42. 42. इन्द्रध्वजसम्पदध्यायः

ब्रह्माणं ऊचुरमरा भगवन्शक्ताः स्म नासुरान्समरे । प्रतियोधयितुं अतस्त्वां शरण्यशरणं समुपयाताः ।। ४२.०१ ।।

brahmāṇaṃ ūcuramarā bhagavanśaktāḥ sma nāsurānsamare / pratiyodhayituṃ atastvāṃ śaraṇyaśaraṇaṃ samupayātāḥ // 42.01 //

देवानुवाच भगवान्क्षीरोदे केशवः स वः केतुम् । यं दास्यति तं दृष्ट्वा नऽजौ स्थास्यन्ति वो दैत्याः ।। ४२.०२ ।।

devānuvāca bhagavānkṣīrode keśavaḥ sa vaḥ ketum / yaṃ dāsyati taṃ dṛṣṭvā na'jau sthāsyanti vo daityāḥ // 42.02 //

लब्धवराः क्षीरोदं गत्वा ते तुष्टुवुः सुराः सैन्द्राः । श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभमणिकिरनौद्भासितौरस्कम् ।। ४२.०३ ।।

labdhavarāḥ kṣīrodaṃ gatvā te tuṣṭuvuḥ surāḥ saindrāḥ / śrīvatsāṅkaṃ kaustubhamaṇikiranaudbhāsitauraskam // 42.03 //

श्रीपतिं अचिन्त्यं असमं समं ततः सर्वदेहिनां सूक्ष्मम् । परमात्मानं अनादिं विष्णुं अविज्ञातपर्यन्तम् ।। ४२.०४ ।।

śrīpatiṃ acintyaṃ asamaṃ samaṃ tataḥ sarvadehināṃ sūkṣmam / paramātmānaṃ anādiṃ viṣṇuṃ avijñātaparyantam // 42.04 //

तैः संस्तुतः स देवस्तुतोष नारायणो ददौ चैषाम् । ध्वजं असुरसुरवधूमुखकमलवनतुषारतीक्ष्णांशुम् ।। ४२.०५ ।।

taiḥ saṃstutaḥ sa devastutoṣa nārāyaṇo dadau caiṣām / dhvajaṃ asurasuravadhūmukhakamalavanatuṣāratīkṣṇāṃśum // 42.05 //

तं विष्णुतेजोभवं अष्टचक्रे रथे स्थितं भास्वति रत्नचित्रे । देदीप्यमानं शरदिइव सूर्यं ध्वजं समासाद्य मुमोद शक्रः ।। ४२.०६ ।।

taṃ viṣṇutejobhavaṃ aṣṭacakre rathe sthitaṃ bhāsvati ratnacitre / dedīpyamānaṃ śaradiiva sūryaṃ dhvajaṃ samāsādya mumoda śakraḥ // 42.06 //

स किङ्किणीजालपरिष्कृतेन स्रक्छत्रघण्टापिटकान्वितेन । समुच्छ्रितेनामरराड्ध्वजेन निन्ये विनाशं समरेऽरिसैन्यम् ।। ४२.०७ ।।

sa kiṅkiṇījālapariṣkṛtena srakchatraghaṇṭāpiṭakānvitena / samucchritenāmararāḍdhvajena ninye vināśaṃ samare'risainyam // 42.07 //

उपरिचरस्यामरपो वसोर्ददौ चेदिपस्य वेणुमयीम् । यष्टिं तां स नरेन्द्रो विधिवत्सम्पूजयां आस ।। ४२.०८ ।।

uparicarasyāmarapo vasordadau cedipasya veṇumayīm / yaṣṭiṃ tāṃ sa narendro vidhivatsampūjayāṃ āsa // 42.08 //

प्रीतो महेन मघवा प्राहएवं ये नृपाः करिष्यन्ति । वसुवद्वसुमन्तस्ते भुवि सिद्धाज्ञा भविष्यन्ति ।। ४२.०९ ।।

prīto mahena maghavā prāhaevaṃ ye nṛpāḥ kariṣyanti / vasuvadvasumantaste bhuvi siddhājñā bhaviṣyanti // 42.09 //

मुदिताः प्रजाश्च तेषां भयरोगविवर्जिताः प्रभूतान्नाः । ध्वजएव चाभिधास्यति जगति निमित्तैः फलं सदसत् ।। ४२.१० ।।

muditāḥ prajāśca teṣāṃ bhayarogavivarjitāḥ prabhūtānnāḥ / dhvajaeva cābhidhāsyati jagati nimittaiḥ phalaṃ sadasat // 42.10 //

पूजा तस्य नरेन्द्रैर्बलवृद्धिजयार्थिभिर्यथा पूर्वम् । शक्राज्ञया प्रयुक्ता तां आगमतः प्रवक्ष्यामि ।। ४२.११ ।।

pūjā tasya narendrairbalavṛddhijayārthibhiryathā pūrvam / śakrājñayā prayuktā tāṃ āgamataḥ pravakṣyāmi // 42.11 //

तस्य विधानं शुभकरणदिवसनक्षत्रमङ्गलमुहूर्तैः । प्रास्थानिकैर्वनं इयाद्दैवज्ञः सूत्रधारश्च ।। ४२.१२ ।।

tasya vidhānaṃ śubhakaraṇadivasanakṣatramaṅgalamuhūrtaiḥ / prāsthānikairvanaṃ iyāddaivajñaḥ sūtradhāraśca // 42.12 //

उद्यानदेवतालयपितृवनवल्मीकमार्गचितिजाताः । कुब्जऊर्ध्वशुष्ककण्टकिवल्लीवन्दाकयुक्ताश्च ।। ४२.१३ ।।

udyānadevatālayapitṛvanavalmīkamārgacitijātāḥ / kubjaūrdhvaśuṣkakaṇṭakivallīvandākayuktāśca // 42.13 //

बहुविहगालयकोटरपवनानलपीडिताश्च ये तरवः । ये च स्युः स्त्रीसंज्ञा न ते शुभाः शक्रकेत्वर्थे ।। ४२.१४ ।।

bahuvihagālayakoṭarapavanānalapīḍitāśca ye taravaḥ / ye ca syuḥ strīsaṃjñā na te śubhāḥ śakraketvarthe // 42.14 //

श्रेष्ठोऽर्जुनोऽजकर्णः प्रियकधवौदुम्बराश्च पञ्चैते । एतेषां एकतमं प्रशस्तं अथ वापरं वृक्षम् ।। ४२.१५ ।।

śreṣṭho'rjuno'jakarṇaḥ priyakadhavaudumbarāśca pañcaite / eteṣāṃ ekatamaṃ praśastaṃ atha vāparaṃ vṛkṣam // 42.15 //

गौरासितक्षितिभवं सम्पूज्य यथाविधि द्विजः पूर्वम् । विजने समेत्य रात्रौ स्पृष्ट्वा ब्रूयादिमं मन्त्रम् ।। ४२.१६ ।।

gaurāsitakṣitibhavaṃ sampūjya yathāvidhi dvijaḥ pūrvam / vijane sametya rātrau spṛṣṭvā brūyādimaṃ mantram // 42.16 //

यानीह वृक्षे भूतानि तेभ्यः स्वस्ति नमोऽस्तु वः । उपहारं गृहीत्वाइमं क्रियतां वासपर्ययः ।। ४२.१७ ।।

yānīha vṛkṣe bhūtāni tebhyaḥ svasti namo'stu vaḥ / upahāraṃ gṛhītvāimaṃ kriyatāṃ vāsaparyayaḥ // 42.17 //

पार्थिवस्त्वां वरयते स्वस्ति तेऽस्तु नगोत्तम । ध्वजार्थं देवराजस्य पूजाइयं प्रतिगृह्यताम् ।। ४२.१८ ।।

pārthivastvāṃ varayate svasti te'stu nagottama / dhvajārthaṃ devarājasya pūjāiyaṃ pratigṛhyatām // 42.18 //

छिन्द्यात्प्रभातसमये वृक्षं उदक्प्राङ्मुखोऽपि वा भूत्वा । परशोर्जर्जरशब्दो नैष्टः स्निग्धो घनश्च हितः ।। ४२.१९ ।।

chindyātprabhātasamaye vṛkṣaṃ udakprāṅmukho'pi vā bhūtvā / paraśorjarjaraśabdo naiṣṭaḥ snigdho ghanaśca hitaḥ // 42.19 //

नृपजयदं अविध्वंस्तं पतनं अनाकुञ्चितं च पूर्वोदक् । अविलग्नं चान्यतरौ विपरीतं अतस्त्यजेत्पतितम् ।। ४२.२० ।।

nṛpajayadaṃ avidhvaṃstaṃ patanaṃ anākuñcitaṃ ca pūrvodak / avilagnaṃ cānyatarau viparītaṃ atastyajetpatitam // 42.20 //

छित्त्वाग्रे चतुरङ्गुलं अष्टौ मूले जले क्षिपेद्यष्टिम् । उद्धृत्य पुरद्वारं शकटेन नयेन्मनुष्यैर्वा ।। ४२.२१ ।।

chittvāgre caturaṅgulaṃ aṣṭau mūle jale kṣipedyaṣṭim / uddhṛtya puradvāraṃ śakaṭena nayenmanuṣyairvā // 42.21 //

अरभङ्गे बलभेदो नेम्या नाशो बलस्य विज्ञेयः । अर्थक्षयोऽक्षभङ्गे तथाणिभङ्गे च वर्द्धकिनः ।। ४२.२२ ।।

arabhaṅge balabhedo nemyā nāśo balasya vijñeyaḥ / arthakṣayo'kṣabhaṅge tathāṇibhaṅge ca varddhakinaḥ // 42.22 //

भाद्रपदशुक्लपक्षस्याष्टम्यां नागरैर्वृतो राजा । दैवज्ञसचिवकञ्चुकिविप्रप्रमुखैः सुवेषधरैः ।। ४२.२३ ।।

bhādrapadaśuklapakṣasyāṣṭamyāṃ nāgarairvṛto rājā / daivajñasacivakañcukiviprapramukhaiḥ suveṣadharaiḥ // 42.23 //

अहताम्बरसंवीतां यष्टिं पौरन्दरीं पुरं पौरैः । स्रग्गन्धधूपयुक्तां प्रवेशयेत्शङ्खतूर्यरवैः ।। ४२.२४ ।।

ahatāmbarasaṃvītāṃ yaṣṭiṃ paurandarīṃ puraṃ pauraiḥ / sraggandhadhūpayuktāṃ praveśayetśaṅkhatūryaravaiḥ // 42.24 //

रुचिरपताकातोरणवनमालालङ्कृतं प्रहृष्टजनम् । सम्मार्जितार्चितपथं सुवेषगणिकाजनऽकीर्णम् ।। ४२.२५ ।।

rucirapatākātoraṇavanamālālaṅkṛtaṃ prahṛṣṭajanam / sammārjitārcitapathaṃ suveṣagaṇikājana'kīrṇam // 42.25 //

अभ्यर्चितऽपणगृहं प्रभूतपुण्याहवेदनिर्घोषम् । नटनर्तकगेयज्ञैराकीर्णचतुष्पथं नगरम् ।। ४२.२६ ।।

abhyarcita'paṇagṛhaṃ prabhūtapuṇyāhavedanirghoṣam / naṭanartakageyajñairākīrṇacatuṣpathaṃ nagaram // 42.26 //

तत्र पताकाः श्वेता भवन्ति विजयाय रोगदाः पीताः । जयदाश्च चित्ररूपा रक्ताः शस्त्रप्रकोपाय ।। ४२.२७ ।।

tatra patākāḥ śvetā bhavanti vijayāya rogadāḥ pītāḥ / jayadāśca citrarūpā raktāḥ śastraprakopāya // 42.27 //

यष्टिं प्रवेशयन्तीं निपातयन्तो भयाय नागाद्याः । बालानां तलशब्दे संग्रामः सत्त्वयुद्धे वा ।। ४२.२८ ।।

yaṣṭiṃ praveśayantīṃ nipātayanto bhayāya nāgādyāḥ / bālānāṃ talaśabde saṃgrāmaḥ sattvayuddhe vā // 42.28 //

सन्तक्ष्य पुनस्तक्षा विधिवद्यष्टिं प्ररोपयेद्यन्त्रे । जागरं एकादश्यां नरेश्वरः कारयेच्चास्याम् ।। ४२.२९ ।।

santakṣya punastakṣā vidhivadyaṣṭiṃ praropayedyantre / jāgaraṃ ekādaśyāṃ nareśvaraḥ kārayeccāsyām // 42.29 //

सितवस्त्रौष्णीषधरः पुरोहितः शाक्रवैष्णवैर्मन्त्रैः । जुहुयादग्निं साम्वत्सरो निमित्तानि गृह्णीयात् ।। ४२.३० ।।

sitavastrauṣṇīṣadharaḥ purohitaḥ śākravaiṣṇavairmantraiḥ / juhuyādagniṃ sāmvatsaro nimittāni gṛhṇīyāt // 42.30 //

इष्टद्रव्यऽकारः सुरभिः स्निग्धो घनोऽनलोऽर्चिष्मान् । शुभकृदतोऽन्योऽनिष्टो यात्रायां विस्तरोऽभिहितः ।। ४२.३१ ।।

iṣṭadravya'kāraḥ surabhiḥ snigdho ghano'nalo'rciṣmān / śubhakṛdato'nyo'niṣṭo yātrāyāṃ vistaro'bhihitaḥ // 42.31 //

स्वाहावसानसमये स्वयं उज्ज्वलार्चिः स्निग्धः प्रदक्षिणशिखो हुतभुग्नृपस्य । गङ्गादिवाकरसुताजलचारुहारां धात्रीं समुद्ररशनां वशगां करोति ।। ४२.३२ ।।

svāhāvasānasamaye svayaṃ ujjvalārciḥ snigdhaḥ pradakṣiṇaśikho hutabhugnṛpasya / gaṅgādivākarasutājalacāruhārāṃ dhātrīṃ samudraraśanāṃ vaśagāṃ karoti // 42.32 //

चामीकराशोककुरण्टकाब्ज वैदूर्यनीलोत्पलसन्निभेऽग्नौ । न ध्वान्तं अन्तर्भवनेऽवकाशं करोति रत्नांशुहतं नृपस्य ।। ४२.३३ ।।

cāmīkarāśokakuraṇṭakābja vaidūryanīlotpalasannibhe'gnau / na dhvāntaṃ antarbhavane'vakāśaṃ karoti ratnāṃśuhataṃ nṛpasya // 42.33 //

येषां रथौघार्णवमेघदन्तिनां समस्वनोऽग्निर्यदि वापि दुन्दुभेः । तेषां मदान्धैभघटावघट्टिता भवन्ति याने तिमिरौपमा दिशः ।। ४२.३४ ।।

yeṣāṃ rathaughārṇavameghadantināṃ samasvano'gniryadi vāpi dundubheḥ / teṣāṃ madāndhaibhaghaṭāvaghaṭṭitā bhavanti yāne timiraupamā diśaḥ // 42.34 //

ध्वजकुम्भहयैभभूभृतां अनुरूपे वशं एति भूभृताम् । उदयास्तधराधराऽधरा हिमवद्विन्ध्यपयोधरा धरा ।। ४२.३५ ।।

dhvajakumbhahayaibhabhūbhṛtāṃ anurūpe vaśaṃ eti bhūbhṛtām / udayāstadharādharā'dharā himavadvindhyapayodharā dharā // 42.35 //

द्विरदमदमहीसरोजलाजाघृतमधुना च हुताशने सगन्धे । प्रणतनृपशिरोमणिप्रभाभिर्भवति पुरश्छुरितेव भूर्नृपस्य ।। ४२.३६ ।।

dviradamadamahīsarojalājāghṛtamadhunā ca hutāśane sagandhe / praṇatanṛpaśiromaṇiprabhābhirbhavati puraśchuriteva bhūrnṛpasya // 42.36 //

उक्तं यदुत्तिष्ठति शक्रकेतौ शुभाशुभं सप्तमरीचिरूपैः । तज्जन्मयज्ञग्रहशान्तियात्राविवाहकालेष्वपि चिन्तनीयम् ।। ४२.३७ ।।

uktaṃ yaduttiṣṭhati śakraketau śubhāśubhaṃ saptamarīcirūpaiḥ / tajjanmayajñagrahaśāntiyātrāvivāhakāleṣvapi cintanīyam // 42.37 //

गुडपूपपायसऽद्यैर्विप्रानभ्यर्च्य दक्षिणाभिश्च । श्रवणेन द्वादश्यां उत्थाप्योऽन्यत्र वा श्रवणात् ।। ४२.३८ ।।

guḍapūpapāyasa'dyairviprānabhyarcya dakṣiṇābhiśca / śravaṇena dvādaśyāṃ utthāpyo'nyatra vā śravaṇāt // 42.38 //

शक्रकुमार्यः कार्याः प्राह मनुः सप्त पञ्च वा तज्ज्ञैः । नन्दौपनन्दसंज्ञे पादऊनार्धे ध्वजौच्छ्रायात् ।। ४२.३९ ।।

śakrakumāryaḥ kāryāḥ prāha manuḥ sapta pañca vā tajjñaiḥ / nandaupanandasaṃjñe pādaūnārdhe dhvajaucchrāyāt // 42.39 //

षोडशभागाभ्यधिके जयविजये द्वे वसुन्धरे चान्ये । अधिका शक्रजनित्री मध्येऽष्टांशेन चएतासाम् ।। ४२.४० ।।

ṣoḍaśabhāgābhyadhike jayavijaye dve vasundhare cānye / adhikā śakrajanitrī madhye'ṣṭāṃśena caetāsām // 42.40 //

प्रीतैः कृतानि विबुधैर्यानि पुरा भूषणानि सुरकेतोः । तानि क्रमेण दद्यात्पिटकानि विचित्ररूपाणि ।। ४२.४१ ।।

prītaiḥ kṛtāni vibudhairyāni purā bhūṣaṇāni suraketoḥ / tāni krameṇa dadyātpiṭakāni vicitrarūpāṇi // 42.41 //

रक्ताशोकनिकाशं चतुरस्रं विश्वकर्मणा प्रथमम् । रशना स्वयम्भुवा शङ्करेण चानेकवर्णगा दत्ता ।। ४२.४२ ।।

raktāśokanikāśaṃ caturasraṃ viśvakarmaṇā prathamam / raśanā svayambhuvā śaṅkareṇa cānekavarṇagā dattā // 42.42 //

अष्टाश्रि नीलरक्तं तृतीयं इन्द्रेण भूषणं दत्तम् । असितं यमश्चतुर्थं मसूरकं कान्तिमदयच्छत् ।। ४२.४३ ।।

aṣṭāśri nīlaraktaṃ tṛtīyaṃ indreṇa bhūṣaṇaṃ dattam / asitaṃ yamaścaturthaṃ masūrakaṃ kāntimadayacchat // 42.43 //

मञ्जिष्ठाभं वरुणः षडश्रि तत्पञ्चमं जलोर्मिनिभम् । मयूरं केयूरं षष्ठं वायुर्जलदनीलम् ।। ४२.४४ ।।

mañjiṣṭhābhaṃ varuṇaḥ ṣaḍaśri tatpañcamaṃ jalorminibham / mayūraṃ keyūraṃ ṣaṣṭhaṃ vāyurjaladanīlam // 42.44 //

स्कन्धः स्वं केयूरं सप्तमं अददद्ध्वजाय बहुचित्रम् । अष्टमं अनलज्वालासङ्काशं हव्यभुग्वृत्तम् ।। ४२.४५ ।।

skandhaḥ svaṃ keyūraṃ saptamaṃ adadaddhvajāya bahucitram / aṣṭamaṃ analajvālāsaṅkāśaṃ havyabhugvṛttam // 42.45 //

वैदूर्यसदृशं इन्द्रो नवमं ग्रैवेयकं ददावन्यत् । रथचक्राभं दशमं सूर्यस्त्वष्टा प्रभायुक्तम् ।। ४२.४६ ।।

vaidūryasadṛśaṃ indro navamaṃ graiveyakaṃ dadāvanyat / rathacakrābhaṃ daśamaṃ sūryastvaṣṭā prabhāyuktam // 42.46 //

एकादशं उद्वंशं विश्वेदेवाः सरोजसङ्काशम् । द्वादशं अपि च निवेशं ऋषयो नीलोत्पलाभासम् ।। ४२.४७ ।।

ekādaśaṃ udvaṃśaṃ viśvedevāḥ sarojasaṅkāśam / dvādaśaṃ api ca niveśaṃ ṛṣayo nīlotpalābhāsam // 42.47 //

किञ् चिदधऊर्ध्वनिर्मितम् उपरि विशालं त्रयोदशं केतोः । शिरसि बृहस्पतिशुक्रौ लाक्षारससन्निभं ददतुः ।। ४२.४८ ।।

kiñ cidadhaūrdhvanirmitam upari viśālaṃ trayodaśaṃ ketoḥ / śirasi bṛhaspatiśukrau lākṣārasasannibhaṃ dadatuḥ // 42.48 //

यद्य्यद्येन विभूषणम् अमरेण विनिर्मितं ध्वजस्यार्थे । तत्तत्तद्दैवत्यं विज्ञातव्यं विपश्चिद्भिः ।। ४२.४९ ।।

yadyyadyena vibhūṣaṇam amareṇa vinirmitaṃ dhvajasyārthe / tattattaddaivatyaṃ vijñātavyaṃ vipaścidbhiḥ // 42.49 //

ध्वजपरिमाणत्र्यंशः परिधिः प्रथमस्य भवति पिटकस्य । परतः प्रथमात्प्रथमादष्टांशाष्टांशहीनानि ।। ४२.५० ।।

dhvajaparimāṇatryaṃśaḥ paridhiḥ prathamasya bhavati piṭakasya / parataḥ prathamātprathamādaṣṭāṃśāṣṭāṃśahīnāni // 42.50 //

कुर्यादहनि चतुर्थे पूरणं इन्द्रध्वजस्य शास्त्रज्ञः । मनुना चऽगमगीतान्मन्त्रानेतान्पठेन्नियतः ।। ४२.५१ ।।

kuryādahani caturthe pūraṇaṃ indradhvajasya śāstrajñaḥ / manunā ca'gamagītānmantrānetānpaṭhenniyataḥ // 42.51 //

हरार्कवैवस्वतशक्रसोमैर्धनेशवैश्वानरपाशभृद्भिः । महर्षिसंघैः सदिगप्सरोभिः शुक्राङ्गिरःस्कन्दमरुद्गणैश्च ।। ४२.५२ ।।

harārkavaivasvataśakrasomairdhaneśavaiśvānarapāśabhṛdbhiḥ / maharṣisaṃghaiḥ sadigapsarobhiḥ śukrāṅgiraḥskandamarudgaṇaiśca // 42.52 //

यथा त्वं ऊर्जस्करणएकरूपैः समर्चितस्त्वाभरणैरुदारैः । तथेह तान्याभरणानि यागे शुभानि सम्प्रीतमना गृहाण ।। ४२.५३ ।।

yathā tvaṃ ūrjaskaraṇaekarūpaiḥ samarcitastvābharaṇairudāraiḥ / tatheha tānyābharaṇāni yāge śubhāni samprītamanā gṛhāṇa // 42.53 //

अजोऽव्ययः शाश्वत एकरूपो विष्णुर्वराहः पुरुषः पुराणः । त्वं अन्तकः सर्वहरः कृशानुः सहस्रशीर्षः शतमन्युरीड्यः ।। ४२.५४ ।।

ajo'vyayaḥ śāśvata ekarūpo viṣṇurvarāhaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ / tvaṃ antakaḥ sarvaharaḥ kṛśānuḥ sahasraśīrṣaḥ śatamanyurīḍyaḥ // 42.54 //

कविं सप्तजिह्वं त्रातारं इन्द्रं स्ववितारं सुरेशम् । ह्वयामि शक्रं वृत्रहणं सुषेणं अस्माकं वीरा उत्तरा भवन्तु ।। ४२.५५ ।।

kaviṃ saptajihvaṃ trātāraṃ indraṃ svavitāraṃ sureśam / hvayāmi śakraṃ vṛtrahaṇaṃ suṣeṇaṃ asmākaṃ vīrā uttarā bhavantu // 42.55 //

प्रपूरणे चौच्छ्रयणे प्रवेशे स्नाने तथा माल्यविधौ विसर्गे । पठेदिमान्नृपतिः सोपवासो मन्त्रान्शुभान्पुरुहूतस्य केतोः ।। ४२.५६ ।।

prapūraṇe caucchrayaṇe praveśe snāne tathā mālyavidhau visarge / paṭhedimānnṛpatiḥ sopavāso mantrānśubhānpuruhūtasya ketoḥ // 42.56 //

क्षत्रध्वजऽदर्शफलार्धचन्द्रैर्विचित्रमालाकदलीइक्षुदण्डैः । सव्यालसिंहैः पिटकैर्गवाक्षैरलङ्कृतं दिक्षु च लोकपालैः ।। ४२.५७ ।।

kṣatradhvaja'darśaphalārdhacandrairvicitramālākadalīikṣudaṇḍaiḥ / savyālasiṃhaiḥ piṭakairgavākṣairalaṅkṛtaṃ dikṣu ca lokapālaiḥ // 42.57 //

अच्छिन्नरज्जुं दृढकाष्ठमातृकं सुश्लिष्टयन्त्रार्गलपादतोरणम् । उत्थापयेल्लक्ष्म सहस्रचक्षुषः सारद्रुमाभग्नकुमारिकान्वितम् ।। ४२.५८ ।।

acchinnarajjuṃ dṛḍhakāṣṭhamātṛkaṃ suśliṣṭayantrārgalapādatoraṇam / utthāpayellakṣma sahasracakṣuṣaḥ sāradrumābhagnakumārikānvitam // 42.58 //

अविरतजनरावं मङ्गलऽशीःप्रणामैः । पटुपटहमृदङ्गैः शङ्खभेर्यादिभिश्च । श्रुतिविहितवचोभिः पापठद्भिश्च विप्रैर् अशुभविहतशब्दं केतुं उत्थापयेच् च ।। ४२.५९ ।।

aviratajanarāvaṃ maṅgala'śīḥpraṇāmaiḥ / paṭupaṭahamṛdaṅgaiḥ śaṅkhabheryādibhiśca / śrutivihitavacobhiḥ pāpaṭhadbhiśca viprair aśubhavihataśabdaṃ ketuṃ utthāpayec ca // 42.59 //

फलदधिघृतलाजाक्षौद्रपुष्पाग्रहस्तैः प्रणिपतितशिरोभिस्तुष्टवद्भिश् च पौरैः । वृतम् अनिमिषभर्तुः केतुं ईशः प्रजानाम् अरिनगरनताग्रं कारयेद्द्विड्बधाय ।। ४२.६० ।।

phaladadhighṛtalājākṣaudrapuṣpāgrahastaiḥ praṇipatitaśirobhistuṣṭavadbhiś ca pauraiḥ / vṛtam animiṣabhartuḥ ketuṃ īśaḥ prajānām arinagaranatāgraṃ kārayeddviḍbadhāya // 42.60 //

नातिद्रुतं न च विलम्बितं अप्रकम्पम् अध्वस्तमाल्यपिटकऽदिविभूषणं च । उत्थानं इष्टं अशुभं यदतोऽन्यथा स्यात् तच्छान्तिभिर्नरपतेः शमयेत्पुरोधाः ।। ४२.६१ ।।

nātidrutaṃ na ca vilambitaṃ aprakampam adhvastamālyapiṭaka'divibhūṣaṇaṃ ca / utthānaṃ iṣṭaṃ aśubhaṃ yadato'nyathā syāt tacchāntibhirnarapateḥ śamayetpurodhāḥ // 42.61 //

क्रव्यादकौशिककपोतककाककङ्कैः केतुस्थितैर्महदुशन्ति भयं नृपस्य । चाषेण चापि युवराजभयं वदन्ति श्येनो विलोचनभयं निपतन्करोति ।। ४२.६२ ।।

kravyādakauśikakapotakakākakaṅkaiḥ ketusthitairmahaduśanti bhayaṃ nṛpasya / cāṣeṇa cāpi yuvarājabhayaṃ vadanti śyeno vilocanabhayaṃ nipatankaroti // 42.62 //

छत्रभङ्गपतने नृपमृत्युस् तस्करान्मधु करोति निलीनम् । हन्ति चाप्यथ पुरोहितं उल्का पार्थिवस्य महिषीं अशनिश्च ।। ४२.६३ ।।

chatrabhaṅgapatane nṛpamṛtyus taskarānmadhu karoti nilīnam / hanti cāpyatha purohitaṃ ulkā pārthivasya mahiṣīṃ aśaniśca // 42.63 //

राज्ञीविनाशं पतिता पताका करोत्यवृष्टिं पिटकस्य पातः । मध्याग्रमूलेषु च केतुभङ्गो निहन्ति मन्त्रिक्षितिपालपौरान् ।। ४२.६४ ।।

rājñīvināśaṃ patitā patākā karotyavṛṣṭiṃ piṭakasya pātaḥ / madhyāgramūleṣu ca ketubhaṅgo nihanti mantrikṣitipālapaurān // 42.64 //

धूमऽवृते शिखिभयं तमसा च मोहो व्यालैश्च भग्नपतितैर्न भवत्यमात्याः । ग्लायन्त्युदक्प्रभृति च क्रमशो द्विजाद्यान् भङ्गे तु बन्धकिबधः कथितः कुमार्याः ।। ४२.६५ ।।

dhūma'vṛte śikhibhayaṃ tamasā ca moho vyālaiśca bhagnapatitairna bhavatyamātyāḥ / glāyantyudakprabhṛti ca kramaśo dvijādyān bhaṅge tu bandhakibadhaḥ kathitaḥ kumāryāḥ // 42.65 //

रज्जुउत्सङ्गच्छेदने बालपीडा राज्ञो मातुः पीडनं मातृकायाः । यद्यत्कुर्युश्चारणा बालका वा तत्तत्तादृग्भावि पापं शुभं वा ।। ४२.६६ ।।

rajjuutsaṅgacchedane bālapīḍā rājño mātuḥ pīḍanaṃ mātṛkāyāḥ / yadyatkuryuścāraṇā bālakā vā tattattādṛgbhāvi pāpaṃ śubhaṃ vā // 42.66 //

दिनचतुष्टयं उत्थितं अर्चितं समभिपूज्य नृपोऽहनि पञ्चमे । प्रकृतिभिः सह लक्ष्म विसर्जयेद् बलभिदः स्वबलाभिविवृद्धये ।। ४२.६७ ।।

dinacatuṣṭayaṃ utthitaṃ arcitaṃ samabhipūjya nṛpo'hani pañcame / prakṛtibhiḥ saha lakṣma visarjayed balabhidaḥ svabalābhivivṛddhaye // 42.67 //

उपरिचरवसुप्रवर्तितं नृपतिभिरप्यनुसन्ततं कृतम् । विधिं इमं अनुमन्य पार्थिवो न रिपुकृतं भयं आप्नुयादिति ।। ४२.६८ ।।

uparicaravasupravartitaṃ nṛpatibhirapyanusantataṃ kṛtam / vidhiṃ imaṃ anumanya pārthivo na ripukṛtaṃ bhayaṃ āpnuyāditi // 42.68 //