47. 47. पुष्यस्नानाध्यायः

मूलं मनुजाधिपतिः प्रजातरोस्तदुपघातसंस्कारात् । अशुभं शुभं च लोके भवति यतोऽतो नृपतिचिन्ता ।। ४७.०१ ।।

mūlaṃ manujādhipatiḥ prajātarostadupaghātasaṃskārāt / aśubhaṃ śubhaṃ ca loke bhavati yato'to nṛpaticintā // 47.01 //

या व्याख्याता शान्तिः स्वयम्भुवा सुरगुरोर्महेन्द्रार्थे । तां प्राप्य वृद्धगर्गः प्राह यथा भागुरेः शृणुत ।। ४७.०२ ।।

yā vyākhyātā śāntiḥ svayambhuvā suragurormahendrārthe / tāṃ prāpya vṛddhagargaḥ prāha yathā bhāgureḥ śṛṇuta // 47.02 //

पुष्यस्नानं नृपतेः कर्तव्यं दैववित्पुरोधाभ्याम् । नातः परं पवित्रं सर्वौत्पातान्तकरं अस्ति ।। ४७.०३ ।।

puṣyasnānaṃ nṛpateḥ kartavyaṃ daivavitpurodhābhyām / nātaḥ paraṃ pavitraṃ sarvautpātāntakaraṃ asti // 47.03 //

श्लेष्मातकाक्षकण्टकिकटुतिक्तविगन्धिपादपविहीने । कौशिकगृध्रप्रभृतिभिरनिष्टविहगैः परित्यक्ते ।। ४७.०४ ।।

śleṣmātakākṣakaṇṭakikaṭutiktavigandhipādapavihīne / kauśikagṛdhraprabhṛtibhiraniṣṭavihagaiḥ parityakte // 47.04 //

तरुणतरुगुल्मवल्लीलताप्रतानअन्विते वनोद्देशे । निरुपहतपत्रपल्लवमनोज्ञमधुरद्रुमप्राये ।। ४७.०५ ।।

taruṇatarugulmavallīlatāpratānaanvite vanoddeśe / nirupahatapatrapallavamanojñamadhuradrumaprāye // 47.05 //

कृकवाकुजीवजीवकशुकशिखिशतपत्रचाषहारीतैः । क्रकरचकोरकपिञ्जलवञ्जुलपारावतश्रीकैः ।। ४७.०६ ।।

kṛkavākujīvajīvakaśukaśikhiśatapatracāṣahārītaiḥ / krakaracakorakapiñjalavañjulapārāvataśrīkaiḥ // 47.06 //

कुसुमरसपानमत्तद्विरेफपुंस्कोकिलऽदिभिश्चान्यैः । विरुते वनोपकण्ठे क्षेत्रऽगारे शुचावथ वा ।। ४७.०७ ।।

kusumarasapānamattadvirephapuṃskokila'dibhiścānyaiḥ / virute vanopakaṇṭhe kṣetra'gāre śucāvatha vā // 47.07 //

हृदिनीविलासिनीनां जलखगनखविक्षतेषु रम्येषु । पुलिनजघनेषु कुर्याद्दृक्मनसोः प्रीतिजननेषु ।। ४७.०८ ।।

hṛdinīvilāsinīnāṃ jalakhaganakhavikṣateṣu ramyeṣu / pulinajaghaneṣu kuryāddṛkmanasoḥ prītijananeṣu // 47.08 //

प्रोत्प्लुतहंसच्छत्रे कारण्डवकुररसारसौद्गीते । फुल्लैन्दीवरनयने सरसि सहस्राक्षकान्तिधरे ।। ४७.०९ ।।

protplutahaṃsacchatre kāraṇḍavakurarasārasaudgīte / phullaindīvaranayane sarasi sahasrākṣakāntidhare // 47.09 //

प्रोत्फुल्लकमलवदनाः कलहंसकलप्रभाषिण्यः । प्रोत्तुङ्गकुड्मलकुचा यस्मिन्नलिनीविलासिन्यः ।। ४७.१० ।।

protphullakamalavadanāḥ kalahaṃsakalaprabhāṣiṇyaḥ / prottuṅgakuḍmalakucā yasminnalinīvilāsinyaḥ // 47.10 //

कुर्याद्गोरोमन्थजफेनलवशकृत्खुरक्षतौपचिते । अचिरप्रसूतहुङ्कृतवल्गितवत्सौत्सवे गोष्ठे ।। ४७.११ ।।

kuryādgoromanthajaphenalavaśakṛtkhurakṣataupacite / aciraprasūtahuṅkṛtavalgitavatsautsave goṣṭhe // 47.11 //

अथ वा समुद्रतीरे कुशलऽगतरत्नपोतसम्बाधे । घननिचुललीनजलचरसितखगशबलीकृतौपान्ते ।। ४७.१२ ।।

atha vā samudratīre kuśala'gataratnapotasambādhe / ghananiculalīnajalacarasitakhagaśabalīkṛtaupānte // 47.12 //

क्षमया क्रोध इव जितः सिंहो मृग्याभिभूयते येषु । दत्ताभयखगमृगशावकेषु तेष्वाश्रमेष्वथ वा ।। ४७.१३ ।।

kṣamayā krodha iva jitaḥ siṃho mṛgyābhibhūyate yeṣu / dattābhayakhagamṛgaśāvakeṣu teṣvāśrameṣvatha vā // 47.13 //

काञ्चीकलापनूपुरगुरुजघनौद्वहनविघ्नितपदाभिः । श्रीमति मृगेक्षणाभिर्गृहेऽन्यभृतवल्गुवचनाभिः ।। ४७.१४ ।।

kāñcīkalāpanūpuragurujaghanaudvahanavighnitapadābhiḥ / śrīmati mṛgekṣaṇābhirgṛhe'nyabhṛtavalguvacanābhiḥ // 47.14 //

पुण्येष्वायतनेषु च तीर्थेषुउद्यानरम्यदेशेषु । पूर्वोदक्प्लवभूमौ प्रदक्षिणाम्भोवहायां च ।। ४७.१५ ।।

puṇyeṣvāyataneṣu ca tīrtheṣuudyānaramyadeśeṣu / pūrvodakplavabhūmau pradakṣiṇāmbhovahāyāṃ ca // 47.15 //

भस्माङ्गारास्थ्यूषरतुषकेशश्वभ्रकर्कटऽवासैः । श्वाविधमूषकविवरैर्वल्मीकैर्या च सन्त्यक्ता ।। ४७.१६ ।।

bhasmāṅgārāsthyūṣaratuṣakeśaśvabhrakarkaṭa'vāsaiḥ / śvāvidhamūṣakavivarairvalmīkairyā ca santyaktā // 47.16 //

धात्री घना सुगन्धा स्निग्धा मधुरा समा च विजयाय । सेनावासेऽप्येवं योजयितव्या यथायोगम् ।। ४७.१७ ।।

dhātrī ghanā sugandhā snigdhā madhurā samā ca vijayāya / senāvāse'pyevaṃ yojayitavyā yathāyogam // 47.17 //

निष्क्रम्य पुरान्नक्तं दैवज्ञामात्ययाजकाः प्राच्याम् । कौबेर्यां वा कृत्वा बलिं दिशीशाधिपायां वा ।। ४७.१८ ।।

niṣkramya purānnaktaṃ daivajñāmātyayājakāḥ prācyām / kauberyāṃ vā kṛtvā baliṃ diśīśādhipāyāṃ vā // 47.18 //

लाजाक्षतदधिकुसुमैः प्रयतः प्रणतः पुरोहितः कुर्यात् । आवाहनं अथ मन्त्रस्तस्मिन्मुनिभिः समुद्दिष्टः ।। ४७.१९ ।।

lājākṣatadadhikusumaiḥ prayataḥ praṇataḥ purohitaḥ kuryāt / āvāhanaṃ atha mantrastasminmunibhiḥ samuddiṣṭaḥ // 47.19 //

आगच्छन्तु सुराः सर्वे येऽत्र पूजाभिलाषिणः । दिशो नागा द्विजाश्चएव ये चाप्यन्येऽंशभागिनः ।। ४७.२० ।।

āgacchantu surāḥ sarve ye'tra pūjābhilāṣiṇaḥ / diśo nāgā dvijāścaeva ye cāpyanye'ṃśabhāginaḥ // 47.20 //

आवाह्यएवं ततः सर्वानेवं ब्रूयात्पुरोहितः । श्वः पूजां प्राप्य यास्यन्ति दत्त्वा शान्तिं महीपतेः ।। ४७.२१ ।।

āvāhyaevaṃ tataḥ sarvānevaṃ brūyātpurohitaḥ / śvaḥ pūjāṃ prāpya yāsyanti dattvā śāntiṃ mahīpateḥ // 47.21 //

आवाहितेषु कृत्वा पूजां तां शर्वरीं वसेयुस्ते । सदसत्स्वप्ननिमित्तं यात्रायां स्वप्नविधिरुक्तः ।। ४७.२२ ।।

āvāhiteṣu kṛtvā pūjāṃ tāṃ śarvarīṃ vaseyuste / sadasatsvapnanimittaṃ yātrāyāṃ svapnavidhiruktaḥ // 47.22 //

अपरेऽहनि प्रभाते सम्भारानुपहरेद्यथोक्तगुणान् । गत्वाऽवनिप्रदेशे श्लोकाश्चाप्यत्र मुनिगीताः ।। ४७.२३ ।।

apare'hani prabhāte sambhārānupaharedyathoktaguṇān / gatvā'vanipradeśe ślokāścāpyatra munigītāḥ // 47.23 //

तस्मिन्मण्डलं आलिख्य कल्पयेत्तत्र मेदिनीम् । नानारत्नाकरवतीं स्थानानि विविधानि च ।। ४७.२४ ।।

tasminmaṇḍalaṃ ālikhya kalpayettatra medinīm / nānāratnākaravatīṃ sthānāni vividhāni ca // 47.24 //

पुरोहितो यथास्थानं नागान्यक्षान्सुरान्पितॄन् । गन्धर्वाप्सरसश्चएव मुनीन्सिद्धांश्च विन्यसेत् ।। ४७.२५ ।।

purohito yathāsthānaṃ nāgānyakṣānsurānpitṝn / gandharvāpsarasaścaeva munīnsiddhāṃśca vinyaset // 47.25 //

ग्रहांश्च सर्वनक्षत्रै रुद्रांश्च सह मातृभिः । स्कन्दं विष्णुं विशाखं च लोकपालान्सुरस्त्रियः ।। ४७.२६ ।।

grahāṃśca sarvanakṣatrai rudrāṃśca saha mātṛbhiḥ / skandaṃ viṣṇuṃ viśākhaṃ ca lokapālānsurastriyaḥ // 47.26 //

वर्णकैर्विविक्धैः कृत्वा हृद्यैर्गन्धगुणान्वितैः । यथास्वं पूजयेद्विद्वान्गन्धमाल्यानुलेपनैः ।। ४७.२७ ।।

varṇakairvivikdhaiḥ kṛtvā hṛdyairgandhaguṇānvitaiḥ / yathāsvaṃ pūjayedvidvāngandhamālyānulepanaiḥ // 47.27 //

भक्ष्यैरन्नैश्च विविधैः फलमूलऽमिषैस्तथा । पानैश्च विविधैर्हृद्यैः सुराक्षीरऽसवऽदिभिः ।। ४७.२८ ।।

bhakṣyairannaiśca vividhaiḥ phalamūla'miṣaistathā / pānaiśca vividhairhṛdyaiḥ surākṣīra'sava'dibhiḥ // 47.28 //

कथयाम्यतः परं अहं पूजां अस्मिन्यथाभिलिखितानाम् । ग्रहयज्ञे यः प्रोक्तो विधिर्ग्रहाणां स कर्तव्यः ।। ४७.२९ ।।

kathayāmyataḥ paraṃ ahaṃ pūjāṃ asminyathābhilikhitānām / grahayajñe yaḥ prokto vidhirgrahāṇāṃ sa kartavyaḥ // 47.29 //

मांसओदनमद्यैः पिशाचदितितनयदानवाः पूज्याः । अभ्यञ्जनाञ्जनतिलैः पितरो मांसओदनैश्चापि ।। ४७.३० ।।

māṃsaodanamadyaiḥ piśācadititanayadānavāḥ pūjyāḥ / abhyañjanāñjanatilaiḥ pitaro māṃsaodanaiścāpi // 47.30 //

सामयजुर्भिर्मुनयस्त्वृग्भिर्गन्धैश्च धूपमाल्ययुतैः । अश्लेषकवर्णैस्त्रिमधुरेण चाभ्यर्चयेद्नागान् ।। ४७.३१ ।।

sāmayajurbhirmunayastvṛgbhirgandhaiśca dhūpamālyayutaiḥ / aśleṣakavarṇaistrimadhureṇa cābhyarcayednāgān // 47.31 //

धूपऽज्यऽहुतिमाल्यैर्विबुधान्रत्नः स्तुतिप्रणामैश्च । गन्धर्वानप्सरसो गन्धैर्माल्यैश्च सुसुगन्धैः ।। ४७.३२ ।।

dhūpa'jya'hutimālyairvibudhānratnaḥ stutipraṇāmaiśca / gandharvānapsaraso gandhairmālyaiśca susugandhaiḥ // 47.32 //

शेषांस्तु सार्ववर्णिकबलिभिः पूजां न्यसेच्च सर्वेषाम् । प्रतिसरवस्त्रपताकाभूषणयज्ञोपवीतानि ।। ४७.३३ ।।

śeṣāṃstu sārvavarṇikabalibhiḥ pūjāṃ nyasecca sarveṣām / pratisaravastrapatākābhūṣaṇayajñopavītāni // 47.33 //

मण्डलपश्चिमभागे कृत्वाग्निं दक्षिणेऽथ वा वेद्याम् । आदद्यात्सम्भारान्दर्भान्दीर्घानगर्भांश्च ।। ४७.३४ ।।

maṇḍalapaścimabhāge kṛtvāgniṃ dakṣiṇe'tha vā vedyām / ādadyātsambhārāndarbhāndīrghānagarbhāṃśca // 47.34 //

लाजाआज्याक्षतदधिमधुसिद्धार्थकगन्धसुमनसो धूपः । गोरोचनाञ्जनतिलाः स्वर्तुजमधुराणि च फलानि ।। ४७.३५ ।।

lājāājyākṣatadadhimadhusiddhārthakagandhasumanaso dhūpaḥ / gorocanāñjanatilāḥ svartujamadhurāṇi ca phalāni // 47.35 //

सघृतस्य पायसस्य च तत्र शरावाणि तैश्च सम्भारैः । पश्चिमवेद्यां पूजां कुर्यात्स्नानस्य सा वेदी ।। ४७.३६ ।।

saghṛtasya pāyasasya ca tatra śarāvāṇi taiśca sambhāraiḥ / paścimavedyāṃ pūjāṃ kuryātsnānasya sā vedī // 47.36 //

तस्याः कोणेषु दृढान्कलशान्सितसूत्रवेष्टितग्रीवान् । सक्षीरवृक्षपल्लवफलापिधानान्व्यवस्थाप्य ।। ४७.३७ ।।

tasyāḥ koṇeṣu dṛḍhānkalaśānsitasūtraveṣṭitagrīvān / sakṣīravṛkṣapallavaphalāpidhānānvyavasthāpya // 47.37 //

पुष्यस्नानविमिश्रेणऽपूर्णानम्भसा सरत्नांश्च । पुष्यस्नानद्रव्याण्यादद्याद्गर्गगीतानि ।। ४७.३८ ।।

puṣyasnānavimiśreṇa'pūrṇānambhasā saratnāṃśca / puṣyasnānadravyāṇyādadyādgargagītāni // 47.38 //

ज्योतिष्मतीं त्रायमाणां अभयां अपराजिताम् । जीवां विश्वेश्वरीं पाठां समङ्गां विजयां तथा ।। ४७.३९ ।।

jyotiṣmatīṃ trāyamāṇāṃ abhayāṃ aparājitām / jīvāṃ viśveśvarīṃ pāṭhāṃ samaṅgāṃ vijayāṃ tathā // 47.39 //

सहां च सहदेवीं च पूर्णकोशां शतावरीम् । अरिष्टिकां शिवां भद्रां तेषु कुम्भेषु विन्यसेत् ।। ४७.४० ।।

sahāṃ ca sahadevīṃ ca pūrṇakośāṃ śatāvarīm / ariṣṭikāṃ śivāṃ bhadrāṃ teṣu kumbheṣu vinyaset // 47.40 //

ब्राह्मीं क्षेमां अजां चएव सर्वबीजानि काञ्चनीम् । मङ्गल्यानि यथालाभं सर्वौषध्यो रसास् तथा ।। ४७.४१ ।।

brāhmīṃ kṣemāṃ ajāṃ caeva sarvabījāni kāñcanīm / maṅgalyāni yathālābhaṃ sarvauṣadhyo rasās tathā // 47.41 //

रत्नानि सर्वगन्धाश् च बिल्वं च सविकङ्कतम् । प्रशस्तनाम्न्यश्चओषध्यो हिरण्यं मङ्गलानि च ।। ४७.४२ ।।

ratnāni sarvagandhāś ca bilvaṃ ca savikaṅkatam / praśastanāmnyaścaoṣadhyo hiraṇyaṃ maṅgalāni ca // 47.42 //

आदावनडुहश्चर्म जरया संहृतायुषः । प्रशस्तलक्षणभृतः प्राचीनग्रीवं आस्तरेत् ।। ४७.४३ ।।

ādāvanaḍuhaścarma jarayā saṃhṛtāyuṣaḥ / praśastalakṣaṇabhṛtaḥ prācīnagrīvaṃ āstaret // 47.43 //

ततो वृषस्य योधस्य चर्म रोहितं अक्षतम् । सिम्हस्याथ तृतीयं स्याद्व्याघ्रस्य च ततः परम् ।। ४७.४४ ।।

tato vṛṣasya yodhasya carma rohitaṃ akṣatam / simhasyātha tṛtīyaṃ syādvyāghrasya ca tataḥ param // 47.44 //

चत्वार्येतानि चर्माणि तस्यां वेद्यां उपास्तरेत् । शुभे मुहूर्ते सम्प्राप्ते पुष्ययुक्ते निशाकरे ।। ४७.४५ ।।

catvāryetāni carmāṇi tasyāṃ vedyāṃ upāstaret / śubhe muhūrte samprāpte puṣyayukte niśākare // 47.45 //

भद्रासनं एकतमेन कारितं कनकरजतताम्राणाम् । क्षीरतरुनिर्मितं वा विन्यस्यं चर्मणां उपरि ।। ४७.४६ ।।

bhadrāsanaṃ ekatamena kāritaṃ kanakarajatatāmrāṇām / kṣīratarunirmitaṃ vā vinyasyaṃ carmaṇāṃ upari // 47.46 //

त्रिविधस्तस्यौच्छ्रायो हस्तः पादाधिकोऽर्धयुक्तश्च । माण्डलिकानन्तरजित्समस्तराज्यार्थिनां शुभदः ।। ४७.४७ ।।

trividhastasyaucchrāyo hastaḥ pādādhiko'rdhayuktaśca / māṇḍalikānantarajitsamastarājyārthināṃ śubhadaḥ // 47.47 //

अन्तर्धाय हिरण्यं तत्रौपविशेन्नरेश्वरः सुमनाः । सचिवऽप्तपुरोहितदैवपौरकल्याणनामवृतः ।। ४७.४८ ।।

antardhāya hiraṇyaṃ tatraupaviśennareśvaraḥ sumanāḥ / saciva'ptapurohitadaivapaurakalyāṇanāmavṛtaḥ // 47.48 //

वन्दिजनपौरविप्रैः प्रघुष्टपुण्याहवेदनिर्घोषैः । समृदङ्गशङ्खतूर्यैर्मङ्गलशब्दैर्हतानिष्टः ।। ४७.४९ ।।

vandijanapauravipraiḥ praghuṣṭapuṇyāhavedanirghoṣaiḥ / samṛdaṅgaśaṅkhatūryairmaṅgalaśabdairhatāniṣṭaḥ // 47.49 //

अहतक्षौमनिवसनं पुरोहितः कम्बलेन सञ्छाद्य । कृतबलिपूजं कलशैरभिषिञ्चेत्सर्पिषा पूर्णैः ।। ४७.५० ।।

ahatakṣaumanivasanaṃ purohitaḥ kambalena sañchādya / kṛtabalipūjaṃ kalaśairabhiṣiñcetsarpiṣā pūrṇaiḥ // 47.50 //

अष्टावष्टाविंशतिरष्टशतं वापि कलशपरिमाणम् । अधिकेऽधिके गुणोत्तरं अयं च मन्त्रोऽत्र मुनिगीतः ।। ४७.५१ ।।

aṣṭāvaṣṭāviṃśatiraṣṭaśataṃ vāpi kalaśaparimāṇam / adhike'dhike guṇottaraṃ ayaṃ ca mantro'tra munigītaḥ // 47.51 //

आज्यं तेजः समुद्दिष्टं आज्यं पापहरं परम् । आज्यं सुराणां आहार आज्ये लोकाः प्रतिष्ठिताः ।। ४७.५२ ।।

ājyaṃ tejaḥ samuddiṣṭaṃ ājyaṃ pāpaharaṃ param / ājyaṃ surāṇāṃ āhāra ājye lokāḥ pratiṣṭhitāḥ // 47.52 //

भौमऽन्तरिक्षं दिव्यं वा यत्ते कल्मषम् आगतम् । सर्वं तदाज्यसंस्पर्शात्प्रणाशं उपगच्छतु ।। ४७.५३ ।।

bhauma'ntarikṣaṃ divyaṃ vā yatte kalmaṣam āgatam / sarvaṃ tadājyasaṃsparśātpraṇāśaṃ upagacchatu // 47.53 //

कम्बलं अपनीय ततः पुष्यस्नानाम्बुभिः सफलपुष्पैः । अभिषिञ्चेन्मनुजेन्द्रं पुरोहितोऽनेन मन्त्रेण ।। ४७.५४ ।।

kambalaṃ apanīya tataḥ puṣyasnānāmbubhiḥ saphalapuṣpaiḥ / abhiṣiñcenmanujendraṃ purohito'nena mantreṇa // 47.54 //

सुरास्त्वां अभिषिञ्चन्तु ये च सिद्धाः पुरातनाः । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश् च साध्याश्च समरुद्गणाः ।। ४७.५५ ।।

surāstvāṃ abhiṣiñcantu ye ca siddhāḥ purātanāḥ / brahmā viṣṇuśca rudraś ca sādhyāśca samarudgaṇāḥ // 47.55 //

आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च भिषग्वरौ । अदितिर्देवमाता च स्वाहा सिद्धिः सरस्वती ।। ४७.५६ ।।

ādityā vasavo rudrā aśvinau ca bhiṣagvarau / aditirdevamātā ca svāhā siddhiḥ sarasvatī // 47.56 //

कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिः श्रीश्च सिनीवाली कुहूस्तथा । दनुश्च सुरसा चएव विनता कद्रुरेव च ।। ४७.५७ ।।

kīrtirlakṣmīrdhṛtiḥ śrīśca sinīvālī kuhūstathā / danuśca surasā caeva vinatā kadrureva ca // 47.57 //

देवपत्न्यश्च या नोक्ता देवमातर एव च । सर्वास्त्वां अभिषिञ्चन्तु दिव्याश्चाप्सरसां गणाः ।। ४७.५८ ।।

devapatnyaśca yā noktā devamātara eva ca / sarvāstvāṃ abhiṣiñcantu divyāścāpsarasāṃ gaṇāḥ // 47.58 //

नक्षत्राणि मुहूर्ताश्च पक्षाहोरात्रसन्धयः । संवत्सरा दिनेशाश्च कलाः काष्ठाः क्षणा लवा । ४७.५९ ।।

nakṣatrāṇi muhūrtāśca pakṣāhorātrasandhayaḥ / saṃvatsarā dineśāśca kalāḥ kāṣṭhāḥ kṣaṇā lavā / 47.59 //

सर्वे त्वां अभिषिञ्चन्तु कालस्यावयवाः शुभाः । एते चान्ये च मुनयो वेदव्रतपरायणाः ।। ४७.६० ।।

sarve tvāṃ abhiṣiñcantu kālasyāvayavāḥ śubhāḥ / ete cānye ca munayo vedavrataparāyaṇāḥ // 47.60 //

सशिष्यास्तेऽभिषिञ्चन्तु सदाराश्च तपोधनाः । वैमानिकाः सुरगणा मनवः सागरैः सह ।। ४७.६१ ।।

saśiṣyāste'bhiṣiñcantu sadārāśca tapodhanāḥ / vaimānikāḥ suragaṇā manavaḥ sāgaraiḥ saha // 47.61 //

सरितश्च महाभागा नागाः किंपुरुषाश्तथा । वैखानसा महाभागा द्विजा वैहायसाश्च ये ।। ४७.६२ ।।

saritaśca mahābhāgā nāgāḥ kiṃpuruṣāśtathā / vaikhānasā mahābhāgā dvijā vaihāyasāśca ye // 47.62 //

सप्तर्षयः सदाराश्च ध्रुवस्थानानि यानि च । मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरङ्गिराः ।। ४७.६३ ।।

saptarṣayaḥ sadārāśca dhruvasthānāni yāni ca / marīciratriḥ pulahaḥ pulastyaḥ kraturaṅgirāḥ // 47.63 //

भृगुः सनत्कुमारश्च सनकोऽथ सनन्दनः । सनातनश्च दक्षश्च जैगीषव्यो भगन्दरः ।। ४७.६४ ।।

bhṛguḥ sanatkumāraśca sanako'tha sanandanaḥ / sanātanaśca dakṣaśca jaigīṣavyo bhagandaraḥ // 47.64 //

एकतश्च द्वितश्चएव त्रितो जाबालिकश्यपौ । दुर्वासा दुर्विनीतश्च कण्वः कात्यायनस्तथा ।। ४७.६५ ।।

ekataśca dvitaścaeva trito jābālikaśyapau / durvāsā durvinītaśca kaṇvaḥ kātyāyanastathā // 47.65 //

मार्कण्डेयो दीर्घतपाः शुनःशेफो विदूरथः । ऊर्ध्वः संवर्तकश्चएव च्यवनोऽत्रिः पराशरः ।। ४७.६६ ।।

mārkaṇḍeyo dīrghatapāḥ śunaḥśepho vidūrathaḥ / ūrdhvaḥ saṃvartakaścaeva cyavano'triḥ parāśaraḥ // 47.66 //

द्वैपायनो यवक्रीतो देवराजः सहानुजः । पर्वतास्तरवो वल्ल्यः पुण्यान्यायतनानि च ।। ४७.६७ ।।

dvaipāyano yavakrīto devarājaḥ sahānujaḥ / parvatāstaravo vallyaḥ puṇyānyāyatanāni ca // 47.67 //

प्रजापतिर्दितिश्चएव गावो विश्वस्य मातरः । वाहनानि च दिव्यानि सर्वलोकाश्चराचराः ।। ४७.६८ ।।

prajāpatirditiścaeva gāvo viśvasya mātaraḥ / vāhanāni ca divyāni sarvalokāścarācarāḥ // 47.68 //

अग्नयः पितरस्तारा जीमूताः खं दिशो जलम् । एते चान्ये च बहवः पुण्यसङ्कीर्तनाः शुभैः ।। ४७.६९ ।।

agnayaḥ pitarastārā jīmūtāḥ khaṃ diśo jalam / ete cānye ca bahavaḥ puṇyasaṅkīrtanāḥ śubhaiḥ // 47.69 //

तोयैस्त्वां अभिषिञ्चन्तु सर्वौत्पातनिबर्हणैः । यथाभिषिक्तो मघवानेतैर्मुदितमनसैः ।। ४७.७० ।।

toyaistvāṃ abhiṣiñcantu sarvautpātanibarhaṇaiḥ / yathābhiṣikto maghavānetairmuditamanasaiḥ // 47.70 //

इत्येतैश्चान्यैश्चाप्यथर्वकल्पआहितैः सरुद्रगणैः । कौष्माण्डमहारौहिणकुबेरहृद्यैः समृद्ध्या च ।। ४७.७१ ।।

ityetaiścānyaiścāpyatharvakalpaāhitaiḥ sarudragaṇaiḥ / kauṣmāṇḍamahārauhiṇakuberahṛdyaiḥ samṛddhyā ca // 47.71 //

आपोहिष्ठातिसृभिर्हिरण्यवर्णाइति चतसृभिर्जप्तम् । कार्पासिकवस्त्रयुगं बिभृयात्स्नातो नराधिपतिः ।। ४७.७२ ।।

āpohiṣṭhātisṛbhirhiraṇyavarṇāiti catasṛbhirjaptam / kārpāsikavastrayugaṃ bibhṛyātsnāto narādhipatiḥ // 47.72 //

पुण्याहशङ्खशब्दैराचान्तोऽभ्यर्च्य देवगुरुविप्रान् । छत्रध्वजऽयुधानि च ततः स्वपूजां प्रयुञ्जीत ।। ४७.७३ ।।

puṇyāhaśaṅkhaśabdairācānto'bhyarcya devaguruviprān / chatradhvaja'yudhāni ca tataḥ svapūjāṃ prayuñjīta // 47.73 //

आयुष्यं वर्चस्यं रायस्पोषाभिरृग्भिरेताभिः । परिजप्तं वैजयिकं नवं विदध्यादलङ्कारम् ।। ४७.७४ ।।

āyuṣyaṃ varcasyaṃ rāyaspoṣābhirṛgbhiretābhiḥ / parijaptaṃ vaijayikaṃ navaṃ vidadhyādalaṅkāram // 47.74 //

गत्वा द्वितीयवेदीं समुपविशेच्चर्मणां उपरि राजा । देयानि चएव चर्माण्युपर्युपर्येवं एतानि ।। ४७.७५ ।।

gatvā dvitīyavedīṃ samupaviśeccarmaṇāṃ upari rājā / deyāni caeva carmāṇyuparyuparyevaṃ etāni // 47.75 //

वृषस्य वृषदंशस्य रुरोश्च पृषतस्य च । तेषां उपरि सिंहस्य व्याघ्रस्य च ततः परम् ।। ४७.७६ ।।

vṛṣasya vṛṣadaṃśasya rurośca pṛṣatasya ca / teṣāṃ upari siṃhasya vyāghrasya ca tataḥ param // 47.76 //

मुख्यस्थाने जुहुयात्पुरोहितोऽग्निं समित्तिलघृताद्यैः । त्रिनयनशक्रबृहस्पतिनारायणनित्यगतिऋग्भिः ।। ४७.७७ ।।

mukhyasthāne juhuyātpurohito'gniṃ samittilaghṛtādyaiḥ / trinayanaśakrabṛhaspatinārāyaṇanityagatiṛgbhiḥ // 47.77 //

इन्द्रध्वजनिर्दिष्टान्यग्निनिमित्तानि दैवविद्ब्रूयात् । कृत्वाऽशेषसमाप्तिं पुरोहितः प्राञ्जलिर्ब्रूयात् ।। ४७.७८ ।।

indradhvajanirdiṣṭānyagninimittāni daivavidbrūyāt / kṛtvā'śeṣasamāptiṃ purohitaḥ prāñjalirbrūyāt // 47.78 //

यान्तु देवगणाः सर्वे पूजां आदाय पार्थिवात् । सिद्धिं दत्त्वा तु विपुलां पुनरागमनाय च ।। ४७.७९ ।।

yāntu devagaṇāḥ sarve pūjāṃ ādāya pārthivāt / siddhiṃ dattvā tu vipulāṃ punarāgamanāya ca // 47.79 //

नृपतिरतो दैवज्ञं पुरोहितं चार्चयेद्धनैर्बहुभिः । अन्यांश्च दक्षिणीयान्यथोचितं श्रोत्रियप्रभृतीन् ।। ४७.८० ।।

nṛpatirato daivajñaṃ purohitaṃ cārcayeddhanairbahubhiḥ / anyāṃśca dakṣiṇīyānyathocitaṃ śrotriyaprabhṛtīn // 47.80 //

दत्त्वाऽभयं प्रजानां आघातस्थानगान्विसृज्य पशून् । बन्धनमोक्षं कुर्यादभ्यन्तरदोषकृद्वर्जम् ।। ४७.८१ ।।

dattvā'bhayaṃ prajānāṃ āghātasthānagānvisṛjya paśūn / bandhanamokṣaṃ kuryādabhyantaradoṣakṛdvarjam // 47.81 //

एतत्प्रयुज्यमानं प्रतिपुष्यं सुखयशोअर्थवृद्धिकरम् । पुष्याद् विनार्धफलदा पौषी शान्तिः परा प्रोक्ता ।। ४७.८२ ।।

etatprayujyamānaṃ pratipuṣyaṃ sukhayaśoarthavṛddhikaram / puṣyād vinārdhaphaladā pauṣī śāntiḥ parā proktā // 47.82 //

राष्ट्रौत्पातौपसर्गेषु राहोः केतोश्च दर्शने । ग्रहावमर्दने चएव पुष्यस्नानं समाचरेत् ।। ४७.८३ ।।

rāṣṭrautpātaupasargeṣu rāhoḥ ketośca darśane / grahāvamardane caeva puṣyasnānaṃ samācaret // 47.83 //

नास्ति लोके स उत्पातो यो ह्यनेन न शाम्यति । मङ्गलं चापरं नास्ति यदस्मादतिरिच्यते ।। ४७.८४ ।।

nāsti loke sa utpāto yo hyanena na śāmyati / maṅgalaṃ cāparaṃ nāsti yadasmādatiricyate // 47.84 //

अधिराज्यार्थिनो राज्ञः पुत्रजन्म च काङ्क्षतः । तत्पूर्वं अभिषेके च विधिरेष प्रशस्यते ।। ४७.८५ ।।

adhirājyārthino rājñaḥ putrajanma ca kāṅkṣataḥ / tatpūrvaṃ abhiṣeke ca vidhireṣa praśasyate // 47.85 //

महेन्द्रार्थं उवाचैदं बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिः । स्नानं आयुष्प्रजावृद्धिसौभाग्यकरणं परम् ।। ४७.८६ ।।

mahendrārthaṃ uvācaidaṃ bṛhatkīrtirbṛhaspatiḥ / snānaṃ āyuṣprajāvṛddhisaubhāgyakaraṇaṃ param // 47.86 //

अनेनैव विधानेन हस्त्यश्वं स्नापयेत्ततः । तस्यऽमयविनिर्मुक्तं परां सिद्धिं अवाप्नुयात् ।। ४७.८७ ।।

anenaiva vidhānena hastyaśvaṃ snāpayettataḥ / tasya'mayavinirmuktaṃ parāṃ siddhiṃ avāpnuyāt // 47.87 //