Books / Brihat Samhita

57. 57. प्रतिमालक्षणाध्यायः

57.1

जालान्तरगे भानौ यदणुतरं दर्शनं रजो याति । तद्विन्द्यात्परमाणुं प्रथमं तद्धि प्रमाणानाम् ।। ५७.०१ ।।

jālāntarage bhānau yadaṇutaraṃ darśanaṃ rajo yāti / tadvindyātparamāṇuṃ prathamaṃ taddhi pramāṇānām // 57.01 //

57.2

परमाणुरजो बालाग्रलिक्षयूकं यवोऽङ्गुलं चैति । अष्टगुणानि यथोत्तरं अङ्गुलं एकं भवति संख्या ।। ५७.०२ ।।

paramāṇurajo bālāgralikṣayūkaṃ yavo'ṅgulaṃ caiti / aṣṭaguṇāni yathottaraṃ aṅgulaṃ ekaṃ bhavati saṃkhyā // 57.02 //

57.3

देवागारद्वारस्याष्टाम्शऊनस्य यस्तृतीयोऽंशः । तत्पिण्डिकाप्रमाणं प्रतिमा तद्द्विगुणपरिमाणा ।। ५७.०३ ।।

devāgāradvārasyāṣṭāmśaūnasya yastṛtīyo'ṃśaḥ / tatpiṇḍikāpramāṇaṃ pratimā taddviguṇaparimāṇā // 57.03 //

57.4

स्वैरङ्गुलप्रमाणैर्द्वादश वीस्तीर्णम् आयतं च मुखम् । नग्नजिता तु चतुर्दश दैर्घ्येण द्राविडं कथितम् ।। ५७.०४ ।।

svairaṅgulapramāṇairdvādaśa vīstīrṇam āyataṃ ca mukham / nagnajitā tu caturdaśa dairghyeṇa drāviḍaṃ kathitam // 57.04 //

57.5

नासाललाटचिबुकग्रीवाश्चतुराङ्गुलास्तथा कर्णौ । द्वे अङ्गुले च हनुनी चिबुकं च द्व्यङ्गुलं विततम् ।। ५७.०५ ।।

nāsālalāṭacibukagrīvāścaturāṅgulāstathā karṇau / dve aṅgule ca hanunī cibukaṃ ca dvyaṅgulaṃ vitatam // 57.05 //

57.6

अष्टाङ्गुलं ललाटं विस्ताराद्द्व्यङ्गुलात्परे शङ्खौ । चतुरङ्गुलौ तु शङ्खौ कर्णौ तु द्व्यङ्गुलौ पृथुलौ ।। ५७.०६ ।।

aṣṭāṅgulaṃ lalāṭaṃ vistārāddvyaṅgulātpare śaṅkhau / caturaṅgulau tu śaṅkhau karṇau tu dvyaṅgulau pṛthulau // 57.06 //

57.7

कर्णौपान्तः कार्योऽर्धपञ्चमे भ्रूसमेन सूत्रेण । कर्णस्रोतः सुकुमारकं च नेत्रप्रबन्धसमम् ।। ५७.०७ ।।

karṇaupāntaḥ kāryo'rdhapañcame bhrūsamena sūtreṇa / karṇasrotaḥ sukumārakaṃ ca netraprabandhasamam // 57.07 //

57.8

चतुरङ्गुलं वसिष्ठः कथयति नेत्रान्तकर्णयोर्विवरम् । अधरोऽङ्गुलप्रमाणस्तस्यार्धेनौत्त्रोष्ठश्च ।। ५७.०८ ।।

caturaṅgulaṃ vasiṣṭhaḥ kathayati netrāntakarṇayorvivaram / adharo'ṅgulapramāṇastasyārdhenauttroṣṭhaśca // 57.08 //

57.9

अर्धाङ्गुला तु गोच्छा वक्त्रं चतुरङ्गुलऽयतं कार्यम् । विपुलं तु सार्धं अङ्गुलं अव्यात्तं त्र्यङ्गुलं व्यात्तम् ।। ५७.०९ ।।

ardhāṅgulā tu gocchā vaktraṃ caturaṅgula'yataṃ kāryam / vipulaṃ tu sārdhaṃ aṅgulaṃ avyāttaṃ tryaṅgulaṃ vyāttam // 57.09 //

57.10

द्व्यङ्गुलतुल्यौ नासापुटौ च नासा पुटाग्रतो ज्ञेया । स्याद्द्व्यङ्गुलं उच्छ्रायश्चतुरङ्गुलं अन्तरं चाक्ष्णोः ।। ५७.१० ।।

dvyaṅgulatulyau nāsāpuṭau ca nāsā puṭāgrato jñeyā / syāddvyaṅgulaṃ ucchrāyaścaturaṅgulaṃ antaraṃ cākṣṇoḥ // 57.10 //

57.11

द्व्यङ्गुलमितोऽक्षिकोशो द्वे नेत्रे तत्त्रिभागिका तारा । दृक्तारा पञ्चांशो नेत्रविकाशोऽङ्गुलं भवति ।। ५७.११ ।।

dvyaṅgulamito'kṣikośo dve netre tattribhāgikā tārā / dṛktārā pañcāṃśo netravikāśo'ṅgulaṃ bhavati // 57.11 //

57.12

पर्यन्तात्पर्यन्तं दश भ्रुवोऽर्धाङ्गुलं भ्रुवोर्लेखा । भ्रूमध्यं द्व्यङ्गुलकं भूर् धैर्घ्येणाङ्गुलचतुष्कम् ।। ५७.१२ ।।

paryantātparyantaṃ daśa bhruvo'rdhāṅgulaṃ bhruvorlekhā / bhrūmadhyaṃ dvyaṅgulakaṃ bhūr dhairghyeṇāṅgulacatuṣkam // 57.12 //

57.13

कार्या तु केशरेखा भ्रूबन्धसमाङ्गुलार्धविस्तीर्णा । नेत्रान्ते करवीरकं उपन्यसेदङ्गुलप्रमितम् ।। ५७.१३ ।।

kāryā tu keśarekhā bhrūbandhasamāṅgulārdhavistīrṇā / netrānte karavīrakaṃ upanyasedaṅgulapramitam // 57.13 //

57.14

द्वात्रिंशत्परिणाहाच्चतुर्दशऽयामतोऽङ्गुलानि शिरः । द्वादश तु चित्रकर्मणि दृश्यन्ते विंशतिरदृश्याः ।। ५७.१४ ।।

dvātriṃśatpariṇāhāccaturdaśa'yāmato'ṅgulāni śiraḥ / dvādaśa tu citrakarmaṇi dṛśyante viṃśatiradṛśyāḥ // 57.14 //

57.15

आस्यं सकेशनिचयं षोडश दैर्घ्येण नग्निजित्प्रोक्तम् । ग्रीवा दश विस्तीर्णा परिणाहाद्विंशतिः सएका ।। ५७.१५ ।।

āsyaṃ sakeśanicayaṃ ṣoḍaśa dairghyeṇa nagnijitproktam / grīvā daśa vistīrṇā pariṇāhādviṃśatiḥ saekā // 57.15 //

57.16

कण्ठाद्द्वादश हृदयं हृदयान्नाभी च तत्प्रमाणेन । नाभीमध्याद्मेढ्रान्तरं च तत्तुल्यं एवौक्तम् ।। ५७.१६ ।।

kaṇṭhāddvādaśa hṛdayaṃ hṛdayānnābhī ca tatpramāṇena / nābhīmadhyādmeḍhrāntaraṃ ca tattulyaṃ evauktam // 57.16 //

57.17

ऊरू चाङ्गुलमानैश्चतुर्युता विंशतिस्तथा जङ्घे । जानुकपिच्छे चतुरङ्गुले च पादौ च तत्तुल्यौ ।। ५७.१७ ।।

ūrū cāṅgulamānaiścaturyutā viṃśatistathā jaṅghe / jānukapicche caturaṅgule ca pādau ca tattulyau // 57.17 //

57.18

द्वादशदीर्घौ षट्पृथुतया च पादौ त्रिकऽयताङ्गुष्ठौ । पञ्चाङ्गुलपरिणाहौ प्रदेशिनी त्र्यङ्गुलं दीर्घा ।। ५७.१८ ।।

dvādaśadīrghau ṣaṭpṛthutayā ca pādau trika'yatāṅguṣṭhau / pañcāṅgulapariṇāhau pradeśinī tryaṅgulaṃ dīrghā // 57.18 //

57.19

अष्टांशांशऊनाः शेषाङ्गुल्यः क्रमेण कर्तव्याः । सचतुर्थभागं अङ्गुलं उत्सेधोऽङ्गुष्ठकस्यौक्तः ।। ५७.१९ ।।

aṣṭāṃśāṃśaūnāḥ śeṣāṅgulyaḥ krameṇa kartavyāḥ / sacaturthabhāgaṃ aṅgulaṃ utsedho'ṅguṣṭhakasyauktaḥ // 57.19 //

57.20

अङ्गुष्ठनखः कथितस्चतुर्थभागऊनं अङ्गुलं तज्ज्ञैः । शेषनखानां अर्धाङ्गुलं क्रमात्किंचिदूनं वा ।। ५७.२० ।।

aṅguṣṭhanakhaḥ kathitascaturthabhāgaūnaṃ aṅgulaṃ tajjñaiḥ / śeṣanakhānāṃ ardhāṅgulaṃ kramātkiṃcidūnaṃ vā // 57.20 //

57.21

जङ्घाग्रे परिणाहश्चतुर्दशौक्तस्तु विस्तरात् पञ्च । मध्ये तु सप्त विपुला परिणाहात्त्रिगुणिताः सप्त ।। ५७.२१ ।।

jaṅghāgre pariṇāhaścaturdaśauktastu vistarāt pañca / madhye tu sapta vipulā pariṇāhāttriguṇitāḥ sapta // 57.21 //

57.22

अष्टौ तु जानुमध्ये वैपुल्यं त्र्यष्टकं तु परिणाहः । विपुलौ चतुर्दशऊरू मध्ये द्विगुणश्च तत्परिधिः ।। ५७.२२ ।।

aṣṭau tu jānumadhye vaipulyaṃ tryaṣṭakaṃ tu pariṇāhaḥ / vipulau caturdaśaūrū madhye dviguṇaśca tatparidhiḥ // 57.22 //

57.23

कटिरष्टादश विपुला चत्वारिंशच्चतुर्युता परिधौ । अङ्गुलं एकं नाभी वेधेन तथा प्रमाणेन ।। ५७.२३ ।।

kaṭiraṣṭādaśa vipulā catvāriṃśaccaturyutā paridhau / aṅgulaṃ ekaṃ nābhī vedhena tathā pramāṇena // 57.23 //

57.24

चत्वारिंशद्द्वियुता नाभीमध्येन मध्यपरिणाहः । स्तनयोः षोडश चान्तरं ऊर्ध्वं कक्ष्ये षडङ्गुलिके ।। ५७.२४ ।।

catvāriṃśaddviyutā nābhīmadhyena madhyapariṇāhaḥ / stanayoḥ ṣoḍaśa cāntaraṃ ūrdhvaṃ kakṣye ṣaḍaṅgulike // 57.24 //

57.25

अष्टावंसौ द्वादश बाहू कार्यौ तथा प्रबाहू च । बाहू षड्विस्तीर्णौ प्रतिबाहू त्वङ्गुलचतुष्कम् ।। ५७.२५ ।।

aṣṭāvaṃsau dvādaśa bāhū kāryau tathā prabāhū ca / bāhū ṣaḍvistīrṇau pratibāhū tvaṅgulacatuṣkam // 57.25 //

57.26

षोडश बाहू मूले परिणाहाद्द्वादशाग्रहस्ते च । विस्तारेण करतलं षडङ्गुलं सप्त दैर्घ्येण ।। ५७.२६ ।।

ṣoḍaśa bāhū mūle pariṇāhāddvādaśāgrahaste ca / vistāreṇa karatalaṃ ṣaḍaṅgulaṃ sapta dairghyeṇa // 57.26 //

57.27

पञ्चाङ्गुलानि मध्या प्रदेशिनी मध्यपर्वदलहीना । अनया तुल्या चानामिका कनिष्ठा तु पर्वऊना ।। ५७.२७ ।।

pañcāṅgulāni madhyā pradeśinī madhyaparvadalahīnā / anayā tulyā cānāmikā kaniṣṭhā tu parvaūnā // 57.27 //

57.28

पर्वद्वयं अङ्गुष्ठः शेषाङ्गुल्यस् त्रिभिस्त्रिभिः कार्याः । नखपरिमाणं कार्यं सर्वासां पर्वणोऽर्धेन ।। ५७.२८ ।।

parvadvayaṃ aṅguṣṭhaḥ śeṣāṅgulyas tribhistribhiḥ kāryāḥ / nakhaparimāṇaṃ kāryaṃ sarvāsāṃ parvaṇo'rdhena // 57.28 //

57.29

देशानुरूपभूषणवेषालङ्कारमूर्तिभिः कार्या । प्रतिमा लक्षणयुक्ता सन्निहिता वृद्धिदा भवति ।। ५७.२९ ।।

deśānurūpabhūṣaṇaveṣālaṅkāramūrtibhiḥ kāryā / pratimā lakṣaṇayuktā sannihitā vṛddhidā bhavati // 57.29 //

57.30

दशरथतनयो रामो बलिश्च वैरोचनिः शतं विंशम् । द्वादशहान्या शेषाः प्रवरसमन्यूनपरिमाणाः ।। ५७.३० ।।

daśarathatanayo rāmo baliśca vairocaniḥ śataṃ viṃśam / dvādaśahānyā śeṣāḥ pravarasamanyūnaparimāṇāḥ // 57.30 //

57.31

कार्योऽष्टभुजो भगवांश्चतुर्भुजो द्विभुज एव वा विष्णुः । श्रीवत्साङ्कितवक्षाः कौस्तुभमणिभूषितौरस्कः ।। ५७.३१ ।।

kāryo'ṣṭabhujo bhagavāṃścaturbhujo dvibhuja eva vā viṣṇuḥ / śrīvatsāṅkitavakṣāḥ kaustubhamaṇibhūṣitauraskaḥ // 57.31 //

57.32

अतसीकुसुमश्यामः पीताम्बरनिवसनः प्रसन्नमुखः । कुण्डलकिरीटधारी पीनगलौरःस्थलांसभुजः ।। ५७.३२ ।।

atasīkusumaśyāmaḥ pītāmbaranivasanaḥ prasannamukhaḥ / kuṇḍalakirīṭadhārī pīnagalauraḥsthalāṃsabhujaḥ // 57.32 //

57.33

खड्गगदाशरपाणिर्दक्षिणतः शान्तिदश्चतुर्थकरः । वामकरेषु च कार्मुकखेटकचक्राणि शङ्खश्च ।। ५७.३३ ।।

khaḍgagadāśarapāṇirdakṣiṇataḥ śāntidaścaturthakaraḥ / vāmakareṣu ca kārmukakheṭakacakrāṇi śaṅkhaśca // 57.33 //

57.34

अथ च चतुर्भुजं इच्छति शान्तिद एको गदाधरश्चान्यः । दक्षिणपार्श्वे त्व् एवं वामे शङ्खश्च चक्रं च ।। ५७.३४ ।।

atha ca caturbhujaṃ icchati śāntida eko gadādharaścānyaḥ / dakṣiṇapārśve tv evaṃ vāme śaṅkhaśca cakraṃ ca // 57.34 //

57.35

द्विभुजस्य तु शान्तिकरो दक्षिणहस्तोऽपरश्च शङ्खधरः । एवं विष्णोः प्रतिमा कर्तव्या भूतिं इच्छद्भिः ।। ५७.३५ ।।

dvibhujasya tu śāntikaro dakṣiṇahasto'paraśca śaṅkhadharaḥ / evaṃ viṣṇoḥ pratimā kartavyā bhūtiṃ icchadbhiḥ // 57.35 //

57.36

बलदेवो हलपाणिर्मदविभ्रमलोचनश्च कर्तव्यः । विभ्रत् कुण्डलं एकं शङ्खैन्दुमृणालगौरतनुः ।। ५७.३६ ।।

baladevo halapāṇirmadavibhramalocanaśca kartavyaḥ / vibhrat kuṇḍalaṃ ekaṃ śaṅkhaindumṛṇālagauratanuḥ // 57.36 //

57.37

एकानंशा कार्या देवी बलदेवकृष्णयोर्मध्ये । कटिसंस्थितवामकरा सरोजं इतरेण चौद्वहती ।। ५७.३७ ।।

ekānaṃśā kāryā devī baladevakṛṣṇayormadhye / kaṭisaṃsthitavāmakarā sarojaṃ itareṇa caudvahatī // 57.37 //

57.38

कार्या चतुर्भुजा या वामकराभ्यां सपुस्तकं कमलम् । द्वाभ्यां दक्षिणपार्श्वे वरं अर्थिष्वक्षसूत्रं च ।। ५७.३८ ।।

kāryā caturbhujā yā vāmakarābhyāṃ sapustakaṃ kamalam / dvābhyāṃ dakṣiṇapārśve varaṃ arthiṣvakṣasūtraṃ ca // 57.38 //

57.39

वामोऽथ वाष्टभुजायाः कमण्डलुश्चापं अम्बुजं शास्त्रम् । वरशरदर्पणयुक्ताः सव्यभुजाः साक्षसूत्राश्च ।। ५७.३९ ।।

vāmo'tha vāṣṭabhujāyāḥ kamaṇḍaluścāpaṃ ambujaṃ śāstram / varaśaradarpaṇayuktāḥ savyabhujāḥ sākṣasūtrāśca // 57.39 //

57.40

शाम्बश्च गदाहस्तः प्रद्युम्नश्चापभृत्सुरूपश्च । अनयोः स्त्रियौ च कार्ये खेटकनिस्त्रिंशधारिण्यौ ।। ५७.४० ।।

śāmbaśca gadāhastaḥ pradyumnaścāpabhṛtsurūpaśca / anayoḥ striyau ca kārye kheṭakanistriṃśadhāriṇyau // 57.40 //

57.41

ब्रह्मा कमण्डलुकरश्चतुर्मुखः पण्कजऽसनस्थश्च । स्कन्दः कुमाररूपः शक्तिधरो बर्हिकेतुश्च ।। ५७.४१ ।।

brahmā kamaṇḍalukaraścaturmukhaḥ paṇkaja'sanasthaśca / skandaḥ kumārarūpaḥ śaktidharo barhiketuśca // 57.41 //

57.42

शुक्लचतुर्विषाणो द्विपो महेन्द्रस्य वज्रपाणित्वम् । तिर्यग्ललाटसंस्थं तृतीयं अपि लोचनं चिह्नम् ।। ५७.४२ ।।

śuklacaturviṣāṇo dvipo mahendrasya vajrapāṇitvam / tiryaglalāṭasaṃsthaṃ tṛtīyaṃ api locanaṃ cihnam // 57.42 //

57.43

शम्भोः शिरसिइन्दुकला वृषध्वजोऽक्षि च तृतीयं अपि चऊर्ध्वम् । शूलं धनुः पिनाकं वामार्धे वा गिरिसुतार्धम् ।। ५७.४३ ।।

śambhoḥ śirasiindukalā vṛṣadhvajo'kṣi ca tṛtīyaṃ api caūrdhvam / śūlaṃ dhanuḥ pinākaṃ vāmārdhe vā girisutārdham // 57.43 //

57.44

पद्माङ्कितकरचरणः प्रसन्नमूर्तिः सुनीचकेशश्च । पद्मासनौपविष्टः पिताइव जगतो भवति बुद्धः ।। ५७.४४ ।।

padmāṅkitakaracaraṇaḥ prasannamūrtiḥ sunīcakeśaśca / padmāsanaupaviṣṭaḥ pitāiva jagato bhavati buddhaḥ // 57.44 //

57.45

आजानुलम्बबाहुः श्रीवत्साङ्कः प्रशान्तमूर्तिश्च । दिग्वासास्तरुणो रूपवांश्च कार्योऽर्हतां देवः ।। ५७.४५ ।।

ājānulambabāhuḥ śrīvatsāṅkaḥ praśāntamūrtiśca / digvāsāstaruṇo rūpavāṃśca kāryo'rhatāṃ devaḥ // 57.45 //

57.46

नासाललाटजङ्घऊरुगण्डवक्षांसि चौन्नतानि रवेः । कुर्यादुदीच्यवेषं गूढं पादादुरो यावत् ।। ५७.४६ ।।

nāsālalāṭajaṅghaūrugaṇḍavakṣāṃsi caunnatāni raveḥ / kuryādudīcyaveṣaṃ gūḍhaṃ pādāduro yāvat // 57.46 //

57.47

बिभ्राणः स्वकररुहे बाहुभ्यां पङ्कजे मुकुटधारी । कुण्डलभूषितवदनः प्रलम्बहारो वियद्गवृतः ।। ५७.४७ ।।

bibhrāṇaḥ svakararuhe bāhubhyāṃ paṅkaje mukuṭadhārī / kuṇḍalabhūṣitavadanaḥ pralambahāro viyadgavṛtaḥ // 57.47 //

57.48

कमलौदरद्युतिमुखः कञ्चुकगुप्तः स्मितप्रसन्नमुखः । रत्नौज्ज्वलप्रभामण्डलश्च कर्तुः शुभकरोऽर्कः ।। ५७.४८ ।।

kamalaudaradyutimukhaḥ kañcukaguptaḥ smitaprasannamukhaḥ / ratnaujjvalaprabhāmaṇḍalaśca kartuḥ śubhakaro'rkaḥ // 57.48 //

57.49

सौम्या तु हस्तमात्रा वसुदा हस्तद्वयौच्छ्रिता प्रतिमा । क्षेमसुभिक्षाय भवेत्त्रिचतुर्हस्तप्रमाणा या ।। ५७.४९ ।।

saumyā tu hastamātrā vasudā hastadvayaucchritā pratimā / kṣemasubhikṣāya bhavettricaturhastapramāṇā yā // 57.49 //

57.50

नृपभयं अत्यङ्गायां हीनाङ्गायां अकल्यता कर्तुः । शातौदर्यां क्षुद्भयं अर्थविनाशः कृशाङ्गायाम् ।। ५७.५० ।।

nṛpabhayaṃ atyaṅgāyāṃ hīnāṅgāyāṃ akalyatā kartuḥ / śātaudaryāṃ kṣudbhayaṃ arthavināśaḥ kṛśāṅgāyām // 57.50 //

57.51

मरणं तु सक्षतायां शस्त्रनिपातेन निर्दिशेत्कर्तुः । वामावनता पत्नीं दक्षिणविनता हिनस्त्यायुः ।। ५७.५१ ।।

maraṇaṃ tu sakṣatāyāṃ śastranipātena nirdiśetkartuḥ / vāmāvanatā patnīṃ dakṣiṇavinatā hinastyāyuḥ // 57.51 //

57.52

अन्धत्वं ऊर्ध्वदृष्ट्या करोति चिन्तां अधोमुखी दृष्टिः । सर्वप्रतिमास्वेवं शुभाशुभं भास्करौक्तसमम् ।। ५७.५२ ।।

andhatvaṃ ūrdhvadṛṣṭyā karoti cintāṃ adhomukhī dṛṣṭiḥ / sarvapratimāsvevaṃ śubhāśubhaṃ bhāskarauktasamam // 57.52 //

57.53

लिङ्गस्य वृत्तपरधिं दैर्घ्येणऽसूत्र्य तत्त्रिधा विभजेत् । मूले तच्चतुरस्रं मध्ये त्वष्टाश्रिं वृत्तं अतः ।। ५७.५३ ।।

liṅgasya vṛttaparadhiṃ dairghyeṇa'sūtrya tattridhā vibhajet / mūle taccaturasraṃ madhye tvaṣṭāśriṃ vṛttaṃ ataḥ // 57.53 //

57.54

चतुरस्रम् अवनिखाते मध्यं कार्यं तु पिण्डिकाश्वभ्रे । दृश्यौच्छ्रायेण समा समन्ततः पिण्डिका श्वभ्रात् ।। ५७.५४ ।।

caturasram avanikhāte madhyaṃ kāryaṃ tu piṇḍikāśvabhre / dṛśyaucchrāyeṇa samā samantataḥ piṇḍikā śvabhrāt // 57.54 //

57.55

कृशदीर्घं देशघ्नं पार्श्वविहीनं पुरस्य नाशय । यस्य क्षतं भवेद्मस्तके विनाशाय तल्लिङ्गम् ।। ५७.५५ ।।

kṛśadīrghaṃ deśaghnaṃ pārśvavihīnaṃ purasya nāśaya / yasya kṣataṃ bhavedmastake vināśāya talliṅgam // 57.55 //

57.56

मातृगणः कर्तव्यः स्वनामदेवानुरूपकृतचिह्नः । रेवन्तोऽश्वऽरूढो मृगयाक्रीडाआदिपरिवारः ।। ५७.५६ ।।

mātṛgaṇaḥ kartavyaḥ svanāmadevānurūpakṛtacihnaḥ / revanto'śva'rūḍho mṛgayākrīḍāādiparivāraḥ // 57.56 //

57.57

दण्डी यमो महिषगो हंसऽरूढश्च पाशभृद्वरुणः । नरवाहनः कुबेरो वामकिरीटी बृहत्कुक्षिः ।। ५७.५७ ।।

daṇḍī yamo mahiṣago haṃsa'rūḍhaśca pāśabhṛdvaruṇaḥ / naravāhanaḥ kubero vāmakirīṭī bṛhatkukṣiḥ // 57.57 //

57.58

प्रमथाधिपो गजमुखः प्रलम्बजठरः कुठारधारी स्यात् । क्.५८.५८च्द् ।।

pramathādhipo gajamukhaḥ pralambajaṭharaḥ kuṭhāradhārī syāt / k.58.58cd //