Books / Brihat Samhita

65. 65. अश्वलक्षणाध्यायः

65.1

दीर्घग्रीवाक्षिकूटस्त्रिकहृदयपृथुस्ताम्रतालुओष्ठजिह्वः सूक्ष्मत्वक्केशवालः सुशफगतिमुखो ह्रस्वकर्णओष्ठपुच्छः । जङ्घाजानुऊरुवृत्तः समसितदशनश्चारुसंस्थानरूपो वाजी सर्वाङ्गशुद्धो भवति नरपतेः शत्रुनाशाय नित्यम् ।। ६५.०१ ।।

dīrghagrīvākṣikūṭastrikahṛdayapṛthustāmratāluoṣṭhajihvaḥ sūkṣmatvakkeśavālaḥ suśaphagatimukho hrasvakarṇaoṣṭhapucchaḥ / jaṅghājānuūruvṛttaḥ samasitadaśanaścārusaṃsthānarūpo vājī sarvāṅgaśuddho bhavati narapateḥ śatrunāśāya nityam // 65.01 //

65.2

अश्रुपातहनुगण्डहृद्गलप्रोथशङ्खकटिबस्तिजानुनि । मुष्कनाभिककुदे तथा गुदे सव्यकुक्षिचरणे तथा शुभाः ।। ६५.०२ ।।

aśrupātahanugaṇḍahṛdgalaprothaśaṅkhakaṭibastijānuni / muṣkanābhikakude tathā gude savyakukṣicaraṇe tathā śubhāḥ // 65.02 //

65.3

ये प्रपाणगलकर्णसंस्थिताः पृष्ठमध्यनयनौपरि स्थिताः । ओष्ठसक्थिभुजकुक्षिपार्श्वगास् ते ललाटसहिताः सुशोभनाः ।। ६५.०३ ।।

ye prapāṇagalakarṇasaṃsthitāḥ pṛṣṭhamadhyanayanaupari sthitāḥ / oṣṭhasakthibhujakukṣipārśvagās te lalāṭasahitāḥ suśobhanāḥ // 65.03 //

65.4

तेषां प्रपाण एको ललाटकेशेषु च ध्रुवऽवर्ताः । रन्ध्रौपरन्ध्रमूर्धनि वक्षसि चैति स्मृतौ द्वौ द्वौ ।। ६५.०४ ।।

teṣāṃ prapāṇa eko lalāṭakeśeṣu ca dhruva'vartāḥ / randhrauparandhramūrdhani vakṣasi caiti smṛtau dvau dvau // 65.04 //

65.5

षष्भिर्दन्तैः सितऽभैर्भवति हयशिशुस्तैः कशायैर्द्विवर्षैः सन्दंशैर्मध्यमान्त्यैः पतिसमुदितैस्त्र्यब्धिपञ्चाब्दिकाश्वः । सन्दंशानुक्रमेण त्रिकपरिगणिताः कालिका पीतशुक्लाः काचा मक्षीकशङ्खावटचलनं अतो दन्तपातं च विद्धि ।। ६५.०५ ।।

ṣaṣbhirdantaiḥ sita'bhairbhavati hayaśiśustaiḥ kaśāyairdvivarṣaiḥ sandaṃśairmadhyamāntyaiḥ patisamuditaistryabdhipañcābdikāśvaḥ / sandaṃśānukrameṇa trikaparigaṇitāḥ kālikā pītaśuklāḥ kācā makṣīkaśaṅkhāvaṭacalanaṃ ato dantapātaṃ ca viddhi // 65.05 //