Books / Brihat Samhita

39. 39. सस्यजातकाध्यायः

39.1

वृश्चिकवृषप्रवेशे भानोर्ये बादरायणेनौक्ताः । ग्रीष्मशरत्सस्यानां सदसद्योगाः कृतास्त इमे ।। ३९.०१ ।।

vṛścikavṛṣapraveśe bhānorye bādarāyaṇenauktāḥ / grīṣmaśaratsasyānāṃ sadasadyogāḥ kṛtāsta ime // 39.01 //

39.2

भानोरलिप्रवेशे केन्द्रैस्तस्मात्शुभग्रहऽक्रान्तैः । बलवद्भिः सौम्यैर्वा निरीक्षिते ग्रैष्मिकविवृद्धिः ।। ३९.०२ ।।

bhānoralipraveśe kendraistasmātśubhagraha'krāntaiḥ / balavadbhiḥ saumyairvā nirīkṣite graiṣmikavivṛddhiḥ // 39.02 //

39.3

अष्टमराशिगतेऽर्के गुरुशशिनोः कुम्भसिंहसंस्थितयोः । सिंहघटसंस्थयोर्वा निष्पत्तिर्ग्रीष्मसस्यस्य ।। ३९.०३ ।।

aṣṭamarāśigate'rke guruśaśinoḥ kumbhasiṃhasaṃsthitayoḥ / siṃhaghaṭasaṃsthayorvā niṣpattirgrīṣmasasyasya // 39.03 //

39.4

अर्कात्सिते द्वितीये बुधेऽथ वा युगपदेव वा स्थितयोः । व्ययगतयोरपि तद्वन्निष्पत्तिरतीव गुरुदृष्ट्या ।। ३९.०४ ।।

arkātsite dvitīye budhe'tha vā yugapadeva vā sthitayoḥ / vyayagatayorapi tadvanniṣpattiratīva gurudṛṣṭyā // 39.04 //

39.5

शुभमध्येऽलिनि सूर्याद्गुरुशशिनोः सप्तमे परा सम्पत् । अल्यादिस्थे सवितरि गुरौ द्वितीयेऽर्धनिष्पत्तिः ।। ३९.०५ ।।

śubhamadhye'lini sūryādguruśaśinoḥ saptame parā sampat / alyādisthe savitari gurau dvitīye'rdhaniṣpattiḥ // 39.05 //

39.6

लाभहिबुकार्थयुक्तैः सूर्यादलिगात्सितैन्दुशशिपुत्रैः । सस्यस्य परा सम्पत्कर्मणि जीवे गवां चाग्र्या ।। ३९.०६ ।।

lābhahibukārthayuktaiḥ sūryādaligātsitainduśaśiputraiḥ / sasyasya parā sampatkarmaṇi jīve gavāṃ cāgryā // 39.06 //

39.7

कुम्भे गुरुर्गवि शशी सूर्योऽलिमुखे कुजार्कजौ मकरे । निष्पत्तिरस्ति महती पश्चात्परचक्रभयरोगम् ।। ३९.०७ ।।

kumbhe gururgavi śaśī sūryo'limukhe kujārkajau makare / niṣpattirasti mahatī paścātparacakrabhayarogam // 39.07 //

39.8

मध्ये पापग्रहयोः सूर्यः सस्यं विनाशयत्यलिगः । पापः सप्तमराशौ जातं जातं विनाशयति ।। ३९.०८ ।।

madhye pāpagrahayoḥ sūryaḥ sasyaṃ vināśayatyaligaḥ / pāpaḥ saptamarāśau jātaṃ jātaṃ vināśayati // 39.08 //

39.9

अर्थस्थाने क्रूरः सौम्यैरनिरीक्षितः प्रथमजातम् । सस्यं निहन्ति पश्चादुप्तं निष्पादयेद्व्यक्तम् ।। ३९.०९ ।।

arthasthāne krūraḥ saumyairanirīkṣitaḥ prathamajātam / sasyaṃ nihanti paścāduptaṃ niṣpādayedvyaktam // 39.09 //

39.10

जामित्रकेन्द्रसंस्थौ क्रूरौ सूर्यस्य वृश्चिकस्थस्य । सस्यविपत्तिं कुरुतः सौम्यैर्दृष्टौ न सर्वत्र ।। ३९.१० ।।

jāmitrakendrasaṃsthau krūrau sūryasya vṛścikasthasya / sasyavipattiṃ kurutaḥ saumyairdṛṣṭau na sarvatra // 39.10 //

39.11

वृश्चिकसंस्थादर्कात्सप्तमषष्ठौपगौ यदा क्रूरौ । भवति तदा निष्पत्तिः सस्यानां अर्घपरिहानिः ।। ३९.११ ।।

vṛścikasaṃsthādarkātsaptamaṣaṣṭhaupagau yadā krūrau / bhavati tadā niṣpattiḥ sasyānāṃ arghaparihāniḥ // 39.11 //

39.12

विधिनानेनएव रविर्वृषप्रवेशे शरत्समुत्थानाम् । विज्ञेयः सस्यानां नाशाय शिवाय वा तज्ज्ञैः ।। ३९.१२ ।।

vidhinānenaeva ravirvṛṣapraveśe śaratsamutthānām / vijñeyaḥ sasyānāṃ nāśāya śivāya vā tajjñaiḥ // 39.12 //

39.13

त्रिषु मेषऽदिषु सूर्यः सौम्ययुतो वीक्षितोऽपि वा विचरन् । ग्रैष्मिकधान्यं कुरुते समर्घम् अभयौपयोग्यं च ।। ३९.१३ ।।

triṣu meṣa'diṣu sūryaḥ saumyayuto vīkṣito'pi vā vicaran / graiṣmikadhānyaṃ kurute samargham abhayaupayogyaṃ ca // 39.13 //

39.14

कार्मुकमृगघटसंस्थः शारदसस्यस्य तद्वदेव रविः । संग्रहकाले ज्ञेयो विपर्ययः क्रूरदृग्योगात् ।। ३९.१४ ।।

kārmukamṛgaghaṭasaṃsthaḥ śāradasasyasya tadvadeva raviḥ / saṃgrahakāle jñeyo viparyayaḥ krūradṛgyogāt // 39.14 //