Books / Brihat Samhita

71. 71. चामरलक्षणाध्यायः

71.1

देवैश्चमर्यः किल वालहेतोः सृष्टा हिमक्ष्माधरकन्दरेषु । आपीतवर्णाश्च भवन्ति तासां कृष्णाश्च लाङ्गूलभवाः सिताश्च ।। ७१.०१ ।।

devaiścamaryaḥ kila vālahetoḥ sṛṣṭā himakṣmādharakandareṣu / āpītavarṇāśca bhavanti tāsāṃ kṛṣṇāśca lāṅgūlabhavāḥ sitāśca // 71.01 //

71.2

स्नेहो मृदुत्वं बहुवालता वैशद्यं अल्पास्थिनिबन्धनत्वम् । शौक्ल्यं च तासां गुणसम्पदुक्ता विद्धाल्पलुप्तानि न शोभनानि ।। ७१.०२ ।।

sneho mṛdutvaṃ bahuvālatā vaiśadyaṃ alpāsthinibandhanatvam / śauklyaṃ ca tāsāṃ guṇasampaduktā viddhālpaluptāni na śobhanāni // 71.02 //

71.3

अध्यर्धहस्तप्रमितोऽस्य दण्डो हस्तोऽथ वारत्निसमोऽथ वान्यः । काष्ठात्शुभात्काञ्चनरूप्यगुप्ताद् रत्नैश्च सर्वैश् च हिताय राज्ञाम् ।। ७१.०३ ।।

adhyardhahastapramito'sya daṇḍo hasto'tha vāratnisamo'tha vānyaḥ / kāṣṭhātśubhātkāñcanarūpyaguptād ratnaiśca sarvaiś ca hitāya rājñām // 71.03 //

71.4

यष्ट्यातपत्राङ्कुशवेत्रचापवितानकुन्तध्वजचामराणाम् । व्यापीततन्त्रीमधुकृष्णवर्णा वर्णक्रमेणएव हिताय दण्डाः ।। ७१.०४ ।।

yaṣṭyātapatrāṅkuśavetracāpavitānakuntadhvajacāmarāṇām / vyāpītatantrīmadhukṛṣṇavarṇā varṇakrameṇaeva hitāya daṇḍāḥ // 71.04 //

71.5

मातृभूधनकुलक्षयावहा रोगमृत्युजननाश्च पर्वभिः । द्व्यादिभिर्द्विकविवर्धितैः क्रमात् द्वादशान्तविरतैः समैः फलम् ।। ७१.०५ ।।

mātṛbhūdhanakulakṣayāvahā rogamṛtyujananāśca parvabhiḥ / dvyādibhirdvikavivardhitaiḥ kramāt dvādaśāntavirataiḥ samaiḥ phalam // 71.05 //

71.6

यात्राप्रसिद्धिर्द्विषतां विनाशो लाभाः प्रभूता वसुधागमश्च । वृद्धिः पशूनां अभिवञ्छितऽप्तिस् ञ्याद्येष्वयुग्मेषु तदीश्वराणाम् ।। ७१.०६ ।।

yātrāprasiddhirdviṣatāṃ vināśo lābhāḥ prabhūtā vasudhāgamaśca / vṛddhiḥ paśūnāṃ abhivañchita'ptis ñyādyeṣvayugmeṣu tadīśvarāṇām // 71.06 //