhūpālasannatakuṭumbahitānyavāpya / saṃsevate kusumaratnavibhūṣitaśca kāmaṃ vasantatilakadyutimūrdhajo'pi // 103.33 //

आज्ञार्थमानऽस्पदभूतिवस्त्रशत्रुक्षयान्दैत्यगुरुस्तृतीये । दत्ते चतुर्थश्च सुहृत्समाजं रुद्रैन्द्रवज्रप्रतिमां च शक्तिम् ।। १०३.३४ ।।

ājñārthamāna'spadabhūtivastraśatrukṣayāndaityagurustṛtīye / datte caturthaśca suhṛtsamājaṃ rudraindravajrapratimāṃ ca śaktim // 103.34 //

जनयति शुक्रः पञ्चमसंस्थो गुरुपरितोषं बन्धुजनऽप्तिम् । सुतधनलब्धिं मित्रसहायाननवसितत्वं च अरिबलेषु ।। १०३.३५ ।।

janayati śukraḥ pañcamasaṃstho guruparitoṣaṃ bandhujana'ptim / sutadhanalabdhiṃ mitrasahāyānanavasitatvaṃ ca aribaleṣu // 103.35 //

षष्ठो भृगुः परिभवरोगतापदः स्त्रीहेतुकं जनयति सप्तमोऽशुभम् । यातोऽष्टमं भवनपरिच्छदप्रदो लक्ष्मीवतीं उपनयति स्त्रियं च सः ।। १०३.३६ ।।

ṣaṣṭho bhṛguḥ paribhavarogatāpadaḥ strīhetukaṃ janayati saptamo'śubham / yāto'ṣṭamaṃ bhavanaparicchadaprado lakṣmīvatīṃ upanayati striyaṃ ca saḥ // 103.36 //

नवमे तु धर्मवनितासुखभाग् भृगुजेऽर्थवस्त्रनिचयश्च भवेत् । दशमेऽवमानकलहान्नियमात् प्रमिताक्षराण्यपि वदन्लभते ।। १०३.३७ ।।

navame tu dharmavanitāsukhabhāg bhṛguje'rthavastranicayaśca bhavet / daśame'vamānakalahānniyamāt pramitākṣarāṇyapi vadanlabhate // 103.37 //

उपान्त्यगो भृगो सुतः सुहृद्धनान्नगन्धदः । धनाम्बरऽगमोऽन्त्यगः स्थिरस्तु नाम्बरऽगमः ।। १०३.३८ ।।

upāntyago bhṛgo sutaḥ suhṛddhanānnagandhadaḥ / dhanāmbara'gamo'ntyagaḥ sthirastu nāmbara'gamaḥ // 103.38 //

प्रथमे रविजे विषवह्निहतः स्वजनैर्वियुतः कृतबन्धुवधः । परदेशं उपैत्यसुहृद्भवनो विमुखार्थसुतोऽटकदीनमुखः ।। १०३.३९ ।।

prathame ravije viṣavahnihataḥ svajanairviyutaḥ kṛtabandhuvadhaḥ / paradeśaṃ upaityasuhṛdbhavano vimukhārthasuto'ṭakadīnamukhaḥ // 103.39 //

चारवशाद्द्वितीयगृहगे दिनकरतनये रूपसुखापवर्जिततनुर्विगतमदबलः । अन्यगुणैः कृतं वसुचयं तदपि खलु भवत्य् अम्ब्विव वंशपत्रपतितं न बहु न च चिरम् ।। १०३.४० ।।

cāravaśāddvitīyagṛhage dinakaratanaye rūpasukhāpavarjitatanurvigatamadabalaḥ / anyaguṇaiḥ kṛtaṃ vasucayaṃ tadapi khalu bhavaty ambviva vaṃśapatrapatitaṃ na bahu na ca ciram // 103.40 //

सूर्यसुते तृतीयगृहगे धनानि लभते दासपरिच्छदौष्ट्रमहिषाश्वकुञ्जरखरान् । सद्मविभूतिसौख्यं अमितं गदव्युपरमं भीरुरपि प्रशास्त्यधिरिपूंश्च वीरललितैः ।। १०३.४१ ।।

sūryasute tṛtīyagṛhage dhanāni labhate dāsaparicchadauṣṭramahiṣāśvakuñjarakharān / sadmavibhūtisaukhyaṃ amitaṃ gadavyuparamaṃ bhīrurapi praśāstyadhiripūṃśca vīralalitaiḥ // 103.41 //

चतुर्थं गृहं सूर्यपुत्रेऽभ्युपेते सुहृद्वित्तभार्यऽदिभिर्विप्रयुक्तः । भवत्यस्य सर्वत्र चासाधु दुष्टं भुजङ्गप्रयातानुकारं च चित्तम् ।। १०३.४२ ।।

caturthaṃ gṛhaṃ sūryaputre'bhyupete suhṛdvittabhārya'dibhirviprayuktaḥ / bhavatyasya sarvatra cāsādhu duṣṭaṃ bhujaṅgaprayātānukāraṃ ca cittam // 103.42 //

सुतधनपरिहीणः पञ्चमस्थे प्रचुरकलहयुक्तश्च अर्कपुत्रे । विनिहतरिपुरोगः षष्ठयाते पिबति च वनिताआस्यं श्रीपुटोष्ठम् ।। १०३.४३ ।।

sutadhanaparihīṇaḥ pañcamasthe pracurakalahayuktaśca arkaputre / vinihataripurogaḥ ṣaṣṭhayāte pibati ca vanitāāsyaṃ śrīpuṭoṣṭham // 103.43 //

गच्छत्यध्वानं सप्तमे च अष्टमे च हीनः स्त्रीपुत्रैः सूर्यजे दीनचेष्टः । तद्वद्धर्मस्थे वैरहृद्रोगबन्धैर् धर्मोऽप्युच्छिद्येद्वैश्वदेवीक्रियाआद्यः ।। १०३.४४ ।।

gacchatyadhvānaṃ saptame ca aṣṭame ca hīnaḥ strīputraiḥ sūryaje dīnaceṣṭaḥ / tadvaddharmasthe vairahṛdrogabandhair dharmo'pyucchidyedvaiśvadevīkriyāādyaḥ // 103.44 //

कर्मप्राप्तिर्दशमेऽर्थक्षयश्च विद्याकीर्त्योः परिहानिश्च सौरे । तैक्ष्ण्यं लाभे परयोषार्थलाभश् च अन्त्ये प्राप्नोत्यपि शोकऊर्मिमालाम् ।। १०३.४५ ।।

karmaprāptirdaśame'rthakṣayaśca vidyākīrtyoḥ parihāniśca saure / taikṣṇyaṃ lābhe parayoṣārthalābhaś ca antye prāpnotyapi śokaūrmimālām // 103.45 //

अपि कालं अपेक्ष्य च पात्रं शुभकृद्विदधात्यनुरूपम् । न मधौ बहु कं कुडवे वा विसृजत्यपि मेघवितानः ।। १०३.४६ ।।

api kālaṃ apekṣya ca pātraṃ śubhakṛdvidadhātyanurūpam / na madhau bahu kaṃ kuḍave vā visṛjatyapi meghavitānaḥ // 103.46 //

रक्तैः पुष्पैर्गन्धैस्ताम्रैः कनकवृषबकुलकुसुमैर्दिवाकरभूसुतौ भक्त्या पूज्याविन्दुर्धेन्वा सितकुसुमरजतमधुरैः सितश्च मदप्रदैः । कृष्णद्रव्यैः सौरिः सौम्यो मणिरजततिलककुसुमैर्गुरुः परिपीतकैः प्रीतैः पीडा न स्यादुच्चाद्यदि पतति विशति यदि वा भुजङ्गविजृम्भितम् ।। १०३.४७ ।।

raktaiḥ puṣpairgandhaistāmraiḥ kanakavṛṣabakulakusumairdivākarabhūsutau bhaktyā pūjyāvindurdhenvā sitakusumarajatamadhuraiḥ sitaśca madapradaiḥ / kṛṣṇadravyaiḥ sauriḥ saumyo maṇirajatatilakakusumairguruḥ paripītakaiḥ prītaiḥ pīḍā na syāduccādyadi patati viśati yadi vā bhujaṅgavijṛmbhitam // 103.47 //

शमयौद्गतां अशुभदृष्टिं अपि विबुधविप्रपूजया । शान्तिजपनियमदानदमैः सुजनाभिभाषणसमागमैस्तथा ।। १०३.४८ ।।

śamayaudgatāṃ aśubhadṛṣṭiṃ api vibudhaviprapūjayā / śāntijapaniyamadānadamaiḥ sujanābhibhāṣaṇasamāgamaistathā // 103.48 //

रविभौमौ पूर्वार्धे शशिसौरौ कथयतोऽन्त्यगौ राशेः । सदसल्लक्षणं आर्यगीत्युपगीत्योर्यथासंख्यम् ।। १०३.४९ ।।

ravibhaumau pūrvārdhe śaśisaurau kathayato'ntyagau rāśeḥ / sadasallakṣaṇaṃ āryagītyupagītyoryathāsaṃkhyam // 103.49 //

आदौ यादृक्सौम्यः पश्चादपि तादृशो भवति । उपगीतेर्मात्राणां गणवत्सत्सम्प्रयोगो वा ।। १०३.५० ।।

ādau yādṛksaumyaḥ paścādapi tādṛśo bhavati / upagītermātrāṇāṃ gaṇavatsatsamprayogo vā // 103.50 //

आर्याणां अपि कुरुते विनाशं अन्तर्गुरुर्विषमसंस्थः । गण इव षष्ठे दृष्टः स सर्वलघुतां जनं नयति ।। १०३.५१ ।।

āryāṇāṃ api kurute vināśaṃ antargururviṣamasaṃsthaḥ / gaṇa iva ṣaṣṭhe dṛṣṭaḥ sa sarvalaghutāṃ janaṃ nayati // 103.51 //

अशुभनिरीक्षितः शुभफलो बलिना बलवान् अशुभफलप्रदश्च शुभदृग्विषयौपगतः । अशुभशुभावपि स्वफलयोर्व्रजतः समताम् इदं अपि गीतकं च खलु नर्कुटकं च यथा ।। १०३.५२ ।।

aśubhanirīkṣitaḥ śubhaphalo balinā balavān aśubhaphalapradaśca śubhadṛgviṣayaupagataḥ / aśubhaśubhāvapi svaphalayorvrajataḥ samatām idaṃ api gītakaṃ ca khalu narkuṭakaṃ ca yathā // 103.52 //

नीचेऽरिभेऽस्ते च अरिदृष्टस्य सर्वं वृथा यत् परिकीर्तितम् । पुरतोऽन्धस्य इव कामिन्याः सविलासकटाक्षनिरीक्षणम् ।। १०३.५३ ।।

nīce'ribhe'ste ca aridṛṣṭasya sarvaṃ vṛthā yat parikīrtitam / purato'ndhasya iva kāminyāḥ savilāsakaṭākṣanirīkṣaṇam // 103.53 //

सूर्यसुतोऽर्कफलसमश्चन्द्रसुतश्छन्दतः समनुयाति यथा । स्कन्धकं आर्यागीतिर्वैतालीयं च मागधी गाथाआर्याम् ।। १०३.५४ ।।

sūryasuto'rkaphalasamaścandrasutaśchandataḥ samanuyāti yathā / skandhakaṃ āryāgītirvaitālīyaṃ ca māgadhī gāthāāryām // 103.54 //

सौरोऽर्करश्मियोगात् सविकारो लब्धवृद्धिरधिकतरम् । पित्तवदाचरति नृणां पथ्यकृतां न तु तथाआर्याणाम् ।। १०३.५५ ।।

sauro'rkaraśmiyogāt savikāro labdhavṛddhiradhikataram / pittavadācarati nṛṇāṃ pathyakṛtāṃ na tu tathāāryāṇām // 103.55 //

यादृशेन ग्रहेणैन्दुर्युक्तस्तादृग्भवेत्सोऽपि । मनोवृत्तिसमायोगाद्विकार इव वक्त्रस्य ।। १०३.५६ ।।

yādṛśena graheṇainduryuktastādṛgbhavetso'pi / manovṛttisamāyogādvikāra iva vaktrasya // 103.56 //

पञ्चमं लघु सर्वेषु सप्तमं द्विचतुर्थयोः । यद्वत्श्लोकाक्षरं तद्वल्लघुतां याति दुःस्थितैः ।। १०३.५७ ।।

pañcamaṃ laghu sarveṣu saptamaṃ dvicaturthayoḥ / yadvatślokākṣaraṃ tadvallaghutāṃ yāti duḥsthitaiḥ // 103.57 //

प्रकृत्यापि लघुर्यश्च वृत्तबाह्ये व्यवस्थितः । स याति गुरुतां लोके यदा स्युः सुस्थिता ग्रहाः ।। १०३.५८ ।।

prakṛtyāpi laghuryaśca vṛttabāhye vyavasthitaḥ / sa yāti gurutāṃ loke yadā syuḥ susthitā grahāḥ // 103.58 //

प्रारब्धं असुस्थितैर्ग्रहैर्यत्कर्मऽत्मविवृद्धये बुधैः । विनिहन्ति तदेव कर्म तान्वैतालीयं इव अयथाकृतम् ।। १०३.५९ ।।

prārabdhaṃ asusthitairgrahairyatkarma'tmavivṛddhaye budhaiḥ / vinihanti tadeva karma tānvaitālīyaṃ iva ayathākṛtam // 103.59 //

सौस्थित्यं अवेक्ष्य यो ग्रहेभ्यः काले प्रक्रमणं करोति राजा । अणुना अपि स पौरुषेण वृत्तस्याउपच्छन्दसिकस्य याति पारम् ।। १०३.६० ।।

sausthityaṃ avekṣya yo grahebhyaḥ kāle prakramaṇaṃ karoti rājā / aṇunā api sa pauruṣeṇa vṛttasyāupacchandasikasya yāti pāram // 103.60 //

उपचयभवनौपयातस्य भानोर्दिने कारयेद्धेमताम्राश्वकाष्ठास्थिचर्माउर्णिकाद्रिद्रुमत्वग्नखव्यालचौरऽयुधीयाटवीक्रूरराजोपसेवाभिषेकाउषधक्षौमपण्यादिगोपालकान्तारवैद्याश्मकूटावदाताभिविख्यातशूरऽहवश्लाघ्ययाय्य्अग्निकर्माणि सिद्ध्यन्ति लग्नस्थिते वा रवौ । शिशिरकिरणवासरे तस्य व अप्युद्गमे केन्द्रसंस्थेऽथ वा भूषणं शङ्खमुक्ताब्जरूप्याम्बुयज्ञैक्षुभोज्याङ्गनाक्षीरसुस्निग्धवृक्षक्षुपानूपधान्यद्रवद्रव्यविप्राध्वगीतक्रियाशृङ्गिकृष्यादिसेनाधिपऽक्रन्दभूपालसौभाग्यनक्तञ्चरश्लैष्मिकद्रव्यमातुल्यपुष्पाम्बरऽरम्भसिद्धिर्भवेत् ।। क्षितितनयदिने प्रसिद्ध्यन्ति धात्वाकरादीनि सर्वाणि कार्याणि चामीकराग्निप्रवालऽयुधक्रौर्यचौर्याभिघाताटवीदुर्गसेनाधिकारास्तथा रक्तपुष्पद्रुमा रक्तं अन्यच्च तिक्तं कटुद्रव्यकूटाहिपाशार्जितस्वाः कुमारा भिषक्शाक्यभिक्षुक्षपावृत्तिकोशेशशाठ्यानि सिद्ध्यन्ति दम्भास्तथा ।। हरतिमणिमहीसुगन्धीनि वस्त्राणि साधारणं नाटकं शास्त्रविज्ञानकाव्यानि सर्वाः कलायुक्तयो मन्त्रधातुक्रियावादनैपुण्यपुण्यव्रतायोगदूतास्तथाआयुष्यमायानृतस्नानह्रस्वाणि दीर्घाणि मध्यानि च छन्दतश् चण्डवृष्टिप्रयातानुकारीणि कार्याणि सिद्ध्यन्ति सौम्यस्य लग्नेऽह्नि वा ।। १०३.६१ ।।

upacayabhavanaupayātasya bhānordine kārayeddhematāmrāśvakāṣṭhāsthicarmāurṇikādridrumatvagnakhavyālacaura'yudhīyāṭavīkrūrarājopasevābhiṣekāuṣadhakṣaumapaṇyādigopālakāntāravaidyāśmakūṭāvadātābhivikhyātaśūra'havaślāghyayāyyagnikarmāṇi siddhyanti lagnasthite vā ravau / śiśirakiraṇavāsare tasya va apyudgame kendrasaṃsthe'tha vā bhūṣaṇaṃ śaṅkhamuktābjarūpyāmbuyajñaikṣubhojyāṅganākṣīrasusnigdhavṛkṣakṣupānūpadhānyadravadravyaviprādhvagītakriyāśṛṅgikṛṣyādisenādhipa'krandabhūpālasaubhāgyanaktañcaraślaiṣmikadravyamātulyapuṣpāmbara'rambhasiddhirbhavet // kṣititanayadine prasiddhyanti dhātvākarādīni sarvāṇi kāryāṇi cāmīkarāgnipravāla'yudhakrauryacauryābhighātāṭavīdurgasenādhikārāstathā raktapuṣpadrumā raktaṃ anyacca tiktaṃ kaṭudravyakūṭāhipāśārjitasvāḥ kumārā bhiṣakśākyabhikṣukṣapāvṛttikośeśaśāṭhyāni siddhyanti dambhāstathā // haratimaṇimahīsugandhīni vastrāṇi sādhāraṇaṃ nāṭakaṃ śāstravijñānakāvyāni sarvāḥ kalāyuktayo mantradhātukriyāvādanaipuṇyapuṇyavratāyogadūtāstathāāyuṣyamāyānṛtasnānahrasvāṇi dīrghāṇi madhyāni ca chandataś caṇḍavṛṣṭiprayātānukārīṇi kāryāṇi siddhyanti saumyasya lagne'hni vā // 103.61 //

सुरगुरुदिवसे कनकं रजतं तुरगाः करिणो वृषभा भिषगौषधयः द्विजपितृसुरकार्यपुरःस्थितघर्मनिवारणचामरभूषणभूपतयः । विबुधभवनधर्मसमाश्रयमङ्गलशास्त्रमनोज्ञबलप्रदसत्यगिरः व्रतहवनधनानि च सिद्धिकराणि तथा रुचिराणि च वर्णकदण्डकवत् ।। १०३.६२ ।।

suragurudivase kanakaṃ rajataṃ turagāḥ kariṇo vṛṣabhā bhiṣagauṣadhayaḥ dvijapitṛsurakāryapuraḥsthitagharmanivāraṇacāmarabhūṣaṇabhūpatayaḥ / vibudhabhavanadharmasamāśrayamaṅgalaśāstramanojñabalapradasatyagiraḥ vratahavanadhanāni ca siddhikarāṇi tathā rucirāṇi ca varṇakadaṇḍakavat // 103.62 //

भृगुसुतदिवसे च चित्रवस्त्रवृष्यवेश्यकामिनीविलासहासयौवनोपभोगरम्यभूमयः स्फटिकरजतमन्मथौपचारवाहनैक्षुशारदप्रकारगोवणिक्कृषीवलाउषधाम्बुजानि च । सवितृसुतदिने च कारयेन्महिष्यजौष्ट्रकृष्णलोहदासवृद्धनीचकर्मपक्षिचौरपाशिकान् च्युतविनयविशीर्णभाण्डहस्त्यपेक्षविघ्नकारणानि च अन्यथा न साधयेत्समुद्रगोऽप्यपां कणम् ।। १०३.६३ ।।

bhṛgusutadivase ca citravastravṛṣyaveśyakāminīvilāsahāsayauvanopabhogaramyabhūmayaḥ sphaṭikarajatamanmathaupacāravāhanaikṣuśāradaprakāragovaṇikkṛṣīvalāuṣadhāmbujāni ca / savitṛsutadine ca kārayenmahiṣyajauṣṭrakṛṣṇalohadāsavṛddhanīcakarmapakṣicaurapāśikān cyutavinayaviśīrṇabhāṇḍahastyapekṣavighnakāraṇāni ca anyathā na sādhayetsamudrago'pyapāṃ kaṇam // 103.63 //

विपुलां अपि बुद्ध्वा छन्दोविचितिं भवति कार्यं एतावत् । श्रुतिसुखदवृत्तसंग्रहं इमं आह वराहमिहिरोऽतः ।। १०३.६४ ।।

vipulāṃ api buddhvā chandovicitiṃ bhavati kāryaṃ etāvat / śrutisukhadavṛttasaṃgrahaṃ imaṃ āha varāhamihiro'taḥ // 103.64 //