52. 52. वास्तुविद्या

वास्तुज्ञानं अथातः कमलभवान्मुनिपरं परायातम् । क्रियतेऽधुना मयाइदं विदग्धसांवत्सरप्रीत्यै ।। ५२.०१ ।।

vāstujñānaṃ athātaḥ kamalabhavānmuniparaṃ parāyātam / kriyate'dhunā mayāidaṃ vidagdhasāṃvatsaraprītyai // 52.01 //

किं अपि किल भूतं अभवद्रुन्धानं रोदसी शरीरेण । तदमरगणेन सहसा विनिगृह्याधोमुखं न्यस्तम् ।। ५२.०२ ।।

kiṃ api kila bhūtaṃ abhavadrundhānaṃ rodasī śarīreṇa / tadamaragaṇena sahasā vinigṛhyādhomukhaṃ nyastam // 52.02 //

यत्र च येन गृहीतं विबुधेनाधिष्ठितः स तत्रएव । तदमरमयं विधाता वास्तुनरं कल्पयां आस ।। ५२.०३ ।।

yatra ca yena gṛhītaṃ vibudhenādhiṣṭhitaḥ sa tatraeva / tadamaramayaṃ vidhātā vāstunaraṃ kalpayāṃ āsa // 52.03 //

उत्तमं अष्टाभ्यधिकं हस्तशतं नृपगृहं पृथुत्वेन । अष्टाष्टऊनान्येवं पञ्च सपादानि दैर्घ्येण ।। ५२.०४ ।।

uttamaṃ aṣṭābhyadhikaṃ hastaśataṃ nṛpagṛhaṃ pṛthutvena / aṣṭāṣṭaūnānyevaṃ pañca sapādāni dairghyeṇa // 52.04 //

षड्भिः षड्भिर्हीना सेनापतिसद्मनां चतुःषष्टिः । एवं पञ्च गृहाणि षड्भागसमन्विता दैर्घ्यम् ।। ५२.०५ ।।

ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhirhīnā senāpatisadmanāṃ catuḥṣaṣṭiḥ / evaṃ pañca gṛhāṇi ṣaḍbhāgasamanvitā dairghyam // 52.05 //

षष्टिश्चतुर्भिर्हीना वेश्मानि पञ्च सचिवस्य । स्वाष्टांशयुतो दैर्घ्यं तदर्धतो राजमहिषीणाम् ।। ५२.०६ ।।

ṣaṣṭiścaturbhirhīnā veśmāni pañca sacivasya / svāṣṭāṃśayuto dairghyaṃ tadardhato rājamahiṣīṇām // 52.06 //

षड्भिः षड्भिश्चएवं युवराजस्यापवर्जिताशीतिः । त्र्यंशान्विता च दैर्घ्यं पञ्च तदर्धैस्तदनुजनानाम् ।। ५२.०७ ।।

ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhiścaevaṃ yuvarājasyāpavarjitāśītiḥ / tryaṃśānvitā ca dairghyaṃ pañca tadardhaistadanujanānām // 52.07 //

नृपसचिवान्तरतुल्यं सामन्तप्रवरराजपुरुषाणाम् । नृपयुवराजविशेषः कञ्चुकिवेश्याकलाज्ञानाम् ।। ५२.०८ ।।

nṛpasacivāntaratulyaṃ sāmantapravararājapuruṣāṇām / nṛpayuvarājaviśeṣaḥ kañcukiveśyākalājñānām // 52.08 //

अध्यक्षाधिकृतानां सर्वेषां कोशरतितुल्यम् । युवराजमन्त्रिविवरं कर्मान्ताध्यक्षदूतानाम् ।। ५२.०९ ।।

adhyakṣādhikṛtānāṃ sarveṣāṃ kośaratitulyam / yuvarājamantrivivaraṃ karmāntādhyakṣadūtānām // 52.09 //

चत्वारिंशद् धीना चतुश्चतुर्भिस्तु पञ्च यावदिति । षड्भागयुता दैर्घ्यं दैवज्ञपुरोधसोर्भिषजः ।। ५२.१० ।।

catvāriṃśad dhīnā catuścaturbhistu pañca yāvaditi / ṣaḍbhāgayutā dairghyaṃ daivajñapurodhasorbhiṣajaḥ // 52.10 //

वास्तुनि यो विस्तारः स एव चौच्छ्रायनिश्चयः शुभदः । शालाएकेषु गृहेष्वपि विस्ताराद्द्विगुणितं दैर्घ्यम् ।। ५२.११ ।।

vāstuni yo vistāraḥ sa eva caucchrāyaniścayaḥ śubhadaḥ / śālāekeṣu gṛheṣvapi vistārāddviguṇitaṃ dairghyam // 52.11 //

चातुर्वर्ण्यव्यासो द्वात्रिंशत्सा चतुश्चतुर्हीना । आषोडशादिति परं न्यूनतरं अतीव हीनानाम् ।। ५२.१२ ।।

cāturvarṇyavyāso dvātriṃśatsā catuścaturhīnā / āṣoḍaśāditi paraṃ nyūnataraṃ atīva hīnānām // 52.12 //

सदशांशं विप्राणां क्षत्रस्याष्टांशसंयुतं दैर्घ्यम् । षड्भागयुतं वैश्यस्य भवति शूद्रस्य पादयुतम् ।। ५२.१३ ।।

sadaśāṃśaṃ viprāṇāṃ kṣatrasyāṣṭāṃśasaṃyutaṃ dairghyam / ṣaḍbhāgayutaṃ vaiśyasya bhavati śūdrasya pādayutam // 52.13 //

नृपसेनापतिगृहयोरन्तरमानेन कोशरतिभवने । सेनापतिचातुर्वर्ण्यविवरतो राजपुरुषाणाम् ।। ५२.१४ ।।

nṛpasenāpatigṛhayorantaramānena kośaratibhavane / senāpaticāturvarṇyavivarato rājapuruṣāṇām // 52.14 //

अथ पारशवआदीनां स्वमानसंयोगदलसमं भवनम् । हीनाधिकं स्वमानादशुभकरं वास्तु सर्वेषाम् ।। ५२.१५ ।।

atha pāraśavaādīnāṃ svamānasaṃyogadalasamaṃ bhavanam / hīnādhikaṃ svamānādaśubhakaraṃ vāstu sarveṣām // 52.15 //

पश्वाश्रमिणां अमितं धान्यऽयुधवह्निरतिगृहाणां च । नैच्छन्ति शास्त्रकारा हस्तशतादुच्छ्रितं परतः ।। ५२.१६ ।।

paśvāśramiṇāṃ amitaṃ dhānya'yudhavahniratigṛhāṇāṃ ca / naicchanti śāstrakārā hastaśatāducchritaṃ parataḥ // 52.16 //

सेनापतिनृपतीनां सप्ततिसहिते द्विधाकृते व्यासे । शाला चतुर्दशहृते पञ्चत्रिंशद्धृतेऽलिन्दः ।। ५२.१७ ।।

senāpatinṛpatīnāṃ saptatisahite dvidhākṛte vyāse / śālā caturdaśahṛte pañcatriṃśaddhṛte'lindaḥ // 52.17 //

हस्तद्वात्रिंशऽदिषु चतुश्चतुस्त्रित्रिकत्रिकाः शालाः । सप्तदशत्रितयतिथित्रयोदशकृताङ्गुलाभ्यधिकाः ।। ५२.१८ ।।

hastadvātriṃśa'diṣu catuścatustritrikatrikāḥ śālāḥ / saptadaśatritayatithitrayodaśakṛtāṅgulābhyadhikāḥ // 52.18 //

त्रित्रिद्विद्विद्विसमाः क्षयक्रमादङ्गुलानि चएतेषाम् । व्येका विंशतिरष्टौ विंशतिरष्टादश त्रितयम् ।। ५२.१९ ।।

tritridvidvidvisamāḥ kṣayakramādaṅgulāni caeteṣām / vyekā viṃśatiraṣṭau viṃśatiraṣṭādaśa tritayam // 52.19 //

शालात्रिभागतुल्या कर्तव्या वीथिका बहिर्भवनात् । यद्यग्रतो भवति सा सोष्णीषं नाम तद्वास्तु ।। ५२.२० ।।

śālātribhāgatulyā kartavyā vīthikā bahirbhavanāt / yadyagrato bhavati sā soṣṇīṣaṃ nāma tadvāstu // 52.20 //

सायाश्रयं इति पश्चात्सावष्टम्भं तु पार्श्वसंस्थितया । सुस्थितं इति च समन्तात्शास्त्रज्ञैः पूजिताः सर्वाः ।। ५२.२१ ।।

sāyāśrayaṃ iti paścātsāvaṣṭambhaṃ tu pārśvasaṃsthitayā / susthitaṃ iti ca samantātśāstrajñaiḥ pūjitāḥ sarvāḥ // 52.21 //

विस्तारषोडशांशः सचतुर्हस्तो भवेद्गृहौच्छ्रायः । द्वादशभागेनऊनो भूमौ भूमौ समस्तानाम् ।। ५२.२२ ।।

vistāraṣoḍaśāṃśaḥ sacaturhasto bhavedgṛhaucchrāyaḥ / dvādaśabhāgenaūno bhūmau bhūmau samastānām // 52.22 //

व्यासात्षोडशभागः सर्वेषां सद्मनां भवति भित्तिः । पक्वैष्टकाआकृतानां दारुकृतानां तु न विकल्पः ।। ५२.२३ ।।

vyāsātṣoḍaśabhāgaḥ sarveṣāṃ sadmanāṃ bhavati bhittiḥ / pakvaiṣṭakāākṛtānāṃ dārukṛtānāṃ tu na vikalpaḥ // 52.23 //

एकादशभागयुतः ससप्ततिर्नृपबलेशयोर्व्यासः । उच्छ्रायोऽङ्गुलतुल्यो द्वारस्यार्धेन विष्कम्भः ।। ५२.२४ ।।

ekādaśabhāgayutaḥ sasaptatirnṛpabaleśayorvyāsaḥ / ucchrāyo'ṅgulatulyo dvārasyārdhena viṣkambhaḥ // 52.24 //

विप्रादीनां व्यासात्पञ्चांशोऽष्टादशाङ्गुलसमेतः । साष्टांशो विष्कम्भो द्वारस्य त्रिगुण उच्छ्रायः ।। ५२.२५ ।।

viprādīnāṃ vyāsātpañcāṃśo'ṣṭādaśāṅgulasametaḥ / sāṣṭāṃśo viṣkambho dvārasya triguṇa ucchrāyaḥ // 52.25 //

उच्छ्रायहस्तसंख्यापरिमाणान्यङ्गुलानि बाहुल्यम् । शाखाद्वयेऽपि कार्यं सार्धं तत्स्यादुदुम्बरयोः ।। ५२.२६ ।।

ucchrāyahastasaṃkhyāparimāṇānyaṅgulāni bāhulyam / śākhādvaye'pi kāryaṃ sārdhaṃ tatsyādudumbarayoḥ // 52.26 //

उच्छ्रायात्सप्तगुणादशीतिभागः पृथुत्वं एतेषाम् । नवगुणितेऽशीत्यंशः स्तम्भस्य दशांशहीनोऽग्रे ।। ५२.२७ ।।

ucchrāyātsaptaguṇādaśītibhāgaḥ pṛthutvaṃ eteṣām / navaguṇite'śītyaṃśaḥ stambhasya daśāṃśahīno'gre // 52.27 //

समचतुरस्रो रुचको वज्रोऽष्टास्रिर् द्विवज्रको द्विगुणः । द्वात्रिंशता तु मध्ये प्रलीनको वृत्त इति वृत्तः ।। ५२.२८ ।।

samacaturasro rucako vajro'ṣṭāsrir dvivajrako dviguṇaḥ / dvātriṃśatā tu madhye pralīnako vṛtta iti vṛttaḥ // 52.28 //

स्तम्भं विभज्य नवधा वहनं भागो घटोऽस्य भागोऽन्यः । पद्मं तथाउत्तरोष्ठं कुर्याद्भागेन भागेन ।। ५२.२९ ।।

stambhaṃ vibhajya navadhā vahanaṃ bhāgo ghaṭo'sya bhāgo'nyaḥ / padmaṃ tathāuttaroṣṭhaṃ kuryādbhāgena bhāgena // 52.29 //

स्तम्भसमं बाहुल्यं भारतुलानां उपर्युपर्यासाम् । भवति तुलाउपतुलानां ऊनं पादेन पादेन ।। ५२.३० ।।

stambhasamaṃ bāhulyaṃ bhāratulānāṃ uparyuparyāsām / bhavati tulāupatulānāṃ ūnaṃ pādena pādena // 52.30 //

अप्रतिषिद्धालिन्दं समन्ततो वास्तु सर्वतोभद्रम् । नृपविबुधसमूहानां कार्यं द्वारैश्चतुर्भिरपि ।। ५२.३१ ।।

apratiṣiddhālindaṃ samantato vāstu sarvatobhadram / nṛpavibudhasamūhānāṃ kāryaṃ dvāraiścaturbhirapi // 52.31 //

नन्द्यावर्तं अलिन्दैः शालाकुड्यात्प्रदक्षिणान्तगतैः । द्वारं पश्चिमं अस्मिन्विहाय शेषाणि कार्याणि ।। ५२.३२ ।।

nandyāvartaṃ alindaiḥ śālākuḍyātpradakṣiṇāntagataiḥ / dvāraṃ paścimaṃ asminvihāya śeṣāṇi kāryāṇi // 52.32 //

द्वारालिन्दोऽन्तगतः प्रदक्षिणोऽन्यः शुभस्ततश्चान्यः । तस्मिंश् च वर्धमाने द्वारं तु न दक्षिणं कार्यम् ।। ५२.३३ ।।

dvārālindo'ntagataḥ pradakṣiṇo'nyaḥ śubhastataścānyaḥ / tasmiṃś ca vardhamāne dvāraṃ tu na dakṣiṇaṃ kāryam // 52.33 //

अपरोऽन्तगतोऽलिन्दः प्रागन्तगतौ तदुत्थितौ चान्यौ । तदवधिविधृतश् चान्यः प्राग्द्वारं स्वस्तिके शुभदम् ।। ५२.३४ ।।

aparo'ntagato'lindaḥ prāgantagatau tadutthitau cānyau / tadavadhividhṛtaś cānyaḥ prāgdvāraṃ svastike śubhadam // 52.34 //

प्राक्पश्चिमावलिन्दावन्तगतौ तदवधिस्थितौ शेषौ । रुचके द्वारं न शुभदं उत्तरतोऽन्यानि शस्तानि ।। ५२.३५ ।।

prākpaścimāvalindāvantagatau tadavadhisthitau śeṣau / rucake dvāraṃ na śubhadaṃ uttarato'nyāni śastāni // 52.35 //

श्रेष्ठं नन्द्यावर्तं सर्वेषां वर्धमानसंज्ञं च । स्वस्तिकरुचके मध्ये शेषं शुभदं नृपऽदीनाम् ।। ५२.३६ ।।

śreṣṭhaṃ nandyāvartaṃ sarveṣāṃ vardhamānasaṃjñaṃ ca / svastikarucake madhye śeṣaṃ śubhadaṃ nṛpa'dīnām // 52.36 //

उत्तरशालाहीनं हिरण्यनाभं त्रिशालकं धन्यम् । प्राक्शालया वियुक्तं सुक्षेत्रं वृद्धिदं वास्तु ।। ५२.३७ ।।

uttaraśālāhīnaṃ hiraṇyanābhaṃ triśālakaṃ dhanyam / prākśālayā viyuktaṃ sukṣetraṃ vṛddhidaṃ vāstu // 52.37 //

याम्याहीनं चुल्ली त्रिशालकं वित्तनाशकरं एतत् । पक्षघ्नं अपरया वर्जितं सुतध्वंसवैरकरम् ।। ५२.३८ ।।

yāmyāhīnaṃ cullī triśālakaṃ vittanāśakaraṃ etat / pakṣaghnaṃ aparayā varjitaṃ sutadhvaṃsavairakaram // 52.38 //

सिद्धार्थं अपरयाम्ये यमसूर्यं पश्चिमोत्तरे शाले । दण्डाख्यं उदक्पूर्वे वातऽख्यं प्राग्युता याम्या ।। ५२.३९ ।।

siddhārthaṃ aparayāmye yamasūryaṃ paścimottare śāle / daṇḍākhyaṃ udakpūrve vāta'khyaṃ prāgyutā yāmyā // 52.39 //

पूर्वापरे तु शाले गृहचुल्ली दक्षिणोत्तरे काचम् । सिद्धार्थेऽर्थावाप्तिर्यमसूर्ये गृहपतेर्मृत्युः ।। ५२.४० ।।

pūrvāpare tu śāle gṛhacullī dakṣiṇottare kācam / siddhārthe'rthāvāptiryamasūrye gṛhapatermṛtyuḥ // 52.40 //

दण्डवधो दण्डाख्ये कलहौद्वेगः सदैव वातबाख्ये । वित्तविनाशश्चुल्ल्यां ज्ञातिविरोधः स्मृतः काचे ।। ५२.४१ ।।

daṇḍavadho daṇḍākhye kalahaudvegaḥ sadaiva vātabākhye / vittavināśaścullyāṃ jñātivirodhaḥ smṛtaḥ kāce // 52.41 //

एकाशीतिविभागे दश दश पूर्वोत्तरायता रेखाः । अन्तस्त्रयोदश सुरा द्वात्रिंशद्बाह्यकोष्ठस्थाः ।। ५२.४२ ।।

ekāśītivibhāge daśa daśa pūrvottarāyatā rekhāḥ / antastrayodaśa surā dvātriṃśadbāhyakoṣṭhasthāḥ // 52.42 //

शिखिपर्जन्यजयन्तैन्द्रसूर्यसत्या भृशोऽन्तरिक्षश्च । ऐशान्यादिक्रमशो दक्षिणपूर्वेऽनिलः कोणे ।। ५२.४३ ।।

śikhiparjanyajayantaindrasūryasatyā bhṛśo'ntarikṣaśca / aiśānyādikramaśo dakṣiṇapūrve'nilaḥ koṇe // 52.43 //

पूषा वितथबृहत्क्षतयमगन्धर्वऽख्यभृङ्गराजमृगाः । पितृदौवारिकसुग्रीवकुसुमदन्ताम्बुपत्यसुराः ।। ५२.४४ ।।

pūṣā vitathabṛhatkṣatayamagandharva'khyabhṛṅgarājamṛgāḥ / pitṛdauvārikasugrīvakusumadantāmbupatyasurāḥ // 52.44 //

शोषोऽथ पापयक्ष्मा रोगः कोणे ततोऽहिमुख्यौ च । भल्लाटसोमभुजगास्ततोऽदितिर्दितिरिति क्रमशः ।। ५२.४५ ।।

śoṣo'tha pāpayakṣmā rogaḥ koṇe tato'himukhyau ca / bhallāṭasomabhujagāstato'ditirditiriti kramaśaḥ // 52.45 //

मध्ये ब्रह्मा नवकोष्ठकाधिपोऽस्यार्यमा स्थितः प्राच्याम् । एकान्तरात्प्रदक्षिणं अस्मात्सविता विवस्वांश्च ।। ५२.४६ ।।

madhye brahmā navakoṣṭhakādhipo'syāryamā sthitaḥ prācyām / ekāntarātpradakṣiṇaṃ asmātsavitā vivasvāṃśca // 52.46 //

विबुधाधिपतिस्तस्मान्मित्रोऽन्यो राजयक्ष्मनामा च । पृथिवीधरापवत्सावित्येते ब्रह्मणः परिधौ ।। ५२.४७ ।।

vibudhādhipatistasmānmitro'nyo rājayakṣmanāmā ca / pṛthivīdharāpavatsāvityete brahmaṇaḥ paridhau // 52.47 //

आपो नामाइशाने कोणे हौताशने च सावित्रः । जय इति च नैरृते रुद्र आनिलेऽभ्यन्तरपदेषु ।। ५२.४८ ।।

āpo nāmāiśāne koṇe hautāśane ca sāvitraḥ / jaya iti ca nairṛte rudra ānile'bhyantarapadeṣu // 52.48 //

आपस्तथापवत्सः पर्जन्योऽग्निर्दितिश्च वर्गोऽयम् । एवं कोणे कोणे पदिकाः स्युः पञ्च पञ्च सुराः ।। ५२.४९ ।।

āpastathāpavatsaḥ parjanyo'gnirditiśca vargo'yam / evaṃ koṇe koṇe padikāḥ syuḥ pañca pañca surāḥ // 52.49 //

बाह्या द्विपदाः शेषास्ते विबुधा विंशति समाख्याताः । शेषाश्चत्वारोऽन्ये त्रिपदा दिक्ष्वर्यमाद्यास्ते ।। ५२.५० ।।

bāhyā dvipadāḥ śeṣāste vibudhā viṃśati samākhyātāḥ / śeṣāścatvāro'nye tripadā dikṣvaryamādyāste // 52.50 //

पूर्वोत्तरदिग्मूर्धा पुरुषोऽयं अवाङ्मुखोऽस्य शिरसि शिखी । आपो मुखे स्तनेऽस्यार्यमा ह्युरस्यापवत्सश्च ।। ५२.५१ ।।

pūrvottaradigmūrdhā puruṣo'yaṃ avāṅmukho'sya śirasi śikhī / āpo mukhe stane'syāryamā hyurasyāpavatsaśca // 52.51 //

पर्जन्याद्या बाह्या दृक्श्रवणौरःस्थलांसगा देवाः । सत्याद्याः पञ्च भुजे हस्ते सविता च सावित्रः ।। ५२.५२ ।।

parjanyādyā bāhyā dṛkśravaṇauraḥsthalāṃsagā devāḥ / satyādyāḥ pañca bhuje haste savitā ca sāvitraḥ // 52.52 //

वितथो बृहत्क्षतयुतः पार्श्वे जठरे स्थितो विवस्वांश्च । ऊरू जानु च जङ्घे स्फिगिति यमाद्यैः परिगृहीताः ।। ५२.५३ ।।

vitatho bṛhatkṣatayutaḥ pārśve jaṭhare sthito vivasvāṃśca / ūrū jānu ca jaṅghe sphigiti yamādyaiḥ parigṛhītāḥ // 52.53 //

एते दक्षिणपार्श्वे स्थानेष्वेवं च वामपार्श्वस्थाः । मेढ्रे शक्रजयन्तौ हृदये ब्रह्मा पिताङ्घ्रिगतः ।। ५२.५४ ।।

ete dakṣiṇapārśve sthāneṣvevaṃ ca vāmapārśvasthāḥ / meḍhre śakrajayantau hṛdaye brahmā pitāṅghrigataḥ // 52.54 //

अष्टाष्टकपदं अथ वा कृत्वा रेखाश्च कोणगास्तिर्यक् । ब्रह्मा चतुष्पदोऽस्मिन्नर्धपदा ब्रह्मकोणस्थाः ।। ५२.५५ ।।

aṣṭāṣṭakapadaṃ atha vā kṛtvā rekhāśca koṇagāstiryak / brahmā catuṣpado'sminnardhapadā brahmakoṇasthāḥ // 52.55 //

अष्टौ च बहिष्कोणेष्वर्धपदास्तदुभयस्थिताः सार्धाः । उक्तेभ्यो ये शेषास्ते द्विपदा विंशतिस्ते हि ।। ५२.५६ ।।

aṣṭau ca bahiṣkoṇeṣvardhapadāstadubhayasthitāḥ sārdhāḥ / uktebhyo ye śeṣāste dvipadā viṃśatiste hi // 52.56 //

सम्पाता वंशानां मध्यानि समानि यानि च पदानाम् । मर्माणि तानि विन्द्यान्न तानि परिपीडयेत् प्राज्ञः ।। ५२.५७ ।।

sampātā vaṃśānāṃ madhyāni samāni yāni ca padānām / marmāṇi tāni vindyānna tāni paripīḍayet prājñaḥ // 52.57 //

तान्यशुचिभाण्डकीलस्तम्भऽद्यैः पीडितानि शल्यैश्च । गृहभर्तुस्तत्तुल्ये पीडां अङ्गे प्रयच्छन्ति ।। ५२.५८ ।।

tānyaśucibhāṇḍakīlastambha'dyaiḥ pīḍitāni śalyaiśca / gṛhabhartustattulye pīḍāṃ aṅge prayacchanti // 52.58 //

कण्डूयते यदङ्गं गृहभर्तुर् यत्र वामराहुत्याम् । अशुभं भवेन्निमित्तं विकृतेर्वा अग्नेः सशल्यं तत् ।। ५२.५९ ।।

kaṇḍūyate yadaṅgaṃ gṛhabhartur yatra vāmarāhutyām / aśubhaṃ bhavennimittaṃ vikṛtervā agneḥ saśalyaṃ tat // 52.59 //

धनहानिर्दारुमये पशुपीडा रुग्भयानि चास्थिकृते । ५२.६० ।।

dhanahānirdārumaye paśupīḍā rugbhayāni cāsthikṛte / 52.60 //

[क्.त्wओ वेर्सेसिन्सेर्तेद् ।। लोहमये शस्त्रभयं कपालकेशेषु मृत्युः स्यात् ।। क्. ५३.६०च्द् ।। अङ्गारे स्तेनभयं भस्मनि च विनिर्दिशेत्सदाग्निभयम् । क्. ५३.६१अब् ।। शल्यं हि मर्मसंस्थं सुवर्णरजतऽदृतेऽत्यशुभम् ।। क्. ५३.६१च्द् ।। मर्मण्यमर्मगो वा रुणद्ध्यर्थागमं तुषसमूहः] । क्. ५३.६२अब् ।। अपि नागदन्तको मर्मसंस्थितो दोषकृद्भवति ।। ५२.६० ।।

[k.two versesinserted // lohamaye śastrabhayaṃ kapālakeśeṣu mṛtyuḥ syāt // k. 53.60cd // aṅgāre stenabhayaṃ bhasmani ca vinirdiśetsadāgnibhayam / k. 53.61ab // śalyaṃ hi marmasaṃsthaṃ suvarṇarajata'dṛte'tyaśubham // k. 53.61cd // marmaṇyamarmago vā ruṇaddhyarthāgamaṃ tuṣasamūhaḥ] / k. 53.62ab // api nāgadantako marmasaṃsthito doṣakṛdbhavati // 52.60 //

रोगाद्वायुं पितृतो हुताशनं शोषसूत्रं अपि वितथात् । मुख्याद्भृशं जयन्ताच्च भृङ्गं अदितेश्च सुग्रीवम् ।। ५२.६१ ।।

rogādvāyuṃ pitṛto hutāśanaṃ śoṣasūtraṃ api vitathāt / mukhyādbhṛśaṃ jayantācca bhṛṅgaṃ aditeśca sugrīvam // 52.61 //

तत्सम्पाता नव ये तान्यतिमर्माणि सम्प्रदिष्टानि । यश्च पदस्याष्टांशस्तत्प्रोक्तं मर्मपरिमाणम् ।। ५२.६२ ।।

tatsampātā nava ye tānyatimarmāṇi sampradiṣṭāni / yaśca padasyāṣṭāṃśastatproktaṃ marmaparimāṇam // 52.62 //

पदहस्तसंख्यया सम्मितानि वंशोऽङ्गुलानि विस्तीर्णः । वंशव्यासोऽध्यर्धः शिराप्रमाणं विनिर्दिष्टम् ।। ५२.६३ ।।

padahastasaṃkhyayā sammitāni vaṃśo'ṅgulāni vistīrṇaḥ / vaṃśavyāso'dhyardhaḥ śirāpramāṇaṃ vinirdiṣṭam // 52.63 //

सुखं इच्छन्ब्रह्माणं यत्नाद्रक्षेद्गृही गृहान्तःस्थम् । उच्छिष्टऽद्युपघाताद्गृहपतिरुपतप्यते तस्मिन् ।। ५२.६४ ।।

sukhaṃ icchanbrahmāṇaṃ yatnādrakṣedgṛhī gṛhāntaḥstham / ucchiṣṭa'dyupaghātādgṛhapatirupatapyate tasmin // 52.64 //

दक्षिणभुजेन हीने वास्तुनरेऽर्थक्षयोऽङ्गनादादोषाः । वामेऽर्थधान्यहानिः शिरसि गुणैर्हीयते सर्वैः ।। ५२.६५ ।।

dakṣiṇabhujena hīne vāstunare'rthakṣayo'ṅganādādoṣāḥ / vāme'rthadhānyahāniḥ śirasi guṇairhīyate sarvaiḥ // 52.65 //

स्त्रीदोषाः सुतमरणं प्रेष्यत्वं चापि चरणवैकल्ये । अविकलपुरुषे वसतां मानार्थयुतानि सौख्यानि ।। ५२.६६ ।।

strīdoṣāḥ sutamaraṇaṃ preṣyatvaṃ cāpi caraṇavaikalye / avikalapuruṣe vasatāṃ mānārthayutāni saukhyāni // 52.66 //

गृहनगरग्रामेषु च सर्वत्रएवं प्रतिष्ठिता देवाः । तेषु च यथानुरूपं वर्णा विप्रादयो वास्याः । ५२.६७ ।।

gṛhanagaragrāmeṣu ca sarvatraevaṃ pratiṣṭhitā devāḥ / teṣu ca yathānurūpaṃ varṇā viprādayo vāsyāḥ / 52.67 //

वासगृहाणि च विन्द्याद्विप्रऽदीनां उदग्दिगाद्यानि । विशतां च यथा भवनं भवन्ति तान्येव दक्षिणतः ।। ५२.६८ ।।

vāsagṛhāṇi ca vindyādvipra'dīnāṃ udagdigādyāni / viśatāṃ ca yathā bhavanaṃ bhavanti tānyeva dakṣiṇataḥ // 52.68 //

नवगुणसूत्रविभक्तान्यष्टगुणेनाथ वा चतुःषष्टेः । द्वाराणि यानि तेषां अनलऽदीनां फलौपनयः ।। ५२.६९ ।।

navaguṇasūtravibhaktānyaṣṭaguṇenātha vā catuḥṣaṣṭeḥ / dvārāṇi yāni teṣāṃ anala'dīnāṃ phalaupanayaḥ // 52.69 //

अनिलभयं स्त्रीजननं प्रभूतधनता नरेन्द्रवाल्लभ्यम् । क्रोधपरतानृतत्वं क्रौर्यं चौर्यं च पूर्वेण ।। ५२.७० ।।

anilabhayaṃ strījananaṃ prabhūtadhanatā narendravāllabhyam / krodhaparatānṛtatvaṃ krauryaṃ cauryaṃ ca pūrveṇa // 52.70 //

अल्पसुतत्वं प्रैष्यं नीचत्वं भक्ष्यपानसुतवृद्धिः । रौद्रं कृतघ्नं अधनं सुतवीर्यघ्नं च याम्येन ।। ५२.७१ ।।

alpasutatvaṃ praiṣyaṃ nīcatvaṃ bhakṣyapānasutavṛddhiḥ / raudraṃ kṛtaghnaṃ adhanaṃ sutavīryaghnaṃ ca yāmyena // 52.71 //

सुतपीडा रिपुवृद्धिर्न सुतधनऽप्तिः सुतार्थफलसम्पत् । धनसम्पन्नृपतिभयं धनक्षयो रोग इत्यपरे ।। ५२.७२ ।।

sutapīḍā ripuvṛddhirna sutadhana'ptiḥ sutārthaphalasampat / dhanasampannṛpatibhayaṃ dhanakṣayo roga ityapare // 52.72 //

वधबन्धो रिपुवृद्धिः सुतधनलाभः समस्तगुणसम्पत् । पुत्रधनाप्तिर्वैरं सुतेन दोषाः स्त्रिया नैःस्वम् ।। ५२.७३ ।।

vadhabandho ripuvṛddhiḥ sutadhanalābhaḥ samastaguṇasampat / putradhanāptirvairaṃ sutena doṣāḥ striyā naiḥsvam // 52.73 //

मार्गतरुकोणकूपस्तम्भभ्रमविद्धं अशुब्भदं द्वारम् । उच्छ्रायाद्द्विगुणमितां त्यक्त्वा भूमिं न दोषाय ।। ५२.७४ ।।

mārgatarukoṇakūpastambhabhramaviddhaṃ aśubbhadaṃ dvāram / ucchrāyāddviguṇamitāṃ tyaktvā bhūmiṃ na doṣāya // 52.74 //

रथ्याआविद्धं द्वारं नाशाय कुमारदोषदं तरुणा । पङ्कद्वारे शोको व्ययोऽम्बुनिःस्राविणि प्रोक्तः ।। ५२.७५ ।।

rathyāāviddhaṃ dvāraṃ nāśāya kumāradoṣadaṃ taruṇā / paṅkadvāre śoko vyayo'mbuniḥsrāviṇi proktaḥ // 52.75 //

कूपेनापस्मारो भवति विनाशश्च देवताआविद्धे । स्तम्भेन स्त्रीदोषाः कुलनाशो ब्राह्मणाभिमुखे ।। ५२.७६ ।।

kūpenāpasmāro bhavati vināśaśca devatāāviddhe / stambhena strīdoṣāḥ kulanāśo brāhmaṇābhimukhe // 52.76 //

उन्मादः स्वयं उद्घाटितेऽथ पिहिते स्वयं कुलविनाशः । मानाधिके नृपभयं दस्युभयं व्यसनं एव नीचे च ।। ५२.७७ ।।

unmādaḥ svayaṃ udghāṭite'tha pihite svayaṃ kulavināśaḥ / mānādhike nṛpabhayaṃ dasyubhayaṃ vyasanaṃ eva nīce ca // 52.77 //

द्वारं द्वारस्यौपरि यत्तन्न शिवाय सङ्कटं यच्च । आव्यात्तं क्षुद्भयदं कुब्जं कुलनाशनं भवति ।। ५२.७८ ।।

dvāraṃ dvārasyaupari yattanna śivāya saṅkaṭaṃ yacca / āvyāttaṃ kṣudbhayadaṃ kubjaṃ kulanāśanaṃ bhavati // 52.78 //

पीडाकरं अतिपीडितं अन्तर्विनतं भवेदभावाय । बाह्यविनते प्रवासो दिग्भ्रान्ते दस्युभिः पीडा ।। ५२.७९ ।।

pīḍākaraṃ atipīḍitaṃ antarvinataṃ bhavedabhāvāya / bāhyavinate pravāso digbhrānte dasyubhiḥ pīḍā // 52.79 //

मूलद्वारं नान्यैर्द्वारैरभिसन्दधीत रूपऋद्ध्या । घटफलपत्रप्रमथाआदिभिश्च तन्मङ्गलैश्चिनुयात् ।। ५२.८० ।।

mūladvāraṃ nānyairdvārairabhisandadhīta rūpaṛddhyā / ghaṭaphalapatrapramathāādibhiśca tanmaṅgalaiścinuyāt // 52.80 //

ऐशान्यादिषु कोणेषु संस्थिता बाह्यतो गृहस्यैताः । चरकी विदारिनामाथ पूतना राक्षसी चैति ।। ५२.८१ ।।

aiśānyādiṣu koṇeṣu saṃsthitā bāhyato gṛhasyaitāḥ / carakī vidārināmātha pūtanā rākṣasī caiti // 52.81 //

पुरभवनग्रामाणां ये कोणास्तेषु निवसतां दोषाः । श्वपचादयोऽन्त्यजात्यास्तेष्वेव विवृद्धिं आयान्ति ।। ५२.८२ ।।

purabhavanagrāmāṇāṃ ye koṇāsteṣu nivasatāṃ doṣāḥ / śvapacādayo'ntyajātyāsteṣveva vivṛddhiṃ āyānti // 52.82 //

याम्यादिष्वशुभफला जातास्तरवः प्रदक्षिणेनैते । उदगादिषु प्रशस्ताः प्लक्षवटौदुम्बराश्वत्था ।। ५२.८३ ।।

yāmyādiṣvaśubhaphalā jātāstaravaḥ pradakṣiṇenaite / udagādiṣu praśastāḥ plakṣavaṭaudumbarāśvatthā // 52.83 //

आसन्नाः कण्ठकिनो रिपुभयदाः क्षीरिणोऽर्थनाशाय । फलिनः प्रजाक्षयकरा दारूण्यपि वर्जयेदेषाम् ।। ५२.८४ ।।

āsannāḥ kaṇṭhakino ripubhayadāḥ kṣīriṇo'rthanāśāya / phalinaḥ prajākṣayakarā dārūṇyapi varjayedeṣām // 52.84 //

छिन्द्याद्यदि न तरूंश्तान्तदन्तरे पूजितान्वपेदन्यत् । पुन्नागाशोकारिष्टबकुलपनसान्शमीशालौ ।। ५२.८५ ।।

chindyādyadi na tarūṃśtāntadantare pūjitānvapedanyat / punnāgāśokāriṣṭabakulapanasānśamīśālau // 52.85 //

शस्तौषधिद्रुमलता मधुरा सुगन्धा स्निग्धा समा न सुषिरा च मही नराणाम् । अप्यध्वनि श्रमविनोदं उपागतानां धत्ते श्रियं किं उत शाश्वतमन्दिरेषु ।। ५२.८६ ।।

śastauṣadhidrumalatā madhurā sugandhā snigdhā samā na suṣirā ca mahī narāṇām / apyadhvani śramavinodaṃ upāgatānāṃ dhatte śriyaṃ kiṃ uta śāśvatamandireṣu // 52.86 //

सचिवालयेऽर्थनाशो धूर्तगृहे सुतवधः समीपस्थे । उद्वेगो देवकुले चतुष्पदे भवति चाकीर्तिः ।। ५२.८७ ।।

sacivālaye'rthanāśo dhūrtagṛhe sutavadhaḥ samīpasthe / udvego devakule catuṣpade bhavati cākīrtiḥ // 52.87 //

चैत्ये भयं ग्रहकृतं वल्मीकश्वभ्रसङ्कुले विपदः । गर्तायां तु पिपासा कूर्मऽकारे धनविनाशः ।। ५२.८८ ।।

caitye bhayaṃ grahakṛtaṃ valmīkaśvabhrasaṅkule vipadaḥ / gartāyāṃ tu pipāsā kūrma'kāre dhanavināśaḥ // 52.88 //

उदगादिप्लवं इष्टं विप्रादीनां प्रदक्षिणेनैव । विप्रः सर्वत्र वसेदनुवर्णं अथैष्टं अन्येषाम् ।। ५२.८९ ।।

udagādiplavaṃ iṣṭaṃ viprādīnāṃ pradakṣiṇenaiva / vipraḥ sarvatra vasedanuvarṇaṃ athaiṣṭaṃ anyeṣām // 52.89 //

गृहमध्ये हस्तमितं खात्वा परिपूरितं पुनः श्वभ्रम् । यद्यूनं अनिष्टं तत्समे समं धन्यं अधिकं यत् ।। ५२.९० ।।

gṛhamadhye hastamitaṃ khātvā paripūritaṃ punaḥ śvabhram / yadyūnaṃ aniṣṭaṃ tatsame samaṃ dhanyaṃ adhikaṃ yat // 52.90 //

श्वभ्रं अथ वाम्बुपूर्णं पदशतं इत्वाआगतस्य यदि नऊनम् । तद्धन्यं यच्च भवेत्पलान्यपां आढकं चतुःषष्टिः ।। ५२.९१ ।।

śvabhraṃ atha vāmbupūrṇaṃ padaśataṃ itvāāgatasya yadi naūnam / taddhanyaṃ yacca bhavetpalānyapāṃ āḍhakaṃ catuḥṣaṣṭiḥ // 52.91 //

आमे वा मृत्पात्रे श्वभ्रस्थे दीपवर्तिरभ्यधिकम् । ज्वलति दिशि यस्य शस्ता सा भूमिस्तस्य वर्णस्य ।। ५२.९२ ।।

āme vā mṛtpātre śvabhrasthe dīpavartirabhyadhikam / jvalati diśi yasya śastā sā bhūmistasya varṇasya // 52.92 //

श्वभ्रोषितं न कुसुमं यस्य प्रम्लायतेऽनुवर्णसमम् । तत्तस्य भवति शुभदं यस्य च यस्मिन्मनो रमते ।। ५२.९३ ।।

śvabhroṣitaṃ na kusumaṃ yasya pramlāyate'nuvarṇasamam / tattasya bhavati śubhadaṃ yasya ca yasminmano ramate // 52.93 //

सितरक्तपीतकृष्णा विप्रादीनां प्रशस्यते भूमिः । गन्धश्च भवति यस्यां घृतरुधिरान्नाद्यमद्यसमः ।। ५२.९४ ।।

sitaraktapītakṛṣṇā viprādīnāṃ praśasyate bhūmiḥ / gandhaśca bhavati yasyāṃ ghṛtarudhirānnādyamadyasamaḥ // 52.94 //

कुशयुक्ता शरबहुला दूर्वाकाशऽवृता क्रेमेण मही । ह्यनुवर्णं वृद्धिकरी मधुरकषायाम्लकटुका च ।। ५२.९५ ।।

kuśayuktā śarabahulā dūrvākāśa'vṛtā kremeṇa mahī / hyanuvarṇaṃ vṛddhikarī madhurakaṣāyāmlakaṭukā ca // 52.95 //

कृष्टां प्ररूढबीजां गोऽध्युषितां ब्राह्मणैः प्रशस्तां च । गत्वा महीं गृहपतिः काले साम्वत्सरोद्दिष्टे ।। ५२.९६ ।।

kṛṣṭāṃ prarūḍhabījāṃ go'dhyuṣitāṃ brāhmaṇaiḥ praśastāṃ ca / gatvā mahīṃ gṛhapatiḥ kāle sāmvatsaroddiṣṭe // 52.96 //

भक्ष्यैर्नानाकारैर्दध्यक्षतसुरभिकुसुमधूपैश्च । दैवतपूजां कृत्वा स्थपतीनभ्यर्च्य विप्रांश्च ।। ५२.९७ ।।

bhakṣyairnānākārairdadhyakṣatasurabhikusumadhūpaiśca / daivatapūjāṃ kṛtvā sthapatīnabhyarcya viprāṃśca // 52.97 //

विप्रः स्पृष्ट्वा शीर्षं वक्षश्च क्षत्रियो विशाश्चऊरू । शूद्रः पादौ स्पृष्ट्वा कुर्याद्रेखां गृहारम्भे ।। ५२.९८ ।।

vipraḥ spṛṣṭvā śīrṣaṃ vakṣaśca kṣatriyo viśāścaūrū / śūdraḥ pādau spṛṣṭvā kuryādrekhāṃ gṛhārambhe // 52.98 //

अङ्गुष्ठकेन कुर्यान्मध्याङ्गुल्याऽथ वा प्रदेशिन्या । कनकमणिरजतमुक्तादधिकफलकुसुमाक्षतैश्च शुभम् ।। ५२.९९ ।।

aṅguṣṭhakena kuryānmadhyāṅgulyā'tha vā pradeśinyā / kanakamaṇirajatamuktādadhikaphalakusumākṣataiśca śubham // 52.99 //

शस्त्रेण शस्त्रमृत्युर्बन्धो लोहेन भस्मनाग्निभयम् । तस्करभयं तृणेन च काष्ठौल्लिखिता च राजभयम् ।। ५२.१०० ।।

śastreṇa śastramṛtyurbandho lohena bhasmanāgnibhayam / taskarabhayaṃ tṛṇena ca kāṣṭhaullikhitā ca rājabhayam // 52.100 //

वक्रा पादालिखिता शत्रुभयक्लेशदा विरूपा च । चर्माङ्गारास्थिकृता दन्तेन च भर्तुर् अशिवाय ।। ५२.१०१ ।।

vakrā pādālikhitā śatrubhayakleśadā virūpā ca / carmāṅgārāsthikṛtā dantena ca bhartur aśivāya // 52.101 //

वैरं अपसव्यलिखिता प्रदक्षिणं सम्पदो विनिर्देश्याः । वाचः परुषा निष्ठीवितं क्षुतं चाशुभं कथितम् ।। ५२.१०२ ।।

vairaṃ apasavyalikhitā pradakṣiṇaṃ sampado vinirdeśyāḥ / vācaḥ paruṣā niṣṭhīvitaṃ kṣutaṃ cāśubhaṃ kathitam // 52.102 //

अर्धनिचितं कृतं वा प्रविशन्स्थपतिर्गृहे निमित्तानि । अवलोकयेद्गृहपतिः क्व संस्थितः स्पृशति किं चाङ्गम् ।। ५२.१०३ ।।

ardhanicitaṃ kṛtaṃ vā praviśansthapatirgṛhe nimittāni / avalokayedgṛhapatiḥ kva saṃsthitaḥ spṛśati kiṃ cāṅgam // 52.103 //

रविदीप्ते यदि शकुनिस्तस्मिन्काले विरौति परुषरवम् । संस्पृष्टाङ्गसमानं तस्मिन्देशेऽस्थि निर्देश्यम् ।। ५२.१०४ ।।

ravidīpte yadi śakunistasminkāle virauti paruṣaravam / saṃspṛṣṭāṅgasamānaṃ tasmindeśe'sthi nirdeśyam // 52.104 //

शकुनसमयेऽथ्वाऽन्ये हस्त्यश्वश्वादयोऽनुवाशन्ते । तत्प्रभवं अस्थि तस्मिंस्तदङ्गसम्भूतं एवैति ।। ५२.१०५ ।।

śakunasamaye'thvā'nye hastyaśvaśvādayo'nuvāśante / tatprabhavaṃ asthi tasmiṃstadaṅgasambhūtaṃ evaiti // 52.105 //

सूत्रे प्रसार्यमाणे गर्दभरावोऽस्थिशल्यं आचष्टे । श्वशृगाललङ्घिते वा सूत्रे शल्यं विनिर्देश्यम् ।। ५२.१०६ ।।

sūtre prasāryamāṇe gardabharāvo'sthiśalyaṃ ācaṣṭe / śvaśṛgālalaṅghite vā sūtre śalyaṃ vinirdeśyam // 52.106 //

दिशि शान्तायां शकुनिर् मधुरविरावी यदा तदा वाच्यः । अर्थस्तस्मिन्स्थाने गृहेश्वराधिष्ठितेऽङ्गे वा ।। ५२.१०७ ।।

diśi śāntāyāṃ śakunir madhuravirāvī yadā tadā vācyaḥ / arthastasminsthāne gṛheśvarādhiṣṭhite'ṅge vā // 52.107 //

सूत्रच्छेदे मृत्युः कीले चावाङ्मुखे महगः । गृहनाथस्थपतीनां स्मृतिलोपे मृत्युरादेश्यः ।। ५२.१०८ ।।

sūtracchede mṛtyuḥ kīle cāvāṅmukhe mahagaḥ / gṛhanāthasthapatīnāṃ smṛtilope mṛtyurādeśyaḥ // 52.108 //

स्कन्धाच्च्युते शिरोरुक्कुलोपसर्गोऽपवर्जिते कुम्भे । भग्नेऽपि च कर्मिवधश्च्युते कराद्गृहपतेर्मृत्युः ।। ५२.१०९ ।।

skandhāccyute śirorukkulopasargo'pavarjite kumbhe / bhagne'pi ca karmivadhaścyute karādgṛhapatermṛtyuḥ // 52.109 //

दक्षिणपूर्वे कोणे कृत्वा पूजां शिलां न्यसेत्प्रथमम् । शेषाः प्रदक्षिणेन स्तम्भाश्चएवं समुत्थाप्य ।। ५२.११० ।।

dakṣiṇapūrve koṇe kṛtvā pūjāṃ śilāṃ nyasetprathamam / śeṣāḥ pradakṣiṇena stambhāścaevaṃ samutthāpya // 52.110 //

छत्रस्रगम्बरयुतः कृतधूपविलेपनः समुत्थाप्यः । स्तम्भस्तथएव कार्यो द्वारौच्छ्रायः प्रयत्नेन ।। ५२.१११ ।।

chatrasragambarayutaḥ kṛtadhūpavilepanaḥ samutthāpyaḥ / stambhastathaeva kāryo dvāraucchrāyaḥ prayatnena // 52.111 //

विहगऽदिभिरवलीनैराकम्पितपतितदुःस्थितैश्च तथा । शक्रध्वजसदृशफलं तदेव तस्मिन् विनिर्दिष्टम् ।। ५२.११२ ।।

vihaga'dibhiravalīnairākampitapatitaduḥsthitaiśca tathā / śakradhvajasadṛśaphalaṃ tadeva tasmin vinirdiṣṭam // 52.112 //

प्रागुत्तरौन्नते धनसुतक्षयः सुतवधश्च दुर्गन्धे । वक्रे बन्धुविनाशो न सन्ति गर्भाश्च दिन्मूढे ।। ५२.११३ ।।

prāguttaraunnate dhanasutakṣayaḥ sutavadhaśca durgandhe / vakre bandhuvināśo na santi garbhāśca dinmūḍhe // 52.113 //

इच्छेद्यदि गृहवृद्धिं ततः समन्ताद्विवर्धयेत्तुल्यम् । एकौद्देशे दोषः प्रागथ वाऽप्युत्तरे कुर्यात् ।। ५२.११४ ।।

icchedyadi gṛhavṛddhiṃ tataḥ samantādvivardhayettulyam / ekauddeśe doṣaḥ prāgatha vā'pyuttare kuryāt // 52.114 //

प्राग्भवति मित्रवैरं मृत्युभयं दक्षिणेन यदि वृद्धिः । अर्थविनाशः पश्चादुदग्विवृद्धिर् मनस्तापः ।। ५२.११५ ।।

prāgbhavati mitravairaṃ mṛtyubhayaṃ dakṣiṇena yadi vṛddhiḥ / arthavināśaḥ paścādudagvivṛddhir manastāpaḥ // 52.115 //

ऐशान्यां देवगृहं महानसं यदि चापि कार्यं आग्नेय्याम् । नैरृत्यां भाण्डौपस्करोऽर्थधान्यानि मारुत्याम् ।। ५२.११६ ।।

aiśānyāṃ devagṛhaṃ mahānasaṃ yadi cāpi kāryaṃ āgneyyām / nairṛtyāṃ bhāṇḍaupaskaro'rthadhānyāni mārutyām // 52.116 //

प्राच्यादिस्थे सलिले सुतहानिः शिखिभयं रिपुभयं च । स्त्रीकलहः स्त्रीदौष्ट्यं नैःस्व्यं वित्तात्मजविवृद्धिः ।। ५२.११७ ।।

prācyādisthe salile sutahāniḥ śikhibhayaṃ ripubhayaṃ ca / strīkalahaḥ strīdauṣṭyaṃ naiḥsvyaṃ vittātmajavivṛddhiḥ // 52.117 //

खगनिलयभग्नसंशुष्कदग्धदेवालयश्मशानस्थान् । क्षीरतरुधवविभीतकनिम्बारणिवर्जितान्छिन्द्यात् ।। ५२.११८ ।।

khaganilayabhagnasaṃśuṣkadagdhadevālayaśmaśānasthān / kṣīratarudhavavibhītakanimbāraṇivarjitānchindyāt // 52.118 //

रात्रौ कृतबलिपूजं प्रदक्षिणं छेदयेद्दिवा वृक्षम् । धन्यं उदक्प्राक्पततं न ग्राह्योऽतोऽन्यथा पतितः ।। ५२.११९ ।।

rātrau kṛtabalipūjaṃ pradakṣiṇaṃ chedayeddivā vṛkṣam / dhanyaṃ udakprākpatataṃ na grāhyo'to'nyathā patitaḥ // 52.119 //

छेदो यद्यविकारी ततः शुभं दारु तद्गृहौपयिकम् । पीते तु मण्डले निर्दिशेत्तरोर्मध्यगां गोधाम् ।। ५२.१२० ।।

chedo yadyavikārī tataḥ śubhaṃ dāru tadgṛhaupayikam / pīte tu maṇḍale nirdiśettarormadhyagāṃ godhām // 52.120 //

मञ्जिष्ठाभे भेको नीले सर्पस्तथाऽरुणे सरटः । मुद्गाभेऽश्मा कपिले तु मूषकोऽम्भश्च खड्गाभे ।। ५२.१२१ ।।

mañjiṣṭhābhe bheko nīle sarpastathā'ruṇe saraṭaḥ / mudgābhe'śmā kapile tu mūṣako'mbhaśca khaḍgābhe // 52.121 //

धान्यगोगुरुहुताशसुराणां न स्वपेदुपरि नाप्यनुवंशम् । नौत्तरापरशिरा न च नग्नो नैव चार्द्रचरणः श्रियं इच्छन् ।। ५२.१२२ ।।

dhānyagoguruhutāśasurāṇāṃ na svapedupari nāpyanuvaṃśam / nauttarāparaśirā na ca nagno naiva cārdracaraṇaḥ śriyaṃ icchan // 52.122 //

भूरिपुष्पविकरं सतोरणं तोयपूर्णकलशौपशोभितम् । धूपगन्धबलिपूजितामरं ब्राह्मणध्वनियुतं विशेद्गृहम् ।। ५२.१२३ ।।

bhūripuṣpavikaraṃ satoraṇaṃ toyapūrṇakalaśaupaśobhitam / dhūpagandhabalipūjitāmaraṃ brāhmaṇadhvaniyutaṃ viśedgṛham // 52.123 //