74. 74. सौभाग्यकरणाध्यायः

जात्यं मनोभवसुखं सुभगस्य सर्वम् आभासमात्रं इतरस्य मनोवियोगात् । चित्तेन भावयति दूरगतापि यं स्त्री गर्भं बिभर्ति सदृशं पुरुषस्य तस्य ।। ७४.०१ ।।

jātyaṃ manobhavasukhaṃ subhagasya sarvam ābhāsamātraṃ itarasya manoviyogāt / cittena bhāvayati dūragatāpi yaṃ strī garbhaṃ bibharti sadṛśaṃ puruṣasya tasya // 74.01 //

भङ्क्त्वा काण्डं पादपस्यौप्तं उर्व्यां बीजं वास्यां नान्यतां एति यद्वत् । एवं ह्यात्मा जायते स्त्रीषु भूयः कश्चित्तस्मिन्क्षेत्रयोगाद्विशेषः ।। ७४.०२ ।।

bhaṅktvā kāṇḍaṃ pādapasyauptaṃ urvyāṃ bījaṃ vāsyāṃ nānyatāṃ eti yadvat / evaṃ hyātmā jāyate strīṣu bhūyaḥ kaścittasminkṣetrayogādviśeṣaḥ // 74.02 //

आत्मा सहएति मनसा मन इन्द्रियेण स्वार्थेन चैन्द्रियं इति क्रम एष शीघ्रः । योगोऽयं एव मनसः किं अगम्यं अस्ति यस्मिन्मनो व्रजति तत्र गतोऽयं आत्मा ।। ७४.०३ ।।

ātmā sahaeti manasā mana indriyeṇa svārthena caindriyaṃ iti krama eṣa śīghraḥ / yogo'yaṃ eva manasaḥ kiṃ agamyaṃ asti yasminmano vrajati tatra gato'yaṃ ātmā // 74.03 //

आत्मायं आत्मनि गतो हृदयेऽतिसूक्ष्मो ग्राह्योऽचलेन मनसा सतताभियोगात् । यो यं विचिन्तयति याति स तन्मयत्वं यस्मादतः सुभगं एव गता युवत्यः ।। ७४.०४ ।।

ātmāyaṃ ātmani gato hṛdaye'tisūkṣmo grāhyo'calena manasā satatābhiyogāt / yo yaṃ vicintayati yāti sa tanmayatvaṃ yasmādataḥ subhagaṃ eva gatā yuvatyaḥ // 74.04 //

दाक्षिण्यं एकं सुभगत्वहेतुर्विद्वेषणं तद्विपरीतचेष्टा । मन्त्रओषधऽद्यैः कुहकप्रयोगैर्भवन्ति दोषा बहवो न शर्म ।। ७४.०५ ।।

dākṣiṇyaṃ ekaṃ subhagatvaheturvidveṣaṇaṃ tadviparītaceṣṭā / mantraoṣadha'dyaiḥ kuhakaprayogairbhavanti doṣā bahavo na śarma // 74.05 //

वाल्लभ्यं आयाति विहाय मानं दौर्भाग्यं आपादयतेऽभिमानः । कृच्छ्रेण संसाधयतेऽभिमानी कार्याण्ययत्नेन वदन्प्रियाणि ।। ७४.०६ ।।

vāllabhyaṃ āyāti vihāya mānaṃ daurbhāgyaṃ āpādayate'bhimānaḥ / kṛcchreṇa saṃsādhayate'bhimānī kāryāṇyayatnena vadanpriyāṇi // 74.06 //

तेजो न तद्यत्प्रियसाहसत्वं वाक्यं न चानिष्टं असत्प्रणीतम् । कार्यस्य गत्व?अन्तं अनुद्धता ये तेजस्विनस्ते न विकत्थना ये ।। ७४.०७ ।।

tejo na tadyatpriyasāhasatvaṃ vākyaṃ na cāniṣṭaṃ asatpraṇītam / kāryasya gatva?antaṃ anuddhatā ye tejasvinaste na vikatthanā ye // 74.07 //

यः सार्वजन्यं सुभगत्वं इच्छेद्गुणान्स सर्वस्य वदेत्परोक्षम् । प्राप्नोति दोषानसतोऽप्यनेकान्परस्य यो दोषकथां करोति ।। ७४.०८ ।।

yaḥ sārvajanyaṃ subhagatvaṃ icchedguṇānsa sarvasya vadetparokṣam / prāpnoti doṣānasato'pyanekānparasya yo doṣakathāṃ karoti // 74.08 //

सर्वौपकारानुगतस्य लोकः सर्वौपकारानुगतो नरस्य । कृत्वाउपकारं द्विषतां विपत्सु या कीर्तिरल्पेन न सा शुभेन ।। ७४.०९ ।।

sarvaupakārānugatasya lokaḥ sarvaupakārānugato narasya / kṛtvāupakāraṃ dviṣatāṃ vipatsu yā kīrtiralpena na sā śubhena // 74.09 //

तृणैरिवाग्निः सुतरां विवृद्धिं आछाद्यमानोऽपि गुणोऽभ्युपैति । स केवलं दुर्जनभावं एति हन्तुं गुणान्वाञ्छति यः परस्य ।। ७४.१० ।।

tṛṇairivāgniḥ sutarāṃ vivṛddhiṃ āchādyamāno'pi guṇo'bhyupaiti / sa kevalaṃ durjanabhāvaṃ eti hantuṃ guṇānvāñchati yaḥ parasya // 74.10 //