15. 15. नक्षत्रव्यूहाध्यायः

आग्नेये सितकुसुमऽहिताग्निमन्त्रज्ञसूत्रभाष्यज्ञाः । आकरिकनापितद्विजघटकारपुरोहिताब्दज्ञाः ।। १५.०१ ।।

āgneye sitakusuma'hitāgnimantrajñasūtrabhāṣyajñāḥ / ākarikanāpitadvijaghaṭakārapurohitābdajñāḥ // 15.01 //

रोहिण्यां सुव्रतपण्यभूपधनियोगयुक्तशाकटिकाः । गोवृषजलचरकर्षकशिलोच्चयाइश्वर्यसम्पन्नाः ।। १५.०२ ।।

rohiṇyāṃ suvratapaṇyabhūpadhaniyogayuktaśākaṭikāḥ / govṛṣajalacarakarṣakaśiloccayāiśvaryasampannāḥ // 15.02 //

मृगशिरसि सुरभिवस्त्राब्जकुसुमफलरत्नवनचरविहङ्गाः । मृगसोमपीथिगान्धर्वकामुका लेखहाराश्च ।। १५.०३ ।।

mṛgaśirasi surabhivastrābjakusumaphalaratnavanacaravihaṅgāḥ / mṛgasomapīthigāndharvakāmukā lekhahārāśca // 15.03 //

रौद्रे वधबन्धऽनृतपरदारस्तेयशाठ्यभेदरताः । तुषधान्यतीक्ष्णमन्त्राभिचारवेतालकर्मज्ञाः ।। १५.०४ ।।

raudre vadhabandha'nṛtaparadārasteyaśāṭhyabhedaratāḥ / tuṣadhānyatīkṣṇamantrābhicāravetālakarmajñāḥ // 15.04 //

आदित्ये सत्याउदार्यशौचकुलरूपधीयशोअर्थयुताः । उत्तमधान्यं वणिजः सेवाभिरताः सशिल्पिजनाः ।। १५.०५ ।।

āditye satyāudāryaśaucakularūpadhīyaśoarthayutāḥ / uttamadhānyaṃ vaṇijaḥ sevābhiratāḥ saśilpijanāḥ // 15.05 //

पुष्ये यवगोधूमाः शालिइक्षुवनानि मन्त्रिणो भूपाः । सलिलोपजीविनः साधवश्च यज्ञैष्टिसक्ताश्च ।। १५.०६ ।।

puṣye yavagodhūmāḥ śāliikṣuvanāni mantriṇo bhūpāḥ / salilopajīvinaḥ sādhavaśca yajñaiṣṭisaktāśca // 15.06 //

अहिदेवे कृत्रिमकन्दमूलफलकीटपन्नगविषाणि । परधनहरणाभिरतास्तुषधान्यं सर्वभिषजश्च ।। १५.०७ ।।

ahideve kṛtrimakandamūlaphalakīṭapannagaviṣāṇi / paradhanaharaṇābhiratāstuṣadhānyaṃ sarvabhiṣajaśca // 15.07 //

पित्र्ये धनधान्यऽढ्याः कोष्ठागाराणि पर्वताश्रयिणः । पितृभक्तवणिक्शूराः क्रव्यादाः स्त्रीद्विषो मनुजाः ।। १५.०८ ।।

pitrye dhanadhānya'ḍhyāḥ koṣṭhāgārāṇi parvatāśrayiṇaḥ / pitṛbhaktavaṇikśūrāḥ kravyādāḥ strīdviṣo manujāḥ // 15.08 //

प्राक्फल्गुनीषु नटयुवतिसुभगगान्धर्वशिल्पिपण्यानि । कर्पासलवणमक्षिकतैलानि कुमारकाश्चापि ।। १५.०९ ।।

prākphalgunīṣu naṭayuvatisubhagagāndharvaśilpipaṇyāni / karpāsalavaṇamakṣikatailāni kumārakāścāpi // 15.09 //

आर्यम्णे मार्दवशौचविनयपाखण्डिदानशास्त्ररताः । शोभनधान्यमहाधनकर्मानुरताः समनुजेन्द्राः ।। १५.१० ।।

āryamṇe mārdavaśaucavinayapākhaṇḍidānaśāstraratāḥ / śobhanadhānyamahādhanakarmānuratāḥ samanujendrāḥ // 15.10 //

हस्ते तस्करकुञ्जररथिकमहामात्रशिल्पिपण्यानि । तुषधान्यं श्रुतयुक्ता वणिजस्तेजोयुताश्चात्र ।। १५.११ ।।

haste taskarakuñjararathikamahāmātraśilpipaṇyāni / tuṣadhānyaṃ śrutayuktā vaṇijastejoyutāścātra // 15.11 //

त्वाष्ट्रे भूषणमणिरागलेख्यगान्धर्वगन्धयुक्तिज्ञाः । गणितपटुतन्तुवायाः शालाक्या राजधान्यानि ।। १५.१२ ।।

tvāṣṭre bhūṣaṇamaṇirāgalekhyagāndharvagandhayuktijñāḥ / gaṇitapaṭutantuvāyāḥ śālākyā rājadhānyāni // 15.12 //

स्वातौ खगमृगतुरगा वणिजो धान्यानि वातबहुलानि । अस्थिरसौहृदलघुसत्त्वतापसाः पण्यकुशलाश्च ।। १५.१३ ।।

svātau khagamṛgaturagā vaṇijo dhānyāni vātabahulāni / asthirasauhṛdalaghusattvatāpasāḥ paṇyakuśalāśca // 15.13 //

इन्द्राग्निदैवते रक्तपुष्पफलशाखिनः सतिलमुद्गाः । कर्पासमाषचणकाः पुरन्दरहुताशभक्ताश्च ।। १५.१४ ।।

indrāgnidaivate raktapuṣpaphalaśākhinaḥ satilamudgāḥ / karpāsamāṣacaṇakāḥ purandarahutāśabhaktāśca // 15.14 //

मैत्रे शौर्यसमेता गणनायकसाधुगोष्ठियानरताः । ये साधवश्च लोके सर्वं च शरत्समुत्पन्नम् ।। १५.१५ ।।

maitre śauryasametā gaṇanāyakasādhugoṣṭhiyānaratāḥ / ye sādhavaśca loke sarvaṃ ca śaratsamutpannam // 15.15 //

पौरन्दरेऽतिशूराः कुलवित्तयशोऽन्विताः परस्वहृतः । विजिगीषवो नरेन्द्राः सेनानां चापि नेतारः ।। १५.१६ ।।

paurandare'tiśūrāḥ kulavittayaśo'nvitāḥ parasvahṛtaḥ / vijigīṣavo narendrāḥ senānāṃ cāpi netāraḥ // 15.16 //

मूले भेषजभिषजो गणमुख्याः कुसुममूलफलवार्ताः । बीजान्यतिधनयुक्ताः फलमूलैर्ये च वर्तन्ते ।। १५.१७ ।।

mūle bheṣajabhiṣajo gaṇamukhyāḥ kusumamūlaphalavārtāḥ / bījānyatidhanayuktāḥ phalamūlairye ca vartante // 15.17 //

आप्ये मृदवो जलमार्गगामिनः सत्यशौचधनयुक्ताः । सेतुकरवारिजीवकफलकुसुमान्यम्बुजातानि ।। १५.१८ ।।

āpye mṛdavo jalamārgagāminaḥ satyaśaucadhanayuktāḥ / setukaravārijīvakaphalakusumānyambujātāni // 15.18 //

विश्वेश्वरे महामात्रमल्लकरितुरगदेवतासक्ताः । स्थावरयोधा भोगान्विताश्च ये तेजसा युक्ताः ।। १५.१९ ।।

viśveśvare mahāmātramallakarituragadevatāsaktāḥ / sthāvarayodhā bhogānvitāśca ye tejasā yuktāḥ // 15.19 //

श्रवणे मायापटवो नित्योद्युक्ताश्च कर्मसु समर्थाः । उत्साहिनः सधर्मा भागवताः सत्यवचनाश्च ।। १५.२० ।।

śravaṇe māyāpaṭavo nityodyuktāśca karmasu samarthāḥ / utsāhinaḥ sadharmā bhāgavatāḥ satyavacanāśca // 15.20 //

वसुभे मानोन्मुक्ताः क्लीबअचलसौहृदाः स्त्रियां द्वेष्याः । दानाभिरता बहुवित्तसंयुताः शमपराश्च नराः ।। १५.२१ ।।

vasubhe mānonmuktāḥ klībaacalasauhṛdāḥ striyāṃ dveṣyāḥ / dānābhiratā bahuvittasaṃyutāḥ śamaparāśca narāḥ // 15.21 //

वरुणेशे पाशिकमत्स्यबन्धजलजानि जलचराजीवाः । सौकरिकरजकशौण्डिकशाकुनिकाश्चापि वर्गेऽस्मिन् ।। १५.२२ ।।

varuṇeśe pāśikamatsyabandhajalajāni jalacarājīvāḥ / saukarikarajakaśauṇḍikaśākunikāścāpi varge'smin // 15.22 //

आजे तस्करपशुपालहिंस्रकीनाशनीचशठचेष्टाः । धर्मव्रतैर्विरहिता नियुद्धकुशलाश्च ये मनुजाः ।। १५.२३ ।।

āje taskarapaśupālahiṃsrakīnāśanīcaśaṭhaceṣṭāḥ / dharmavratairvirahitā niyuddhakuśalāśca ye manujāḥ // 15.23 //

आहिर्बुध्न्ये विप्राः क्रतुदानतपोयुता महाविभवाः । आश्रमिणः पाखण्डा नरेश्वराः सारधान्यं च ।। १५.२४ ।।

āhirbudhnye viprāḥ kratudānatapoyutā mahāvibhavāḥ / āśramiṇaḥ pākhaṇḍā nareśvarāḥ sāradhānyaṃ ca // 15.24 //

पौष्णे सलिलजफलकुसुमलवणमणिशङ्खमौक्तिकाब्जानि । सुरभिकुसुमानि गन्धा वणिजो नौकर्णधाराश्च ।। १५.२५ ।।

pauṣṇe salilajaphalakusumalavaṇamaṇiśaṅkhamauktikābjāni / surabhikusumāni gandhā vaṇijo naukarṇadhārāśca // 15.25 //

अश्विन्यां अश्वहराः सेनापतिवैद्यसेवकास्तुरगाः । तुरगारोहा वणिजो रूपोपेतास्तुरगरक्षाः ।। १५.२६ ।।

aśvinyāṃ aśvaharāḥ senāpativaidyasevakāsturagāḥ / turagārohā vaṇijo rūpopetāsturagarakṣāḥ // 15.26 //

याम्येऽसृक्पिशितभुजः क्रूरा वधबन्धताडनऽसक्ताः । तुषधान्यं नीचकुलोद्भवा विहीनाश्च सत्त्वेन ।। १५.२७ ।।

yāmye'sṛkpiśitabhujaḥ krūrā vadhabandhatāḍana'saktāḥ / tuṣadhānyaṃ nīcakulodbhavā vihīnāśca sattvena // 15.27 //

पूर्वात्रयं सानलं अग्रजानां राज्ञां तु पुष्येण सहोत्तराणि । सपौष्णमैत्रं पितृदैवतं च प्रजापतेर्भं च कृषीवलानाम् ।। १५.२८ ।।

pūrvātrayaṃ sānalaṃ agrajānāṃ rājñāṃ tu puṣyeṇa sahottarāṇi / sapauṣṇamaitraṃ pitṛdaivataṃ ca prajāpaterbhaṃ ca kṛṣīvalānām // 15.28 //

आदित्यहस्ताभिजिदाश्विनानि वणिग्जनानां प्रवदन्ति तानि । मूलत्रिनेत्रानिलवारुणानि भान्युग्रजातेः प्रभविष्णुतायाः ।। १५.२९ ।।

ādityahastābhijidāśvināni vaṇigjanānāṃ pravadanti tāni / mūlatrinetrānilavāruṇāni bhānyugrajāteḥ prabhaviṣṇutāyāḥ // 15.29 //

सौम्याइन्द्रचित्रावसुदैवतानि सेवाजनस्वाम्यं उपागतानि । सार्पं विशाखा श्रवणो भरण्यश्चण्डालजातेर्अभिनिर्दिशन्ति ।। १५.३० ।।

saumyāindracitrāvasudaivatāni sevājanasvāmyaṃ upāgatāni / sārpaṃ viśākhā śravaṇo bharaṇyaścaṇḍālajāterabhinirdiśanti // 15.30 //

रविरविसुतभोगं आगतं क्षितिसुतभेदनवक्रदूषितम् । ग्रहणगतं अथौल्कया हतं नियतं उषाकरपीडितं च यत् ।। १५.३१ ।।

raviravisutabhogaṃ āgataṃ kṣitisutabhedanavakradūṣitam / grahaṇagataṃ athaulkayā hataṃ niyataṃ uṣākarapīḍitaṃ ca yat // 15.31 //

तदुपहतं इति प्रचक्षते प्रकृतिविपर्यययातं एव वा । निगदितपरिवर्गदूषणं कथितविपर्ययगं समृद्धये ।। १५.३२ ।।

tadupahataṃ iti pracakṣate prakṛtiviparyayayātaṃ eva vā / nigaditaparivargadūṣaṇaṃ kathitaviparyayagaṃ samṛddhaye // 15.32 //