Books / Brihat Samhita

33. 33. उल्कालक्षणाध्यायः

33.1

दिवि भुक्तशुभफलानां पततां रूपाणि यानि तान्युल्काः । धिष्ण्याउल्काशनिविद्युत्तारा इति पञ्चधा भिन्नाः ।। ३३.०१ ।।

divi bhuktaśubhaphalānāṃ patatāṃ rūpāṇi yāni tānyulkāḥ / dhiṣṇyāulkāśanividyuttārā iti pañcadhā bhinnāḥ // 33.01 //

33.2

उल्का पक्षेण फलं तद्वद्धिष्ण्याशनिस्त्रिभिः पक्षैः । विद्युदहोभिः षड्भिः तद्वत्तारा विपाचयति ।। ३३.०२ ।।

ulkā pakṣeṇa phalaṃ tadvaddhiṣṇyāśanistribhiḥ pakṣaiḥ / vidyudahobhiḥ ṣaḍbhiḥ tadvattārā vipācayati // 33.02 //

33.3

तारा फलपादकरी फलार्धदात्री प्रकीर्तिता धिष्ण्या । तिस्रः सम्पूर्णफला विद्युदथौल्काशनिश्चैति ।। ३३.०३ ।।

tārā phalapādakarī phalārdhadātrī prakīrtitā dhiṣṇyā / tisraḥ sampūrṇaphalā vidyudathaulkāśaniścaiti // 33.03 //

33.4

अशनिः स्वनेन महता नृगजाश्वमृगाश्मवेश्मतरुपशुषु । निपतति विदारयन्ती धरातलं चक्रसंस्थाना ।। ३३.०४ ।।

aśaniḥ svanena mahatā nṛgajāśvamṛgāśmaveśmatarupaśuṣu / nipatati vidārayantī dharātalaṃ cakrasaṃsthānā // 33.04 //

33.5

विद्युत्सत्त्वत्रासं जनयन्ती तटतटस्वना सहसा । कुतिलविशाला निपतति जीवैन्धनराशिषु ज्वलिता ।। ३३.०५ ।।

vidyutsattvatrāsaṃ janayantī taṭataṭasvanā sahasā / kutilaviśālā nipatati jīvaindhanarāśiṣu jvalitā // 33.05 //

33.6

धिष्ण्या कृशाल्पपुच्छा धनूंषि दश दृश्यतेऽन्तराभ्यधिकम् । ज्वलिताङ्गारनिकाशा द्वौ हस्तौ सा प्रमाणेन ।। ३३.०६ ।।

dhiṣṇyā kṛśālpapucchā dhanūṃṣi daśa dṛśyate'ntarābhyadhikam / jvalitāṅgāranikāśā dvau hastau sā pramāṇena // 33.06 //

33.7

तारा हस्तं दीर्घा शुक्ला ताम्राब्जतन्तुरूपा वा । तिर्यगधश्चऊर्ध्वं वा याति वियत्युह्यमानाइव ।। ३३.०७ ।।

tārā hastaṃ dīrghā śuklā tāmrābjatanturūpā vā / tiryagadhaścaūrdhvaṃ vā yāti viyatyuhyamānāiva // 33.07 //

33.8

उल्का शिरसि विशाला निपतन्ती वर्धते प्रतनुपुच्छा ।। दीर्घा च भवति पुरुषं भेदा बहवो भवत्यस्याः ।। ३३.०८ ।।

ulkā śirasi viśālā nipatantī vardhate pratanupucchā // dīrghā ca bhavati puruṣaṃ bhedā bahavo bhavatyasyāḥ // 33.08 //

33.9

प्रेतप्रहरणखरकरभनक्रकपिदंष्ट्रिलाङ्गलमृगाभाः । गोधाहिधूमरूपाः पापा या चौभयशिरस्का ।। ३३.०९ ।।

pretapraharaṇakharakarabhanakrakapidaṃṣṭrilāṅgalamṛgābhāḥ / godhāhidhūmarūpāḥ pāpā yā caubhayaśiraskā // 33.09 //

33.10

ध्वजझषगिरिकरिकमलैन्दुतुरगसन्तप्तरजतहंसाभाः । श्रीवृक्षवज्रशङ्खस्वस्तिकरूपाः शिवसुभिक्षाः ।। ३३.१० ।।

dhvajajhaṣagirikarikamalainduturagasantaptarajatahaṃsābhāḥ / śrīvṛkṣavajraśaṅkhasvastikarūpāḥ śivasubhikṣāḥ // 33.10 //

33.11

अम्बरमध्याद्बह्व्यो निपतन्त्यो राजराष्ट्रनाशाय । बम्भ्रमती गगनौपरि विभ्रमं आख्याति लोकस्य ।। ३३.११ ।।

ambaramadhyādbahvyo nipatantyo rājarāṣṭranāśāya / bambhramatī gaganaupari vibhramaṃ ākhyāti lokasya // 33.11 //

33.12

संस्पृशती चन्द्रार्कौ तद्विसृता वा सभूप्रकम्पा च । परचक्रऽगमनृपभयदुर्भिक्षावृष्टिभयजननी ।। ३३.१२ ।।

saṃspṛśatī candrārkau tadvisṛtā vā sabhūprakampā ca / paracakra'gamanṛpabhayadurbhikṣāvṛṣṭibhayajananī // 33.12 //

33.13

पौरैतरघ्नं उल्कापसव्यकरणं दिवाकरहिमांशवोः । उल्का शुभदा पुरतो दिवाकरविनिःसृता यातुः ।। ३३.१३ ।।

pauraitaraghnaṃ ulkāpasavyakaraṇaṃ divākarahimāṃśavoḥ / ulkā śubhadā purato divākaraviniḥsṛtā yātuḥ // 33.13 //

33.14

शुक्ला रक्ता पीता कृष्णा चौल्का द्विजऽदिवर्णघ्नी । क्रमशश्चैतान्हन्युर्मूर्धौरःपार्श्वपुच्छस्थाः ।। ३३.१४ ।।

śuklā raktā pītā kṛṣṇā caulkā dvija'divarṇaghnī / kramaśaścaitānhanyurmūrdhauraḥpārśvapucchasthāḥ // 33.14 //

33.15

उत्तरदिगादिपतिता विप्रादीनां अनिष्टदा रूक्षा । ऋज्वी स्निग्धाखण्डा नीचौपगता च तद्वृद्ध्यै ।। ३३.१५ ।।

uttaradigādipatitā viprādīnāṃ aniṣṭadā rūkṣā / ṛjvī snigdhākhaṇḍā nīcaupagatā ca tadvṛddhyai // 33.15 //

33.16

श्यावारुणनीलासृग्दहनासितभस्मसन्निभा रूक्षा । सन्ध्यादिनजा वक्रा दलिता च परऽगमभयाय ।। ३३.१६ ।।

śyāvāruṇanīlāsṛgdahanāsitabhasmasannibhā rūkṣā / sandhyādinajā vakrā dalitā ca para'gamabhayāya // 33.16 //

33.17

नक्षत्रग्रहघातैस् तद्भक्तीनां क्षयाय निर्दिष्टा । उदये घ्नती रवीन्दू पौरैतरमृत्यवेऽस्ते वा ।। ३३.१७ ।।

nakṣatragrahaghātais tadbhaktīnāṃ kṣayāya nirdiṣṭā / udaye ghnatī ravīndū pauraitaramṛtyave'ste vā // 33.17 //

33.18

भाग्यऽदित्यधनिष्ठामूलेषुउल्काहतेषु युवतीनाम् । विप्रक्षत्रियपीडा पुष्यानिलविष्णुदेवेषु ।। ३३.१८ ।।

bhāgya'dityadhaniṣṭhāmūleṣuulkāhateṣu yuvatīnām / viprakṣatriyapīḍā puṣyānilaviṣṇudeveṣu // 33.18 //

33.19

ध्रुवसौम्येषु नृपाणां उग्रेषु सदारुणेषु चौराणाम् । क्षिप्रेषु कलाविदुषां पीडा साधारणे च हते ।। ३३.१९ ।।

dhruvasaumyeṣu nṛpāṇāṃ ugreṣu sadāruṇeṣu caurāṇām / kṣipreṣu kalāviduṣāṃ pīḍā sādhāraṇe ca hate // 33.19 //

33.20

कुर्वन्त्येताः पतिता देवप्रतिमासु राजराष्ट्रभयम् । शक्रोपरि नृपतीनां गृहेषु तत्स्वामिनां पीडाम् ।। ३३.२० ।।

kurvantyetāḥ patitā devapratimāsu rājarāṣṭrabhayam / śakropari nṛpatīnāṃ gṛheṣu tatsvāmināṃ pīḍām // 33.20 //

33.21

आशाग्रहौपघाते तद्देश्यानां खले कृषिरतानाम् । चैत्यतरौ सम्पतिता सत्कृतपीडां करोत्युल्का ।। ३३.२१ ।।

āśāgrahaupaghāte taddeśyānāṃ khale kṛṣiratānām / caityatarau sampatitā satkṛtapīḍāṃ karotyulkā // 33.21 //

33.22

द्वारि पुरस्य पुरक्षयं अथैन्द्रकीले जनक्षयोऽभिहितः । ब्रह्मऽयतने विप्रान्विनिहन्याद्गोमिनो गोष्ठे ।। ३३.२२ ।।

dvāri purasya purakṣayaṃ athaindrakīle janakṣayo'bhihitaḥ / brahma'yatane viprānvinihanyādgomino goṣṭhe // 33.22 //

33.23

क्ष्वेडाआस्फोटितवादितगीतौत्कुष्टस्वना भवन्ति यदा । उल्कानिपातसमये भयाय राष्ट्रस्य सनृपस्य ।। ३३.२३ ।।

kṣveḍāāsphoṭitavāditagītautkuṣṭasvanā bhavanti yadā / ulkānipātasamaye bhayāya rāṣṭrasya sanṛpasya // 33.23 //

33.24

यस्याश्चिरं तिष्ठति खेऽनुषङ्गो दण्डाकृतिः सा नृपतेर्भयाय । या चौह्यते तन्तुधृताइव खस्था या वा महेन्द्रध्वजतुल्यरूपा ।। ३३.२४ ।।

yasyāściraṃ tiṣṭhati khe'nuṣaṅgo daṇḍākṛtiḥ sā nṛpaterbhayāya / yā cauhyate tantudhṛtāiva khasthā yā vā mahendradhvajatulyarūpā // 33.24 //

33.25

श्रेष्ठिनः प्रतीपगा तिर्यगा नृपाङ्गनानाम् । हन्त्यधोमुखी नृपान्ब्राह्मणानथऊर्ध्वगा ।। ३३.२५ ।।

śreṣṭhinaḥ pratīpagā tiryagā nṛpāṅganānām / hantyadhomukhī nṛpānbrāhmaṇānathaūrdhvagā // 33.25 //

33.26

बर्हिपुच्छरूपिणी लोकसंक्षयऽवहा । सर्पवत्प्रसर्पती योषितां अनिष्टदा ।। ३३.२६ ।।

barhipuccharūpiṇī lokasaṃkṣaya'vahā / sarpavatprasarpatī yoṣitāṃ aniṣṭadā // 33.26 //

33.27

हन्ति मण्डला पुरं छत्रवत्पुरोहितम् । वंशगुल्मवत्स्थिता राष्ट्रदोषकारिणी ।। ३३.२७ ।।

hanti maṇḍalā puraṃ chatravatpurohitam / vaṃśagulmavatsthitā rāṣṭradoṣakāriṇī // 33.27 //

33.28

व्यालसूकरौपमा विस्फुलिङ्गमालिनी । खण्डशोऽथ वा गता सस्वना च पापदा ।। ३३.२८ ।।

vyālasūkaraupamā visphuliṅgamālinī / khaṇḍaśo'tha vā gatā sasvanā ca pāpadā // 33.28 //

33.29

सुरपतिचापप्रतिमा राज्यं नभसि विलीना जलदान्हन्ति । पवनविलोमा कुटिलं याता न भवति शस्ता विनिवृत्ता वा ।। ३३.२९ ।।

surapaticāpapratimā rājyaṃ nabhasi vilīnā jaladānhanti / pavanavilomā kuṭilaṃ yātā na bhavati śastā vinivṛttā vā // 33.29 //

33.30

अभिभवति यतः पुरं बलं वा भवति भयं तत एव पार्थिवस्य । निपतति च यया दिशा प्रदीप्ता जयति रिपूनचिरात्तया प्रयातः ।। ३३.३० ।।

abhibhavati yataḥ puraṃ balaṃ vā bhavati bhayaṃ tata eva pārthivasya / nipatati ca yayā diśā pradīptā jayati ripūnacirāttayā prayātaḥ // 33.30 //