69. 69. कन्यालक्षणाध्यायः

स्निग्धौन्नताग्रतनुताम्रनखौ कुमार्याः पादौ समौपचितचारुनिगूढगुल्फौ । श्लिष्टाङ्गुली कमलकान्तितलौ च यस्यास् तां उद्वहेद्यदि भुवोऽधिपतित्वं इच्छेत् ।। ६९.०१ ।।

snigdhaunnatāgratanutāmranakhau kumāryāḥ pādau samaupacitacārunigūḍhagulphau / śliṣṭāṅgulī kamalakāntitalau ca yasyās tāṃ udvahedyadi bhuvo'dhipatitvaṃ icchet // 69.01 //

मत्स्याङ्कुशाब्जयववज्रहलासिचिह्न अवस्वेदनौ मृदुतलौ चरणौ प्रशस्तौ । जङ्घे च रोमरहिते विशिरे सुवृत्ते जानुद्वयं समं अनुल्बणसन्धिदेशम् ।। ६९.०२ ।।

matsyāṅkuśābjayavavajrahalāsicihna avasvedanau mṛdutalau caraṇau praśastau / jaṅghe ca romarahite viśire suvṛtte jānudvayaṃ samaṃ anulbaṇasandhideśam // 69.02 //

ऊरू घनौ करिकरप्रतिमावरोमाव् अश्वत्थपत्रसदृशं विपुलं च गुह्यम् । श्रोणीललाटं उरुकूर्मसमुन्नतं च गूढो मणिश्च विपुलां श्रियं आदधाति ।। ६९.०३ ।।

ūrū ghanau karikarapratimāvaromāv aśvatthapatrasadṛśaṃ vipulaṃ ca guhyam / śroṇīlalāṭaṃ urukūrmasamunnataṃ ca gūḍho maṇiśca vipulāṃ śriyaṃ ādadhāti // 69.03 //

विस्तीर्णमांसौपचितो नितम्बः गुरुश्च धत्ते रशनाकलापम् । नाभिर्गभीरा विपुलाङ्गानां प्रदक्षिणऽवर्तगता च शस्ता ।। ६९.०४ ।।

vistīrṇamāṃsaupacito nitambaḥ guruśca dhatte raśanākalāpam / nābhirgabhīrā vipulāṅgānāṃ pradakṣiṇa'vartagatā ca śastā // 69.04 //

मध्यं स्त्रियास्त्रिवलिनाथं अरोमशं च वृत्तौ घनावविषमौ कठिनावुरस्यौ । रोमप्रवर्जितम् उरो मृदु चाङ्गनानां ग्रीवा च कम्बुनिचितार्थसुखानि दत्ते ।। ६९.०५ ।।

madhyaṃ striyāstrivalināthaṃ aromaśaṃ ca vṛttau ghanāvaviṣamau kaṭhināvurasyau / romapravarjitam uro mṛdu cāṅganānāṃ grīvā ca kambunicitārthasukhāni datte // 69.05 //

बन्धुजीवकुसुमौपमोऽधरो मांसलो रुचिरबिम्बरूपभृत् । कुन्दकुड्मलनिभाः समा द्विजा योषितां पतिसुखामितार्थदाः ।। ६९.०६ ।।

bandhujīvakusumaupamo'dharo māṃsalo rucirabimbarūpabhṛt / kundakuḍmalanibhāḥ samā dvijā yoṣitāṃ patisukhāmitārthadāḥ // 69.06 //

दाक्षिण्ययुक्तं अशठं परपुष्टहंस वल्गु प्रभाषितं अदीनं अनल्पसौख्यम् । नासा समा समपुटा रुचिरा प्रशस्ता दृग्नीलनीरजदलद्युतिहारिणी च ।। ६९.०७ ।।

dākṣiṇyayuktaṃ aśaṭhaṃ parapuṣṭahaṃsa valgu prabhāṣitaṃ adīnaṃ analpasaukhyam / nāsā samā samapuṭā rucirā praśastā dṛgnīlanīrajadaladyutihāriṇī ca // 69.07 //

नो सङ्गते नातिपृथू न लम्बे शस्ते भ्रुवौ बालशशाङ्कवक्रे । अर्धेन्दुसंस्थानं अरोमशं च शस्तं ललाटं न नतं न तुङ्गम् ।। ६९.०८ ।।

no saṅgate nātipṛthū na lambe śaste bhruvau bālaśaśāṅkavakre / ardhendusaṃsthānaṃ aromaśaṃ ca śastaṃ lalāṭaṃ na nataṃ na tuṅgam // 69.08 //

कर्णयुग्मं अपि युक्तमांसलं शस्यते म्र्दु समाहितं समम् । स्निग्धनीलमृदुकुञ्चितएकजा मूर्धजाः सुखकराः समं शिरः ।। ६९.०९ ।।

karṇayugmaṃ api yuktamāṃsalaṃ śasyate mrdu samāhitaṃ samam / snigdhanīlamṛdukuñcitaekajā mūrdhajāḥ sukhakarāḥ samaṃ śiraḥ // 69.09 //

भृङ्गारऽसनवाजिकुञ्जररथश्रीवृक्षयूपैषुभिर् मालाकुण्डलचामराङ्कुशयवैः शैलैर्ध्वजैस्तोरणैः । मत्स्यस्वस्तिकवेदिकाव्यजनकैः शङ्खऽतपत्राम्बुजैः पादे पाणितलेऽथ वा युवतयो गच्छन्ति राज्ञीपदम् ।। ६९.१० ।।

bhṛṅgāra'sanavājikuñjararathaśrīvṛkṣayūpaiṣubhir mālākuṇḍalacāmarāṅkuśayavaiḥ śailairdhvajaistoraṇaiḥ / matsyasvastikavedikāvyajanakaiḥ śaṅkha'tapatrāmbujaiḥ pāde pāṇitale'tha vā yuvatayo gacchanti rājñīpadam // 69.10 //

निगूढमणिबन्धनौ तरुणपद्मगर्भौपमौ करौ नृपतियोषितस् तनुविकृष्टपर्वाङ्गुली । न निम्नं अति नौन्नतं करतलं सुरेखान्वितं करोत्यविधवां चिरं सुतसुखार्थसम्भोगिनीम् ।। ६९.११ ।।

nigūḍhamaṇibandhanau taruṇapadmagarbhaupamau karau nṛpatiyoṣitas tanuvikṛṣṭaparvāṅgulī / na nimnaṃ ati naunnataṃ karatalaṃ surekhānvitaṃ karotyavidhavāṃ ciraṃ sutasukhārthasambhoginīm // 69.11 //

मध्याङ्गुलिं या मणिबन्धनौत्था रेखा गता पाणितलेऽङ्गनायाः । उर्ध्वस्थिता पादतलेऽथ वा या पुंसोऽथ वा राज्यसुखाय सा स्यात् ।। ६९.१२ ।।

madhyāṅguliṃ yā maṇibandhanautthā rekhā gatā pāṇitale'ṅganāyāḥ / urdhvasthitā pādatale'tha vā yā puṃso'tha vā rājyasukhāya sā syāt // 69.12 //

कनिष्ठिकामूलभवा गता या प्रदेशिनीमध्यमिकान्तरालम् । करोति रेखा परमऽयुषः सा प्रमाणं ऊना तु तदूनं आयुः ।। ६९.१३ ।।

kaniṣṭhikāmūlabhavā gatā yā pradeśinīmadhyamikāntarālam / karoti rekhā parama'yuṣaḥ sā pramāṇaṃ ūnā tu tadūnaṃ āyuḥ // 69.13 //

अङ्गुष्टमूले प्रसवस्य रेखाः पुत्रा बृहत्यः प्रमदास्तु तन्व्यः । अच्छिन्नमध्या बृहदायुषस् ताः स्वल्पऽयुषां छिन्नलघुप्रमाणाः ।। ६९.१४ ।।

aṅguṣṭamūle prasavasya rekhāḥ putrā bṛhatyaḥ pramadāstu tanvyaḥ / acchinnamadhyā bṛhadāyuṣas tāḥ svalpa'yuṣāṃ chinnalaghupramāṇāḥ // 69.14 //

इतिइदं उक्तं शुभं अङ्गनानाम् अतो विपर्यस्तं अनिष्टं उक्तम् । विशेषतोऽनिष्टफलानि यानि समासतस्तान्यनुकीर्तयामि ।। ६९.१५ ।।

itiidaṃ uktaṃ śubhaṃ aṅganānām ato viparyastaṃ aniṣṭaṃ uktam / viśeṣato'niṣṭaphalāni yāni samāsatastānyanukīrtayāmi // 69.15 //

कनिष्ठिका वा तदनन्तरा वा महीं न यस्याः श्पृशति स्त्रियाः स्यात् । गताथ वाङ्गुष्ठं अतीत्य यस्याः प्रदेशिनी सा कुलटाऽतिपापा ।। ६९.१६ ।।

kaniṣṭhikā vā tadanantarā vā mahīṃ na yasyāḥ śpṛśati striyāḥ syāt / gatātha vāṅguṣṭhaṃ atītya yasyāḥ pradeśinī sā kulaṭā'tipāpā // 69.16 //

उद्बद्धाभ्यां पिण्डिकाभ्यां शिराले शुष्के जङ्घे लोमशे चातिमांसे वामऽवर्तं निम्नं अल्पं च गुह्यं कुम्भऽकारं चौदरं दुःखितानाम् ।। ६९.१७ ।।

udbaddhābhyāṃ piṇḍikābhyāṃ śirāle śuṣke jaṅghe lomaśe cātimāṃse vāma'vartaṃ nimnaṃ alpaṃ ca guhyaṃ kumbha'kāraṃ caudaraṃ duḥkhitānām // 69.17 //

ह्रस्वयातिनिःस्वता दीर्घया कुलक्षयः । ग्रीवया पृथुउत्थया योषितः प्रचण्डता ।। ६९.१८ ।।

hrasvayātiniḥsvatā dīrghayā kulakṣayaḥ / grīvayā pṛthuutthayā yoṣitaḥ pracaṇḍatā // 69.18 //

नेत्रे यस्याः केकरे पिङ्गले वा सा दुःशीला श्यावलोलईक्षणा च । कूपौ यस्या गण्डयोश्च स्मितेषु नि:सन्दिग्धं बन्धकीं तां वदन्ति ।। ६९.१९ ।।

netre yasyāḥ kekare piṅgale vā sā duḥśīlā śyāvalolaīkṣaṇā ca / kūpau yasyā gaṇḍayośca smiteṣu ni:sandigdhaṃ bandhakīṃ tāṃ vadanti // 69.19 //

प्रविलम्बिनि देवरं ललाटे श्वशुरं हन्त्युदरे स्फिजोः पतिं च । अतिरोमचयान्वितौत्तरओष्ठी न शुभा भर्तुरतीव या च दीर्घा ।। ६९.२० ।।

pravilambini devaraṃ lalāṭe śvaśuraṃ hantyudare sphijoḥ patiṃ ca / atiromacayānvitauttaraoṣṭhī na śubhā bharturatīva yā ca dīrghā // 69.20 //

स्तनौ सरोमौ मलिनौल्बणौ च क्लेशं दधाते विषमौ च कर्णौ । स्थूलाः कराला विषमाश्च दन्ताः क्लेशाय चौर्याय च कृष्णमांसाः ।। ६९.२१ ।।

stanau saromau malinaulbaṇau ca kleśaṃ dadhāte viṣamau ca karṇau / sthūlāḥ karālā viṣamāśca dantāḥ kleśāya cauryāya ca kṛṣṇamāṃsāḥ // 69.21 //

क्रव्यादरूपैर्वृककाककङ्क सरीसृपौलूकसमानचिह्नैः शुष्कैः शिरालैर्विषमैश्च हस्तैर् भवन्ति नार्यः सुखवित्तहीनाः ।। ६९.२२ ।।

kravyādarūpairvṛkakākakaṅka sarīsṛpaulūkasamānacihnaiḥ śuṣkaiḥ śirālairviṣamaiśca hastair bhavanti nāryaḥ sukhavittahīnāḥ // 69.22 //

या तुउत्तरोष्ठेन समुन्नतेन रूक्षाग्रकेशी कलहप्रिया सा । प्रायो विरूपासु भवन्ति दोषा यत्रऽकृतिस्तत्र गुणा वसन्ति ।। ६९.२३ ।।

yā tuuttaroṣṭhena samunnatena rūkṣāgrakeśī kalahapriyā sā / prāyo virūpāsu bhavanti doṣā yatra'kṛtistatra guṇā vasanti // 69.23 //

पादौ सगुल्फौ प्रथमं प्रदिष्टौ जङ्घे द्वितीयं तु सजानुचक्रे । मेढ्रऊरुमुष्कं च ततस्तृतीयं नाभिः कटिश्चएव चतुर्थं आहुः ।। ६९.२४ ।।

pādau sagulphau prathamaṃ pradiṣṭau jaṅghe dvitīyaṃ tu sajānucakre / meḍhraūrumuṣkaṃ ca tatastṛtīyaṃ nābhiḥ kaṭiścaeva caturthaṃ āhuḥ // 69.24 //

उदरं कथयन्ति पञ्चमं हृदयं षष्ठं अतस्स्तनान्वितम् । अथ सप्तमं अंसजत्रुणी कथयन्त्यष्टमं ओष्ठकन्धरे ।। ६९.२५ ।।

udaraṃ kathayanti pañcamaṃ hṛdayaṃ ṣaṣṭhaṃ atasstanānvitam / atha saptamaṃ aṃsajatruṇī kathayantyaṣṭamaṃ oṣṭhakandhare // 69.25 //

नवमं नयने च सभ्रुणी सललाटं दशमं शिरस्तथा । अशुभेष्वशुभं दशाफलं चरणऽद्येषु शुभेषु शोभनम् ।। ६९.२६ ।।

navamaṃ nayane ca sabhruṇī salalāṭaṃ daśamaṃ śirastathā / aśubheṣvaśubhaṃ daśāphalaṃ caraṇa'dyeṣu śubheṣu śobhanam // 69.26 //